ਈ-ਮੇਲ... ਲੇਕਿਨ ਜਰਾ ਬਚ ਕੇ......!

ਦੁਨਿਯਾ ਭਰ ਮੇਂ ਆਈ ਸੂਚਨਾ ਔਰ ਸਂਚਾਰ ਕ੍ਰਾਂਤਿ ਸੇ ਹਮੇਂ ਅਗਰ ਕਿਸੀ ਚੀਜ ਨੇ ਸਬਸੇ ਜ੍ਯਾਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਿਯਾ ਹੈ ਤੋ ਵੇ ਹੈਂ ਮੋਬਾਇਲ ਫੋਨ ਔਰ ਇਂਟਰਨੇਟ। ਇਂਟਰਨੇਟ ਨੇ ਆਪਸੀ ਸਂਪਰ੍ਕ ਔਰ ਸੂਚਨਾ ਕੇ ਆਦਾਨ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੇ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰ ਮੇਂ ਆਮੂਲਚੂਲ ਤਬ੍ਦੀਲੀ ਲਾਨੇ ਮੇਂ ਕਾਫੀ ਅਹਮ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਯੀ ਹੈ।ਇਂਟਰਨੇਟ ਪਰ ਮੌਜੂਦ ‘ਸਰ੍ਚ ਇਂਜਨ’ ਕੇ ਅਲਾਵਾ ‘ਈ-ਮੇਲ’ ਯਾਨੀ ਇਲੇਕ੍ਟ੍ਰੌਨਿਕ ਮੇਲ ਸੇਵਾ ਸਂਚਾਰ ਕ੍ਰਾਂਤਿ ਮੇਂ ਖਾਸੀ ਮਦਦਗਾਰ ਸਾਬਿਤ ਹੁਈ ਹੈ। ‘ਈ-ਮੇਲ’ ਕੀ ਮਦਦ ਸੇ ਦੁਨਿਯਾ ਕੇ ਕਿਸੀ ਭੀ ਕੋਨੇ ਮੇਂ ਬੈਠੇ ਸ਼ਖ੍ਸ ਸੇ ਹਮ ਬਾਤ ਕਰ ਸਕਤੇ ਹੈਂ। ਸ਼ਰ੍ਤ ਬਸ ਇਤਨੀ ਹੈ ਕਿ ਵਹ ਸ਼ਖ੍ਸ ਇਂਟਰਨੇਟ ਕੀ ਸੇਵਾ ਸੇ ਮਹਰੂਮ ਨ ਹੋ।‘ਈ-ਮੇਲ’ ਏਕ ਡਿਜਿਟਲ ਸੇਵਾ ਹੈ ਜਿਸਕੇ ਇਸ੍ਤੇਮਾਲ ਸੇ ਏਕ ਦੂਸਰੇ ਕੇ ਸਂਪਰ੍ਕ ਮੇਂ ਰਹਨੇ ਕੇ ਅਲਾਵਾ ਕਿਸੀ ਚੀਜ ਕਾ ਪ੍ਰਚਾਰ-ਪ੍ਰਸਾਰ ਭੀ ਕਿਯਾ ਜਾ ਸਕਤਾ ਹੈ ਈ-ਮੇਲ ਕੇ ਆਵਿਸ਼੍ਕਾਰ ਕੇ ਪੀਛੇ ਮਕਸਦ ਦੋ ਯਾ ਦੋ ਸੇ ਅਧਿਕ ਲੋਗੋਂ ਕੇ ਬੀਚ ਸੂਚਨਾ ਕਾ ਤੇਜੀ ਸੇ ਆਦਾਨ-ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨਾ ਥਾ ਲੇਕਿਨ ਅਬ ਇਸਕਾ ਗਲਤ ਇਸ੍ਤੇਮਾਲ ਭੀ ਧਡ਼ਲ੍ਲੇ ਸੇ ਹੋ ਰਹਾ ਹੈ ਈ-ਮੇਲ ਕੇ ਜਰਿਯੇ ਜਹਾਂ ਕਿਸੀ ਕੀ ਮਾਨਹਾਨਿ ਹੋ ਸਕਤੀ ਹੈ ਵਹੀਂ, ‘ਏਨੋਨਿਮਿਟੀ’ ਯਾਨੀ ਅਪਨਾ ਅਸਲੀ ਨਾਮ ਛੁਪਾਕਰ ਇਸਕਾ ਦੁਰੂਪਯੋਗ ਭੀ ਕਿਯਾ ਜਾ ਸਕਤਾ ਹੈ। ਕੋਈ ਭੀ ਸ਼ਖ੍ਸ ਕਿਸੀ ਕੇ ਈ-ਮੇਲ ਆਈ-ਡੀ ਯਾਨੀ ਕਿਸੀ ਅਨ੍ਯ ਕੀ ਪਹਚਾਨ ਔਰ ਪਾਸਵਰ੍ਡ ਜਾਨਕਰ ਦੂਸਰੋਂ ਕੋ ਧਮਕੀ ਭਰਾ ਸਂਦੇਸ਼ ਭੇਜ ਸਕਤਾ ਹੈ ਔਰ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਕੀ ਜਾਂਚ ਹੋਨੇ ਪਰ ਵਹ ਸ਼ਖ੍ਸ ਸ਼ਕ ਕੇ ਦਾਯਰੇ ਮੇਂ ਆਏਗਾ ਜਿਸਕੇ ਈ-ਮੇਲ ਆਈ-ਡੀ ਸੇ ਧਮਕੀ ਦੀ ਗਈ। ਲੋਗੋਂ ਕੋ ਅਪਨਾ ਕਾਮ ਖਤ੍ਮ ਹੋਨੇ ਕੇ ਬਾਦ ਸਹੀ ਤਰੀਕੇ ਸੇ ‘ਸਾਇਨ ਆਉਟ’ ਕਰਨੇ, ਕਿਸੀ ਕੋ ਭੂਲਕਰ ਭੀ ਅਪਨਾ ਪਾਸਵਰ੍ਡ ਨਹੀਂ ਬਤਾਨੀ ਚਾਹਿਏ ਈ-ਮੇਲ ਕੇ ਗਲਤ ਇਸ੍ਤੇਮਾਲ ਕੇ ਮਾਮਲੇ ਮੇਂ ਸਜਾ ਕੇ ਪ੍ਰਾਵਧਾਨ ਭੀ ਹੈ, ਮਾਨਹਾਨਿ ਕੇ ਮਾਮਲੇ ਮੇਂ ਭਾਰਤੀਯ ਸੂਚਨਾ ਪ੍ਰੌਦ੍ਯੋਗਿਕੀ ਕਾਨੂਨ ਕੇ ਤਹਤ ਤੀਨ ਸਾਲ ਕੀ ਸਜਾ ਔਰ ਪਾਂਚ ਲਾਖ ਰੂਪਏ ਕਾ ਜੁਰ੍ਮਾਨਾ ਹੋ ਸਕਤਾ ਹੈ। ਇਸੀ ਤਰਹ ‘ਸ੍ਪੈਮਿਂਗ’, ਯਾਨੀ ਕਿਸੀ ਐਸੇ ਵ੍ਯਕ੍ਤਿ ਸੇ ਆਪਕੋ ਈ-ਮੇਲ ਮਿਲਨਾ ਜਿਸੇ ਆਪਨੇ ਆਮਂਤ੍ਰਿਤ ਹੀ ਨਹੀਂ ਕਿਯਾ ਹੋ, ਕੋ ਭਾਰਤ ਸਹਿਤ ਦੁਨਿਯਾ ਕੇ ਕਈ ਦੇਸ਼ੋਂ ਮੇਂ ਅਪਰਾਧ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕਿਯਾ ਗਯਾ ਹੈ।ਈ-ਮੇਲ ਇਸ੍ਤੇਮਾਲ ਕਰਨੇ ਵਾਲੋਂ ਕੇ ਸਾਮਨੇ ਆਨੇ ਵਾਲੀ ਏਏਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਆਮ ਸਮਸ੍ਯਾ ਹੈ ਉਨਕੇ ਏਕਾਉਂਟ ਮੇਂ ਵਾਯਰਸ ਕਾ ਸਂਚਾਰ। ਦੂਸਰੋਂ ਕੇ ਏਕਾਉਂਟ ਮੇਂ ਵਾਯਰਸ ਭੇਜਨਾ ਭੀ ਏਕ ਦਂਡਨੀਯ ਅਪਰਾਧ ਹੈ। ਇਸਮੇਂ ਭੀ ਆਈਟੀ ਕਾਨੂਨ ਕੇ ਤਹਤ ਤੀਨ ਸਾਲ ਕੀ ਸਜਾ ਹੋ ਸਕਤੀ ਹੈ। ਈ -ਮੇਲ ਕੇ ਇਸ੍ਤੇਮਾਲ ਕੀ ਸ਼ੁਰੁਆਤ ਕਾ ਇਤਿਹਾਸ 1971 ਸੇ ਮਿਲਤਾ ਹੈ। ਸਬਸੇ ਪਹਲੇ ਅਮੇਰਿਕੀ ਰਕ੍ਸ਼ਾ ਮਂਤ੍ਰਾਲਯ ਕੇ ਤਹਤ ਕਾਮ ਕਰਨੇ ਵਾਲੀ ਕਂਪਨੀ ‘ਬੋਲ੍ਟ ਬੇਰਾਨੇਕ ਏਂਡ ਨ੍ਯੂਮੈਨ’ (ਬੀਬੀਏਨ) ਕੇ ਕਂਪ੍ਯੂਟਰ ਇਂਜੀਨਿਯਰ ਰਹੇ ਰੇ। ਟੌਮਲਿਨਸਨ ਨੇ ਵਰ੍ਸ਼ 1971 ਮੇਂ ਈ ਮੇਲ ਕਾ ਇਸ੍ਤੇਮਾਲ ਕਿਯਾ। ਯਹ ਪਹਲਾ ਇਸ੍ਤੇਮਾਲ ਏਕ ਸਾਥ ਰਖੇ ਗਯੇ ਦੋ ਕਮ੍ਪ੍ਯੂਟਰੋਂ ਕੇ ਬੀਚ ਹੁਆ ਥਾ।

ਮਾਇਕ੍ਰੋਸੌਫ੍ਟ ਇਂਟਰਨੇਟ ਏਕ੍ਸਪ੍ਲੋਰਰ 8 ਕੀ ਖੂਬਿਯਾਂ

ਮਾਇਕ੍ਰੋਸੌਫ੍ਟ ਦ੍ਵਾਰਾ ਹਾਲ ਹੀ ਮੇਂ ਇਂਟਰਨੇਟ ਏਕ੍ਸਪ੍ਲੋਰਰ ਕਾ ਨਯਾ ਵਰ੍ਜਨ ਮਾਇਕ੍ਰੋਸੌਫ੍ਟ ਇਂਟਰਨੇਟ ਏਕ੍ਸਪ੍ਲੋਰਰ 8 (ਬੀਟਾ ਵਰ੍ਜਨ) ਬਾਜਾਰ ਮੇਂ ਉਤਾਰਾ ਗਯਾ ਹੈ। ਮਾਇਕ੍ਰੋਸੌਫ੍ਟ ਕਂਪਨੀ ਕਾ ਦਾਵਾ ਹੈ ਕਿ ਯਹ ਏਕ੍ਸਪ੍ਲੋਰਰ ਪਹਲੇ ਸੇ ਜ੍ਯਾਦਾ ਅਪਗ੍ਰੇਟੇਡ ਔਰ ਸੁਵਿਧਾਜਨਕ ਹੈ। ਇਸ ਏਕ੍ਸਪ੍ਲੋਰਰ ਮੇਂ ਵੇਬਪੇਜ ਅਪੇਕ੍ਸ਼ਾਕਰਤ ਤੇਜੀ ਸੇ ਖੁਲੇਂਗੇ ਔਰ ਉਨ੍ਹੇਂ ਲੋਡ ਹੋਨੇ ਮੇਂ ਭੀ ਕਮ ਸਮਯ ਲਗੇਗਾ। ਏਕ ਓਰ ਜਹਾਂ ਇਸਸੇ ਪਹਲੇ ਕੇ ਸਂਸ੍ਕਰਣ ''ਇਂਟਰਨੇਟ ਏਕ੍ਸਪ੍ਲੋਰਰ 7' (ਆਈਈ 7) ਮੇਂ ਸੁਰਕ੍ਸ਼ਾ ਸਂਬਧੀ ਜਰੂਰਤੋਂ ਪਰ ਜੋਰ ਦਿਯਾ ਗਯਾ ਥਾ ਵਹੀਂ ਇਸ ਨਏ ਸਂਸ੍ਕਰਣ ਮੇਂ ਸ੍ਥਿਰਤਾ ਔਰ ਇਸ੍ਤੇਮਾਲ ਮੇਂ ਹੋਨੇ ਵਾਲੀ ਆਸਾਨੀ ਪਰ ਜੋਰ ਦਿਯਾ ਗਯਾ ਹੈ। ਇਸਕੀ ਏਕ ਔਰ ਖਾਸਿਯਤ ਹੈ ਕਿ ਯਹ ਏਕ੍ਸਪ੍ਲੋਰਰ ਬੇਹਦ ਤੇਜ ਹੈ। ਆਈਈ 8 ਮੇਂ ਜਾਵਾ ਕੇ ਇਸ੍ਤੇਮਾਲ ਹੋਨੇ ਕੀ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਯਾ ਕੋ ਆਸਾਨ ਬਨਾ ਦਿਯਾ ਗਯਾ ਹੈ ਔਰ ਇਸੀਲਿਏ ਇਸ ਏਕ੍ਸਪ੍ਲੋਰਰ ਕੀ ਕ੍ਰਿਯਾਵਿਧਿ ਪਹਲੇ ਵਾਲੇ ਵਰ੍ਜਨ ਸੇ ਬੇਹਤਰ ਹੈ। ਇਸਕੇ ਕਾਰਣ ਇਂਟਰਨੇਟ ਏਕ੍ਸਪ੍ਲੋਰਰ 8 ਅਪੇਕ੍ਸ਼ਾਕਰਤ ਕਮ ਇਂਟਰਨੇਟ ਸ੍ਪੀਡ ਮੇਂ ਭੀ ਵੇਬਪੇਜ ਕੋ ਪੂਰ੍ਣ ਰੂਪ ਸੇ ਲੋਡ ਕਰਨੇ ਕੀ ਕ੍ਸ਼ਮਤਾ ਰਖਤਾ ਹੈ। ਇਸਮੇਂ 'ਏਕ੍ਟਿਵਿਟੀ' ਨਾਮਕ ਏਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਟੂਲ ਹੈ ਜਿਸਕੇ ਅਨੁਸਾਰ ਉਪਯੋਗਕਰ੍ਤਾ ਜਬ ਏਕ ਪਤੇ ਕਾ ਚਯਨ ਕਰਤਾ ਹੈ ਤੋ ਉਸਕੇ ਮਾਉਸ ਕੇ ਊਪਰ ਏਕ ਨਯਾ ਬਟਨ ਬਨ ਜਾਤਾ ਹੈ। ਉਸ ਬਟਨ ਕੋ ਕ੍ਲਿਕ ਕਰਕੇ ਉਸਸੇ ਸਂਬਂਧਿਤ ਸਭੀ ਸਂਭਾਵਿਤ ਗਤਿਵਿਧਿਯੋਂ ਕੋ ਦੇਖਾ ਜਾ ਸਕਤਾ ਹੈ। ਜਬ ਉਪਯੋਗਕਰ੍ਤਾ ਕੋਈ ਪਤਾ ਟਾਇਪ ਕਰਤੇ ਹੈਂ ਤੋ ਆਈਈ 8 ਕਮ੍ਪ੍ਯੂਟਰ ਕੀ ਹਿਸ੍ਟ੍ਰੀ ਮੇਂ ਮੌਜੂਦ ਸਾਇਟ ਕੇ ਪੌਪ-ਅਪ ਪਹਲੇ ਦਿਖਾਤਾ ਹੈ ਔਰ ਬਾਦ ਮੇਂ ਫੇਵਰੇਟ ਮੇਂ ਸੇਵ ਸਾਇਟ ਕੇ ਸੁਝਾਵ ਦੇਤਾ ਹੈ। ਇਸਕੇ ਅਲਾਵਾ ਯਹ ਫੇਵਰੇਟ ਕੇ ਗੈਰਜਰੂਰੀ ਆਰਏਸਏਸ ਫੀਡ ਕੋ ਡੀਫੌਲ੍ਟ ਸੇਟ ਨਹੀਂ ਕਰਤਾ। ਆਈਈ 8 ਮੇਂ ਇਂਟਰਨੇਟ ਉਪਯੋਗਕਰ੍ਤਾ ਏਕ ਨਏ ਟੂਲ 'ਇਨਪ੍ਰਾਯਵੇਟ' ਕੋ 'ਪੋਰ੍ਨ ਮੋਡ' ਕੇ ਨਾਮ ਸੇ ਭੀ ਚਰ੍ਚਿਤ ਕਿਯਾ ਜਾ ਰਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਟੂਲ ਕੇ ਉਪਯੋਗ ਸੇ ਅਪਨੀ ਪਸਂਦੀਦਾ ਔਨਲਾਇਨ ਗਤਿਵਿਧਿਯੋਂ ਕੋ ਗੁਪ੍ਤ ਰਖ ਸਕਤੇ ਹੈਂ। ਤਾਕਿ ਗੂਗਲ ਯਾ ਕੋਈ ਭੀ ਅਨ੍ਯ ਨੇਟਵਰ੍ਕ ਇਂਟਰਨੇਟ ਕੇ ਮਾਧ੍ਯਮ ਸੇ ਉਪਯੋਗਕਰ੍ਤਾ ਕੀ ਵ੍ਯਕ੍ਤਿਗਤ ਜਾਨਕਾਰੀ ਨ ਲੇ ਸਕੇ।ਹਾਲਾਂਕਿ ਅਨ੍ਯ ਬ੍ਰਾਉਜ਼ਰੋਂ ਜੈਸੇ ਕਿ ਫਾਯਰਫੌਕ੍ਸ ਔਰ ਓਪੇਰਾ ਮੇ ਭੀ ਕੁਛ ਇਸੀ ਤਰਹ ਕੀ ਸੁਵਿਧਾਏਂ ਹੈਂ, ਲੇਕਿਨ 'ਇਨਪ੍ਰਾਯਵੇਟ' ਟੂਲ ਕੋ ਅਪੇਕ੍ਸ਼ਾਕਰਤ ਸਬਸੇ ਉਨ੍ਨਤ ਬਤਾਯਾ ਜਾ ਰਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਟੂਲ ਕੀ ਮਦਦ ਸੇ ਉਪਯੋਗਕਰ੍ਤਾ ਗੋਪਨੀਯਤਾ (ਸੀਕ੍ਰੇਟ ਮੋਡ) ਮੇਂ ਰਹਕਰ ਸਰ੍ਫਿਂਗ ਕਰ ਸਕਤਾ ਹੈ, ਜਿਸਸੇ ਅਨ੍ਯ ਨੇਟਵਰ੍ਕ ਉਸਕੀ ਜਾਨਕਾਰੀ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤ ਨਹੀਂ ਕਰ ਪਾਤੇ ਹੈਂ। ਇਸਸੇ ਸਂਭਾਵਿਤ “ਸਾਇਬਰ ਧੋਖਾਧੜੀ” ਸੇ ਭੀ ਬਚਾ ਜਾ ਸਕਤਾ ਹੈ। ਸਾਥ ਹੀ ਇਸਕੀ ਮਦਦ ਸੇ ਅਵਾਂਛਿਤ ਵਿਜ੍ਞਾਪਨੋਂ ਤਥਾ ਸ੍ਪੈਮ ਈਮੇਲ ਸੇ ਭੀ ਬਚਾਵ ਹੋ ਸਕਤਾ ਹੈ।

ਕਹੀਂ ਆਪ ਇਂਟਰਨੇਟ ਏਡਿਕ੍ਟ ਤੋ ਨਹੀਂ

ਆਜ ਕੇ ਤਕਨੀਕੀ ਯੁਗ ਮੇਂ ਹਰ ਓਰ ਤਕਨੀਕ ਕਾ ਹੀ ਸ਼ੋਰ ਹੈ। ਛੋਟੇ ਬਚ੍ਚੇ ਸੇ ਲੇਕਰ ਬੁਜੁਰ੍ਗ ਵ੍ਯਕ੍ਤਿ ਭੀ ਅਬ ਇਂਟਰਨੇਟ ਪਰ ਸਰ੍ਫਿਂਗ ਕਰਨੇ ਕਾ ਸ਼ੌਕ ਰਖਤੇ ਹੈਂ। ਏਕ ਜਮਾਨਾ ਹੁਆ ਕਰਤਾ ਥਾ ਜਬ ਬਚ੍ਚੇ ਮੈਦਾਨੋਂ ਮੇਂ ਅਪਨੇ ਦੋਸ੍ਤੋਂ ਕੇ ਸਾਥ ਖੇਲਨੇ ਜਾਯਾ ਕਰਤੇ ਥੇ ਯਾ ਸਾਰੇ ਦੋਸ੍ਤ ਏਕ ਸਾਥ ਬੈਠਕਰ ਪਢ਼ਾਈ ਕਿਯਾ ਕਰਤੇ ਥੇ ਲੇਕਿਨ ਅਬ ਯੇ ਸਾਰੀ ਬਾਤੇਂ ਬਹੁਤ ਪੁਰਾਨੀ ਹੋ ਚੁਕੀ ਹੈਂ। ਅਬ ਸਭੀ ਕਾ ਏਕ ਹੀ ਵਿਸ਼੍ਵਸਨੀਯ ਸਾਥੀ ਹੈ ਇਂਟਰਨੇਟ।ਆਜ ਸੇ ਲਗਭਗ 10 ਸਾਲ ਪਹਲੇ ਸਿਰ੍ਫ ਵਹੀ ਲੋਗ ਇਂਟਰਨੇਟ ਪਰ ਜ੍ਯਾਦਾ ਸਮਯ ਬਿਤਾਯਾ ਕਰਤੇ ਥੇ ਜੋ ਕਿਸੀ ਤਕਨੀਕੀ ਸਂਸ੍ਥਾ ਮੇਂ ਕਾਰ੍ਯਰਤ ਥੇ, ਕ੍ਯੋਂਕਿ ਵਹ ਉਨਕੇ ਕਾਮ ਕਾ ਏਕ ਹਿਸ੍ਸਾ ਥਾ। ਲੇਕਿਨ ਅਬ ਇਂਟਰਨੇਟ ਪਰ ਸਰ੍ਫਿਂਗ ਕਰਨਾ ਸਮਯ ਬਿਤਾਨੇ ਕਾ ਏਕ ਜਰਿਯਾ ਬਨ ਚੁਕਾ ਹੈ।ਜਿਤਨੀ ਤੇਜੀ ਸੇ ਇਸ ਆਦਤ ਨੇ ਲੋਗੋਂ ਕੇ ਜੀਵਨ ਮੇਂ ਅਪਨੀ ਜਗਹ ਬਨਾਈ ਹੈ ਉਸੀ ਤੇਜੀ ਸੇ ਇਸ ਆਦਤ ਕੇ ਦੁਸ਼੍ਪਰਿਣਾਮ ਭੀ ਨਜਰ ਆਨੇ ਲਗੇ ਹੈਂ। ਇਸ ਤਰਹ ਕੀ ਆਦਤੇਂ ਬਹੁਤ ਸੀ ਦਿਮਾਗੀ ਤਕਲੀਫੋਂ ਕੇ ਉਤ੍ਪਨ੍ਨ ਹੋਨੇ ਕਾ ਕਾਰਣ ਬਨਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈਂ।ਕੁਛ ਲੋਗੋਂ ਕੋ ਇਂਟਰਨੇਟ ਸਰ੍ਫਿਂਗ ਕੀ ਇਤਨੀ ਬੁਰੀ ਲਤ ਲਗ ਜਾਤੀ ਹੈ ਕਿ ਵੇ ਲੋਗ ਦਿਨ ਮੇਂ 12 ਘਂਟੇ ਸੇ ਜ੍ਯਾਦਾ ਸਰ੍ਫਿਂਗ ਮੇਂ ਹੀ ਬਿਤਾ ਦੇਤੇ ਹੈਂ। ਇਸਸੇ ਉਨਕੇ ਪੂਰੇ ਪਰਿਵਾਰ ਪਰ ਤੋ ਅਸਰ ਪਡ਼ਤਾ ਹੀ ਹੈ ਸਾਥ ਹੀ ਵੇ ਧੀਰੇ-ਧੀਰੇ ਨੇਟ ਏਡਿਕ੍ਟ ਭੀ ਬਨ ਜਾਤੇ ਹੈਂ। ਇਂਟਰਨੇਟ ਕਾ ਉਪਯੋਗ ਨ ਕਰ ਪਾਨੇ ਕੀ ਸ੍ਥਿਤਿ ਮੇਂ ਵੇ ਅਪਨੇ ਆਪ ਕੋ ਅਸਹਾਯ ਮਹਸੂਸ ਕਰਨੇ ਲਗਤੇ ਹੈਂ।ਇਂਟਰਨੇਟ ਏਡਿਕ੍ਸ਼ਨ ਭੀ ਏਕ ਤਰਹ ਕਾ ਨਸ਼ਾ ਹੀ ਹੈ। ਲੋਗ ਇਸਕੇ ਇਤਨੇ ਆਦੀ ਹੋ ਜਾਤੇ ਹੈਂ ਕਿ ਕਿਸੀ ਭੀ ਤਰਹ ਇਸ ਨਸ਼ੇ ਕੋ ਪਾ ਲੇਨਾ ਹੀ ਉਨਕੇ ਜੀਵਨ ਕਾ ਅਸਲੀ ਮਕਸਦ ਬਨ ਜਾਤਾ ਹੈ। ਇਂਟਰਨੇਟ ਏਡਿਕ੍ਸ਼ਨ ਕੇ ਬਹੁਤ ਸੇ ਲਕ੍ਸ਼ਣ ਸਾਫ ਦਿਖਾਈ ਦੇਤੇ ਹੈਂ ਜੈਸੇ-
* ਹਮੇਸ਼ਾ ਸਰ੍ਫਿਂਗ ਕੇ ਬਾਰੇ ਮੇਂ ਸੋਚਨਾ।
* ਕਿਸੀ ਜਰੂਰੀ ਕਾਮ ਕੇ ਲਿਏ ਭੀ ਸਰ੍ਫਿਂਗ ਛੋਡ਼ਨੇ ਕਾ ਮਨ ਨ ਹੋਨਾ।
* ਇਂਟਰਨੇਟ ਕਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਨ ਕਰ ਪਾਨੇ ਕੀ ਸ੍ਥਿਤਿ ਮੇਂ ਮੂਡ ਖਰਾਬ ਹੋ ਜਾਨਾ ਯਾ ਕਿਸੀ ਕਾਮ ਮੇਂ ਮਨ ਨ ਲਗਨਾ।
* ਤਨਾਵ ਕੇ ਸਮਯ ਸਿਰ੍ਫ ਇਂਟਰਨੇਟ ਕੇ ਸਾਥ ਸੇ ਹੀ ਖੁਸ਼ ਹੋਨਾ।
* ਪਰਿਵਾਰ ਵਾਲੋਂ ਔਰ ਦਫ੍ਤਰ ਮੇਂ ਲੋਗੋਂ ਸੇ ਝੂਠ ਬੋਲਕਰ ਇਂਟਰਨੇਟ ਸਰ੍ਫ ਕਰਨੇ ਕੀ ਆਦਤ।
* ਇਂਟਰਨੇਟ ਪਰ ਕਿਸੀ ਸੇ ਬਾਤ ਕਰਤੇ ਸਮਯ ਯਹ ਕਿਸੀ ਵੇਬਸਾਇਟ ਕੋ ਦੇਖਤੇ ਹੁਏ ਅਪਨੀ ਭਾਵਨਾਓਂ ਪਰ ਨਿਯਂਤ੍ਰਣ ਨ ਰਖ ਪਾਨਾ।
* ਇਸ ਆਦਤ ਕਾ ਵ੍ਯਕ੍ਤਿਗਗਤ ਰਿਸ਼੍ਤੋਂ ਪਰ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਡ਼ਨੇ ਸੇ ਭੀ, ਆਦਤ ਕੋ ਨ ਛੋਡ਼ਨਾ ਆਦਿ।ਇਸ ਏਡਿਕ੍ਸ਼ਨ ਸੇ ਮੁਕ੍ਤਿ ਪਾਨੇ ਕਾ ਏਕ ਕਾਰਗਰ ਤਰੀਕਾ ਹੈ ਕਾਉਂਸਲਿਂਗ। ਜਿਸਕੇ ਬਾਦ ਇਂਟਰਨੇਟ ਕੇ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕੋ ਨਿਯਂਤ੍ਰਿਤ ਕਿਯਾ ਜਾ ਸਕਤਾ ਹੈ। ਏਕ ਬਾਰ ਨਿਯਂਤ੍ਰਣ ਮੇਂ ਆਨੇ ਕੇ ਬਾਦ ਇਸ ਪਰ ਲਗਾਤਾਰ ਨਜਰ ਬਨਾਏ ਰਖਨਾ ਬਹੁਤ ਜਰੂਰੀ ਹੈ।