ਤਾਜਮਹਲ ਯਾ ਤੇਜੋ ਮਹਾਲਯ - 5
ਪ੍ਰੋ.ਪੀ. ਏਨ. ਓਕ. ਨੇ ਜਿਤਨੇ ਭੀ ਤਥ੍ਯ ਦਿਏ ਹੈਂ ਤਾਜਮਹਲ ਕੋ ਤੇਜੋ ਮਹਾਲਯ ਬਨਾਨੇ ਕੇ ਲੀਏ ਉਨਮੇ ਸੇ ਕੁਛ ਤੋ ਇਨਕੇ ਦ੍ਵਾਰਾ ਬਨਾਈ ਕਹਾਨਿਯਾਂ ਹੈਂ ਔਰ ਕੁਛ ਕੋ ਉਨ੍ਹੋਂਨੇ ਇਤਿਹਾਸ ਕੇ ਸਮ੍ਭਾਵਨਾਓਂ ਸੇ ਜੋੜ ਰਖਾ ਹੈ|
ਪ੍ਰੋ. ਓਕ. ਨੇ ਅਪਨੇ ਤਥ੍ਯੋਂ ਕੋ ਸਤ੍ਯ ਬਤਾਨੇ ਕੇ ਲਿਏ ਬਾਦਸ਼ਾਹਨਾਮਾ ਕੇ ਬਾਰੇ ਮੇਂ ਭੀ ਲਿਖਾ ਹੈ|
ਬਾਦਸ਼ਾਹਨਾਮਾ, ਜੋ ਕਿ ਸ਼ਾਹਜ਼ਹਾਂ ਕੇ ਦਰਬਾਰ ਕੇ ਲੇਖਾਜੋਖਾ ਕੀ ਪੁਸ੍ਤਕ ਹੈ, ਮੇਂ ਸ੍ਵੀਕਾਰੋਕ੍ਤਿ ਹੈ (ਪਰਸ਼੍ਠ 403 ਭਾਗ 1) ਕਿ ਮੁਮਤਾਜ ਕੋ ਦਫ਼ਨਾਨੇ ਕੇ ਲਿਯੇ ਜਯਪੁਰ ਕੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਜਯਸਿਂਹ ਸੇ ਏਕ ਚਮਕਦਾਰ, ਬੜੇ ਗੁਮ੍ਬਦ ਵਾਲਾ ਵਿਸ਼ਾਲ ਭਵਨ (ਇਮਾਰਤ-ਏ-ਆਲੀਸ਼ਾਨ ਵ ਗੁਮ੍ਬ਼ਜ) ਲਿਯਾ ਗਯਾ ਜੋ ਕਿ ਰਾਜਾ ਮਾਨਸਿਂਹ ਕੇ ਭਵਨ ਕੇ ਨਾਮ ਸੇ ਜਾਨਾ ਜਾਤਾ ਥਾ।
ਯਹ ਬਾਤ ਸਤ੍ਯ ਮਾਨੀ ਜਾ ਸਕਤੀ ਹੈ ਕ੍ਯੋਂਕਿ ਇਤਿਹਾਸ ਮੇਂ ਭੀ ਇਸਕਾ ਵਰ੍ਣਨ ਮਿਲਤਾ ਹੈ ਪਰਨ੍ਤੁ ਇਸਮੇਂ ਕਹੀਂ ਭੀ ਯਹ ਨਹੀ ਲਿਖਾ ਹੈ ਕੀ ਵਹ ਏਕ ਸ਼ਿਵ ਮਂਦਿਰ ਥਾ ਔਰ ਉਸਕਾ ਨਾਮ ਤੇਜੋ ਮਹਾਲਯ ਥਾ| ਵੈਸੇ ਭੀ ਯੇ ਲੇਨ – ਦੇਨ ਤੋ ਚਲਤਾ ਹੀ ਰਹਤਾ ਹੈ ਇਸਸੇ ਫਿਰ ਵੇ ਕ੍ਯਾ ਸਾਬਿਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹਤੇ ਹੈਂ ਕ੍ਯਾ ਯੇ ਧਰ੍ਮ ਪ੍ਰਚਾਰਕੋਂ ਕੇ ਸਮਝ ਸੇ ਪਰੇ ਹੈ| ਔਰ ਜਬ ਇਤਿਹਾਸ ਮੇਂ ਤਾਜਮਹਲ ਕੇ ਨਿਰ੍ਮਾਣ ਕੀ ਕਹਾਨੀ ਅਂਕਿਤ ਹੈ ਤੋ ਫਿਰ ਕ੍ਯਾ ਕੋਈ ਏਕ ਇਮਾਰਤ ਖਰੀਦ ਕਰ ਉਸਕੇ ਜਗਹ ਦੂਸਰੀ ਨਹੀ ਬਨਾ ਸਕਤਾ ਔਰ ਜਬ ਇਮਾਰਤ ਬਨ ਜਾਯੇ ਤੋ ਉਸੇ ਉਸੀ ਕੇ ਨਾਮ ਸੇ ਜੋੜਾ ਜਾਤਾ ਹੈ ਜਿਸਕੇ ਕਾਰਨ ਵਹ ਪ੍ਰਸਿਦ੍ਧ ਹੋਤਾ ਹੈ|
ਇਨ੍ਹੋਨੇ ਪਿਟਰ ਮੁਂਡੀ ਕੇ ਬਾਰੇ ਮੇਂ ਭੀ ਲਿਖਾ ਹੈ ਔਰ ਇਨਕਾ ਕਹਨਾ ਹੈ ਕੀ ਇਨ੍ਹੋਨੇ ੧੬੩੨ ਮੇਂ ਹੀ ਤਾਜ-ਏ-ਮਹਲ ਕਾ ਵਰ੍ਣਨ ਕਿਯਾ ਹੈ ਜਬ ਕੀ ਇਤਿਹਾਸ ਕੇ ਅਨੁਸਾਰ ਉਸ ਵਕ੍ਤ ਤੋ ਤਾਜਮਹਲ ਕੇ ਨਿਰ੍ਮਾਣ ਕਾ ਕਾਰ੍ਯ ਆਰਮ੍ਭ ਹੀ ਹੁਆ ਥਾ|
ਏਕ ਅਂਗ੍ਰੇਜ ਅਭ੍ਯਾਗਤ ਪੀਟਰ ਮੁਂਡੀ ਨੇ ਸਨ੍ 1632 ਮੇਂ (ਅਰ੍ਥਾਤ੍ ਮੁਮਤਾਜ ਕੀ ਮੌਤ ਕੋ ਜਬ ਕੇਵਲ ਏਕ ਹੀ ਸਾਲ ਹੁਆ ਥਾ) ਆਗਰਾ ਤਥਾ ਉਸਕੇ ਆਸਪਾਸ ਕੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਧ੍ਯਾਨ ਦੇਨੇ ਵਾਲੇ ਸ੍ਥਾਨੋਂ ਕੇ ਵਿਸ਼ਯ ਮੇਂ ਲਿਖਾ ਹੈ ਜਿਸਮੇਂ ਕੇ ਤਾਜ-ਏ-ਮਹਲ ਕੇ ਗੁਮ੍ਬਦ, ਵਾਟਿਕਾਓਂ ਤਥਾ ਬਾਜਾਰੋਂ ਕਾ ਜਿਕ੍ਰ ਆਯਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰਹ ਸੇ ਵੇ ਤਾਜਮਹਲ ਕੇ ਸ੍ਮਰਣੀਯ ਸ੍ਥਾਨ ਹੋਨੇ ਕੀ ਪੁਸ਼੍ਟਿ ਕਰਤੇ ਹੈਂ।
ਪ੍ਰੋ. ਓਕ. ਨੇ ਅਪਨੀ ਇਸ ਕਹਾਨੀ ਮੇਂ ਭੀ ਨਾਮ ਤੋ ਅਸਲੀ ਹੀ ਲਿਯਾ ਹੈ ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਕਿਸੀ ਭੀ ਪਾਠਕ ਕੇ ਲਿਏ ਪਿਟਰ ਮੁਂਡੀ ਕੇ ਬਾਰੇ ਮੇਂ ਜਾਨਨਾ ਕੋਈ ਕਠਿਨ ਕਾਮ ਨਹੀ, ਪਰਨ੍ਤੁ ਹਾਂ ਇਨਕਾ ਵਰ੍ਣਨ ਬਹੁਤ ਹੀ ਕਮ ਮਿਲਤਾ ਹੈ| ਕ੍ਯੋਂਕਿ ਪਿਟਰ ਮੁਂਡੀ ਕੋਈ ਬਹੁਤ ਬੜੇ ਪ੍ਰਤਿਸ਼੍ਠਿਤ ਵ੍ਯਕ੍ਤਿ ਨਹੀ ਥੇ ਔਰ ਨ ਹੀ ਕੋਈ ਲੇਖਕ ਜੋ ਕੀ ਵੇ ਅਪਨੇ ਲੇਖੋਂ ਮੇਂ ਤਾਜਮਹਲ ਕਾ ਵਰ੍ਣਨ ਕਰਤੇ|
ਪਿਟਰ ਮੁਂਡੀ ੧੬੨੮ ਸੇ ੧੬੩੨ ਤਕ ਭਾਰਤ ਮੇਂ ਰਹੇ ਔਰ ਉਸੀ ਵਕ੍ਤ ਵੇ ਆਗਰਾ ਭੀ ਆਯੇ ਥੇ ਔਰ ਉਨ੍ਹੋਂਨੇ ਅਪਨੀ ਡਾਯਰੀ ਮੇਂ ਵਹਾਂ ਕੀ ਸੁਂਦਰਤਾ ਕੇ ਬਾਰੇ ਮੇਂ ਲਿਖਾ ਜੋ ਕੁਛ – ਕੁਛ ਤਾਜਮਹਲ ਕੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਕੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਕੀ ਸੁਂਦਰਤਾ ਸੇ ਮੇਲ ਖਾਤੇ ਹੈਂ ਪਰਨ੍ਤੁ ਇਨ੍ਹੋਨੇ ਭੀ ਤਾਜਮਹਲ ਕੇ ਬਾਰੇ ਮੇਂ ਕੁਛ ਨਹੀ ਲਿਖਾ ਹੈ|
ਆਪ ਇਸਕੇ ਲਿਏ ਯਹਾਂ ਜਾ ਸਕਤੇ ਹੈਂ,
http://www.phoenixbonsai.com/pre1800Refs/Mundy.htmlਇਸੀ ਤਰਹ ਸੇ ਇਨ੍ਹੋਨੇ ਕਈ ਐਸੇ ਵ੍ਯਕ੍ਤਿਓਂ ਕੇ ਨਾਮ ਲਿਏ ਹੈ ਜਿਨਕਾ ਆਸਾਨੀ ਸੇ ਨਾਮ ਮਿਲਤਾ ਹੀ ਨਹੀ ਔਰ ਜਹਾਂ ਕਹੀਂ ਕੁਛ ਕੇ ਨਾਮ ਦਿਖ ਭੀ ਜਾਏਂ ਤੋ ਉਨਕਾ ਕਥਨ ਪ੍ਰੋ. ਓਕ. ਕੇ ਕਥਨ ਸੇ ਮੇਲ ਨਹੀਂ ਖਾਤੇ|
ਹਾਂ ਕੁਛ ਪ੍ਰਮਾਣ ਇਸ ਬਾਤ ਕੇ ਜਰੁਰ ਮਿਲਤੇ ਹੈਂ ਜਿਸਸੇ ਯੇ ਪਤਾ ਚਲਤਾ ਹੈ ਕੀ ਵਹਾਂ ਪਹਲੇ ਕੋਈ ਔਰ ਇਮਾਰਤ ਥੀ ਪਰਨ੍ਤੁ ਇਸ ਬਾਤ ਸੇ ਕ੍ਯਾ ਫਰ੍ਕ ਪੜਤਾ ਹੈ, ਯਹਾਂ ਪੇ ਪ੍ਰੋ. ਓਕ. ਨੇ ਸ਼ਿਵ ਮਂਦਿਰ ਕੋ ਫਿਰ ਕ੍ਯੂਂ ਜੋੜਾ ਆਜ ਜਹਾਂ ਕਹੀਂ ਭੀ ਦੇਖੋ ਤੋ ਨ ਜਾਨੇ ਇਸ ਤਰਹ ਕੇ ਕਿਤਨੇ ਰਿਸ਼੍ਤੇ ਦਿਖਾਨੇ ਮੇਂ ਲਗੇ ਹੈਂ ਸਭੀ| ਪਰਨ੍ਤੁ ਯਦਿ ਹਮ ਸਬ ਇਨ ਸਬੋਂ ਕੋ ਛੋੜ ਕੇ ਇਂਸਾਨਿਯਤ ਕੀ ਬਾਤ ਕਰੇਂ ਤੋ ਫਿਰ ਆਪ ਪਾਏਂਗੇ ਇਨ ਸਬ ਮੇਂ ਕੁਛ ਭੀ ਨਹੀ ਰਖਾ ਹੈ, ਇਸਲਿਏ ਇਸ ਤਰਹ ਕੇ ਧਰ੍ਮ ਪ੍ਰਚਾਰਕ ਕੇ ਲਿਏ ਅਪਨਾ ਸਮਯ ਵ੍ਯਥ ਨ ਕਰੇਂ ਔਰ ਅਪਨੀ ਤਥਾ ਅਪਨੇ ਆਸ – ਪਾਸ ਕੇ ਸੋਂਚ ਕਾ ਦਾਯਰਾ ਬਢਾਨੇ ਮੇਂ ਮਦਦ ਕਰੇਂ|













