ਬਚ੍ਚੋਂ ਕੇ ਲਿਏ ਖੁਦ ਕੋ ਬਦਲਨਾ ਹੋਗਾ…

ਪਢਾਈ ਪੂਰੀ ਕਰਨੇ ਕੇ ਬਾਦ ਨੌਕਰੀ ਔਰ ਉਸਕੇ ਬਾਦ ਯਾ ਉਸਕੇ ਬਿਨਾ ਭੀ ਸ਼ਾਦੀ ਤਕ ਕਾ ਸਫਰ ਪੂਰਾ ਕਰ ਲੇਨੇ ਪਰ ਹਮੇਂ ਲਗਤਾ ਹੈ ਕਿ ਅਬ ਇਸ ਜਿਨ੍ਦਗੀ ਮੇਂ ਹਮੇਂ ਜੈਸਾ ਹੋਨਾ ਥਾ ਵਹ ਹੋ ਲਿਏ। ਜੋ ਮਿਲਨਾ ਥਾ ਵਹ ਮਿਲ ਗਯਾ। ਵ੍ਯਕ੍ਤਿਤ੍ਵ ਕੇ ਵਿਕਾਸ ਕਾ ਕ੍ਰਮ ਲਗਭਗ ਪੂਰਾ ਹੋ ਗਯਾ, ਅਬ ਇਸਮੇਂ ਕਿਸੀ ਕ੍ਰਾਨ੍ਤਿਕਾਰੀ ਪਰਿਵਰ੍ਤਨ ਕੀ ਗੁਂਜਾਇਸ਼ ਨਹੀਂ ਬਚਤੀ। ਨੌਕਰੀ ਮੇਂ ਕੁਛ ਪਦੋਨ੍ਨਤਿ ਯਾ ਬਿਜਨੇਸ ਮੇਂ ਕੁਛ ਉਨ੍ਨਤਿ ਪਾਕਰ ਹਮ ਅਪਨੀ ਆਰ੍ਥਿਕ ਯਾ ਸਾਮਾਜਿਕ ਹੈਸਿਯਤ ਭਲੇ ਹੀ ਬਢਾ ਲੇਂ ਲੇਕਿਨ ਏਕ ਬਾਰ ਕੈਰਿਯਰ ਔਰ ਜੀਵਨ ਸਾਥੀ ਮਿਲ ਜਾਨੇ ਕੇ ਬਾਦ ਹਮਾਰੇ ਵ੍ਯਕ੍ਤਿਗਤ ਆਚਰਣ ਕਾ ਜੋ ਸ੍ਵਰੂਪ ਨਿਰ੍ਧਾਰਿਤ ਹੋ ਜਾਤਾ ਹੈ ਵਹ ਕਮੋਬੇਸ਼ ਜੀਵਨ ਭਰ ਬਨਾ ਰਹਤਾ ਹੈ। ਮੁਝੇ ਅਭੀ ਹਾਲ ਤਕ ਐਸਾ ਹੀ ਮਹਸੁਸ ਹੋਤਾ ਰਹਾ ਹੈ। ਲੇਕਿਨ ਇਸ ਬੀਚ ਕੁਛ ਐਸੇ ਅਨੁਭਵ ਹੁਏ ਕਿ ਮੁਝੇ ਅਪਨੀ ਧਾਰਣਾ ਕੋ ਬਦਲਨੇ ਔਰ ਆਪ ਸਬਕੇ ਬੀਚ ਚਰ੍ਚਾ ਕਰਨੇ ਕਾ ਮਨ ਹੁਆ।

ਏਕ ਵਿਦ੍ਯਾਰ੍ਥੀ, ਏਕ ਪ੍ਰਤਿਯੋਗੀ ਪਰੀਕ੍ਸ਼ਾਰ੍ਥੀ, ਸਫਲ/ਅਸਫਲ ਅਭ੍ਯਰ੍ਥੀ ਔਰ ਫਿਰ ਸਾਮਰ੍ਥ੍ਯ ਵ ਭਾਗ੍ਯ ਕੇ ਮੇਲ ਸੇ ਮਿਲਨੇ ਵਾਲਾ ਕੈਰਿਯਰ ਬਨਾਕਰ ਹਮ ਚਲ ਪੜਤੇ ਹੈਂ ਅਪਨੇ ਜੀਵਨ ਕੀ ਨੈਯਾ ਕੋ ਪਾਰ ਲਗਾਨੇ। ਜੀਵਨ ਸਂਗਿਨੀ ਕੇ ਸਾਥ ਜੋ ਪਰਿਵਾਰ ਬਸਤਾ ਹੈ ਉਸਕੀ ਜਿਮ੍ਮੇਦਾਰੀ ਉਠਾਨੇ ਮੇਂ ਹਮਾਰੀ ਕਾਰ੍ਯਕੁਸ਼ਲਤਾ ਕਾ ਸ੍ਤਰ ਬਹੁਤ ਕੁਛ ਹਮਾਰੇ ਆਰ੍ਥਿਕ ਸ੍ਤਰ ਪਰ ਟਿਕਾ ਹੁਆ ਹੈ, ਯਹ ਭੀ ਏਕ ਸਾਮਾਨ੍ਯ ਧਾਰਣਾ ਮੇਰੇ ਮਨ ਮੇਂ ਰਹਾ ਕਰਤੀ ਥੀ। ਲੇਕਿਨ ਅਬ ਮੈਂ ਸੋਚ ਰਹਾ ਹੂਂ ਕਿ ਏਕ ਗਰਹਸ੍ਥ ਕੇ ਰੂਪ ਮੇਂ ਯਾ ਬਚ੍ਚੋਂ ਕੇ ਅਭਿਭਾਵਕ ਕੇ ਰੂਪ ਮੇਂ ਹਮਾਰੀ ਭੂਮਿਕਾ ਕੇਵਲ ਹਮਾਰੀ ਆਰ੍ਥਿਕ ਸ੍ਥਿਤਿ ਸੇ ਨਹੀਂ ਤਯ ਹੋਤੀ। ਹਮੇ ਤਮਾਮ ਐਸੇ ਕਾਮ ਕਰਨੇ ਹੈਂ ਜਿਨਕਾ ਧਨ ਸੇ ਕੋਈ ਸਰੋਕਾਰ ਨਹੀਂ ਹੈ ਲੇਕਿਨ ਵੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਮਹਤ੍ਵਪੁਰ੍ਣ ਹੈਂ। ਇਨਮੇਂ ਸੇ ਏਕ ਮਹਤ੍ਵਪੁਰ੍ਣ ਕਾਰ੍ਯ ਹੈ ਅਪਨੇ ਛੋਟੇ-ਛੋਟੇ ਬਚ੍ਚੋਂ ਕੋ ਸਮੁਚਿਤ ਸ਼ਿਕ੍ਸ਼ਾ ਦੇਨਾ। ਐਸੀ ਸ਼ਿਕ੍ਸ਼ਾ ਜੋ ਉਨ੍ਹੇਂ ਏਕ ਯੋਗ੍ਯ, ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਪਰਾਯਣ, ਈਮਾਨਦਾਰ ਔਰ ਮੂਲ੍ਯਪਰਕ ਜੀਵਨ ਜੀਨੇ ਵਾਲਾ ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਨਾਗਰਿਕ ਬਨਾ ਸਕੇ। ਬੜੀ ਸੇ ਬੜੀ ਫੀਸ ਚੁਕਾਕਰ ਭੀ ਹਮ ਕਿਸੀ ਸ੍ਕੂਲ ਸੇ ਇਨ ਬਾਤੋਂ ਕੀ ਗਾਰਂਟੀ ਨਹੀਂ ਲੇ ਸਕਤੇ। ਐਸੇ ਸਦ੍ਗੁਣ ਵਿਕਸਿਤ ਹੋਨੇ ਕੀ ਜੋ ਉਮ੍ਰ ਹੈ ਵਹ ਜ੍ਯਾਦਾ ਬੜੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਬਚ੍ਚਾ ਜਬ ਅਪਨੇ ਦੋ ਪੈਰੋਂ ਪਰ ਖੜਾ ਹੋਕਰ ਦੌੜਨੇ ਲਗਤਾ ਹੈ ਸ੍ਫੁਟ ਸ਼ਬ੍ਦੋਂ ਕਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕਰਕੇ ਅਪਨੀ ਬਾਤ ਮਾਂ ਤਕ ਪਹੁਂਚਾਨੇ ਲਗਤਾ ਹੈ ਅਪਨੀ ਉਮ੍ਰ ਕੇ ਬਚ੍ਚੋਂ ਕੇ ਸਾਥ ਖੇਲਨੇ ਲਗਤਾ ਹੈ ਤਭੀ ਉਸਕੇ ਸੀਖਨੇ ਔਰ ਵ੍ਯਕ੍ਤਿਤ੍ਵ ਕਾ ਸ੍ਵਰੂਪ ਨਿਰ੍ਧਾਰਿਤ ਹੋਨੇ ਕੀ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਯਾ ਭੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਤੀ ਹੈ। ਕਹਤੇ ਤੋ ਹੈਂ ਕਿ ਬਹੁਤ ਸੇ ਗੁਣ-ਅਵਗੁਣ ਆਨੁਵਾਂਸ਼ਿਕ ਭੀ ਹੋਤੇ ਹੈਂ ਲੇਕਿਨ ਜਿਸਪਰ ਹਮਾਰਾ ਕੋਈ ਵਸ਼ ਨਹੀਂ ਉਸਕੀ ਕ੍ਯਾ ਬਾਤ ਕੀ ਜਾਯ। ਹਮ ਤੋ ਉਸ ਵਾਤਾਵਰਣ ਕੀ ਹੀ ਬਾਤ ਕਰੇਂਗੇ ਜਿਸੇ ਹਮ ਏਕ ਸੀਮਾ ਤਕ ਬਦਲ ਪਾਨੇ ਕਾ ਪ੍ਰਯਾਸ ਕਰ ਸਕਤੇ ਹੈਂ।

ਏਕ ਅਭਿਭਾਵਕ ਕੇ ਰੂਪ ਮੇਂ ਬਚ੍ਚੇ ਕੀ ਪਰਵਰਿਸ਼ ਕਰਤੇ ਸਮਯ ਹਮੇਂ ਕਿਨ ਬਾਤੋਂ ਕਾ ਧ੍ਯਾਨ ਰਖਨਾ ਚਾਹਿਏ ਇਸਪਰ ਏਕ ਛੋਟੀ ਸੀ ਪੁਸ੍ਤਿਕਾ ਮੇਰੇ ਹਾਥ ਲਗੀ ਹੈ। ਸਿਟੀ ਮੌਨ੍ਟੇਸਰੀ ਸ੍ਕੂਲ ਕੇ ਸਂਸ੍ਥਾਪਕ ਡੌ.ਜਗਦੀਸ਼ ਗਾਂਧੀ ਔਰ ਉਨਕੀ ਵਿਦੁਸ਼ੀ ਪਤ੍ਨੀ ਡੌ. (ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ) ਭਾਰਤੀ ਗਾਂਧੀ ਦ੍ਵਾਰਾ ਤੈਯਾਰ ਕੀ ਗਯੀ ਇਸ ਪੁਸ੍ਤਿਕਾ ਮੇਂ ਬਹੁਤ ਸੀ ਸੀਖਨੇ ਲਾਯਕ ਬਾਤੇਂ ਲਿਖੀ ਗਯੀ ਹੈਂ। ਯਹਾਂ ਸਬਕੁਛ ਤੋ ਨਹੀਂ ਦਿਯਾ ਜਾ ਸਕਤਾ ਲੇਕਿਨ ਜਿਨ ਵਾਕ੍ਯੋਂ ਨੇ ਮੁਝੇ ਯਹ ਸਬ ਲਿਖਨੇ ਕੋ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਿਯਾ ਉਨ੍ਹੇਂ ਸਂਕ੍ਸ਼ੇਪ ਮੇਂ ਉਦ੍ਧਰਿਤ ਕਰ ਰਹਾ ਹੂਂ :

• ਬਾਲਕ ਕੋ ਸੀਖਨੇ ਕੀ ਤੀਵ੍ਰ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਯਾ ਹੋਤੀ ਹੈ। ਉਸਕੇ ਸਾਮਨੇ ਸਬ ਕੁਛ ਸਹੀ-ਸਹੀ ਕੀਜਿਏ।
• ਵਿਸ਼੍ਵਵਿਦ੍ਯਾਲਯ ਕੀ ਡਿਗ੍ਰਿਯਾਂ ਹੀ ਸ਼ਿਕ੍ਸ਼ਿਤ ਹੋਨੇ ਕਾ ਪ੍ਰਮਾਣ ਨਹੀ ਅਪਿਤੁ ਉਸਕੀ ਸ਼ਿਕ੍ਸ਼ਾ ਕਾ ਪਤਾ ਤੋ ਉਸਕੇ ਵ੍ਯਵਹਾਰ ਸੇ ਚਲਤਾ ਹੈ।
• ਬਾਲਕ ਕੀ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯ ਪਾਲਨ ਕੀ ਸ਼ਿਕ੍ਸ਼ਾ ਦੇਨੇ ਸੇ ਪੂਰ੍ਵ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਸ੍ਵਂਯ ਬਾਲਕ ਕੇ ਆਜ੍ਞਾਕਾਰੀ ਸੇਵਕ ਬਨੇਂ।
• ਆਪ ਅਪਨੇ ਬਚ੍ਚੇ ਕੋ ਕਭੀ ਛੋਟਾ ਨ ਸਮਝਿਯੇ, ਵਹ ਆਪਕੇ ਅਚ੍ਛੇ-ਬੁਰੇ ਕਾਰ੍ਯੋਂ ਕੋ ਸਮਝਤਾ ਔਰ ਸੀਖਤਾ ਹੈ।
• ਏਕ ਸਫਲ ਮਾਂ ਵਹ ਹੈ ਜੋ ਬਚ੍ਚੇ ਕੀ ਉਸ ਮਾਂਗ ਕੋ ਪਹਚਾਨਤੀ ਹੈ ਜਿਸੇ ਹਮ ਰੋਨਾ ਕਹਤੇ ਹੈਂ।
• ਏਕ ਸਫਲ ਪਤਿ-ਪਤ੍ਨਿ ਕੋ ਬਚ੍ਚੋਂ ਕੇ ਸਾਮਨੇ ਕੋਈ ਐਸਾ ਕਾਮ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹਿਂਏ ਜੋ ਬਾਲਕ ਕੋ ਗਲਤ ਸੀਖ ਦੇ।
• ਆਪ ਜੈਸਾ ਭੀ ਕਰਤੇ ਹੈਂ ਬਚ੍ਚਾ ਉਸੀ ਕਾ ਨਕਲ ਕਰਤਾ ਹੈ।
• ਆਪਕੀ ਜਰਾ ਸੀ ਸ਼ਾਬਾਸ਼ੀ ਸੇ ਬਚ੍ਚੇ ਕਾ ਮਨ ਪ੍ਰਸਨ੍ਨਤਾ ਸੇ ਬਲ੍ਲਿਯੋਂ ਉਛਲ ਪਡ਼ਤਾ ਹੈ।
• ਬਚ੍ਚੋਂ ਕੋ ਵਹੀ ਖਿਲੌਨਾ ਖਰੀਦ ਕਰ ਦੀਜਿਏ ਜਿਸਸੇ ਬਚ੍ਚਾ ਕੁਛ ਸੀਖ ਸਕੇ।
• ਖੇਲਤੇ ਹੁਏ ਬਚ੍ਚੇ ਕੋ ਕੋਈ ਆਦੇਸ਼ ਨ ਦੀਜਿਏ ਵਹ ਆਪਕੀ ਆਜ੍ਞਾ ਕਾ ਉਲ੍ਲਂਘਨ ਕਰ ਸਕਤਾ ਹੈ।
• ਬਚ੍ਚੇ ਜਿਜ੍ਞਾਸੁ ਹੋਤੇ ਹੈਂ। ਉਨ੍ਹੇਂ ਕਿਸੀ ਬਾਤ ਕੇ ਲਿਏ ਮਨਾ ਨ ਕੀਜਿਏ ਅਨ੍ਯਥਾ ਵੇ ਵੈਸਾ ਹੀ ਕਰੇਂਗੇ।
• ਬਾਲਕ ਪੈਦਾ ਹੋਤੇ ਹੀ ਮਾਂ ਕੇ ਸ੍ਕੂਲ ਮੇਂ ਦਾਖਿਲਾ ਪਾ ਲੇਤਾ ਹੈ ਔਰ ਫਿਰ ਸੋਤੇ-ਜਾਗਤੇ, ਖੇਲਤੇ-ਖਾਤੇ, ਉਠਤੇ-ਬੈਠਤੇ ਹਰ ਪਲ ਉਸਕੀ ਕਕ੍ਸ਼ਾਏਂ ਲਗੀ ਰਹਤੀ ਹੈ।
• ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਅਪਨੇ ਬਚ੍ਚੋਂ ਪਰ ਧਨ ਤੋ ਖਰ੍ਚ ਕਰਤੇ ਹੈਂ ਪਰ ਸਮਯ ਨਹੀਂ ਖਰ੍ਚ ਕਰਤੇ।
• ਬਚ੍ਚੇ ਕੋ ਖੇਲ-ਤਮਾਸ਼ਾ ਦਿਖਾਨੇ ਸਾਥ ਲੇ ਜਾਇਯੇ ਔਰ ਉਸਸੇ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਿਤ ਪ੍ਰਸ਼੍ਨੋਂ ਕਾ ਉਤ੍ਤਰ ਦੀਜਿਏ ਯਹ ਭੀ ਸ਼ਿਕ੍ਸ਼ਾ ਹੈ।
• ਆਪ ਆਸ੍ਤਿਕ ਹੈਂ ਔਰ ਪੂਜਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹਤੇ ਹੈਂ ਤੋ ਬਾਲਕ ਸੇ ਅਚ੍ਛਾ ਕੌਨ ਹੋਗਾ ਜਿਸਕੀ ਪੂਜਾ ਕੀ ਜਾਯ।
• ਬਚ੍ਚੋਂ ਕੋ ਘਰ ਮੇਂ ਪ੍ਰਤਿਦਿਨ ਕਾਮ ਆਨੇ ਵਾਲੀ ਵਸ੍ਤੁਓਂ ਸੇ ਪਰਿਚਯ ਅਵਸ਼੍ਯ ਕਰਾ ਦੇਨਾ ਚਾਹਿਏ।
• ਬਚ੍ਚੋਂ ਕੋ ਪਾਲਤੂ ਪਸ਼ੁਓਂ ਔਰ ਪਕ੍ਸ਼ਿਯੋਂ ਸੇ ਭੀ ਪਰਿਚਯ ਕਰਾ ਦੇਨਾ ਚਾਹਿਏ।
• ਬਚ੍ਚੋਂ ਕੋ ਕਹਾਨਿਯਾਂ ਸੁਨਾਕਰ ਉਨਮੇਂ ਤ੍ਯਾਗ, ਸੇਵਾ, ਆਜ੍ਞਾਕਾਰਿਤਾ ਕੇ ਗੁਣੋਂ ਕੋ ਸਰਲਤਾ ਸੇ ਭਰ ਸਕਤੇ ਹੈਂ।
• ਪਾਠਸ਼ਾਲਾਓਂ ਮੇਂ ਮਾਤਾਓਂ ਕੋ ਬਰਾਬਰ ਆਤੇ ਰਹਨਾ ਚਾਹਿਏ ਜਿਸਸੇ ਬਚ੍ਚਾ ਯਹ ਮਹਸੂਸ ਕਰੇਂ ਕਿ ਪਾਠਸ਼ਾਲਾ ਭੀ ਘਰ ਕਾ ਏਕ ਅਂਗ ਹੈ।
• ਆਪ ਚਾਹਤੇ ਹੈਂ ਕਿ ਬਚ੍ਚਾ ਸਚ ਬੋਲੇ ਤੋ ਸ੍ਵਯਂ ਸਚ ਬੋਲਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦੀਜਿਏ।
• ਬਾਲਕ ਕੋ ਅਨੁਸ਼ਾਸਿਤ ਰਖਨਾ ਚਾਹਤੇ ਹੋ ਤੋ ਸ੍ਵਯਂ ਅਨੁਸ਼ਾਸਿਤ ਰਹੋ।
• ਪ੍ਰਾਯ ਚਾਰ ਵਰ੍ਸ਼ ਕੀ ਅਵਸ੍ਥਾ ਕਾ ਬਾਲਕ ਕਹਾਨਿਯਾਂ ਸੁਨਨੇ ਕੋ ਬਡ਼ਾ ਉਤ੍ਸੁਕ ਰਹਤਾ ਹੈ।
• ਬਚ੍ਚੋਂ ਕੋ ਕਹਾਨਿਯਾਂ ਇਤਨੀ ਪ੍ਰਿਯ ਹੋਤੀ ਹੈਂ ਕਿ ਵੇ ਕੁਛ ਦੇਰ ਕੇ ਲਿਏ ਭੂਖ ਪ੍ਯਾਸ ਭੀ ਭੂਲ ਜਾਤੇ ਹੈਂ।
• ਬਚ੍ਚੇ ਕਹਾਨੀ ਕੇ ਪਾਤ੍ਰੋਂ ਪਰ ਨਹੀਂ ਬਲ੍ਕਿ ਨਾਯਕ ਕੀ ਸਫਲਤਾ ਔਰ ਅਸਫਲਤਾ ਪਰ ਅਧਿਕ ਧ੍ਯਾਨ ਦੇਤੇ ਹੈਂ।
• ਬਚ੍ਚੋਂ ਕੋ ਸਚ੍ਚੀ ਕਹਾਨਿਯਾਂ ਹੀ ਸੁਨਾਨੀ ਚਾਹਿਂਏ ਜਿਸਸੇ ਬਡ਼ੇ ਹੋਨੇ ਪਰ ਵੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਪਰ ਅਵਿਸ਼੍ਵਾਸ ਨ ਕਰਨੇ ਲਗੇ।
• ਚਾਰ ਵਰ੍ਸ਼ ਕਾ ਸ਼ਿਸ਼ੁ ਪਸ਼ੁ ਪਕ੍ਸ਼ਿਯੋਂ, ਪਰਿਯੋਂ ਔਰ ਚਾਂਦ ਕੀ ਕਹਾਨਿਯਾਂ ਪਸਨ੍ਦ ਕਰਤਾ ਹੈ।
• ਬਚ੍ਚੋਂ ਕੋ ਰਾਜਾ ਰਾਨੀ ਕੀ ਬਹਾਦੁਰੀ ਕੀ ਕਹਾਨਿਯਾਂ ਸੁਨਾਕਰ ਮਾਤਾਏਂ ਬਚ੍ਚੋਂ ਕੋ ਬਹਾਦੁਰ ਬਨਾ ਸਕਤੀ ਹੈਂ।
• ਸਂਸਾਰ ਕੇ ਅਨੇਕ ਮਹਾਪੁਰੂਸ਼ੋਂ ਕੋ ਕਹਾਨਿਯਾਂ ਦ੍ਵਾਰਾ ਹੀ ਬਚਪਨ ਮੇਂ ਸਂਸ੍ਕਾਰ ਔਰ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਮਿਲੀ ਹੈ।
• ਮਾਂ ਹੀ ਅਪਨੇ ਬਚ੍ਚੇ ਕੀ ਏਕ ਸਫਲ ਅਧ੍ਯਾਪਿਕਾ ਹੋ ਸਕਤੀ ਹੈ।
• ਬਾਲਕ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਯਾ ਅਭਿਭਾਵਕੋਂ ਕੇ ਕਟੁ ਵ੍ਯਵਹਾਰ, ਘਰ ਕੀ ਅਸਂਤੋਸ਼ਜਨਕ ਸ੍ਥਿਤਿ ਕੇ ਕਾਰਣ ਹੀ ਘਰ ਸੇ ਭਗਤਾ ਹੈ।
• ਅਪਨੇ ਬਚ੍ਚੇ ਕੋ ਜਾਸੂਸੀ ਔਰ ਸਸ੍ਤੇ ਕਿਸ੍ਮ ਕੀ ਪੁਸ੍ਤਕੋਂ ਸੇ ਬਚਾਇਯੇ।
• ਬਚ੍ਚੋਂ ਕੋ ਸੁਧਾਰਨੇ ਸੇ ਪੂਰ੍ਵ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਯਾ ਅਭਿਭਾਵਕੋਂ ਕੋ ਅਪਨੇ ਬੁਨਿਯਾਦੀ ਬੁਰਾਇਯਾਂ ਦੂਰ ਕਰਨੀ ਚਾਹਿਂਏ।
• ਜੋ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਯਾ ਅਭਿਭਾਵਕ ਸ੍ਵਭਾਵ ਸੇ ਕ੍ਰੋਧੀ ਔਰ ਚਿਡ਼-ਚਿਡ਼ੇ ਹੈਂ ਵੇ ਮੇਹਰਬਾਨੀ ਕਰਕੇ ਬਚ੍ਚੋਂ ਪਰ ਤਰਸ ਖਾਯੇਂ ਉਨ੍ਹੇਂ ਇਨ ਦੁਰ੍ਗਣੋਂ ਸੇ ਦੂਰ ਰਖੇਂ।
• ਬਚ੍ਚਾ ਅਪਨੀ ਵਾਣੀ ਮੇਂ ਹੀ ਨਹੀਂ ਵਰਨ੍ ਵਹ ਆਪਕੇ ਹਰਦਯ ਏਵਂ ਆਂਖੋਂ ਮੇਂ ਭੀ ਸ੍ਨੇਹ ਖੋਜਤਾ ਹੈ।
• ਕੌਨ ਜਾਨਤਾ ਹੈ ਕਿ ਆਂਗਨ ਮੇਂ ਖੇਲਨੇ ਵਾਲਾ ਕੌਨ ਸ਼ਿਸ਼ੁ ਕਲ ਕਾ ਕਵਿ, ਡਾਕ੍ਟਰ, ਇਂਜੀਨਿਯਰ, ਦਾਰ੍ਸ਼ਨਿਕ, ਜਨਸੇਵਕ ਯਾ ਕੁਸ਼ਲ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕ ਹੋਗਾ।
• ਯਹ ਨਨ੍ਹੀਂ ਬਾਲਿਕਾਏਂ ਹੀ ਤੋ ਕਲ ਕੀ ਸਰੋਜਨੀ ਨਾਯਡੂ, ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਬਾਈ, ਅਹਿਲ੍ਯਾਬਾਈ ਆਦਿ ਨਾਰੀ ਰਤ੍ਨਾ ਹੈ।
• ਦੇਸ਼ ਕਾ ਭਵਿਸ਼੍ਯ ਇਨ ਨਨ੍ਹੇਂ ਮੁਨ੍ਨੋਂ ਕੇ ਨਿਰ੍ਮਾਣ ਮੇਂ ਹੈ, ਇਸ ਉਤ੍ਤਰਦਾਯਿਤ੍ਵ ਸੇ ਭਾਗਨੇ ਵਾਲੇ ਰਾਸ਼੍ਟ੍ਰਦੋਹੀ ਹੈਂ।
• ਬਚ੍ਚੋਂ ਕੋ ਨਿਰ੍ਦਯਤਾ ਸੇ ਪੀਟਨਾ ਏਕ ਜਘਨ੍ਯ ਪਾਪ ਏਵਂ ਅਪਰਾਧ ਹੈ।
• ਪ੍ਰਸਨ੍ਨਤਾ ਔਰ ਮਨੋਰਂਜਨ ਹੀ ਆਪਕੇ ਬਚ੍ਚੇ ਕਾ ਜੀਵਨ ਹੈ।
• ਬਾਲਕ ਕੋ ਕਭੀ ਝਿਡ਼ਕਿਯੇ ਨਹੀ ਅਨ੍ਯਥਾ ਵਹ ਨਿਰੂਤ੍ਸਾਹੀ ਏਵਂ ਭੀਰੂ ਬਨ ਜਾਯੇਗਾ।
• ਬਾਲਕ ਕੋ ਬਾਤ-ਬਾਤ ਪਰ ਸ਼ਾਬਾਸ਼ੀ ਦੀਜਿਏ ਉਸਕਾ ਸਾਹਸ ਦੁਗੁਨਾ ਹੋ ਜਾਯੇਗਾ।
• ਬਾਲਕ ਕੋ ਈਸ਼੍ਵਰ ਕਾ ਸ੍ਵਰੂਪ ਮਾਨਕਰ ਉਸਕੇ ਸਮਕ੍ਸ਼ ਮੇਹਰਬਾਨੀ ਕਰਕੇ ਕੋਈ ਗਲਤ ਕਾਮ ਨ ਕੀਜਿਏ।
• ਬਚ੍ਚਾ ਜਨ੍ਮਜਾਤ ਅਹਿਂਸਕ ਹੋਤਾ ਹੈ।
• ਯਹ ਮਤ ਭੂਲਿਯੇ ਕਿ 2 ਵਰ੍ਸ਼ ਕਾ ਸ਼ਿਸ਼ੁ ਆਪਕੀ ਸਾਰੀ ਆਦਤੇਂ ਸੀਖ ਰਹਾ ਹੈ।
• ਮੇਰੀ ਮਾਨਿਯੇ ਤੋ ਮੈਂ ਕਹੂਂਗੀ ਕਿ 2 ਵਰ੍ਸ਼ ਸੇ 5 ਵਰ੍ਸ਼ ਕੇ ਬਚ੍ਚੋਂ ਕੋ ਸ਼ਿਸ਼ੁ ਵਿਹਾਰੋਂ ਮੇਂ ਪੁਸ੍ਤਕ ਪਢ਼ਨੇ ਕੇ ਲਿਏ ਨਹੀਂ, ਬਲ੍ਕਿ ਕੇਵਲ ਖੇਲਨੇ ਕੇ ਲਿਏ ਭੇਜਿਏ।
• ਬਚ੍ਚੋ ਕੋ ਕਭੀ ਐਸੇ ਪਡ਼ੋਸਿਯੋਂ, ਮਿਤ੍ਰੋਂ ਏਵਂ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਿਯੋਂ ਸੇ ਨ ਮਿਲਨੇ ਦੇਂ ਜੋ ਅਸਂਯਮ ਕਾ ਵ੍ਯਵਹਾਰ ਕਰਤੇ ਹੋਂ।
• ਆਪ ਪਰ ਕਿਤਨੀ ਹੀ, ਪਰੇਸ਼ਾਨਿਯੋਾ ਯਾ ਆਪਤ੍ਤਿ ਕ੍ਯੋਂ ਨ ਹੋਂ, ਆਪ ਬਚ੍ਚੋਂ ਕੇ ਸਾਮਨੇ ਮੁਸ੍ਕਰਾਤੇ ਰਹੇਂ।
• ਬਚ੍ਚੋਂ ਕੋ ਸ਼੍ਰੇਸ਼੍ਠਾਤ੍ਮਾਯੇਂ ਸਮਝ ਕਰ ਉਨਕੇ ਪ੍ਰਤਿ ਉਤ੍ਤਰਦਾਯਿਤ੍ਵ ਕੋ ਪੂਰ੍ਣਤਾ ਸੇ ਨਿਭਾਨਾ ਚਾਹਿਏ।
• ਬਚ੍ਚੋਂ ਮੇਂ ਸਹਯੋਗ ਏਵਂ ਮਿਲਜੁਲ ਕਰ ਕਾਰ੍ਯ ਕਰਨੇ ਕੀ ਭਾਵਨਾ ਕੋ ਜਾਗ੍ਰਤ ਕੀਜਿਏ।
• ਬਚ੍ਚੋਂ ਕੋ ਅਪਨਾ ਖਾਨਾ ਮਿਲ ਬਾਂਟਕਰ ਖਾਨਾ ਚਾਹਿਂਏ।
• ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਯਾ ਅਭਿਭਾਵਕ ਜਬ ਸਮਯ-ਸਮਯ ਪਰ ਬਚ੍ਚੇ ਕੀ ਪਢ਼ਾਈ, ਉਸਕੇ ਵਿਦ੍ਯਾਲਯ ਕੇ ਸਾਂਸ੍ਕਰਤਿਕ ਕਾਰ੍ਯਕ੍ਰਮੋਂ, ਉਨ੍ਨਤਿ, ਅਵਨਤਿ ਆਦਿ ਕੇ ਪ੍ਰਤਿ ਰੂਚਿ ਦਿਖਾਤੇ ਹੈਂ ਤੋ ਬਾਲਕ ਮੇਂ ਆਤ੍ਮਵਿਸ਼੍ਵਾਸ ਕੀ ਭਾਵਨਾ ਪੈਦਾ ਹੋਤੀ ਹੈ।
• ਵੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਧਨ੍ਯ ਹੈਂ ਜੋ ਬਾਲਕ ਕੇ ਪ੍ਰਤ੍ਯੇਕ ਕਾਰ੍ਯ ਮੇਂ ਰੂਚਿ ਲੇਤੇ ਹੈਂ ਔਰ ਸਦੈਵ ਬਾਲਕ ਕੋ ਆਗੇ ਬਢ਼ਾਨੇ ਕੇ ਲਿਏ ਪ੍ਰੋਤ੍ਸਾਹਿਤ ਕਰਤੇ ਰਹਤੇ ਹੈਂ।
• ਆਜ ਕੇ ਵਿਦ੍ਯਾਰ੍ਥੀ ਕੇ ਗੁਮਰਾਹ ਹੋਨੇ ਕਾ ਏਕਮਾਤ੍ਰ ਕਾਰਣ ਹੈ-ਮਾਤਾ ਪਿਤਾ ਯਾ ਅਭਿਭਾਵਕ ਦ੍ਵਾਰਾ ਉਸਕੀ ਉਪੇਕ੍ਸ਼ਾ।
• ਕਭੀ-ਕਭੀ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਪ੍ਰਾਯ ਮੋਹ ਕੇ ਵਸ਼ੀਭੂਤ ਹੋਕਰ ਉਸਕੀ ਪ੍ਰਗਤਿ ਮੇਂ ਬਾਧਕ ਬਨ ਬੈਠਤੇ ਹੈਂ।
• ਚਤੁਰ ਮਾਤਾ ਪਿਤਾ ਜ੍ਵਰ ਗ੍ਰਸ੍ਤ ਸ਼ਿਸ਼ੁ ਕੇ ਲਾਖ ਰੋਨੇ ਪਰ ਭੀ ਉਸੇ ਲਡ੍ਡੂ ਨਹੀਂ ਖਿਲਾਯੇਂਗੇਂ।
• ਮਾਤਾ ਪਿਤਾ ਬਾਲਕ ਪਰ ਅਪਨੀ ਰੂਚਿ ਨ ਥੋਪੇ ਬਲ੍ਕਿ ਬਾਲਕ ਕੀ ਹੀ ਰੂਚਿ ਕੇ ਅਨੁਸਾਰ ਉਸਕਾ ਮਾਰ੍ਗਦਰ੍ਸ਼ਨ ਕਰਤੇ ਰਹੇਂ।
• ਬਚ੍ਚੇ ਕੋ ਸਦੈਵ ਅਪਨੇ ਸੇ ਅਧਿਕ ਬੁਦ੍ਧਿਮਾਨ ਮਾਨਤੇ ਹੁਏ ਉਸਕੀ ਪ੍ਰਤ੍ਯੇਕ ਬਾਤ ਕਾ ਸਮ੍ਮਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹਿਂਏ।
• ਯਹ ਕੋਰੀ ਭੂਲ ਔਰ ਅਪਰਾਧ ਹੈ ਕਿ ਬਾਲਕ ਕਾ ਸੁਧਾਰ ਡਂਡੇ ਸੇ ਕਿਯਾ ਜਾਯ।
• ਆਪ ਬਚ੍ਚੇ ਕੀ ਬੁਰਾਈ ਨਹੀਂ ਸ੍ਵਯਂ ਅਪਨੇ ਦੋਸ਼ੋਂ ਕਾ ਬਖਾਨ ਕਰ ਰਹੇ ਹੈਂ, ਜਿਸਕੀ ਛਾਪ ਬਚ੍ਚੇ ਪਰ ਪਡ਼ੀ ਹੈ।
• ਬਚ੍ਚੇ ਕੋ ਸਦੈਵ ਕ੍ਰਿਯਾਸ਼ੀਲ ਖੇਲੋਂ ਮੇਂ ਲਗਾਇਯੇਂ।
• ਸ਼ਿਸ਼ੁਓਂ ਕੇ ਲਿਏ ਚਿਡਿ਼ਯਾਖਾਨੇ ਵ ਅਜਾਯਬਘਰ ਜੈਸੇ ਸ੍ਥਾਨ ਜਿਜ੍ਞਾਸਾ ਬਢ਼ਾਨੇ ਕੇ ਲਿਏ ਬਡ਼ੇ ਉਪਯੁਕ੍ਤ ਹੋਤੇ ਹੈਂ, ਅਵਸ਼੍ਯ ਸਾਥ ਲੇ ਜਾਇਯੇ।
• ਜੋ ਮਾਂ ਬਾਲਕ ਕੀ ਮੂਕ ਭਾਸ਼ਾ ਨਹੀਂ ਸਮਝ ਪਾਤੀ ਵਹ ਅਨਪਢ਼ ਹੈ ਭਲੇ ਹੀ ਉਸਨੇ ਕਿਤਨੀ ਹੀ ਡਿਗ੍ਰਿਯਾਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤ ਕਰ ਲੀ ਹੋਂ।
• ਆਪ ਲਟ੍ਟੂ ਨਹੀਂ ਨਚਾ ਸਕਤੇ ਤੋ ਬਾਲਕ ਕੋ ਨਚਾਨੇ ਸੇ ਨ ਰੋਕਿਏ। ਉਸਕਾ ਮਨ ਪ੍ਰਸਨ੍ਨਤਾ ਸੇ ਨਾਚਨੇ ਲਗੇਗਾ।
• ਬਾਲਕ ਏਕ ਸਫਲ ਚਿਤੇਰਾ ਹੋਤਾ ਹੈ ਉਸਕੀ ਫੇਰੀ ਹੁਈ ਪ੍ਰਤ੍ਯੇਕ ਟੇਢ਼ੀ-ਮੇਢ਼ੀ ਰੇਖਾ ਮੇਂ ਕਲਾ ਕਾ ਪੁਟ ਹੋਤਾ ਹੈ।
• ਯਦਿ ਆਪ ਬਚ੍ਚੋਂ ਸੇ ਵਿਨੋਦ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਤੇ, ਉਸੇ ਹੋਂਸਾ ਨਹੀ ਸਕਤੇ, ਤੋ ਆਪ ਉਸੇ ਪਢ਼ਾ ਭੀ ਨਹੀਂ ਸਕਤੇ।
• ਬਚ੍ਚੇ ਕੀ ਕੋਈ ਵਸ੍ਤੁ ਗਿਰ ਜਾਯ ਤੋ ਤੁਰਨ੍ਤ ਆਪ ਪਰ ਆਦਰ ਕੇ ਸਾਥ ਉਠਾਕਰ ਬਾਲਕ ਕੋ ਦੇ ਦੀਜਿਏ।
• ਬਾਲਕ ਕੇ ਸ੍ਕੂਲ ਜਾਤੇ ਸਮਯ ਉਸੇ ਦਰਵਾਜੇ ਤਕ ਅਵਸ਼੍ਯ ਛੋਡ਼ਨੇ ਜਾਇਯੇ।
• ਬਚ੍ਚੋਂ ਕੀ ਦੇਖਭਾਲ ਕੀਜਿਏ ਕਿ ਵੇ ਬਾਜਾਰ ਕੀ ਖੁਲੀ ਚੀਜੇਂ ਨ ਖਾਯੇਂ।
• ਬਚ੍ਚੋਂ ਕੋ ਪਹਾਡ਼ੋਂ ਔਰ ਨਦਿਯੋਂ ਕੀ ਖੂਬ ਸੈਰ ਕਰਾਈਯੇ ਇਸਸੇ ਹਰਦਯ ਕੀ ਵਿਸ਼ਾਲਤਾ ਔਰ ਕਰੂਣਾ ਕੀ ਭਾਵਨਾ ਉਤ੍ਪਨ੍ਨ ਹੋਤੀ ਹੈ।
• ਰਾਤ ਮੇਂ ਛਤ ਯਾ ਆਂਗਨ ਸੇ ਬਚ੍ਚੇ ਕੋ ਚਨ੍ਦਾ ਮਾਮਾ ਦਿਖਾਇਯੇ, ਉਸੇ ਪ੍ਰਸਨ੍ਨਤਾ ਹੋਗੀ।

ਮੈਨੇ ਜਬ ਇਨ ਬਾਤੋਂ ਕੀ ਕਸੌਟੀ ਪਰ ਖੁਦ ਕੋ ਪਰਖਾ ਤੋ ਅਨੇਕ ਮੁਦ੍ਦੋਂ ਪਰ ਸੁਧਾਰ ਕੀ ਆਵਸ਼੍ਯਕਤਾ ਦਿਖੀ। ਆਸ਼ਾ ਹੈ ਮੇਰੀ ਹੀ ਤਰਹ ਇਨਮੇਂ ਸੇ ਕੁਛ ਬਾਤੇਂ ਆਪਕਾ ਧ੍ਯਾਨ ਜਰੂਰ ਖੀਂਚੇਗੀ ਜਿਨਮੇਂ ਆਪ ਗਲਤੀ ਕਰ ਰਹੇ ਥੇ।

(ਸਿਦ੍ਧਾਰ੍ਥ ਸ਼ਂਕਰ ਤ੍ਰਿਪਾਠੀ)

ਪਾਕਿਸ੍ਤਾਨ ਮੇਂ ਔਨਰ ਕਿਲਿਂਗ ਕੀ ਰਿਪੋਰ੍ਟ ਕ੍ਯਾ ਕਹਤੀ ਹੈ?

ਪਾਕਿਸ੍ਤਾਨ ਕੇ ਰਾਸ਼੍ਟ੍ਰੀਯ ਮਾਨਵਾਧਿਕਾਰ ਆਯੋਗ ਨੇ ਕਹਾ ਹੈ ਕਿ ਵਹਾਂ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਕਮ ਸੇ ਕਮ 945 ਔਰਤੋਂ ਵ ਲੜਕਿਯੋਂ ਕੀ ਹਤ੍ਯਾ ਇਸਲਿਏ ਕਰ ਦੀ ਗਯੀ ਕਿ ਉਨ੍ਹੋਂਨੇ ਪਰਿਵਾਰ ਕੀ ਇਜ੍ਜਤ ਲੁਟਾ ਦੇਨੇ ਕਾ ਦੁਸ੍ਸਾਹਸ ਕਿਯਾ। ਵਰਹਸ੍ਪਤਿਵਾਰ ਕੋ ਜੋ ਆਂਕੜੇ ਪ੍ਰਸ੍ਤੁਤ ਕਿਯੇ ਗਯੇ ਹੈਂ ਉਨਸੇ ਪਤਾ ਚਲਤਾ ਹੈ ਕਿ ਰੂਢਿਵਾਦੀ ਪਾਕਿਸ੍ਤਾਨੀ ਸਮਾਜ ਮੇਂ ਔਰਤੋਂ ਕੇ ਊਪਰ ਹਿਂਸਾ ਕੇ ਮਾਮਲੇ ਲਗਾਤਾਰ ਬਢ ਰਹੇ ਹੈਂ। ਯਹਾਂ ਔਰਤੋਂ ਕੇ ਸਾਥ ਦੋਯਮ ਦਰ੍ਜੇ ਕੇ ਨਾਗਰਿਕੋਂ ਕੀ ਤਰਹ ਵ੍ਯਵਹਾਰ ਕਿਯਾ ਜਾ ਰਹਾ ਹੈ। ਸਬਸੇ ਬੜੀ ਚਿਨ੍ਤਾ ਕੀ ਬਾਤ ਯਹ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਦੇਸ਼ ਮੇਂ ਘਰੇਲੂ ਹਿਂਸਾ ਕੋ ਰੋਕਨੇ ਕੇ ਲਿਏ ਕੋਈ ਕਾਨੂਨ ਹੀ ਨਹੀਂ ਹੈ।

ਪਾਕਿਸ੍ਤਾਨ ਕੇ ਪ੍ਰਤਿਸ਼੍ਠਿਤ ਰਾਸ਼੍ਟ੍ਰੀਯ ਅਖਬਾਰ ਡਾਨ ਮੇਂ ਛਪੀ ਰਿਪੋਰ੍ਟ ਮੇਂ ਕਹਾ ਗਯਾ ਹੈ ਕਿ ਮਾਨਵਾਧਿਕਾਰ ਸਮੂਹੋਂ ਕੇ ਅਨੁਸਾਰ ਮਹਿਲਾਓਂ ਕੇ ਅਧਿਕਾਰੋਂ ਕੀ ਰਕ੍ਸ਼ਾ ਕੀ ਸ੍ਥਿਤਿ ਪਹਲੇ ਸੇ ਬੇਹਤਰ ਹੋਨੇ ਕੇ ਬਾਵਜੂਦ ਸਰਕਾਰ ਦ੍ਵਾਰਾ ਅਭੀ ਬਹੁਤ ਕੁਛ ਕਿਯਾ ਜਾਨਾ ਬਾਕੀ ਹੈ। ਅਭੀ ਹਾਲਤ ਯਹ ਹੈ ਕਿ ਪੁਲਿਸ ਦ੍ਵਾਰਾ ਅਧਿਕਾਂਸ਼ ਘਟਨਾਓਂ ਕੋ ਨਿਜੀ ਪਾਰਿਵਾਰਿਕ ਮਾਮਲਾ ਬਤਾਕਰ ਰਫ਼ਾ-ਦਫ਼ਾ ਕਰ ਦਿਯਾ ਜਾਤਾ ਹੈ।

ਇਸ ਰਿਪੋਰ੍ਟ ਕੋ ਦੇਖਕਰ ਤਹਮੀਨਾ ਦੁਰ੍ਰਾਨੀ ਕੀ ਚਰ੍ਚਿਤ ਪੁਸ੍ਤਕ ਮਾਈ ਫ਼੍ਯੂਡਲ ਲੌਰ੍ਡ ਕੀ ਯਾਦ ਆ ਗਯੀ। ਅਭੀ ਭੀ ਯਹਾਂ ਕੇ ਸਮਾਜ ਮੇਂ ਸਾਮਨ੍ਤੀ ਮਾਨਸਿਕਤਾ ਕੀ ਪੈਠ ਬਹੁਤ ਗਹਰਾਈ ਤਕ ਬਨੀ ਹੁਈ ਹੈ।

ਅਪਨੀ ਵਾਰ੍ਸ਼ਿਕ ਰਿਪੋਰ੍ਟ ਮੇਂ ਆਯੋਗ ਨੇ ਲਿਖਾ ਹੈ ਕਿ ਕਮ ਸੇ ਕਮ 943 ਮਹਿਲਾਓਂ ਕੀ ਹਤ੍ਯਾ ਇਜ੍ਜਤ ਕੀ ਰਖਵਾਲੀ ਕੇ ਨਾਮ ਪਰ ਕੀ ਗਯੀ। ਇਨਮੇਂ ਸੇ 93 ਅਲ੍ਪਵਯਸ੍ਕ ਬਚ੍ਚਿਯਾਂ ਥੀਂ। ਇਸ ਹਤ੍ਯਾ ਕੀ ਸ਼ਿਕਾਰ ਮਹਿਲਾਓਂ ਮੇਂ ਸਾਤ ਈਸਾਈ ਔਰ ਦੋ ਹਿਂਦੂ ਸਂਪ੍ਰਦਾਯ ਸੇ ਸਂਬਂਧਿਤ ਥੀਂ।

ਆਯੋਗ ਦ੍ਵਾਰਾ ਵਰ੍ਸ਼ 2010 ਮੇਂ ਇਜ੍ਜਤ ਕੇ ਨਾਮ ਪਰ ਕੀ ਗਯੀ ਹਤ੍ਯਾਓਂ ਕੀ ਸਂਖ੍ਯਾ 791 ਬਤਾਯੀ ਗਯੀ ਥੀ। ਵਰ੍ਸ਼ 2011 ਮੇਂ ਜਿਨ ਮਹਿਲਾਓਂ ਕੀ ਹਤ੍ਯਾ ਹੁਈ ਉਨਮੇਂ 595 ਕੇ ਊਪਰ ਅਵੈਧ ਸਂਬਂਧ ਰਖਨੇ ਕਾ ਆਰੋਪ ਥਾ ਔਰ 219 ਪਰ ਬਿਨਾ ਅਨੁਮਤਿ ਕੇ ਵਿਵਾਹ ਕਰ ਲੇਨੇ ਕਾ ਦੋਸ਼ ਲਗਾਯਾ ਗਯਾ ਥਾ। ਆਯੋਗ ਕੀ ਰਿਪੋਰ੍ਟ ਕੇ ਅਨੁਸਾਰ ਕੁਛ ਪੀੜਿਤਾਓਂ ਕੀ ਹਤ੍ਯਾ ਕਰਨੇ ਸੇ ਪਹਲੇ ਉਨਕੇ ਸਾਥ ਬਲਾਤ੍ਕਾਰ ਅਥਵਾ ਸਾਮੂਹਿਕ ਦੁਸ਼੍ਕਰ੍ਮ ਭੀ ਕਿਯਾ ਗਯਾ। ਅਧਿਕਾਂਸ਼ ਮਹਿਲਾਓਂ ਕੀ ਹਤ੍ਯਾ ਉਨਕੇ ਭਾਇਯੋਂ ਅਥਵਾ ਪਤਿ ਦ੍ਵਾਰਾ ਕੀ ਗਯੀ ਥੀ।

ਆਯੋਗ ਨੇ ਅਪਨੀ ਰਿਪੋਰ੍ਟ ਮੇਂ ਲਿਖਾ ਹੈ ਕਿ ਜਿਨ 943 ਮਹਿਲਾਓਂ ਕੀ ਹਤ੍ਯਾ ਹੁਈ ਉਨਮੇਂ ਸੇ ਮਾਤ੍ਰ 43 ਕੋ ਮਰਤ੍ਯੁ ਸੇ ਪਹਲੇ ਚਿਕਿਤ੍ਸਾ ਸਹਾਯਤਾ ਸੇ ਬਚਾਨੇ ਕੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀ ਗਯੀ ਥੀ। ਇਸਕਾ ਮਤਲਬ ਯਹ ਹੈ ਕਿ ਜਿਨਸੇ ਜਾਨ ਬਚਾਨੇ ਕੀ ਉਮ੍ਮੀਦ ਕੀ ਜਾ ਸਕਤੀ ਥੀ ਉਨ੍ਹੋਂਨੇ ਹੀ ਜਾਨ ਸੇ ਮਾਰ ਦੇਨੇ ਕਾ ਕਾਮ ਕਿਯਾ ਥਾ।

ਅਖਬਾਰ ਕਹਤਾ ਹੈ ਕਿ ਇਜ੍ਜਤ ਕੇ ਨਾਮ ਪਰ ਹਤ੍ਯਾ ਕੇ (ਜ੍ਞਾਤ) ਮਾਮਲੋਂ ਮੇਂ ਵਰਦ੍ਧਿ ਪਾਯੇ ਜਾਨੇ ਕੇ ਬਾਵਜੂਦ ਮਾਨਵਾਧਿਕਾਰ ਕਾਰ੍ਯਕਰ੍ਤਾਓਂ ਦ੍ਵਾਰਾ ਸਂਸਦ ਕੀ ਇਸ ਬਾਤ ਕੇ ਲਿਏ ਪ੍ਰਸ਼ਂਸਾ ਕੀ ਗਯੀ ਹੈ ਕਿ ਉਸਨੇ ਮਹਿਲਾਓਂ ਕੋ ਉਤ੍ਪੀੜਨ ਸੇ ਬਚਾਨੇ ਕੇ ਲਿਏ ਕਾਨੂਨ ਪਾਰਿਤ ਕਿਯਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਭੀ ਮਾਨਵਾਧਿਕਾਰ ਸਮੂਹੋਂ ਕਾ ਮਾਨਨਾ ਹੈ ਕਿ ਹਿਂਸਾ, ਦੁਸ਼੍ਕਰ੍ਮ ਔਰ ਭੇਦਭਾਵ ਕੇ ਖਿਲਾਫ ਮਹਿਲਾਓਂ ਕੋ ਸੁਨਿਸ਼੍ਚਿਤ ਨ੍ਯਾਯ ਦਿਲਾਨੇ ਕੇ ਲਿਏ ਸਰਕਾਰ ਕੋ ਅਭੀ ਬਹੁਤ ਕੁਛ ਕਰਨਾ ਹੋਗਾ।

ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਬੇਲ੍ਜਿਯਮ ਕੀ ਏਕ ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਏਕ ਪਾਕਿਸ੍ਤਾਨੀ ਪਰਿਵਾਰ ਕੇ ਚਾਰ ਸਦਸ੍ਯੋਂ ਕੋ ਜੇਲ ਭੇਜ ਦਿਯਾ ਥਾ ਕ੍ਯੋਂਕਿ ਉਨ੍ਹੋਂਨੇ ਅਪਨੀ ਬੇਟੀ ਕੀ ਹਤ੍ਯਾ ਇਸਲਿਏ ਕਰ ਦੀ ਥੀ ਕਿ ਉਸਨੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦ੍ਵਾਰਾ ਤਯ ਕੀ ਗਯੀ ਸ਼ਾਦੀ ਕਰਨੇ ਸੇ ਮਨਾ ਕਰ ਦਿਯਾ ਥਾ ਔਰ ਉਨਕੀ ਮਰ੍ਜੀ ਕੇ ਖਿਲਾਫ਼ ਏਕ ਬੇਲ੍ਜਿਯਾਈ ਵ੍ਯਕ੍ਤਿ ਕੇ ਸਾਥ ਰਹਨੇ ਲਗੀ ਥੀ।

ਕ੍ਯਾ ਹਮਾਰੇ ਪੜੋਸੀ ਦੇਸ਼ ਕੀ ਯਹ ਖਬਰ ਹਮਾਰੇ ਬਹੁਤ ਆਸ-ਪਾਸ ਕੀ ਨਹੀਂ ਲਗਤੀ? ਇਜ੍ਜਤ ਕੇ ਨਾਮ ਪਰ ਅਪਨੀ ਬੇਟੀ-ਬਹੂ ਕੀ ਹਤ੍ਯਾ ਕ੍ਯਾ ਹਮਾਰੇ ਸਮਾਜ ਕੇ ਕਥਿਤ ਇਜ੍ਜਤਦਾਰ ਲੋਗ ਨਹੀਂ ਕਰਤੇ? ਕ੍ਯਾ ਹਮਾਰੇ ਬੀਚ ਨਿਰੁਪਮਾ ਪਾਠਕ ਕੇ ਹਤ੍ਯਾਰੇ ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ ਹੈਂ? ਅਲਬਤ੍ਤਾ ਹਮਾਰੇ ਦੇਸ਼ ਕਾ ਮੀਡਿਯਾ ਇਸਕੀ ਰਿਪੋਰ੍ਟ ਬਹੁਤ ਬਢ-ਚਢਕਰ ਕਰਤਾ ਹੈ। ਫੇਸਬੁਕ, ਟ੍ਵਿਟਰ ਔਰ ਬ੍ਲੌਗ ਪਰ ਬਤਕਹੀ ਭੀ ਸ਼ਾਯਦ ਕੁਛ ਜ੍ਯਾਦਾ ਹੋ ਜਾਤੀ ਹੈ ਲੇਕਿਨ ਸਮਸ੍ਯਾ ਕੇ ਸਮਾਧਾਨ ਕੀ ਰਾਹ ਕਹਾਂ ਸੇ ਨਿਕਲੇਗੀ ਯਹ ਅਭੀ ਦਿਖਾਯੀ ਨਹੀਂ ਦੇ ਰਹਾ।

ਆਇਏ ਇਸਪਰ ਸਿਰ ਜੋੜਕਰ ਸੋਚੇਂ। ਸਿਰ੍ਫ਼ ਏਕ ਖਬਰ ਨਹੀਂ ਏਕ ਪ੍ਰਸ਼੍ਨ ਕੇ ਰੂਪ ਮੇਂ ਇਸਪਰ ਵਿਚਾਰ ਕਰੇਂ।

(ਸਿਦ੍ਧਾਰ੍ਥ ਸ਼ਂਕਰ ਤ੍ਰਿਪਾਠੀ)

ਨਨ੍ਹੇ ਹਾਥੋਂ ਕਾ ਕਮਾਲ…

ਸ੍ਕੂਲੀ ਬਚ੍ਚੋਂ ਕੀ ਹਸ੍ਤਕਲਾ ਪ੍ਰਦਰ੍ਸ਼ਨੀ ਨੇ ਮਨ ਮੋਹ ਲਿਯਾ
ਲਖਨਊ ਕਾ ਸਿਟੀ ਮੌਂਟੇਸਰੀ ਸ੍ਕੂਲ ਅਪਨੀ ਸਭੀ ਸ਼ਾਖਾਓਂ ਕੋ ਮਿਲਾਕਰ ਭਾਰਤ ਕੇ ਕਿਸੀ ਭੀ ਏਕ ਸ਼ਹਰ ਮੇਂ ਸ੍ਥਿਤ ਸਬਸੇ ਬੜਾ ਸ੍ਕੂਲ ਮਾਨਾ ਜਾਤਾ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਾਲ ਸ੍ਕੂਲ ਭਵਨ ਔਰ ਬੜੇ ਭਵ੍ਯ ਪ੍ਰਾਂਗਣ ਇਸ ਸ੍ਕੂਲ ਕੀ ਪਹਚਾਨ ਹੈਂ। ਲੇਕਿਨ ਇਸਕੀ ਸਬਸੇ ਬੜੀ ਖੂਬੀ ਹੈ ਇਸਕੇ ਛਾਤ੍ਰੋਂ ਕੀ ਪਾਠ੍ਯੇਤਰ ਗਤਿਵਿਧਿਯਾਂ। ਇਸਕੇ ਸਂਸ੍ਥਾਪਕ ਪ੍ਰਬਨ੍ਧਕ ਜਗਦੀਸ਼ ਗਾਂਧੀ ਜੀ ਕਾ ਸਪਨਾ ਹੈ ਪੂਰੇ ਵਿਸ਼੍ਵ ਕੋ ਏਕਤਾ ਕੇ ਸੂਤ੍ਰ ਮੇਂ ਪਿਰੋ ਦੇਨਾ ਔਰ ਵਿਸ਼੍ਵਸ਼ਾਂਤਿ ਕਾ ਸਂਦੇਸ਼ ਚਾਰੋ ਓਰ ਫੈਲਾਨੇ ਕਾ ਅਹਰ੍ਨਿਸ਼ ਪ੍ਰਯਾਸ ਕਰਨਾ। ਇਸ ਸ੍ਕੂਲ ਕੇ ਬਚ੍ਚੋਂ ਕੋ ‘ਵਿਸ਼੍ਵ-ਨਾਗਰਿਕ’ ਕੇ ਰੂਪ ਮੇਂ ਵਿਕਸਿਤ ਕਰਨੇ ਕੇ ਉਦ੍ਦੇਸ਼੍ਯ ਸੇ ਤਮਾਮ ਗਤਿਵਿਧਿਯਾਂ ਚਲਤੀ ਰਹਤੀ ਹੈਂ। ਪ੍ਰਾਂਗਣ ਮੇਂ ‘ਜਯ ਜਗਤ’ ਕਾ ਅਭਿਵਾਦਨ ਇਸੀ ਕੀ ਨਿਰਨ੍ਤਰ ਯਾਦ ਦਿਲਾਤਾ ਹੈ। ਯਹਾਂ ਬਚ੍ਚੋਂ ਕੇ ਵ੍ਯਕ੍ਤਿਤ੍ਵ ਕੇ ਬਹੁਮੁਖੀ ਵਿਕਾਸ ਕੇ ਲਿਏ ਕ੍ਲਾਸਰੂਮ ਮੇਂ ਪਾਠ੍ਯਕ੍ਰਮ ਕੇ ਸ਼ਿਕ੍ਸ਼ਣ ਕੇ ਅਲਾਵਾ ਹਸ੍ਤਕਲਾ, ਸਂਗੀਤ, ਨਰਤ੍ਯ, ਗਾਯਨ, ਰਂਗਮਂਚ, ਖੇਲਕੂਦ, ਸੇਮਿਨਾਰ, ਮੇਲਾ, ਦੇਸ਼ਾਟਨ ਇਤ੍ਯਾਦਿ ਕੇ ਵਰਹਦ ਆਯੋਜਨ ਕਿਯੇ ਜਾਤੇ ਹੈਂ ਔਰ ਇਸਮੇਂ ਪ੍ਰਾਯ ਸਭੀ ਬਚ੍ਚੋਂ ਕਾ ਪ੍ਰਤਿਭਾਗ ਯਥਾਸਮ੍ਭਵ ਸੁਨਿਸ਼੍ਚਿਤ ਕਿਯਾ ਜਾਤਾ ਹੈ। ਪਾਰਂਪਰਿਕ ਸ਼ਿਕ੍ਸ਼ਣ ਕੇ ਬਜਾਯ ਇਸੇ ਕਾਰ੍ਪੋਰੇਟ ਪਦ੍ਧਤਿ ਕਾ ਸ਼ਿਕ੍ਸ਼ਣ ਬਤਾਯਾ ਜਾਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਾਰੇ ਉਪਕ੍ਰਮ ਮੇਂ ਅਭਿਭਾਵਕੋਂ ਕੋ ਨ ਸਿਰ੍ਫ਼ ਆਰ੍ਥਿਕ ਯੋਗਦਾਨ ਕਰਨਾ ਪੜਤਾ ਹੈ ਬਲ੍ਕਿ ਉਨ੍ਹੇਂ ਅਪਨੇ ਪਾਲ੍ਯ ਕੇ ਉਤ੍ਸਾਹਵਰ੍ਦ੍ਧਨ ਕੇ ਲਿਏ ਬਹੁਧਾ ਸ੍ਕੂਲੀ ਕਾਰ੍ਯਕ੍ਰਮੋਂ ਮੇਂ ਉਪਸ੍ਥਿਤਿ ਭੀ ਦੇਨੀ ਹੋਤੀ ਹੈ।

ਹਾਲ ਹੀ ਮੇਂ ਮੇਰੇ ਸੁਪੁਤ੍ਰ ‘ਸਤ੍ਯਾਰ੍ਥ’ (੫ਵਰ੍ਸ਼) ਨੇ ਜਬ ਅਪਨੀ ਡਾਯਰੀ ਖੋਲਕਰ ਮੁਝੇ ਦਿਖਾਯਾ ਔਰ ਬਤਾਯਾ ਕਿ ਉਸਮੇਂ ਉਨਕੀ ਮੈਮ ਦ੍ਵਾਰਾ ਲਿਖਾ ਗਯਾ ਨਿਮ੍ਨਲਿਖਿਤ ਵਾਕ੍ਯ ਉਨ੍ਹੇਂ ਫਰ੍ਰਾਟੇ ਸੇ ਯਾਦ ਕਰ ਲੇਨਾ ਹੈ ਤੋ ਮੁਝੇ ਕੁਛ ਖਾਸ ਸਮਝ ਮੇਂ ਨਹੀਂ ਆਯਾ :

Welcome to the funland…! We made jokers with ball and chart-paper and in fun we learned different shapes. We decorated it by paper folding, bindi pasting and wool sticking.

ਫਿਲਹਾਲ ਅਪਨੀ ਦੀਦੀ ਕੀ ਮਦਦ ਸੇ ਉਨ੍ਹੋਂਨੇ ਯਹ ਯਾਦ ਭੀ ਕਰ ਲਿਯਾ ਔਰ ਸੁਬਹ ਸ੍ਕੂਲ ਜਾਤੇ ਸਮਯ ਪੂਰੀ ਰਫ਼੍ਤਾਰ ਸੇ ਮੁਝੇ ਸੁਨਾ ਭੀ ਦਿਯਾ। ਇਸ ਬੀਚ ਹਮ ਅਭਿਭਾਵਕੋਂ ਕੇ ਨਾਮ ਸੇ ਏਕ ਆਮਂਤ੍ਰਣ ਪਤ੍ਰ ਭੀ ਆ ਗਯਾ ਜਿਸਮੇਂ ਨਰ੍ਸਰੀ ਔਰ ਕੇ.ਜੀ. ਕੇ ਬਚ੍ਚੋਂ ਕੀ ਹਸ੍ਤਕਲਾ ਸੇ ਨਿਰ੍ਮਿਤ ਮੌਡਲ੍ਸ ਕੀ ਪ੍ਰਦਰ੍ਸ਼ਨੀ ਦੇਖਨੇ ਹੇਤੁ ਬੁਲਾਯਾ ਗਯਾ ਥਾ। ਮੇਰੀ ਜਿਜ੍ਞਾਸਾ ਇਤਨੀ ਬਢ ਗਯੀ ਥੀ ਕਿ ਮੈਂ ਨਿਯਤ ਸਮਯ ਸੇ ਕੁਛ ਪਹਲੇ ਹੀ ਸ੍ਕੂਲ ਕੀ ਓਰ ਸਪਤ੍ਨੀਕ ਪਹੁਂਚ ਗਯਾ।

ਵਹਾਂ ਕਰੀਬ ਦਸ ਹਾਲਨੁਮਾ ਕਮਰੋਂ ਔਰ ਬੜੀ ਸੀ ਲੌਬੀ ਕੋ ਬੇਹਤਰੀਨ ਕਲਾਕਰਤਿਯੋਂ ਸੇ ਸਜਾਯਾ ਗਯਾ ਥਾ। ਨਿਸ਼੍ਚਿਤ ਰੂਪ ਸੇ ਚਾਰ-ਪਾਂਚ ਸਾਲ ਕੇ ਬਚ੍ਚੋਂ ਕੇ ਹਾਥ ਸੇ ਇਤਨੀ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਕਲਾਕਰਤਿਯਾਂ ਔਰ ਵਹ ਭੀ ਇਤਨੀ ਬੜੀ ਮਾਤ੍ਰਾ ਮੇਂ ਨਹੀਂ ਬਨਾਯੀ ਜਾ ਸਕਤੀ। ਜਾਹਿਰ ਹੈ ਸਬਕੇ ਅਭਿਭਾਵਕੋਂ ਔਰ ਸ਼ਿਕ੍ਸ਼ਕੋਂ ਕਾ ਸ਼੍ਰਮ ਭੀ ਇਸਮੇਂ ਲਗਾ ਥਾ। ਲੇਕਿਨ ਇਸ ਪੂਰੀ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਯਾ ਮੇਂ ਨਨ੍ਹੇਂ-ਨਨ੍ਹੇਂ ਬਚ੍ਚੋਂ ਨੇ ਬਹੁਤ ਕੁਛ ਸੀਖਾ ਭੀ ਹੋਗਾ। ਯਹ ਅਨੁਮਾਨ ਔਰ ਪੁਖ੍ਤਾ ਹੋਤਾ ਗਯਾ ਜਬ ਹਮਨੇ ਏਕ-ਏਕ ਕਕ੍ਸ਼ ਮੇਂ ਜਾਕਰ ਸਭੀ ਮੌਡਲ੍ਸ ਕੋ ਨਜਦੀਕ ਸੇ ਦੇਖਾ ਔਰ ਉਨਕਾ ਪਰਿਚਯ ਦੇਨੇ ਕੇ ਲਿਏ ਖੜੇ ਛੋਟੇ-ਛੋਟੇ ਬਚ੍ਚੋਂ ਕੀ ਬਾਤੇਂ ਸੁਨੀਂ। ਯੇ ਬਾਤੇਂ ਪਹਲੇ ਸੇ ਸਭੀ ਬਚ੍ਚੋਂ ਕੋ ਰਟਾ ਦੀ ਗਯੀ ਥੀਂ ਜਿਨਮੇਂ ਸਂਬਂਧਿਤ ਮੌਡਲ ਯਾ ਕਲਾਕਰਤਿ ਕਾ ਪਰਿਚਯ ਔਰ ਉਸਕੋ ਤੈਯਾਰ ਕਰਨੇ ਕੀ ਸਂਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਤ ਵਿਧਿ ਬਤਾਯੀ ਗਯੀ ਥੀ। ਮੇਰੇ ਬੇਟੇ ਨੇ ਜੋ ਵਾਕ੍ਯ ਰਟਾ ਥਾ ਉਸਕਾ ਰਹਸ੍ਯ ਅਬ ਸਮਝ ਮੇਂ ਆ ਗਯਾ।

ਯਦ੍ਯਪਿ ਸਭੀ ਬਚ੍ਚੋਂ ਨੇ ਤੈਯਾਰੀ ਅਚ੍ਛੀ ਕਰ ਰਖੀ ਥੀ ਲੇਕਿਨ ਕਭੀ-ਕਭੀ ਉਨ੍ਹੇਂ ਯਹ ਸਮਝ ਮੇਂ ਨਹੀਂ ਆਤਾ ਥਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹੇਂ ਅਪਨੀ ਰਟੀ ਹੁਈ ਬਾਤ ਕਬ ਦੁਹਰਾਨੀ ਹੈ। ਉਨਕੇ ਮਾਰ੍ਗਦਰ੍ਸ਼ਨ ਕੇ ਲਿਏ ਉਨਕੀ ਸ਼ਿਕ੍ਸ਼ਿਕਾਏਂ ਉਪਸ੍ਥਿਤ ਥੀ ਜੋ ਉਨ੍ਹੇਂ ਬੋਲਨੇ ਕਾ ਸਂਕੇਤ ਕਰਤੀ ਰਹਤੀ ਥੀਂ। ਬਿਲ੍ਕੁਲ ਜੈਸੇ ਰਂਗਮਂਚ ਪਰ ਕਭੀ-ਕਭੀ ਨੇਪਥ੍ਯ ਸੇ ਸਂਵਾਦੋਂ ਕੀ ਪ੍ਰੌਮ੍ਪ੍ਟਿਂਗ (prompting) ਕੀ ਜਾਤੀ ਹੈ। ਫਿਰ ਭੀ ਸਬਕੁਛ ਬਹੁਤ ਰੋਚਕ ਔਰ ਸੁਰੁਚਿਪੂਰ੍ਣ ਲਗਾ।

ਸਬਸੇ ਪਹਲੇ ਤੋ ਸਤ੍ਯਾਰ੍ਥ ਕੀ ਕਕ੍ਸ਼ਾ ਸੇ ਹੀ ਸ਼ੁਰੁਆਤ ਹੁਈ। ਜਨਾਬ ਅਪਨੇ ਜੋਕਰ੍ਸ ਕੇ ਸਾਥ ਮੁਸ੍ਤੈਦੀ ਸੇ ਬੈਠੇ ਥੇ। ਕਿਸੀ ਕੇ ਆ ਜਾਨੇ ਪਰ ਖੜੇ ਹੋਕਰ ਸ੍ਵਾਗਤ ਕਰਨੇ ਔਰ ਉਨ ਜੋਕਰ੍ਸ ਕੇ ਬਾਰੇ ਮੇਂ ਬਤਾਨੇ ਕਾ ਪੂਰਾ ਰਿਹਰ੍ਸਲ ਕਰ ਚੁਕੇ ਥੇ ਲੇਕਿਨ ਅਚਾਨਕ ਮਮ੍ਮੀ-ਡੈਡੀ ਕੋ ਦੇਖਕਰ ਰਟਾ ਹੁਆ ਪਾਠ ਬੋਲਨਾ ਭੂਲ ਗਯੇ। ਉਨਕੀ ਮੈਮ ਨੇ ਜਬ ਉਨ੍ਹੇਂ ਪ੍ਰੌਮ੍ਪ੍ਟ ਕਿਯਾ ਤੋ ਭੀ ਝਿਝਕਤੇ ਰਹੇ। ਸ਼ਾਯਦ ਯਹ ਸੋਚਕਰ ਕਿ ਜੋ ਬੋਲਨਾ ਹੈ ਵਹ ਤੋ ਹਮੇਂ ਸੁਬਹ ਸੇ ਕਈ ਬਾਰ ਸੁਨਾ ਹੀ ਚੁਕੇ ਥੇ, ਫਿਰ ਕ੍ਯਾ ਦੁਹਰਾਨਾ। ਉਨਕੀ ਮੈਮ ਹੀ ਸ਼ਾਯਦ ਅਪਨੇ ਸ਼ਿਸ਼੍ਯ ਕੇ ਚੁਪ ਰਹ ਜਾਨੇ ਪਰ ਝੇਂਪ ਗਯੀਂ।

ਹਮਨੇ ਉਨਕੀ ਕ੍ਲਾਸ ਕੇ ਯੁਵਰਾਜ ਮਿਸ਼੍ਰਾ ਔਰ ਸ੍ਨੇਹਾ ਕਾ ਮੌਡਲ ਭੀ ਦੇਖਾ ਜਿਨ੍ਹੋਂਨੇ ਪੂਰੀ ਦਕ੍ਸ਼ਤਾ ਸੇ ਅਪਨਾ ਵਾਕ੍ਯ ਬੋਲਾ। ਬੜਾ ਮਨੋਹਾਰੀ ਥਾ ਵਹਾਂ ਕਾ ਦਰਸ਼੍ਯ। ਫਿਰ ਤੋ ਹਮ ਅਪਨਾ ਕੈਮਰਾ ਲਿਏ ਸਭੀ ਕਮਰੋਂ ਮੇਂ ਜਾਤੇ ਰਹੇ ਔਰ ਮੌਡਲ੍ਸ ਕੇ ਸਾਥ-ਸਾਥ ਭਗਵਾਨ ਕੇ ਬਨਾਯੇ ਅਦ੍ਭੁਤ ਮੌਡਲ੍ਸ (ਬਚ੍ਚੋਂ) ਕੋ ਉਨਕੀ ਤੈਯਾਰੀ ਕੇ ਸਾਥ ਦੇਖਤੇ ਰਹੇ।

ਸਬਕੁਛ ਇਤਨਾ ਭਵ੍ਯ ਔਰ ਸੁਰੁਚਿਪੂਰ੍ਣ ਥਾ ਕਿ ਮਨ ਇਸ ਭਾਵ ਸੇ ਆਹ੍ਲਾਦਿਤ ਹੋ ਗਯਾ ਕਿ ਮੇਰੇ ਬਚ੍ਚੋਂ ਕੋ ਏਕ ਅਚ੍ਛਾ ਸਾ ਮਾਹੌਲ ਉਨਕੇ ਵਿਦ੍ਯਾਲਯ ਮੇਂ ਮਿਲ ਰਹਾ ਹੈ। ਬਚ੍ਚੋਂ ਕੇ ਭੀਤਰ ਛਿਪੀ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਕੋ ਉਭਾਰਨੇ,ਏਕ ਨਿਸ਼੍ਚਿਤ ਸ੍ਵਰੂਪ ਦੇਨੇ ਔਰ ਤਰਾਸ਼ਨੇ ਕਾ ਕਾਰ੍ਯ ਯਹਾਂ ਕੀ ਸ਼ਿਕ੍ਸ਼ਿਕਾਓਂ ਦ੍ਵਾਰਾ ਪੂਰੇ ਮਨੋਯੋਗ ਔਰ ਉਤ੍ਸਾਹ ਸੇ ਕਿਯਾ ਜਾ ਰਹਾ ਹੈ। ਕੁਸ਼ਲ ਪ੍ਰਬਨ੍ਧਨ ਕਾ ਬੇਜੋੜ ਉਦਾਹਰਣ ਇਸ ਪ੍ਰਾਂਗਣ ਮੇਂ ਦੇਖਾ ਜਾ ਸਕਤਾ ਥਾ।

ਇਸ ਅਭਿਨਵ ਪ੍ਰਯਾਸ ਕੋ ਹਮਾਰਾ ਸਲਾਮ।

(ਸਿਦ੍ਧਾਰ੍ਥ ਸ਼ਂਕਰ ਤ੍ਰਿਪਾਠੀ)