ਰੇਡਿਯੋਨਾਮਾ ਪਰ ਜਾਨੀ-ਮਾਨੀ ਰੇਡਿਯੋ-ਸ਼ਖ੍ਸਿਯਤ ਮਹੇਂਦ੍ਰ ਮੋਦੀ ਰੇਡਿਯੋਨਾਮਾ ਪਰ ਅਪਨੀ ਜੀਵਨ-ਯਾਤ੍ਰਾ ਕੇ ਬਾਰੇ ਮੇਂ ਬਤਾ ਰਹੇ ਹੈਂ। ਤੋ ਆਜ ਸਾਤਵੀਂ ਕਡ਼ੀ ਮੇਂ ਪਢਿਏ ਕੁਛ ਔਰ ਯਾਦੇਂ।
ਅਬ ਮੈਂ ਸਾਦੁਲ ਸ੍ਕੂਲ ਮੇਂ ਪਢ ਰਹਾ ਥਾ. ਮੇਰਾ ਬੈਂਜੋ ਵਾਦਨ ਭੀ ਚਲ ਰਹਾ ਥਾ. ਸ੍ਕੂਲ ਮੇਂ ਮੈਂ ਪਢਾਈ ਕੇ ਲਿਏ ਕਮ ਔਰ ਅਪਨੇ ਬੈਂਜੋ ਵਾਦਨ ਕੇ ਲਿਏ ਜ਼੍ਯਾਦਾ ਜਾਨਾ ਜਾਨੇ ਲਗਾ ਥਾ. ਪਢਾਈ ਸੇ ਇਤਰ ਗਤਿਵਿਧਿਯੋਂ ਮੇਂ ਮੇਰੇ ਭਾਈ ਸਾਹਬ ਭੀ ਬਹੁਤ ਸਕ੍ਰਿਯ ਥੇ ਮਗਰ ਚੂਂਕਿ ਵੋ ਪਢਾਕੂ ਕਿਸ੍ਮ ਕੇ ਰਹੇ, ਉਨਕਾ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰ ਰਹਾ ਡਿਬੇਟ, ਸ਼ਤਰਂਜ ਔਰ ਰਾਜਨੀਤਿ. ਉਨ ਦਿਨੋਂ ਸ੍ਕੂਲ ਕੌਲੇਜ ਮੇਂ ਆਜ ਕੀ ਤਰਹ ਕੇ ਚੁਨਾਵ ਨਹੀਂ ਹੋਤੇ ਥੇ ਨ ਚੁਨਾਵ ਲੜਨਾ ਸਿਰ੍ਫ ਗੁਣ੍ਡੇ ਬਦਮਾਸ਼ੋਂ ਕਾ ਹੀ ਕਾਮ ਹੁਆ ਕਰਤਾ ਥਾ. ਮੇਰੇ ਭਾਈ ਸਾਹਬ ਛੋਟੇ ਕਦ ਕੇ ਹੈਂ, ਚਸ਼੍ਮਾ ਛਠੀ-ਸਾਤਵੀਂ ਕਕ੍ਸ਼ਾ ਮੇਂ ਹੀ ਲਗ ਗਯਾ ਥਾ. ਕ੍ਲਾਸ ਮੇਂ ਅਵ੍ਵਲ ਆਯਾ ਕਰਤੇ ਥੇ. ਸਭੀ ਅਧ੍ਯਾਪਕੋਂ ਕੇ ਅਤ੍ਯਂਤ ਪ੍ਰਿਯ ਛਾਤ੍ਰ. ਸ਼੍ਰੀ ਓਮ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਜੀ ਕੇਵਲਿਯਾ ਹਮ ਸਬ ਕੇ ਅਤ੍ਯਂਤ ਪ੍ਰਿਯ ਅਧ੍ਯਾਪਕ ਥੇ.....ਮਗਰ ਕੇਵਲਿਯਾ ਸਾਹਬ ਕੇ ਸਬਸੇ ਪ੍ਰਿਯ ਛਾਤ੍ਰ ਥੇ ਮੇਰੇ ਬੜੇ ਭਾਈ ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਜੇਨ੍ਦ੍ਰ ਮੋਦੀ. ਕੇਵਲਿਯਾ ਸਾਹੇਬ ਨੇ ਉਨ੍ਹੇਂ ਨਾਮ ਦਿਯਾ ਥਾ “ਛੋਟਾ ਗਾਂਧੀ”. ਕ੍ਲਾਸ ਮੇਂ ਅਵ੍ਵਲ ਆਨੇ ਪਰ ਉਨ੍ਹੋਂਨੇ ਮੇਰੇ ਭਾਈ ਸਾਹਬ ਕੋ ਏਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸੁਨ੍ਦਰ ਪੁਸ੍ਤਕ ਈਨਾਮ ਮੇਂ ਦੀ ਥੀ “ਬਨ੍ਦਾ ਬੈਰਾਗੀ”. ਕਿਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਬਨ੍ਦਾ ਬੈਰਾਗੀ ਦੇਸ਼ ਕੇ ਲਿਏ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋਤੇ ਹੈ, ਇਸ ਪਰ ਪਦ੍ਯ ਮੇਂ ਯੇ ਇਤਨੀ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਕਿਤਾਬ ਥੀ ਕਿ ਇਸਕੀ ਕੁਛ ਪਂਕ੍ਤਿਯਾਂ ਮੁਝੇ ਆਜ ਭੀ ਯਾਦ ਹੈਂ.ਕੇਵਲਿਯਾ ਸਾਹਬ ਕੀ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਸੇ ਹੀ ਭਾਈ ਸਾਹਬ ਸ੍ਕੂਲ ਕੇ ਪ੍ਰਧਾਨਮਂਤ੍ਰੀ ਪਦ ਕੇ ਲਿਏ ਖੜੇ ਹੁਏ ਔਰ ਬਹੁਤ ਅਚ੍ਛੇ ਅਂਤਰ ਸੇ ਅਪਨੇ ਪ੍ਰਤਿਦ੍ਵਂਦ੍ਵੀ ਸੂਰ੍ਯ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਕੋ ਮਾਤ ਦੀ.ਆਦਰਣੀਯ ਗੁਰੁਦੇਵ ਓਮ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਜੀ ਕੇਵਲਿਯਾ ਕਾ ਨਿਧਨ ਅਭੀ ਕੁਛ ਹੀ ਸਾਲ ਪਹਲੇ ਹੁਆ ਹੈ.ਇਸੇ ਮੈਂ ਅਪਨਾ ਸੌਭਾਗ੍ਯ ਮਾਨਤਾ ਹੂਂ ਕਿ ਹਮ ਦੋਨੋਂ ਭਾਇਯੋਂ ਪਰ ਕੇਵਲਿਯਾ ਸਾਹਬ ਕਾ ਅਤ੍ਯਂਤ ਸ੍ਨੇਹ ਰਹਾ, ਹਾਂ ਯੇ ਬਾਤ ਔਰ ਹੈ ਕਿ ਦੋਨੋਂ ਪਰ ਉਨਕੇ ਇਸ ਅਪ੍ਰਤਿਮ ਸ੍ਨੇਹ ਕੇ ਕਾਰਣ ਅਲਗ ਅਲਗ ਥੇ. ਭਾਈ ਸਾਹਬ ਪਰ ਉਨਕੇ ਸ੍ਨੇਹ ਕਾ ਕਾਰਣ ਉਨਕਾ ਪਢਾਈ ਮੇਂ ਬਹੁਤ ਅਚ੍ਛਾ ਹੋਨਾ ਥਾ ਔਰ ਮੁਝ ਪਰ ਉਨਕਾ ਸ੍ਨੇਹ ਮੇਰੀ ਸ੍ਟੇਜ ਕੀ ਗਤਿਵਿਧਿਯੋਂ ਕੇ ਕਾਰਣ. ਹਮ ਦੋਨੋਂ ਭਾਈ ਆਜ ਭੀ ਕਭੀ ਸਾਥ ਬੈਠਤੇ ਹੈਂ ਤੋ ਕੇਵਲਿਯਾ ਸਾਹਬ ਕੋ ਜ਼ਰੂਰ ਯਾਦ ਕਰਤੇ ਹੈਂ. ਏਕ ਬਾਤ ਔਰ ਬਤਾਊਂ? ਉਨਕੇ ਸੁਪੁਤ੍ਰ ਸ਼੍ਰੀ ਗੌਤਮ ਕੇਵਲਿਯਾ ਆਜ ਭੀ ਮੇਰੀ ਫੇਸਬੁਕ ਕੇ ਦੋਸ੍ਤੋਂ ਕੀ ਸੂਚੀ ਮੇਂ ਮੌਜੂਦ ਹੈਂ.
ਮੇਰਾ ਸਂਗੀਤ ਪ੍ਰੇਮ ਜ਼ੋਰੋਂ ਪਰ ਥਾ. ਮੈਂ ਬੈਂਜੋ ਤੋ ਬਜਾਤਾ ਹੀ ਥਾ, ਜਬ ਭੀ ਮੌਕਾ ਮਿਲਤਾ, ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਤਾ ਕਿ ਕਿਸੀ ਦੂਸਰੇ ਸਾਜ਼ ਪਰ ਭੀ ਹਾਥ ਆਜ਼ਮਾਊਂ. ਮੇਰੇ ਤਾਊ ਜੀ ਲੋਕਦੇਵਤਾ ਰਾਮ ਦੇਵ ਜੀ ਕੇ ਬਹੁਤ ਬੜੇ ਭਕ੍ਤ ਥੇ. ਪਸ਼੍ਚਿਮੀ ਰਾਜਸ੍ਥਾਨ ਮੇਂ ਰਾਮਦੇਵ ਜੀ ਕੀ ਬਹੁਤ ਮਾਨ੍ਯਤਾ ਹੈ. ਭਾਦ੍ਰਪਦ ਮੇਂ ਭਕ੍ਤੋਂ ਕੇ ਜਤ੍ਥੇ ਕੇ ਜਤ੍ਥੇ ਬੀਕਾਨੇਰ ਸੇ ਏਕ ਸੌ ਬੀਸ ਮੀਲ ਯਾਨਿ ਲਗਭਗ ਪੌਨੇ ਦੋ ਸੌ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਕੀ ਪੈਦਲ ਯਾਤ੍ਰਾ ਕਰਕੇ ਆਜ ਭੀ ਜੋਧਪੁਰ ਜ਼ਿਲੇ ਕੇ ਰਾਮਦੇਵਰਾ ਨਾਮਕ ਸ੍ਥਾਨ ਪਰ ਪਹੁਂਚਤੇ ਹੈਂ ਜਹਾਂ ਬਾਬਾ ਰਾਮਦੇਵ ਕਾ ਮਂਦਿਰ ਬਨਾ ਹੁਆ ਹੈ ਔਰ ਏਕ ਬਹੁਤ ਗਹਰੀ ਬਾਵਲੀ ਬਨੀ ਹੁਈ ਹੈ. ਇਸ ਰਾਮ ਦੇਵਰਾ ਕੋ ਬੀਕਾਨੇਰ ਔਰ ਆਸ ਪਾਸ ਕੇ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰੋਂ ਮੇਂ ਰੂਣੀਚਾ ਕਹਾ ਜਾਤਾ ਹੈ ਔਰ ਬਾਵਲੀ ਕੋ ਹਮਾਰੇ ਯਹਾਂ ਬਾਵੜੀ ਕਹਤੇ ਹੈਂ. ਹਰ
ਸਾਲ ਦੋ ਬਾਰ ਇਸ ਜਗਹ ਮੇਲਾ ਭਰਤਾ ਹੈ ਜਹਾਂ ਦੂਰ ਦੂਰ ਸੇ ਯਾਤ੍ਰੀ ਆਕਰ ਇਸ ਬਾਵਡੀ ਮੇਂ ਸ੍ਨਾਨ ਕਰਤੇ ਹੈਂ ਔਰ ਬਾਬਾ ਕੇ ਦਰ੍ਸ਼ਨ ਕਰਤੇ ਹੈਂ. ਅਰੇ ...... ਇਸ ਜਗਹ ਕੀ ਏਕ ਖਾਸ ਬਾਤ ਤੋ ਮੈਂਨੇ ਆਪਕੋ ਬਤਾਈ ਹੀ ਨਹੀਂ. ਜਾਨਤੇ ਹੈਂ ਜਬ ਆਪ ਬਾਬਾ ਰਾਮਦੇਵ ਜੀ ਕੇ ਮਂਦਿਰ ਮੇਂ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਤੇ ਹੈਂ ਤੋ ਮਂਦਿਰ ਕੇ ਅਂਦਰ ਏਕ ਮਜ਼ਾਰ ਬਨਾ ਹੁਆ ਪਾਤੇ ਹੈਂ. ਸਭੀ ਲੋਗ ਇਸੀ ਮਜ਼ਾਰ ਕੀ ਪੂਜਾ ਕਰਤੇ ਹੈਂ ਔਰ ਸੁਬਹ ਸ਼ਾਮ ਮਜ਼ਾਰ ਕੀ ਆਰਤੀ ਭੀ ਉਤਾਰੀ ਜਾਤੀ ਹੈ. ਇਸ ਮਂਦਿਰ ਮੇਂ ਜਿਤਨੇ ਹਿਨ੍ਦੂ ਤੀਰ੍ਥ ਕਰਨੇ ਆਤੇ ਹੈਂ ਉਤਨੇ ਹੀ ਮੁਸ੍ਲਿਮ ਜ਼ਿਯਾਰਤ ਕਰਨੇ ਆਤੇ ਹੈਂ. ਹਿਦੂ ਇਨ੍ਹੇਂ ਪੁਕਾਰਤੇ ਹੈਂ “ਰਾਮਦੇਵ ਬਾਬਾ” ਔਰ ਮੁਸਲਮਾਨ ਇਨ੍ਹੇਂ ਕਹਤੇ ਹੈਂ “ਰਾਮ ਸਾ ਪੀਰ”. ਆਜ ਤੋ ਜ਼ਮਾਨਾ ਬਦਲ ਚੁਕਾ ਹੈ, ਕਿਸੀ ਮਂਦਿਰ ਮੇਂ ਕੋਈ ਭੀ ਜਾ ਸਕਤਾ ਹੈ ਮਗਰ ਇਸ ਮਂਦਿਰ ਮੇਂ ਕਭੀ ਭੀ ਊਂਚ-ਨੀਚ, ਛੋਟੇ ਬੜੇ ਕਾ ਭੇਦ-ਭਾਵ ਨਹੀਂ ਕਿਯਾ ਗਯਾ ਔਰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸੇ ਹੀ ਹਰ ਧਰ੍ਮ, ਹਰ ਜਾਤਿ ਕੇ ਲਿਏ ਇਸ ਮਂਦਿਰ ਕੇ ਦ੍ਵਾਰ ਖੁਲੇ ਰਹੇ ਹੈਂ.ਯੇ ਬਾਤ ਕਹਾਂ ਤਕ ਸਚ ਹੈ ਕਹਾ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਤਾ, ਮਗਰ ਲੋਗ ਐਸਾ ਕਹਤੇ ਹੈਂ ਕਿ ਯਹਾਂ ਬਹੁਤ ਬੜੇ ਬੜੇ ਪਰ੍ਚੇ ਯਾਨਿ ਚਮਤ੍ਕਾਰ ਹੋਤੇ ਥੇ....ਬਾਵਡੀ ਕੀ ਰਚਨਾ ਕੁਛ ਇਸ ਤਰਹ ਕੀ ਹੈ ਕਿ ਊਪਰ ਲੋਹੇ ਕਾ ਏਕ ਜਂਗਲਾ ਲਗਾ ਹੁਆ ਹੈ, ਔਰ ਏਕ ਤਰਫ ਸੇ ਸੀਢਿਯਾਂ ਅਂਦਰ ਤਕ ਗਯੀ ਹੁਈ ਹੈਂ. ਕਹਾ ਜਾਤਾ ਹੈ ਕਿ ਜਬ ਕੋਈ ਚਮਤ੍ਕਾਰ ਹੋਨਾ ਹੋਤਾ ਥਾ ਤੋ ਉਸ ਵ੍ਯਕ੍ਤਿ ਕੋ ਬਾਬਾ ਰਾਮਦੇਵ ਪੁਕਾਰਤੇ ਥੇ ਔਰ ਵੋ ਵ੍ਯਕ੍ਤਿ ਭਾਗਤਾ ਹੁਆ ਉਸ ਬਾਵਡੀ ਕੀ ਤਰਫ ਜਾਤਾ ਥਾ, ਬਾਵਡੀ ਕੇ ਜਂਗਲੇ ਕਾ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਖੁਲ ਜਤਾ ਥਾ ਔਰ ਵੋ ਵ੍ਯਕ੍ਤਿ ਉਸ ਬਾਵਡੀ ਮੇਂ ਕੂਦ ਜਾਤਾ ਥਾ. ਕੁਛ ਹੀ ਪਲੋਂ ਬਾਦ ਵੋ ਸੀਢਿਯਾਂ ਚਢਕਰ ਬਾਹਰ ਆਤਾ ਥਾ ਪੂਰੀ ਤਰਹ ਸ੍ਵਸ੍ਥ ਹੋਕਰ. ਕਹਾ ਜਾਤਾ ਹੈ ਕੇ ਹਰ ਸਾਲ ਇਸ ਮੇਲੇ ਕੇ ਦੌਰਾਨ ਇਸ ਤਰਹ ਕੇ ਕਈ ਪਰ੍ਚੇ ਯਾਨਿ ਚਮਤ੍ਕਾਰ ਹੋਤੇ ਥੇ ਔਰ ਕਈ ਲੋਗੋਂ ਕੀ ਆਖੇਂ ਠੀਕ ਹੋ ਜਾਤੀ ਥੀਂ, ਕਈ ਲੋਗੋਂ ਕੋ ਹਾਥ ਪੈਰ ਮਿਲ ਜਾਤੇ ਥੇ ਔਰ ਕਈ ਲੋਗੋਂ ਕਾ ਕੋਢ ਠੀਕ ਹੋ ਜਾਤਾ ਥਾ. ਵਿਜ੍ਞਾਨ ਕੇ ਯੁਗ ਮੇਂ ਇਸ ਤਰਹ ਕੀ ਬਾਤੋਂ ਪਰ ਵਿਸ਼੍ਵਾਸ ਹੋਨਾ ਤੋ ਆਸਾਨ ਨਹੀਂ ਹੈ ਮਗਰ ਬਾਬਾ ਰਾਮਦੇਵ ਮੇਂ ਪੂਰੇ ਰਾਜਸ੍ਥਾਨ ਔਰ ਗੁਜਰਾਤ ਕੀ ਅਤ੍ਯਂਤ ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਾ ਹੈ ਯੇ ਮਾਨਨਾ ਹੀ ਪਡੇਗਾ. ਮੇਰੇ ਮੁਮ੍ਬਈ ਆਨੇ ਪਰ ਏਕ ਬਾਰ ਸਂਗੀਤਕਾਰ ਆਨਂਦ ਜੀ ਸੇ ਬਾਤ ਹੁਈ ਤੋ ਉਨ੍ਹੋਂਨੇ ਬਤਾਯਾ ਕਿ ਬਾਬਾ ਮੇਂ ਉਨਕੀ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸ੍ਵਰ੍ਗੀਯ ਕਲ੍ਯਾਣ ਜੀ ਕੀ ਭੀ ਬਹੁਤ ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਾ ਥੀ.
ਇਨ੍ਹੀਂ ਬਾਬਾ ਰਾਮਦੇਵ ਜੀ ਕੇ ਪਰਮ ਭਕ੍ਤ ਥੇ ਮੇਰੇ ਤਾਊ ਜੀ . ਹਰ ਮਹੀਨੇ ਕੇ ਸ਼ੁਕ੍ਲ ਪਕ੍ਸ਼ ਕੀ ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼ੀ ਕੋ ਉਨਕੇ ਘਰ ਏਕ ਬੜਾ ਆਯੋਜਨ ਹੁਆ ਕਰਤਾ ਥਾ ਜਿਸੇ ਜਮ੍ਮਾ ਕਹਾ ਜਾਤਾ ਥਾ. ਪਾਸ ਕੇ ਹੀ ਏਕ ਗਾਂਵ ਸੁਜਾਨਦੇਸਰ ਕੇ ਮਂਦਿਰ ਕੇ (ਜਹਾਂ ਤਾਊ ਜੀ ਰੋਜ ਪੈਦਲ ਫੇਰੀ ਦੇਨੇ ਜਾਯਾ ਕਰਤੇ ਥੇ ), ਪਾਂਚ-ਸਾਤ ਪੁਜਾਰੀ ਸ਼ਾਮ ਸੇ ਪਹਲੇ ਹੀ ਆਕਰ ਇਕਟ੍ਠੇ ਹੋ ਜਾਯਾ ਕਰਤੇ ਥੇ. ਢੇਰ ਸਾਰੀ ਗੁੜ ਕੀ ਲਾਪਸੀ ਯਾ ਚਾਵਲ ਔਰ ਚਨੇ ਕੀ ਦਾਲ ਬਨਤੀ ਥੀ ਔਰ ਹਮ ਸਬ ਲੋਗ ਮਿਲਕਰ ਗੁੜ ਕੀ ਉਸ ਲਾਪਸੀ ਯਾ ਚਾਵਲ ਔਰ ਦਾਲ ਕੇ ਸ੍ਵਾਦ ਕਾ ਆਨਂਦ ਉਠਾਯਾ ਕਰਤੇ ਥੇ. ਉਸਕੇ ਬਾਦ ਘਰ ਕੇ ਬਾਹਰ ਬਨੀ ਹੁਈ ਏਕ ਬੜੀ ਸੀ ਚੌਕੀ ਪਰ ਜਾਜਮ ਬਿਛਾਕਰ ਸਬ ਲੋਗ ਬੈਠ ਜਾਤੇ ਥੇ. ਏਕ ਥੈਲੀ ਮੇਂ ਸੇ ਮਜੀਰੇ ਜਿਨ੍ਹੇਂ ਹਮ ਛਮਛਮਾ ਕਹਤੇ ਥੇ ਸਬ ਬਚ੍ਚੋਂ ਕੇ ਹਾਥ ਮੇਂ ਦੇ ਦਿਏ ਜਾਤੇ ਥੇ, ਬੜੇ ਮਜੀਰੋਂ ਕੀ ਜੋੜੀ, ਢੋਲਕ ਔਰ ਖਡਤਾਲ ਪੁਜਾਰਿਯੋਂ ਕੇ ਸੁਪੁਰ੍ਦ ਕਰ ਦੀ ਜਾਤੀ ਥੀਂ ਔਰ ਉਸੀ ਵਕ੍ਤ ਤਾਊ ਜੀ ਅਂਦਰ ਸੇ ਨਿਕਾਲਕਰ ਲਾਤੇ ਥੇ ਵੋ ਚੀਜ਼ ਜੋ ਮੁਝੇ ਇਸ ਜਮ੍ਮੇ ਮੇਂ ਸਬਸੇ ਜ਼੍ਯਾਦਾ ਆਕਰ੍ਸ਼ਿਤ ਕਰਤੀ ਥੀ. ਵੋ ਥਾ ਏਕ ਪੁਰਾਨਾ ਹਾਰਮੋਨਿਯਮ, ਜਿਸੇ ਸਿਰ੍ਫ ਔਰ ਸਿਰ੍ਫ ਜਮ੍ਮੇ ਕੇ ਦਿਨ ਹੀ ਓਰੇ (ਬਿਲ੍ਕੁਲ ਅਂਦਰ ਕੇ ਕਮਰੇ) ਮੇਂ ਸੇ ਨਿਕਲਾ ਜਾਤਾ ਥਾ. ਮੈਂ ਬੇਮਨ ਸੇ ਛਮਛਮੇ ਬਜਾਤਾ ਰਹਤਾ ਥਾ ਮਗਰ ਮੇਰੀ ਨਿਗਾਹ ਹਾਰਮੋਨਿਯਮ ਪਰ ਅਟਕੀ ਰਹਤੀ ਥੀ. ਮੈਂ ਬੈਂਜੋ ਤੋ ਬਜਾਤਾ ਹੀ ਥਾ ਇਸਲਿਏ ਹਾਰਮੋਨਿਯਮ ਬਜਾਨਾ ਮੇਰੇ ਲਿਏ ਬਹੁਤ ਮੁਸ਼੍ਕਿਲ ਨਹੀਂ ਥਾ ਮਗਰ ਫਿਰ ਭੀ ਜੋ ਚੀਜ਼ ਹਮਾਰੀ ਪਹੁਂਚ ਮੇਂ ਨਹੀਂ ਹੋਤੀ ਵੋ ਹਮੇਂ ਜ਼੍ਯਾਦਾ ਆਕਰ੍ਸ਼ਿਤ ਕਰਤੀ ਹੈ. ਰਾਤ ਭਰ ਮੇਂ ਕਈ ਬਾਰ ਜਮ੍ਮਾ ਦੇਨੇ ਵਾਲੇ ਪੁਜਾਰਿਯੋਂ ਕੇ ਲਿਏ ਚਾਯ ਬਨਤੀ ਔਰ ਬਾਰ ਬਾਰ ਵੋ ਚਿਲਮ ਭੀ ਸੁਲਗਾਤੇ. ਐਸੇ ਮੇਂ ਮੁਝੇ ਮੌਕਾ ਮਿਲ ਜਾਤਾ ਹਾਰਮੋਨਿਯਮ ਬਜਾਨੇ ਕਾ. ਹਾਰਮੋਨਿਯਮ ਬਜਾਨੇ ਵਾਲੇ ਪੁਜਾਰੀ ਜੀ ਚਿਲਮ ਸੁਲਗਾਨੇ ਲਗਤੇ ਔਰ ਕੋਈ ਭਜਨ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਤਾ ਤੋ ਮੈਂ ਆਂਖੋਂ ਹੀ ਆਂਖੋਂ ਮੇਂ ਤਾਊ ਜੀ ਸੇ ਪੂਛਤਾ ਕਿ ਹਾਰਮੋਨਿਯਮ ਮੈਂ ਸਂਭਾਲ ਲੂਂ? ਔਰ ਵੋ ਆਂਖੋਂ ਹੀ ਆਂਖੋਂ ਮੇਂ ਹਾਮੀ ਭਰ ਦੇਤੇ ਥੇ ਔਰ ਇਸ ਤਰਹ ਮੈਂ ਹਾਰਮੋਨਿਯਮ ਸਂਭਾਲ ਲਿਯਾ ਕਰਤਾ ਥਾ. ਏਕ ਦੋ ਭਜਨ ਤਕ ਮੈਂ ਹਾਰਮੋਨਿਯਮ ਬਜਾਤਾ ਰਹਤਾ, ਫਿਰ ਤੋ ਪੁਜਾਰੀ ਜੀ ਕੋ ਸੌਂਪਨਾ ਹੀ ਪੜਤਾ. ਯੇ ਜਮ੍ਮਾ ਰਾਤ ਭਰ ਚਲਤਾ ਥਾ. ਸੁਬਹ ਸੁਬਹ ਸਭੀ ਪੁਜਾਰੀ ਵਾਪਸ ਸੁਜਾਨਦੇਸਰ ਲੌਟ ਜਾਯਾ ਕਰਤੇ.... ਘਰ ਕੇ ਸਬ ਲੋਗ ਰਾਤ ਭਰ ਜਾਗਨੇ ਕੇ ਕਾਰਣ ਅਕ੍ਸਰ ਦੂਸਰੇ ਦਿਨ ਆਰਾਮ ਕਰਤੇ ਮਗਰ ਮੇਰੇ ਲਿਏ ਵੋ ਦਿਨ ਆਰਾਮ ਕਰਨੇ ਕਾ ਨਹੀਂ ਹੋਤਾ ਥਾ ਕ੍ਯੋਂਕਿ ਉਸਕੇ ਬਾਦ ਤੋ ਵੋ ਹਾਰਮੋਨਿਯਮ ਫਿਰ ਸੇ ਓਰੇ ਮੇਂ ਰਖਾ ਜਾਨਾ ਹੋਤਾ ਥਾ.... ਵਹੀ ਏਕ ਦਿਨ ਹੋਤਾ ਥਾ ਜਬ ਮੈਂ ਪੂਰੀ ਆਜਾਦੀ ਕੇ ਸਾਥ ਹਾਰਮੋਨਿਯਮ ਬਜਾ ਸਕਤਾ ਥਾ. ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਹਾਰਮੋਨਿਯਮ ਪਰ ਭੀ ਮੇਰਾ ਹਾਥ ਥੋੜਾ ਸਾਫ਼ ਹੋਨੇ ਲਗਾ ਥਾ. ਲੇਕਿਨ ਯੇ ਸਬ ਤਭੀ ਹੋ ਪਾਤਾ ਥਾ ਜਬ ਛੁਟ੍ਟਿਯੋਂ ਮੇਂ ਤਾਊਜੀ ਪਰਿਵਾਰ ਸਹਿਤ ਬੀਕਾਨੇਰ ਮੇਂ ਰਹਤੇ ਥੇ.
ਉਨ ਦਿਨੋਂ ਸੇਵਾਨਿਵਰਤ੍ਤਿ ਕੀ ਉਮ੍ਰ ੫੮ ਵਰ੍ਸ਼ ਥੀ. ਅਚਾਨਕ ਰਾਜਸ੍ਥਾਨ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਸੇਵਾਨਿਵਰਤ੍ਤਿ ਕੀ ਉਮ੍ਰ ਘਟਾ ਕਰ ੫੫ ਵਰ੍ਸ਼ ਕਰ ਦੀ. ਹਜਾਰੋਂ ਲੋਗ ਜੋ ੫੫ ਔਰ ੫੮ ਕੇ ਬੀਚ ਕੇ ਥੇ..... ਏਕ ਸਾਥ ਘਰ ਭੇਜ ਦਿਏ ਗਏ. ਇਨ ਹਜਾਰੋਂ ਲੋਗੋਂ ਮੇਂ ਮੇਰੇ ਤਾਊਜੀ ਭੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਥੇ. ਅਬ ਉਨ੍ਹੇਂ ਬੀਕਾਨੇਰ ਲੌਟਨਾ ਹੀ ਥਾ.ਤਾਊ ਜੀ ਕੇ ਤੀਨ ਬੜੇ ਬੇਟੇ ਪਹਲੇ ਸੇ ਹੀ ਬੀਕਾਨੇਰ ਮੇਂ ਰਹਨੇ ਲਗੇ ਥੇ, ਅਬ ਤਾਊਜੀ, ਤਾਈ ਜੀ, ਗਣੇਸ਼ ਭਾਈ ਸਾਹਬ, ਵਿਮਲਾ, ਰਤਨ, ਨਿਰ੍ਮਲਾ ਔਰ ਮਗ੍ਘਾ ਕੋ ਲੇਕਰ ਬੀਕਾਨੇਰ ਆ ਗਏ ਥੇ. ਵਿਮਲਾ, ਨਿਰ੍ਮਲਾ ਔਰ ਮਗ੍ਘਾ ਕਾ ਦਾਖਿਲਾ ਮਹਿਲਾ ਮਂਡਲ ਸ੍ਕੂਲ ਮੇਂ ਔਰ ਰਤਨ ਕਾ ਦਾਖਿਲਾ ਸਾਦੁਲ ਸ੍ਕੂਲ ਮੇਂ ਕਰਵਾ ਦਿਯਾ ਗਯਾ ਮਗਰ ਤਾਊਜੀ ਕੇ ਆਮਦਨੀ ਕੇ ਸ੍ਰੋਤ ਬਹੁਤ ਸੀਮਿਤ ਹੋ ਗਏ ਥੇ.ਬਹੁਤ ਸਿਦ੍ਧਾਂਤਵਾਦੀ ਰਹੇ ਵੋ ਜੀਵਨਭਰ. ਉਨ੍ਹੋਂਨੇ ਕਭੀ ਭੀ ਟ੍ਯੂਸ਼ਨ ਵ੍ਯਵਸ੍ਥਾ ਕੋ ਬਢਾਵਾ ਨਹੀਂ ਦਿਯਾ. ਬੋਰ੍ਡ ਸੇ ਉਨਕੇ ਪਾਸ ਇਮ੍ਤਹਾਨੋਂ ਕੀ ਕੌਪਿਯਾਂ ਆਯਾ ਕਰਤੀ ਥੀਂ ਜੋ ਸੇਵਾਨਿਵਰਤ੍ਤਿ ਕੇ ਬਾਦ ਭੀ ਚਾਲੂ ਰਹ ਸਕਤੀ ਥੀ ਮਗਰ ਨੌਕਰੀ ਕੇ ਆਖਿਰੀ ਦਿਨੋਂ ਮੇਂ ਪਦਮਪੁਰ ਮੇਂ ਅਪਨੀ ਹੀ ਏਕ ਔਲਾਦ ਕੇ ਹਾਥੋਂ ਵੋ ਕੁਛ ਇਸ ਤਰਹ ਛਲੇ ਗਏ ਕਿ ਉਨਕੇ ਹਾਥ ਸੇ ਆਮਦਨੀ ਕਾ ਯੇ ਸ੍ਰੋਤ ਹਮੇਸ਼ਾ ਕੇ ਲਿਏ ਛਿਨ ਗਯਾ. ਅਬ ਉਨ੍ਹੋਂਨੇ ਏਲ ਏਲ ਬੀ ਕੀ ਅਪਨੀ ਡਿਗ੍ਰੀ ਕੋ ਝਾੜ ਪੋਂਛਕਰ ਨਿਕਾਲਾ ਔਰ ਵਕਾਲਤ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦੀ. ਬੜੇ ਹੀ ਜੀਵਟ ਕੇ ਇਂਸਾਨ ਥੇ ਵੋ. ਬਹੁਤ ਸੀ ਭਾਸ਼ਾਓਂ ਪਰ ਉਨਕੀ ਬਹੁਤ ਅਚ੍ਛੀ ਪਕੜ ਥੀ. ਵੋ ਸਂਸ੍ਕਰਤ, ਪਾਲਿ ਔਰ ਪ੍ਰਾਕਰਤ ਕੇ ਭੀ ਬਹੁਤ ਅਚ੍ਛੇ ਵਿਦ੍ਵਾਨ ਥੇ ਔਰ ਉਨਕਾ ਹਸ੍ਤਲੇਖ ਐਸਾ ਸੁਨ੍ਦਰ ਥਾ ਕਿ ਉਸਕੇ ਸਾਮਨੇ ਛਪੇ ਹੁਏ ਸ਼ਬ੍ਦ ਭੀ ਫੀਕੇ ਲਗਤੇ ਥੇ. ਸ਼ਾਮ ਕੇ ਵਕ੍ਤ ਮੈਂ ਦੇਖਤਾ ਵੋ ਪਾਲਿ ਔਰ ਪ੍ਰਾਕਰਤ ਭਾਸ਼ਾਓਂ ਕੇ ਹਸ੍ਤਲਿਖਿਤ ਗ੍ਰਂਥੋਂ ਕੀ ਅਪਨੇ ਹਾਥ ਸੇ ਹੂਬਹੂ ਵੈਸੀ ਹੀ ਪ੍ਰਤਿਯਾਂ ਬਨਾਯਾ ਕਰਤੇ ਥੇ.......ਉਨ੍ਹੋਂਨੇ ਮੁਝੇ ਬਤਾਯਾ ਕਿ ਬੀਕਾਨੇਰ ਮੇਂ ਅਗਰ ਚਂਦ ਨਾਹਟਾ ਜੀ ਕੀ ਪਾਂਡੁਲਿਪਿਯੋਂ ਕੀ ਏਕ ਲਾਯਬ੍ਰੇਰੀ ਹੈ. ਵੋ ਉਸ ਲਾਯਬ੍ਰੇਰੀ ਮੇਂ ਮੌਜੂਦ ਗ੍ਰਂਥੋਂ ਕੀ ਪ੍ਰਤਿਲਿਪਿਯਾਂ ਬਨਾਕਰ ਰਖ ਰਹੇ ਹੈਂ ਤਾਕਿ ਸ਼ੋਧਕਰ੍ਤਾਓਂ ਕੋ ਮੂਲ ਪਾਂਡੁਲਿਪਿਯੋਂ ਕੋ ਛੂਨਾ ਨ ਪੜੇ.
ਤਾਊਜੀ ਜਬ ਛੁਟ੍ਟਿਯੋਂ ਮੇਂ ਬੀਕਾਨੇਰ ਆਤੇ ਥੇ ਤੋ ਰਤਨ, ਨਿਰ੍ਮਲਾ ਔਰ ਮਗ੍ਘਾ ਤੀਨੋਂ ਅਕ੍ਸਰ ਯਾ ਤੋ ਮੇਰੇ ਘਰ ਰਹਤੇ ਥੇ ਯਾ ਫਿਰ ਮੈਂ ਉਨਕੇ ਘਰ ਮਗਰ ਰਤਨ ਤੋ ਹਰ ਹਾਲ ਮੇਂ ਮੇਰੇ ਸਾਥ ਹੀ ਰਹਤਾ ਥਾ. ਉਨ ਦਿਨੋਂ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕੈਸੇ ਬੀਕਾਨੇਰ ਮੇਂ ਮਚ੍ਛਰ ਨਾਮ ਕੀ ਕੋਈ ਚੀਜ਼ ਨਹੀਂ ਹੁਆ ਕਰਤੀ ਥੀ. ਗਰ੍ਮੀ ਮੇਂ ਮੈਂ ਔਰ ਰਤਨ ਅਪਨੇ ਮਾਲਿਯੇ (ਛਤ ਪਰ ਬਨਾ ਕਮਰਾ) ਕੀ ਛਤ ਜਿਸੇ ਤਿਪ੍ਪਡ ਕਹਤੇ ਹੈਂ ਉਸਪਰ ਸੋਯਾ ਕਰਤੇ ਥੇ.........ਰਾਤ ਕੋ ਜਬ ਹਮ ਦੋਨੋਂ ਅਪਨੇ ਬਿਸ੍ਤਰ ਉਠਾਯੇ ਤਿਪ੍ਪਡ ਪਰ ਪਹੁਂਚਤੇ, ਚਾਰੋਂ ਤਰਫ ਬਿਲ੍ਕੁਲ ਸ਼ਾਨ੍ਤਿ ਹੋਤੀ ਤੋ ਕਈ ਬਾਰ ਉਸ ਸ਼ਾਨ੍ਤਿ ਕੋ ਚੀਰਤੀ ਹੁਈ ਏਕ ਸੁਰੀਲੀ ਆਵਾਜ਼ ਹਮਾਰੇ ਕਾਨੋਂ ਸੇ ਟਕਰਾ ਜਾਤੀ ਔਰ ਹਮ ਏਕ ਸਾਥ ਯਾ ਤੋ ਚਿਲ੍ਲਾ ਪੜਤੇ “ਜਗਦੀਸ਼ ਜੀ”....... ਯਾ ਫਿਰ ਔਰ ਭੀ ਜ਼ੋਰ ਸੇ ਚਿਲ੍ਲਾ ਪੜਤੇ “ਸੋਹਨੀ ਬਾਈ”. ਔਰ ਬਿਸ੍ਤਰ ਤਿਪ੍ਪਡ ਪਰ ਜੈਸੇ ਤੈਸੇ ਫੇਂਕਕਰ ਨੀਚੇ ਉਤਰਤੇ, ਏਕ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਪਰ ਤਾਲਾ ਲਗਾਤੇ ਔਰ ਚਲ ਪੜਤੇ ਸ਼ਬ੍ਦਭੇਦੀ ਬਾਣ ਕੀ ਤਰਹ ਉਸ ਆਵਾਜ਼ ਕੀ ਦਿਸ਼ਾ ਮੇਂ ਔਰ ਸਚਮੁਚ ਹਮ ਕਭੀ ਰਾਸ੍ਤਾ ਨਹੀਂ ਭੂਲਤੇ ਥੇ.........ਔਰ ਜਾ ਪਹੁਂਚਤੇ ਥੇ ਅਪਨੇ ਲਕ੍ਸ਼੍ਯ ਤਕ.
ਉਨ ਦਿਨੋਂ ਜੋਧਪੁਰ ਕੇ ਏਕ ਕਲਾਕਾਰ ਥੇ ਮੋਹਨਦਾਸ ਨਿਮ੍ਬਾਰ੍ਕ ਜੋ ਜਗਹ ਜਗਹ ਘੂਮ ਘੂਮਕਰ ਰਾਮਦੇਵ ਜੀ ਕੀ ਕਥਾ ਕਿਯਾ ਕਰਤੇ ਥੇ. ਅਚ੍ਛਾ ਗਾਤੇ ਥੇ ਮੋਹਨਦਾਸ ਜੀ ਮਗਰ ਹਮੇਂ ਜੋ ਚੀਜ਼ ਉਨਕੇ ਗਾਨੇ ਮੇਂ ਚੁਮ੍ਬਕ ਕੀ ਤਰਹ ਖੀਂਚਤੀ ਥੀ ਵੋ ਥੀ ਉਨਕੇ ਸਾਥ ਬਜਨੇ ਵਾਲੇ ਕ੍ਲੇਰਿਯੋਨੇਟ ਕੀ ਮਧੁਰ ਆਵਾਜ਼. ਹਮ ਲੋਗ ਜਿਸ ਦਿਨ ਪਹਲੀ ਬਾਰ ਯੇ ਕਥਾ ਸੁਨਨੇ ਪਹੁਂਚੇ ਤੋ ਦੇਖਾ.... ਦਰਮ੍ਯਾਨੇ ਕਦ ਕਾ ਦੁਬਲਾ ਸਾ ਏਕ ਇਂਸਾਨ ਆਖੇਂ ਬਂਦ ਕਿਯੇ ਬੜੀ ਤਨ੍ਮਯਤਾ ਸੇ ਕ੍ਲੇਰਿਓਨੇਟ ਜੈਸੇ ਮੁਸ਼੍ਕਿਲ ਸਾਜ਼ ਪਰ ਕੁਛ ਇਸ ਤਰਹ ਅਂਗੁਲਿਯਾਂ ਘੁਮਾ ਰਹਾ ਹੈ, ਜੈਸੇ ਕੋਈ ਕੁਸ਼ਲ ਤੈਰਾਕ ਬੜੇ ਸੁਕੂਨ ਸੇ ਕਿਸੀ ਸ੍ਵੀਮਿਂਗ ਪੂਲ ਮੇਂ ਤੈਰ ਰਹਾ ਹੋ. ਮੈਂ ਔਰ ਰਤਨ ਮਂਤ੍ਰਮੁਗ੍ਧ ਕ੍ਲੇਰਿਓਨੇਟ ਕੀ ਉਸ ਮਧੁਰ ਆਵਾਜ਼ ਕੋ ਸੁਨਤੇ ਰਹੇ. ਥੋੜੀ ਦੇਰ ਮੇਂ ਕਲਾਕਾਰ ਨੇ ਆਂਖੇ ਖੋਲੀਂ. ਹਮ ਸਬਸੇ ਆਗੇ ਬੈਠੇ ਹੁਏ ਥੇ. ਆਂਖੇਂ ਖੋਲਤੇ ਹੀ ਉਨਕੀ ਨਜ਼ਰ ਹਮਾਰੇ ਮਂਤ੍ਰਮੁਗ੍ਧ ਚੇਹਰੋਂ ਪਰ ਪੜੀ.... ਵੋ ਮੁਸ੍ਕੁਰਾ ਪੜੇ. ਹਮ ਜੈਸੇ ਨਿਹਾਲ ਹੋ ਗਏ........ ਸੁਬਹ ਚਾਰ ਬਜੇ ਤਕ ਹਮ ਵੋ ਕਥਾ ਸੁਨਤੇ ਰਹੇ. ਜਬ ਕਥਾ ਸਮਾਪ੍ਤ ਹੁਈ ਤੋ ਕ੍ਲੇਰਿਓਨੇਟ ਕੇ ਵੋ ਸੁਰੀਲੇ ਕਲਾਕਾਰ ਉਠਕਰ ਹਮਾਰੇ ਪਾਸ ਆਯੇ ਕ੍ਯੋਂਕਿ ਵੋ ਸਮਝ ਗਏ ਥੇ ਕਿ ਹਮ ਉਨ੍ਹੇਂ ਸੁਨਨੇ ਕੇ ਲਿਏ ਹੀ ਬੈਠੇ ਥੇ. ਅਬ ਹਮਾਰਾ ਪਰਿਚਯ ਹੁਆ. ਉਨ੍ਹੋਂਨੇ ਬਤਾਯਾ ਕਿ ਉਨਕਾ ਨਾਮ ਜਗਦੀਸ਼ ਹੈ ਔਰ ਵੋ ਏਕ ਬੈਂਡ ਮੇਂ ਕਾਮ ਕਰਤੇ ਹੈਂ....... ਹਮਾਰੇ ਪਾਸ ਤੋ ਅਪਨਾ ਪਰਿਚਯ ਦੇਨੇ ਕੇ ਲਿਏ ਥਾ ਹੀ ਕ੍ਯਾ? ਸਿਵਾ ਇਸਕੇ ਕਿ ਹਮ ਦੋਨੋਂ ਏਕ ਅਚ੍ਛੇ ਘਰ ਕੇ ਬਚ੍ਚੇ ਹੈਂ ਔਰ ਪਢਾਈ ਕਰ ਰਹੇ ਹੈਂ. ਬਸ ਉਸ ਦਿਨ ਸੇ ਜਬ ਭੀ ਜਗਦੀਸ਼ ਜੀ ਕੀ ਕ੍ਲੇਰਿਓਨੇਟ ਕੀ ਮਧੁਰ ਤਾਨ ਹਮਾਰੇ ਕਾਨੋਂ ਮੇਂ ਪੜਤੀ ਥੀ ਹਮ ਭਾਗੇ ਚਲੇ ਜਾਤੇ ਥੇ ਉਨ੍ਹੇਂ ਸੁਨਨੇ ਕੇ ਲਿਏ ਔਰ ਅਕ੍ਸਰ ਉਨਸੇ ਬਾਤ ਹੋਤੀ ਥੀ. ਯੇ ਦੋਸ੍ਤੀ ਜੋ ਮੇਰੇ ਛਾਤ੍ਰ ਜੀਵਨ ਮੇਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁਈ ਵੋ ਤਬ ਤਕ ਚਲਤੀ ਰਹੀ ਜਬ ਤਕ ਜਗਦੀਸ਼ ਜੀ ਪਰਿਸ੍ਥਿਤਿਯੋਂ ਸੇ ਜੂਝਤੇ ਹੁਏ ਕ੍ਲੇਰਿਓਨੇਟ ਜੈਸੇ ਮੁਸ਼੍ਕਿਲ ਸਾਜ਼ ਕੋ ਅਪਨੀ ਸਾਂਸੋਂ ਕੀ ਭੇਂਟ ਚਢਾਤੇ ਰਹੇ..... ਆਖਿਰਕਾਰ ਉਸੀ ਕ੍ਲੇਰਿਓਨੇਟ ਨੇ ਬੜੀ ਬੇਰਹਮੀ ਸੇ ਉਨਕੀ ਸਾਂਸੋਂ ਕੋ ਲੀਲ ਲਿਯਾ ਜਿਸਪਰ ਤੈਰਤੀ ਹੁਈ ਉਨਕੀ ਅਂਗੁਲਿਯਾਂ ਉਸ ਬੇਜਾਨ ਕ੍ਲੇਰਿਓਨੇਟ ਕੋ ਸਾਕ੍ਸ਼ਾਤ੍ ਸਰਸ੍ਵਤੀ ਮੇਂ ਬਦਲ ਦੇਤੀ ਥੀਂ.......ਮਗਰ ਅਫ਼ਸੋਸ.....ਮੈਂ ਉਨਕੇ ਲਿਏ ਬਹੁਤ ਕੁਛ ਕਰਨਾ ਚਾਹਕਰ ਭੀ ਕੁਛ ਨਹੀਂ ਕਰ ਪਾਯਾ.
ਮੈਂਨੇ ਜਬ ਆਕਾਸ਼ਵਾਣੀ ਜ੍ਵਾਇਨ ਕਿਯਾ ....ਔਰ ੧੯੭੭ ਮੇਂ ਬੀਕਾਨੇਰ ਟ੍ਰਾਨ੍ਸਫਰ ਹੋਕਰ ਆਯਾ ਤੋ ਬਹੁਤ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀ ਕਿ ਜਗਦੀਸ਼ ਜੀ ਕੋ ਕਿਸੀ ਤਰਹ ਸ੍ਟਾਫ ਆਰ੍ਟਿਸ੍ਟ ਕੇ ਤੌਰ ਪਰ ਲੇ ਲਿਯਾ ਜਾਏ ਮਗਰ ਮੈਂ ਕੁਛ ਨਹੀਂ ਕਰ ਪਾਯਾ ਕ੍ਯੋਂਕਿ ਤਬ ਤਕ ਵੋ ਬਹੁਤ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਗਏ ਥੇ ਔਰ ਵਿਭਾਗ ਕੀ ਅਪਨੀ ਕੁਛ ਸਰਕਾਰੀ ਕਿਸ੍ਮ ਕੀ ਮਜਬੂਰਿਯਾਂ ਥੀਂ. ਆਪ ਸ਼ਾਯਦ ਜਾਨਤੇ ਹੋਂਗੇ ਕਿ ਇਸ ਤਰਹ ਕੇ ਸਾਜ਼ ਬਜਾਨੇ ਵਾਲੋਂ ਕੇ ਫੇਫੜੋਂ ਪਰ ਬਹੁਤ ਜ਼ੋਰ ਪੜਤਾ ਹੈ....ਉਨਕੇ ਲਿਏ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਵੋ ਅਚ੍ਛਾ ਔਰ ਸਂਤੁਲਿਤ ਖਾਨਾ ਖਾਏਂ ਵਰਨਾ ਟੀ ਬੀ ਕੇ ਕੀਟਾਣੁ ਤੋ ਹਰ ਵਕ੍ਤ ਵਾਤਾਵਰਣ ਮੇਂ ਰਹਤੇ ਹੈਂ, ਜੈਸੇ ਹੀ ਸ਼ਰੀਰ ਕੀ ਸ਼ਕ੍ਤਿ ਕਮ ਹੁਈ ਵੋ ਤੁਰਂਤ ਉਸ ਸ਼ਰੀਰ ਕੋ ਅਪਨੀ ਗਿਰਫ੍ਤ ਮੇਂ ਲੇ ਲੇਤੇ ਹੈਂ. ਆਜ ਟੀ ਬੀ ਕਾ ਇਲਾਜ ਬਹੁਤ ਆਸਾਨ ਹੈ, ਬਹੁਤ ਮੁਸ਼੍ਕਿਲ ਤਬ ਭੀ ਨਹੀਂ ਥਾ ਮਗਰ ਅਚ੍ਛਾ ਖਾਨਾ ਉਸ ਵਕ੍ਤ ਭੀ ਇਲਾਜ ਕੀ ਪਹਲੀ ਸ਼ਰ੍ਤ ਥੀ ਔਰ ਆਜ ਭੀ ਹੈ........ਆਖਿਰ ਵੋ ਸੁਰੀਲਾ ਕਲਾਕਾਰ ਅਪਨੇ ਉਸ ਸਾਜ਼ ਕੀ ਹੀ ਭੇਂਟ ਚਢ ਗਯਾ ਜਿਸੇ ਵੋ ਅਪਨੀ ਜ਼ਿਂਦਗੀ ਸੇ ਜ੍ਯਾਦਾ ਪ੍ਯਾਰ ਕਰਤਾ ਥਾ. ਮੁਝੇ ਆਜ ਭੀ ਯਾਦ ਹੈ, ਜੈਸੀ ਕਿ ਮੇਰੀ ਆਦਤ ਥੀ ਕਿ ਮੈਂ ਹਰ ਸਾਜ਼ ਕੋ ਬਜਾਨੇ ਕੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਿਯਾ ਕਰਤਾ ਥਾ, ਛਾਤ੍ਰ ਜੀਵਨ ਮੇਂ, ਏਕਾਧ ਬਾਰ ਮੈਂਨੇ ਜਗਦੀਸ਼ ਜੀ ਸੇ ਕ੍ਲੇਰਿਓਨੇਟ ਲੇਕਰ ਬਜਾਨੇ ਕੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀ ਤੋ ਉਨ੍ਹੋਂਨੇ ਕ੍ਲੇਰਿਓਨੇਟ ਦੇਨੇ ਸੇ ਮਨਾ ਤੋ ਨਹੀਂ ਕਿਯਾ ਲੇਕਿਨ ਵੋ ਬੋਲੇ..... “ਨਹੀਂ ਮਹੇਨ੍ਦ੍ਰ ਜੀ ....ਆਪਕੇ ਲਿਏ ਔਰ ਬਹੁਤ ਸਾਜ਼ ਹੈਂ..... ਆਪ ਕੁਛ ਔਰ ਬਜਾਇਏ.... ਯੇ ਸਾਜ਼ ਜ਼ਿਂਦਗੀ ਕਾ ਸਾਜ਼ ਨਹੀਂ.... ਮੌਤ ਕਾ ਸਾਜ਼ ਹੈ”. ਉਸ ਵਕ੍ਤ ਮੈਂ ਕੁਛ ਨਹੀਂ ਸਮਝਾ ਥਾ ਕਿ ਜਗਦੀਸ਼ ਜੀ ਨੇ ਐਸਾ ਕ੍ਯੋਂ ਕਹਾ ਮਗਰ ਥੋੜਾ ਬੜਾ ਹੁਆ ਤੋ ਬਹੁਤ ਸੇ ਫੂਂਕ ਕਾ ਸਾਜ਼ ਬਜਾਨੇ ਵਾਲੇ ਕਲਾਕਾਰੋਂ ਕਾ ਹਸ਼੍ਰ ਦੇਖਾ ਤੋ ਉਨਕੀ ਬਾਤ ਸਮਝ ਮੇਂ ਆਈ.
ਦੂਸਰੀ ਆਵਾਜ਼ ਜਿਸੇ ਸੁਨਕਰ ਮੈਂ ਔਰ ਰਤਨ ਖੁਸ਼ੀ ਸੇ ਚਿਲ੍ਲਾ ਪੜਤੇ ਥੇ......ਵੋ ਥੀ ਸੋਹਨੀ ਬਾਈ ਕੀ ਆਵਾਜ਼. ਦੁਬਲੀ ਪਤਲੀ ਕਾਯਾ. ਚੇਹਰੇ ਪਰ ਹਲ੍ਕਾ ਸਾ ਘੂਂਘਟ ਔਰ ਹਾਥ ਮੇਂ ਤਮ੍ਬੂਰਾ ਲਿਏ ਹੁਏ ਬੜੀ ਸਾਦਗੀ ਸੇ ਤਾਨ ਖੀਂਚਤੀ ਹੁਈ ਸੋਹਨੀ ਬਾਈ.......ਹਮ ਲੋਗ ਆਵਾਜ਼ ਕੀ ਸੀਧ ਮੇਂ ਭਾਗਤੇ ਹੁਏ ਜਾ ਪਹੁਂਚਤੇ ਥੇ ਉਸ ਜਾਗਰਣ ਮੇਂ ਜਹਾਂ ਸੋਹਨੀ ਬਾਈ ਗਾ ਰਹੀ ਹੋਤੀ ਥੀਂ..... ਲਗਤਾ ਥਾ ਮੀਰਾ ਫਿਰ ਸੇ ਅਵਤਾਰ ਲੇਕਰ ਆ ਗਯੀ ਹੋਂ ਇਸ ਧਰਤੀ ਪਰ. ਸਚ ਬਤਾਊਂ ਮੇਰੇ ਜੀਵਨ ਮੇਂ ਤੀਨ ਲੋਗੋਂ ਮੇਂ ਮੁਝੇ ਮੀਰਾ ਕੇ ਦਰ੍ਸ਼ਨ ਹੁਏ ਹੈਂ. ਜੁਥਿਕਾ ਰੌਯ ਜੀ, ਸੋਹਨੀ ਬਾਈ ਔਰ ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ ਮਹਾਦੇਵੀ ਵਰ੍ਮਾ. ਮਹਾਦੇਵੀ ਜੀ ਕੇ ਸਾਥ ਅਪਨੇ ਅਨੁਭਵ ਮੈਂ ਤਬ ਲਿਖੂਂਗਾ ਜਬ ਕਿ ਆਕਾਸ਼ਵਾਣੀ ਇਲਾਹਾਬਾਦ ਕੀ ਬਾਤੇਂ ਲਿਖੂਂਗਾ........ ਸੋਹਨੀ ਬਾਈ ਕੀ ਆਵਾਜ਼ ਮੇਂ ਕੋਈ ਖਾਸ ਹਰਕਤ ਯਾ ਗਾਯਕੀ ਨਹੀਂ ਥੀ, ਬਹੁਤ ਹੀ ਸੀਧਾ ਸੀਧਾ ਗਾਤੀ ਥੀਂ ਵੋ ਮਗਰ ਦੋ ਚੀਜ਼ੇਂ ਐਸੀ ਥੀਂ ਜੋ ਉਨਕੇ ਗਾਨੇ ਕੋ ਖਾਸ ਬਨਾ ਦੇਤੀ ਥੀਂ. ਏਕ ਉਨਕੀ ਆਵਾਜ਼ ਮੇਂ ਗ਼ਜ਼ਬ ਕਾ ਮਿਠਾਸ ਥਾ ਔਰ ਦੂਸਰਾ ਸਮਰ੍ਪਣ..... ਵੋ ਸਿਰ੍ਫ ਲੋਕ ਭਜਨ ਗਾਤੀ ਥੀਂ ਔਰ ਉਨਕਾ ਭਜਨ ਸੁਨਕਰ ਐਸਾ ਲਗਤਾ ਥਾ ਕਿ ਈਸ਼੍ਵਰ ਕੇ ਪ੍ਰਤਿ ਵੋ ਇਸ ਕਦਰ ਸਮਰ੍ਪਿਤ ਹੋ ਗਯੀ ਹੈਂ ਕਿ ਸ੍ਵਯਂ ਉਨਕੀ ਆਤ੍ਮਾ ਪਰਮਾਤ੍ਮਾ ਕਾ ਹਿਸ੍ਸਾ ਹੋ ਗਯੀ ਹੈਂ. ਮੇਰੇ ਕਾਨੋਂ ਮੇਂ ਆਜ ਭੀ ਉਨਕਾ ਵੋ ਭਜਨ ਗੂਂਜ ਰਹਾ ਹੈ “ਮ੍ਹਾਨੇ ਅਬਕੇ ਬਚਾ ਲੇ ਮ੍ਹਾਰੀ ਮਾਯ ਬਟਾਊ ਆਯੋ ਲੇਵਾਨੇ.....” ਸੀਧਾ ਸੀਧਾ ਸ਼ਬ੍ਦਾਰ੍ਥ ਲੇਂ ਤੋ ਏਕ ਬੇਟੀ ਅਪਨੀ ਮਾਂ ਸੇ ਕਹ ਰਹੀ ਹੈ ਕਿ ਹੇ ਮਾਂ ਤੇਰਾ ਦਾਮਾਦ ਮੁਝੇ ਲੇਨੇ ਆ ਗਯਾ ਹੈ ਤੂ ਮੁਝੇ ਇਸ ਬਾਰ ਬਚਾ ਲੇ...... ਮਗਰ ਦਰਅਸਲ ਯੇ ਮਾਂ, ਦਾਮਾਦ ਔਰ ਬੇਟੀ, ਯੇ ਸਬ ਤੋ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈਂ. ਮਰਤ੍ਯੁ ਕੇ ਆਗਮਨ ਪਰ ਇਸ ਦੁਨਿਯਾ ਸੇ ਜਾਤੀ ਹੁਈ ਆਤ੍ਮਾ ਵੇਦਨਾ ਸੇ ਤਡਪਤੀ ਹੈ ਔਰ ਕਹਤੀ ਹੈ... ਕੋਈ ਤੋ ਮੁਝੇ ਮਰਤ੍ਯੁ ਸੇ ਬਚਾ ਲੇ.
ਮੈਂ ਔਰ ਰਤਨ ਸੋਹਨੀ ਬਾਈ ਕੇ ਭਜਨ ਸੁਨਨੇ ਬੈਠਤੇ ਤੋ ਕਬ ਸੁਬਹ ਹੋ ਜਾਤੀ ਹਮੇਂ ਪਤਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਚਲਤਾ. ਇਸਕੇ ਬਰਸੋਂ ਬਾਦ ੧੯੭੭ ਮੇਂ ਜਬ ਮੈਂ ਉਦਯਪੁਰ ਸੇ ਟ੍ਰਾਨ੍ਸਫਰ ਹੋਕਰ ਬੀਕਾਨੇਰ ਆਯਾ ਔਰ ਸਬਸੇ ਪਹਲੀ ਬਾਰ ਸੋਹਨੀ ਬਾਈ ਕੋ ਰਿਕੌਰ੍ਡ ਕਿਯਾ ਤੋ ਮੁਝੇ ਲਗਾ ਮੇਰਾ ਜੀਵਨ ਧਨ੍ਯ ਹੋ ਗਯਾ...... ਨ ਕੋਈ ਆਲੇਖ, ਨ ਕੋਈ ਕਾਗਜ਼ ਕਾ ਟੁਕੜਾ, ਨ ਕੋਈ ਲਂਬਾ ਚੌੜਾ ਲਵਾਜ਼ਮਾ. ਬਸ ਹਾਥ ਮੇਂ ਏਕ ਤਮ੍ਬੂਰਾ ਔਰ ਏਕ ਢੋਲਕ.... ਕਭੀ ਕਭੀ ਦਯਾਲ ਪਂਵਾਰ ਜੈਸੇ ਕੋਈ ਕਲਾਕਾਰ ਹਾਰਮੋਨਿਯਮ ਲੇਕਰ ਬੈਠ ਗਏ ਤੋ ਠੀਕ ਨਹੀਂ ਤੋ ਕਿਸੀ ਸਾਜ਼ ਕੀ ਮਾਂਗ ਨਹੀਂ..... ਹਰ ਭਜਨ ਕੇ ਆਖਿਰ ਮੇਂ ਯਾ ਤੋ ਆਤਾ ਥਾ “ਕਹੇ ਕਬੀਰ ਸੁਨੋ ਭਾਈ ਸਾਧੋ....” ਯਾ ਫਿਰ “ਮੀਰਾ ਕੇ ਪ੍ਰਭੁ ਗਿਰਧਰ ਨਾਗਰ.......” ਅਬ ਯੇ ਪੂਛਨੇ ਕੀ ਤੋ ਗੁਂਜਾਇਸ਼ ਹੀ ਨਹੀਂ ਰਹਤੀ ਕਿ ਯੇ ਕਿਸਕਾ ਭਜਨ ਹੈ. ਏਕ ਬਾਰ ਮੈਂਨੇ ਪੂਛਾ “ਬਾਈ ਆਪਕੋ ਇਤਨੇ ਭਜਨ ਯਾਦ ਕੈਸੇ ਰਹਤੇ ਹੈਂ? ਯੇ ਜੋ ਆਪਨੇ ਅਭੀ ਗਾਯਾ ਵੋ ਮੀਰਾ ਕਾ ਭਜਨ ਥਾ?” ਵੋ ਬੜੀ ਸਰਲਤਾ ਸੇ ਬੋਲੀਂ.... “ਹੁਕੁਮ.... ਮੀਰਾ ਬਾਈ ਰੋ ਈ ਹੈ (ਹੁਕੁਮ ਮੀਰਾ ਬਾਈ ਕਾ ਹੀ ਹੈ.)ਮੈਂਨੇ ਕਹਾ “ਲੇਕਿਨ ਕਭੀ ਸੁਨਾ ਨਹੀਂ ਯੇ ਭਜਨ. ਵੋ ਥੋੜਾ ਘਬਰਾ ਗਈਂ ਔਰ ਬੋਲੀਂ “ਅਨ੍ਦਾਤਾ ਮ੍ਹਨੈ ਕੀਂ ਠਾ ਨਈਂ ਹੈ (ਅਨ੍ਨਦਾਤਾ ਮੁਝੇ ਕੁਛ ਭੀ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਹੈ) ਅਬ ਮੈਂ ਚਕਰਾਯਾ. ਮੈਂਨੇ ਫਿਰ ਭੀ ਮੁਲਾਯਮਿਯਤ ਸੇ ਕਹਾ “ਬਾਈ ਕਹੀਂ ਐਸਾ ਤੋ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਆਪ ਖੁਦ ਭਜਨ ਲਿਖ ਲੇਤੀ ਹੈਂ ਔਰ ਮੀਰਾ ਬਾਈ ਔਰ ਕਬੀਰ ਦਾਸ ਜੀ ਕੇ ਨਾਮ ਸੇ ਗਾ ਦੇਤੀ ਹੈਂ ....ਘੂਂਘਟ ਕੀ ਓਟ ਸੇ ਵੋ ਹਲਕੇ ਸੇ ਮੁਸ੍ਕੁਰਾਈਂ ਔਰ ਬੋਲੀਂ “ਮ੍ਹਾਰੀ ਕਾਈਂ ਔਕਾਤ ਸਾ ? ਮੈਂ ਤੋ ਸਾਫ਼ ਅਨਪਢ ਹੂਂ.ਮ੍ਹਨੇ ਦਸਤਕ ਕਰਨਾ ਈ ਕੋਨੀ ਆਵੈ. ਹੂਂ ਕਾਈਂ ਲਿਖ੍ਸੂਂ ? (ਮੇਰੀ ਕ੍ਯਾ ਔਕਾਤ ਸਾਬ? ਮੈਂ ਤੋ ਬਿਲ੍ਕੁਲ ਅਨਪਢ ਹੂਂ. ਮੁਝੇ ਤੋ ਦਸ੍ਤਖਤ ਕਰਨੇ ਭੀ ਨਹੀਂ ਆਤੇ. ਮੈਂ ਭਲਾ ਕ੍ਯਾ ਲਿਖ ਸਕਤੀ ਹੂਂ?) ਮੈਂਨੇ ਕਹਾ “ਸਚ ਸਚ ਬਤਾਇਯੇ ਕਿ ਫਿਰ ਆਖਿਰ ਬਾਤ ਕ੍ਯਾ ਹੈ?” ਤੋ ਵੋ ਹਾਥ ਜੋੜਕਰ ਬੋਲੀਂ “ਭਗਵਾਨ ਰੀ ਸੌਗਨ ਮ੍ਹ੍ਨੈ ਕੀਂ ਠਾ ਨਈਂ ਹੈ. ਹੂਂ ਤਂਦੂਰੋ ਨਈਂ ਉਠਾਊਂ ਜਦ ਤਈਂ ਮ੍ਹਨੈ ਕੀਂ ਪਤੋਂ ਨਈਂ ਰੈਵੇ ਕਿ ਮੈਂ ਕਾਈਂ ਗਾਸੂਂ ਪਣ ਤਂਦੂਰੋ ਉਠਾਤਾ ਈਂ ਬਾ ਮਾਵਡੀ ਯਾ ਬੋ ਬਾਬੋ ਜਾਣੈ ਹਿਵਡੇਮੇਂ ਕਾਈਂ ਉਪਜਾਵੈ ਕੇ ਆਪ ਊਂ ਆਪ ਜਿਕੋ ਮ੍ਹਾਰੈ ਮੂਂਡੈ ਮੈਂ ਆਵੈ ਹੂਂ ਗਾ ਦੂਂ.... (ਜਬ ਤਕ ਮੈਂ ਤਂਬੂਰਾ ਨਹੀਂ ਉਠਾਤੀ ਹੂਂ, ਮੁਝੇ ਕੁਛ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਹੋਤਾ ਕਿ ਮੈਂ ਕ੍ਯਾ ਗਾਊਂਗੀ ਮਗਰ ਬਸ ਤਮ੍ਬੂਰਾ ਹਾਥ ਮੇਂ ਲੇਤੇ ਹੀ ਯਾ ਤੋ ਵੋ ਮਾਂ(ਮੀਰਾ) ਯਾ ਵੋ ਬਾਬਾ(ਕਬੀਰ) ਹਿਵਡੇ ਮੇਂ ਉਤਰ ਕੇ ਜੋ ਕੁਛ ਉਸਮੇਂ ਉਪਜਾ ਦੇਤੇ ਹੈਂ, ਮੈਂ ਗਾਤੀ ਚਲੀ ਜਾਤੀ ਹੂਂ......) ਹੁਕੁਮ ਜਿਕੀ ਚੀਜ ਨੈ ਹੂਂ ਸਮਝੂਂ ਈ ਨਈਂ ਬਾ ਮ੍ਹਾਰੀ ਕਿਯਾਂ ਹੂਂ ਸਕੈ? ਬਾ ਯਾ ਤੋ ਬੀਂ ਮਾਵਡੀ ਰੀ ਹੂ ਸਕੈ ਯਾ ਫੇਰ ਬੀਂ ਬਾਬੈ ਰੀ (ਹੁਕੁਮ ਜਿਸ ਚੀਜ਼ ਕੋ ਮੈਂ ਸਮਝ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਕਤੀ ਵੋ ਚੀਜ਼ ਮੇਰੀ ਕੈਸੇ ਹੋ ਸਕਤੀ ਹੈ? ਵੋ ਯਾ ਤੋ ਉਸ ਮਾਂ ਮੀਰਾ ਬਾਈ ਕੀ ਹੋ ਸਕਤੀ ਹੈ ਯਾ ਫਿਰ ਉਸ ਬਾਬਾ ਕਬੀਰ ਦਾਸ ਕੀ). ਉਨਕੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੇ ਲਗਾ ਉਨਕੀ ਆਂਖੇਂ ਛਲਛਲਾ ਆਈ ਹੈਂ. ਮੁਝੇ ਲਗਾ ਇਸ ਵਿਸ਼ਯ ਮੇਂ ਔਰ ਕੁਛ ਕਹਨਾ ਉਨਕਾ ਦਿਲ ਦੁਖਾਨਾ ਹੋਗਾ. ਵੈਸੇ ਭੀ ਮੀਰਾ ਬਾਈ ਤੋ ਰਾਜਸ੍ਥਾਨ ਕੀ ਧਰਤੀ ਪਰ ਪੈਦਾ ਹੁਈਂ ਥੀਂ ਮਗਰ ਦੇਸ਼ ਕੇ ਹਰ ਹਿਸ੍ਸੇ ਮੇਂ ਮੀਰਾ ਬਾਈ ਕੇ ਭਜਨ ਲੋਕ ਕਲਾਕਾਰੋਂ ਦ੍ਵਾਰਾ ਅਲਗ ਅਲਗ ਰੂਪ ਮੇਂ ਗਾਯੇ ਜਾਤੇ ਰਹੇ ਹੈਂ...... ਕੌਨ ਕਹ ਸਕਤਾ ਹੈ ਕਿ ਕੌਨ ਕੌਨ ਸੇ ਭਜਨ ਉਨਕੇ ਖੁਦ ਕੇ ਰਚੇ ਹੁਏ ਹੈਂ ਔਰ ਕੌਨ ਕੌਨ ਸੇ ਭਜਨ ਮਹਜ਼ ਉਨਕੇ ਊਪਰ ਘਨਘੋਰ ਆਸ੍ਥਾ ਰਖਨੇ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਕਲਾਕਾਰੋਂ ਕੇ ਹਰਦਯੋਂ ਨੇ ਰਚ ਦਿਏ ਹੋਂ. ਮੈਂਨੇ ਉਨ੍ਹੇਂ ਹਾਥ ਜੋੜਕਰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਿਯਾ ਔਰ.....ਮੁਝੇ ਲਗਾ, ਮੁਝੇ ਆਜ ਮੀਰਾ ਬਾਈ ਕੇ ਦਰ੍ਸ਼ਨ ਹੁਏ ਹੈਂ.
ਆਜ ਵੋ ਸੋਹਨੀ ਬਾਈ ਹਮਾਰੇ ਬੀਚ ਨਹੀਂ ਹੈਂ.... ਰਾਜਸ੍ਥਾਨ ਕੇ ਬਾਕੀ ਕੇਨ੍ਦ੍ਰੋਂ ਪਰ ਤੋ ਉਨਕੀ ਸ਼ਾਯਦ ਹੀ ਕੋਈ ਰਿਕੌਰ੍ਡਿਂਗ ਹੋਗੀ, ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਆਕਾਸ਼ਵਾਣੀ ਬੀਕਾਨੇਰ ਪਰ ਭੀ ਉਨਕੇ ਭਜਨੋਂ ਕੇ ਕਿਤਨੇ ਟੇਪ੍ਸ ਇਰੇਜ਼ ਕਰ, ਉਨਪਰ ਕਮਰ੍ਸ਼ਿਯਲ ਰਿਕੌਰ੍ਡ ਕਰ ਲਿਏ ਗਏ ਹੋਂਗੇ ਕ੍ਯੋਂਕਿ ਅਬ ਤੋ ਆਕਾਸ਼ਵਾਣੀ ਕੇ ਹਰ ਕੇਨ੍ਦ੍ਰ ਪਰ ਪੈਸਾ ਕਮਾਨੇ ਪਰ ਹੀ ਜ਼ੋਰ ਦਿਯਾ ਜਾਤਾ ਹੈ ਨਾ? ਆਕਾਸ਼ਵਾਣੀ ਕਭੀ ਕਲਾ ਔਰ ਕਲਾਕਾਰੋਂ ਕਾ ਅਵਸ਼੍ਯ ਹੀ ਪੋਸ਼ਕ ਰਹਾ ਹੈ ਮਗਰ ਪਿਛਲੇ ਕਾਫੀ ਸਮਯ ਸੇ ਜ਼੍ਯਾਦਾਤਰ ਇਸ ਪਰ ਅਧਕਚਰੇ ਅਫਸਰ ਹੀ ਕਾਬਿਜ ਰਹੇ ਹੈਂ, ਜਿਨ੍ਹੇਂ ਨ ਕਲਾ ਕੀ ਸਮਝ ਹੋਤੀ ਹੈ ਔਰ ਨ ਹੀ ਅਫਸਰੀ ਕੀ ਤਮੀਜ਼ ਵਰਨਾ ਡੇਢ ਡੇਢ ਘਂਟੇ ਤਕ ਕੇ ਮੇਰੇ ਪਚਾਸੋਂ ਐਸੇ ਨਾਟਕ ਏਕ ਹੀ ਦਿਨ ਮੇਂ ਸ਼੍ਯਾਮ ਪ੍ਰਭੂ ਏਰੇਜ਼ ਨਹੀਂ ਕਰਵਾ ਦੇਤੇ ਜਿਨ੍ਹੇਂ ਤੈਯਾਰ ਕਰਨੇ ਮੇਂ ਕੋਟਾ ਕੇ ੩੦-੪੦ ਕਲਾਕਾਰੋਂ ਨੇ ਏਕ ਏਕ ਮਹੀਨੇ ਕਾ ਵਕ੍ਤ ਦਿਯਾ ਥਾ . ਖੈਰ...... ਯੇ ਕਹਾਨੀ ਫਿਰ ਸਹੀ.........
ਹਾਂ...... ਅਬ ਭੀ ਜਬ ਕਭੀ ਬੀਕਾਨੇਰ ਜਾਤਾ ਹੂਂ ਔਰ ਇਤ੍ਤੇਫਾਕ ਸੇ ਰਤਨ ਭੀ ਸ਼੍ਰੀ ਗਂਗਾਨਗਰ ਸੇ ਆਯਾ ਹੁਆ ਹੋਤਾ ਹੈ, ਹਮ ਦੋਨੋਂ ਛਤ ਪਰ ਜਾਕਰ ਲੇਟਤੇ ਹੈਂ ਤੋ ਦਿਲ ਕਰਤਾ ਹੈ, ਕਾਸ਼ ਏਕ ਬਾਰ ਫਿਰ ਜਗਦੀਸ਼ ਜੀ ਕੀ ਕ੍ਲੇਰਿਓਨੇਟ ਕੀ ਮਧੁਰ ਆਵਾਜ਼ ਯਾ ਫਿਰ ਸੋਹਨੀ ਬਾਈ ਕੀ ਹ੍ਰਦਯ ਕੇ ਅਂਦਰ ਤਕ ਉਤਰ ਜਾਨੇ ਵਾਲੀ ਤਾਨ ਸੁਨਾਈ ਦੇ ਜਾਏ........... ਮਗਰ ਬੀਛਵਾਲ ਔਦ੍ਯੋਗਿਕ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰ ਮੇਂ ਬਨੇ ਹਮਾਰੇ ਨਏ ਘਰ ਕੀ ਛਤ ਪਰ ਪੂਰੀ ਰਾਤ ਯਾ ਤੋ ਕਾਰਖਾਨੋਂ ਕੀ ਖਰ੍ਰ ਖਟ ਖਰ੍ਰ ਖਟ ਸੁਨਾਈ ਦੇਤੀ ਹੈ ਯਾ ਫਿਰ ਪਾਸ ਹੀ ਬਨੇ ਲਾਲਗਢ ਰੇਲਵੇ ਸ੍ਟੇਸ਼ਨ ਪਰ ਖੜਾ ਕੋਈ ਡੀਜ਼ਲ ਇਂਜਨ ਬੀਚ ਬੀਚ ਮੇਂ ਚੀਖ ਪੜਤਾ ਹੈ.
ਪੂਰੀ ਸ਼੍ਰਰਂਖਲਾ ਏਕ ਸਾਥ ਪਢ਼ਨੇ ਕੇ ਲਿਏ ਯਹਾਂ ਕ੍ਲਿਕ ਕਰੇਂ।
