ਪਾਠ੍ਯ ਪੁਸ੍ਤਕੋਂ ਮੇਂ ਕਾਰ੍ਟੂਨ ਕ੍ਯਾ ਗਲਤ ਹੈਂ?

ਕਾਰ੍ਟੂਨ ਵਿਵਾਦ ਹਾਲਾਂਕਿ ਏਕ ਯਾ ਦੋ ਰੋਜ ਕੀ ਖਬਰ ਬਨਕਰ ਰਹ ਗਯਾ। ਇਸਕੀ ਬਾਰੀਕਿਯੋਂ ਪਰ ਜਾਨੇ ਕੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਜ੍ਯਾਦਾ ਲੋਗੋਂ ਨੇ ਨਹੀਂ ਕੀ। ਮੁਝੇ ਇਧਰ-ਉਧਰ ਜੋ ਭੀ ਪਢ਼ਨੇ ਕੋ ਮਿਲ ਰਹਾ ਹੈ ਉਸਕੇ ਆਧਾਰ ਪਰ ਕੁਛ ਬਿਨ੍ਦੁ ਉਭਰਤੇ ਹੈਂ ਜੋ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਹੈਂ:-

• ਦਲਿਤ ਰਾਜਨੀਤਿ ਸੇ ਜੁਡ਼ੇ ਏਕ ਮਾਮੂਲੀ ਸੇ ਸਂਗਠਨ ਨੇ ਇਸ ਸਵਾਲ ਕੋ ਉਠਾਯਾ। ਮਹਾਰਾਸ਼੍ਟ੍ਰ ਕੇ ਇਸ ਸਂਗਠਨ ਕੋ ਇਸਕੇ ਬਹਾਨੇ ਅਪਨੇ ਆਪ ਕੋ ਆਗੇ ਲਾਨੇ ਕਾ ਮੌਕਾ ਨਜ਼ਰ ਆਯਾ। ਸੁਹਾਸ ਪਾਲਸੀਕਰ ਕੇ ਘਰ ਪਰ ਤੋਡ਼ਫੋਡ਼ ਕੇ ਪੀਛੇ ਭੀ ਇਸ ਸਂਗਠਨ ਕੀ ਮਂਸ਼ਾ ਅਪਨੇ ਕੋ ਬਢ਼ਾਨੇ ਕੀ ਹੈ।
• ਸਂਸਦ ਮੇਂ ਯਹ ਸਵਾਲ ਉਠਨੇ ਕੇ ਪਹਲੇ ਮਾਨਵ ਸਂਸਾਧਨ ਮਂਤ੍ਰੀ ਕੇ ਸਾਥ ਕੁਛ ਸਾਂਸਦੋਂ ਨੇ ਚਰ੍ਚਾ ਕੀ ਥੀ। ਕਾਰ੍ਟੂਨ ਕੋ ਹਟਾਨੇ ਕਾ ਫੈਸਲਾ ਭੀ ਹੋ ਗਯਾ।
• ਯਹ ਭੀ ਸਮਝ ਮੇਂ ਆਤਾ ਹੈ ਕਿ ਸਾਂਸਦੋਂ ਕਾ ਏਕ ਗ੍ਰੁਪ ਬਡ਼ੇ ਦਬਾਵ ਸਮੂਹ ਕੇ ਰੂਪ ਮੇਂ ਉਭਰ ਕਰ ਆਯਾ ਹੈ। ਸਰਕਾਰ ਔਰ ਵਿਪਕ੍ਸ਼ ਸੇ ਜੁਡ਼ੇ ਬਹੁਸਂਖ੍ਯਕ ਸਾਂਸਦ ਰਾਜਨੀਤਿ ਲੇਕਰ ਜਨਤਾ ਕੇ ਬਢ਼ਤੇ ਰੋਸ਼ ਸੇ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੈਂ। ਅਨ੍ਨਾ ਹਜਾਰੇ ਆਂਦੋਲਨ ਕੇ ਦੌਰਾਨ ਯਹ ਰੋਸ਼ ਮੁਖਰ ਹੋਕਰ ਸਾਮਨੇ ਆਯਾ।
• ਸਰਕਾਰ ਕੇਵਲ ਆਮ੍ਬੇਡਕਰ ਵਾਲੇ ਕਾਰ੍ਟੂਨ ਕੋ ਹੀ ਨਹੀਂ ਹਟਾ ਰਹੀ ਹੈ ਬਲ੍ਕਿ ਕਿਸੀ ਭੀ ਪ੍ਰਕਾਰ ਕੇ ਕਾਰ੍ਟੂਨ ਕੋ ਪਾਠ੍ਯ ਪੁਸ੍ਤਕੋਂ ਸੇ ਹਟਾਨਾ ਚਾਹਤੀ ਹੈ।
• ਸਵਾਲ ਯਹ ਹੈ ਕਿ ਕ੍ਯਾ ਕਿਸ਼ੋਰ ਮਨ ਕੋ ਰਾਜਨੀਤਿ ਕੀ ਬਾਰੀਕਿਯਾਂ ਸਮਝ ਮੇਂ ਨਹੀਂ ਆਏਂਗੀ। ਯਾ ਉਸੇ ਯਹ ਸਬ ਨਹੀ ਬਤਾਯਾ ਜਾਨਾ ਚਾਹਿਏ। ਉਸਕੇ ਮਨ ਮੇਂ ਕ੍ਯਾ ਰਾਜਨੀਤਿ ਕੇ ਪ੍ਰਤਿ ਅਨਾਦਰ ਕਾ ਭਾਵ ਹੈ?

ਯੂਰੋਜ਼ੋਨ ਔਰ ਪੂਂਜੀਵਾਦ ਕਾ ਵੈਸ਼੍ਵਿਕ ਸਂਕਟ

ਯੂਰੋਪੀਯ ਸਂਘ ਅਪਨੇ ਕਿਸ੍ਮ ਕਾ ਸਬਸੇ ਬਡ਼ਾ ਰਾਜਨੀਤਿਕ-ਆਰ੍ਥਿਕ ਸਂਗਠਨ ਹੈ। ਇਰਾਦਾ ਯਹ ਥਾ ਕਿ ਯੂਰੋਪ ਕੇ ਸਭੀ ਦੇਸ਼ ਆਪਸੀ ਸਹਯੋਗ ਕੇ ਸਹਾਰੇ ਆਰ੍ਥਿਕ ਵਿਕਾਸ ਕਰੇਂਗੇ ਔਰ ਏਕ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਵ੍ਯਵਸ੍ਥਾ ਕੋ ਭੀ ਵਿਕਸਿਤ ਕਰੇਂਗੇ। 27 ਦੇਸ਼ੋਂ ਕੇ ਇਸ ਸਂਗਠਨ ਕੀ ਏਕ ਸਂਸਦ ਹੈ। ਔਰ ਏਕ ਮੁਦ੍ਰਾ ਭੀ, ਜਿਸੇ 17 ਦੇਸ਼ੋਂ ਨੇ ਸ੍ਵੀਕਾਰ ਕਿਯਾ ਹੈ। ਦੂਸਰੇ ਵਿਵਸ਼੍ਵਯੁਦ੍ਧ ਕੇ ਬਾਦ ਇਨ ਦੇਸ਼ੋਂ ਕੇ ਰਾਜਨੇਤਾਓਂ ਨੇ ਸਪਨਾ ਦੇਖਾ ਥਾ ਕਿ ਉਨਕੀ ਮੁਦ੍ਰਾ ਯੂਰੋ ਹੋਗੀ। ਸਨ 1992 ਮੇਂ ਮਾਸ੍ਟ੍ਰਿਖ੍ਟ ਸਂਧਿ ਕੇ ਬਾਦ ਯੂਰੋਪੀਯ ਸਂਘ ਕੇ ਭੀਤਰ ਯੂਰੋ ਨਾਮ ਕੀ ਮੁਦ੍ਰਾ ਪਰ ਸਹਮਤਿ ਹੋ ਗਈ। ਇਸੇ ਲਾਗੂ ਹੋਤੇ-ਹੋਤੇ ਕਰੀਬ ਦਸ ਸਾਲ ਔਰ ਲਗੇ। ਇਸਮੇਂ ਸਾਰੇ ਦੇਸ਼ ਸ਼ਾਮਿਲ ਭੀ ਨਹੀਂ ਹੈਂ। ਯੂਨਾਇਟੇਡ ਕਿਂਗਡਮ ਕਾ ਪਾਉਂਡ ਸ੍ਟਰ੍ਲਿਂਗ ਸ੍ਵਤਂਤ੍ਰ ਮੁਦ੍ਰਾ ਬਨਾ ਰਹਾ। ਮੁਦ੍ਰਾ ਕੀ ਭੂਮਿਕਾ ਕੇਵਲ ਵਿਨਿਮਯ ਤਕ ਸੀਮਿਤ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਯਹ ਅਰ੍ਥਵ੍ਯਵਸ੍ਥਾ ਕੋ ਜੋਡ਼ਤੀ ਹੈ। ਅਲਗ-ਅਲਗ ਦੇਸ਼ੋਂ ਕੇ ਬਜਟ ਘਾਟੇ, ਮੁਦ੍ਰਾਸ੍ਫੀਤਿ ਔਰ ਬ੍ਯਾਜ ਕੀ ਦਰੇਂ ਇਸੇ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਤੀ ਹੈਂ। ਸਮੂਚੇ ਯੂਰੋਪ ਕੀ ਅਰ੍ਥਵ੍ਯਵਸ੍ਥਾ ਏਕ ਜੈਸੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਦੁਨਿਯਾ ਕੀ ਅਰ੍ਥਵ੍ਯਵਸ੍ਥਾ ਇਨ ਦਿਨੋਂ ਦੋ ਪ੍ਰਕਾਰ ਕੇ ਆਰ੍ਥਿਕ ਸਂਕਟੋਂ ਸੇ ਘਿਰੀ ਹੈ। ਏਕ ਹੈ ਆਰ੍ਥਿਕ ਮਂਦੀ ਔਰ ਦੂਸਰਾ ਯੂਰੋਜ਼ੋਨ ਕਾ ਸਂਕਟ। ਦੋਨੋਂ ਏਕ-ਦੂਸਰੇ ਸੇ ਜੁਡ਼ੇ ਹੈਂ।

ਕਾਰ੍ਟੂਨ ਵਿਵਾਦ ਪਰ ਫੇਸਬੁਕ ਸੇ ਕੁਛ ਪੋਸ੍ਟ

ਹਿਮਾਂਸ਼ੁ ਪਾਂਡ੍ਯਾ ਕੀ ਯਹ ਪੋਸ੍ਟ ਮੈਨੇ ਉਨਕੇ ਫੇਸਬੁਕ ਨੋਟ੍ਸ ਸੇ ਲੀ ਹੈ। ਇਸ ਚਰ੍ਚਾ ਕੋ ਆਗੇ ਬਢ਼ਾਨੇ ਮੇਂ ਯਹ ਮਦਦਗਾਰ ਹੋਗੀ।

ਅਪ੍ਰਸ਼੍ਨੇਯ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਹੈ - ਗਾਂਧੀ , ਨੇਹਰੂ , ਅਮ੍ਬੇਡਕਰ , ਮਾਰ੍ਕ੍ਸ....
by Himanshu Pandya on Saturday, May 12, 2012 at 1:17pm ·

ਜਿਸ ਕਿਤਾਬ ਮੇਂ ਛਪੇ ਕਾਰ੍ਟੂਨ ਪਰ ਵਿਵਾਦ ਹੋ ਰਹਾ ਹੈ, ਉਸਮੇਂ ਕੁਲ ਬਤ੍ਤੀਸ ਕਾਰ੍ਟੂਨ ਹੈਂ। ਇਸਕੇ ਅਤਿਰਿਕ੍ਤ ਦੋ ਏਨਿਮੇਟੇਡ ਬਾਲ ਚਰਿਤ੍ਰ ਭੀ ਹੈਂ - ਉਨ੍ਨੀ ਔਰ ਮੁਨ੍ਨੀ। ਮੈਂ ਸਬਸੇ ਪਹਲੇ ਬਡ਼ੇ ਹੀ ਮਸ਼ੀਨੀ ਢਂਗ ਸੇ ਇਨਮੇਂ ਸੇ ਕੁਛ ਕਾਰ੍ਟੂਨੋਂ ਕਾ ਕਚ੍ਚਾ ਚਿਟ੍ਠਾ ਆਪਕੇ ਸਾਮਨੇ ਪ੍ਰਸ੍ਤੁਤ ਕਰੂਂਗਾ, ਫਿਰ ਅਂਤ ਮੇਂ ਥੋਡ਼ੀ ਸੀ ਅਪਨੀ ਬਾਤ।

ਇਸਸੇ ਬੇਹਤਰ ਹੈ ਕਿ ਕਾਰ੍ਟੂਨ ਬਨਾਨਾ-ਛਾਪਨਾ ਬੈਨ ਕਰ ਦੀਜਿਏ

ਲਗਤਾ ਹੈ ਕੁਏਂ ਮੇਂ ਭਾਂਗ ਪਡ਼ੀ ਹੈ। ਸਨ 1949 ਮੇਂ ਬਨਾ ਏਕ ਕਾਰ੍ਟੂਨ ਵਿਵਾਦ ਕਾ ਵਿਸ਼ਯ ਬਨ ਗਯਾ। ਸਂਸਦ ਮੇਂ ਹਂਗਾਮਾ ਹੋ ਗਯਾ। ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਮਾਫੀ ਮਾਂਗ ਲੀ। ਏਨਸੀਈਆਰਟੀ ਕੀ ਕਿਤਾਬ ਬੈਨ ਕਰ ਦੀ ਗਈ। ਕਿਤਾਬ ਕੋ ਸ੍ਵੀਕਰਤਿ ਦੇਨੇ ਵਾਲੀ ਸਮਿਤਿ ਕੇ ਵਿਦ੍ਵਾਨ ਸਦਸ੍ਯੋਂ ਨੇ ਇਸ੍ਤੀਫਾ ਦੇ ਦਿਯਾ। ਮਾਨਵ ਸਂਸਾਧਨ ਮਂਤ੍ਰੀ ਨੇ ਕਹਾ, '' ਮੈਂਨੇ ਏਕ ਔਰ ਫੈਸਲਾ ਕਿਯਾ ਹੈ ਕਿ ਜਿਸ ਪੁਸ੍ਤਕ ਮੇਂ ਭੀ ਇਸ ਤਰਹ ਕੇ ਕਾਰ੍ਟੂਨ ਹੋਂਗੇ, ਉਨ੍ਹੇਂ ਆਗੇ ਵਿਤਰਿਤ ਨਹੀਂ ਕਿਯਾ ਜਾਏਗਾ।'' ਬੇਹਤਰ ਹੋਤਾ ਕਿ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਕਾਰ੍ਟੂਨ ਬਨਾਨੇ ਪਰ ਸ੍ਥਾਯੀ ਰੂਪ ਸੇ ਰੋਕ ਲਗਾ ਦੇ। ਸਾਥ ਹੀ ਹਰ ਤਰਹ ਕੀ ਪਾਠ੍ਯ ਪੁਸ੍ਤਕ ਪਰ ਹਰ ਤਰਹ ਕੀ ਆਪਤ੍ਤਿਜਨਕ ਸਾਮਗ੍ਰੀ ਹਟਾਨੇ ਕੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕਰ ਦੇ। ਉਸਕੇ ਬਾਦ ਕਿਤਾਬੋਂ ਮੇਂ ਕੁਛ ਪੂਰ੍ਣ ਵਿਰਾਮ, ਅਰ੍ਧ ਵਿਰਾਮ, ਕੁਛ ਕ੍ਰਿਯਾਏਂ ਔਰ ਸਰ੍ਵਨਾਮ ਬਚੇਂਗੇ, ਉਨ੍ਹੇਂ ਹੀ ਪਢ਼ਾਯਾ ਜਾਏ। ਇਸ ਕਾਰ੍ਟੂਨ ਕੇ ਪਹਲੇ ਬਂਗਾਲ ਮੇਂ ਮਮਤਾ ਬਨਰ੍ਜੀ ਕੋ ਲੇਕਰ ਬਨੇ ਏਕ ਕਾਰ੍ਟੂਨ ਨੇ ਭੀ ਦੇਸ਼ ਕਾ ਧ੍ਯਾਨ ਖੀਂਚਾ ਥਾ, ਜਿਸਮੇਂ ਕਾਰ੍ਟੂਨ ਕਾ ਪ੍ਰਸਾਰਣ ਕਰਨੇ ਵਾਲੇ ਲੋਗੋਂ ਕੋ ਗਿਰਫ੍ਤਾਰ ਕਰ ਲਿਯਾ ਗਯਾ ਥਾ। ਉਸਕੇ ਪਹਲੇ ਕਪਿਲ ਸਿਬ੍ਬਲ ਨੇ ਇਂਟਰਨੇਟ ਔਰ ਸੋਸ਼ਲ ਨੇਟਵਰ੍ਕਿਂਗ ਸਾਇਟ੍ਸ ਕੇ ਖਿਲਾਫ ਕਾਰ੍ਰਵਾਈ ਕਰਨੇ ਕੀ ਬਾਤ ਜਬ ਕੀ ਥੀ ਤਬ ਭੀ ਮਾਮਲਾ ਮਨਮੋਹਨ ਸਿਂਹ, ਸੋਨਿਯਾ ਗਾਂਧੀ ਆਦਿ ਕੇ ਕਾਰ੍ਟੂਨੋਂ-ਮੌਰ੍ਫ੍ਡ ਪਿਕ੍ਚਰੋਂ ਕਾ ਥਾ।

ਕਿਤਨੇ ਸਚ ਸਾਮਨੇ ਲਾਏਂਗੇ ਆਮਿਰ ਖਾਨ?

ਸਤੀਸ਼ ਆਚਾਰ੍ਯ ਕਾ ਕਾਰ੍ਟੂਨ ਸਾਭਾਰ

ਨਏ ਰਵਿਵਾਰੀ ਸੀਰਿਯਲ ‘ਸਤ੍ਯਮੇਵ ਜਯਤੇ’ ਕੇ ਪ੍ਰਸਾਰਣ ਕੇ ਸਾਥ ਹੀ ਲਾਖੋਂ-ਲਾਖ ਲੋਗੋਂ ਨੇ ਆਮਿਰ ਖਾਨ ਸੇ ਸਮ੍ਪਰ੍ਕ ਕਿਯਾ ਹੈ। ਇਨਮੇਂ ਰਾਜਸ੍ਥਾਨ ਕੇ ਮੁਖ੍ਯਮਂਤ੍ਰੀ ਭੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੈਂ। ਸਤ੍ਯਮੇਵ ਜਯਤੇ ਕੀ ਵੈਬਸਾਇਟ ਪਰ ਜਾਕਰ ਆਪ ਏਕ ਪੋਲ ਮੇਂ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋ ਸਕਤੇ ਹੈਂ। ਇਸਮੇਂ ਪੂਛਾ ਗਯਾ ਹੈ ਕਿ ਕ੍ਯਾ ਰਾਜਸ੍ਥਾਨ ਮੇਂ ਸ੍ਤ੍ਰੀ ਭ੍ਰੂਣ ਹਤ੍ਯਾ ਕੇ ਮਾਮਲੋਂ ਕੇ ਲਿਏ ਫਾਸ੍ਟ ਟ੍ਰੈਕ ਅਦਾਲਤੋਂ ਕੀ ਸ੍ਥਾਪਨਾ ਕੀ ਜਾਨੀ ਚਾਹਿਏ? ਕੁਛ ਲੋਗੋਂ ਕਾ ਕਹਨਾ ਹੈ ਕਿ ਯਹ ਸੀਰਿਯਲ ਨਹੀਂ ਆਂਦੋਲਨ ਹੈ। ਇਸਕੀ ਮਾਰ੍ਕੇਟਿਂਗ ਪਰ 20 ਕਰੋਡ਼ ਸੇ ਜ੍ਯਾਦਾ ਖਰ੍ਚ ਹੁਆ ਹੈ। ਆਖਿਰੀ ਮਿਨਟ ਤਕ ਸਾਮਾਨ੍ਯ ਦਰ੍ਸ਼ਕ ਕੋ ਨਹੀਂ ਪਤਾ ਥਾ ਕਿ ਇਸ ਸੀਰਿਯਲ ਮੇਂ ਕ੍ਯਾ ਹੈ। ਮੀਡਿਯਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਜ੍ਞ ਇਸ ਬਾਤ ਪਰ ਨਿਹਾਲ ਹੈਂ ਕਿ ਕਿਤਨੀ ਚਤੁਰਾਈ ਸੇ ਦੂਰਦਰ੍ਸ਼ਨ ਦ੍ਵਾਰਾ ਵਰ੍ਸ਼ੋਂ ਪਹਲੇ ਤੈਯਾਰ ਕਿਏ ਗਏ ਸ੍ਲੌਟ ਕਾ ਇਸ੍ਤੇਮਾਲ ਕਰ ਲਿਯਾ ਗਯਾ। ਸੀਰਿਯਲ ਪ੍ਰਸਾਰਣ ਕੇ ਅਗਲੇ ਰੋਜ ਦਿਲ੍ਲੀ ਕੇ ਏਕ ਅਂਗ੍ਰੇਜੀ ਅਖਬਾਰ ਕੇ ਸਮ੍ਪਾਦਕੀਯ ਪੇਜ ਪਰ ਆਮਿਰ ਖਾਨ ਕਾ ਸ੍ਤ੍ਰੀ ਭ੍ਰੂਣ ਹਤ੍ਯਾ ਵਿਸ਼ਯ ਪਰ ਲੇਖ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੁਆ। ਅਬ ਹਰ ਸੋਮਵਾਰ ਕੋ ਉਨਕਾ ਲੇਖ ਪਢ਼ਨੇ ਕੋ ਮਿਲੇਗਾ। ਸ਼ਾਯਦ ਯਹ ਭੀ ਯਹ ਸੀਰਿਯਲ ਕੀ ਮਾਰ੍ਕੇਟਿਂਗ ਰਣਨੀਤਿ ਕਾ ਹਿਸ੍ਸਾ ਹੈ। ਅਖਬਾਰੋਂ ਕੋ ਭੀ ਆਈਬੌਲ੍ਸ ਜਮਾ ਕਰਨੇ ਕੇ ਲਿਏ ਕੇ ਲਿਏ ਟੀਵੀ ਸ੍ਟਾਰ ਚਾਹਿਏ।

ਏਕ ਔਰ ਝਂਝਾਵਾਤ ਸੇ ਗੁਜਰਤਾ ਨੇਪਾਲ

ਦਕ੍ਸ਼ਿਣ ਏਸ਼ਿਯਾ ਮੇਂ ਅਫਗਾਨਿਸ੍ਤਾਨ ਔਰ ਪਾਕਿਸ੍ਤਾਨ ਸੇ ਲੇਕਰ ਬਰ੍ਮਾ ਤਕ ਔਰ ਮਾਲਦੀਵ ਸੇ ਨੇਪਾਲ ਤਕ ਤਕਰੀਬਨ ਹਰ ਦੇਸ਼ ਮੇਂ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਹਲਚਲ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਬਰ੍ਮਾ ਕੋ ਭੂ-ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਭਾਸ਼ਾ ਮੇਂ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣ ਪੂਰ੍ਵ ਏਸ਼ਿਯਾ ਕਾ ਦੇਸ਼ ਮਾਨਾ ਜਾਤਾ ਹੈ, ਪਰ ਵਹ ਅਨੇਕ ਕਾਰਣੋਂ ਸੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹਮਾਰੇ ਕਰੀਬ ਰਹੇਗਾ। ਭਾਰਤ ਇਨ ਸਭੀ ਦੇਸ਼ੋਂ ਕੇ ਬੀਚ ਮੇਂ ਪਡ਼ਤਾ ਹੈ ਔਰ ਇਸ ਇਲਾਕੇ ਕਾ ਸਬਸੇ ਬਡ਼ਾ ਦੇਸ਼ ਹੈ। ਪਰ ਹਮਾਰਾ ਮਹਤ੍ਵ ਕੇਵਲ ਬਡ਼ਾ ਦੇਸ਼ ਹੋਨੇ ਤਕ ਸੀਮਿਤ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਨ ਸਭੀ ਦੇਸ਼ੋਂ ਕੀ ਸਮਸ੍ਯਾਏਂ ਏਕ-ਦੂਸਰੇ ਸੇ ਮਿਲਤੀ-ਜੁਲਤੀ ਹੈਂ।

ਏਨਸੀਟੀਸੀ ਕੀ ਭੈਂਸ ਚਲੀ ਗਈ ਪਾਨੀ ਮੇਂ

ਸਤੀਸ਼ ਆਚਾਰ੍ਯ ਕਾ ਕਾਰ੍ਟੂਨ

ਨੇਸ਼ਨਲ ਕਾਉਂਟਰ ਟੇਰਰਿਜ੍ਮ ਸੇਂਟਰ ਪਰ ਸ਼ਨਿਵਾਰ ਕੋ ਹੁਈ ਬੈਠਕ ਸੇ ਜਿਨ੍ਹੋਂਨੇ ਉਮ੍ਮੀਦੇਂ ਲਗਾ ਰਖੀ ਥੀਂ, ਉਨ੍ਹੇਂ ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਹਾਥ ਲਗੀ। ਕੋਈ ਭੀ ਪਕ੍ਸ਼ ਅਪਨੀ ਬਾਤ ਸੇ ਹਿਲਤਾ ਨਜ਼ਰ ਨਹੀਂ ਆ ਰਹਾ ਹੈ। ਖਾਸਤੌਰ ਸੇ ਜੋ ਇਸਕੇ ਵਿਰੋਧੀ ਹੈਂ ਉਨਕੇ ਰੁਖ ਮੇਂ ਸਖ੍ਤੀ ਹੀ ਆਈ ਹੈ। ਮਸਲਨ ਮਮਤਾ ਬਨਰ੍ਜੀ ਔਰ ਜਯਲਲਿਤਾ ਚਾਹਤੀ ਹੈਂ ਕਿ ਪਹਲੇ ਇਸਕੀ ਅਧਿਸੂਚਨਾ ਵਾਪਸ ਲੀ ਜਾਏ। ਕੇਨ੍ਦ੍ਰ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਸਾਵਧਾਨੀ ਬਰਤੀ ਹੋਤੀ ਤੋ ਯਹ ਕੇਨ੍ਦ੍ਰ-ਰਾਜ੍ਯ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋਂ ਕਾ ਮਾਮਲਾ ਨਹੀਂ ਬਨਤਾ। ਪਰ ਅਬ ਬਨ ਗਯਾ ਹੈ। ਫਿਲਹਾਲ ਇਸਮੇਂ ਕਿਸੀ ਬਡ਼ੇ ਬਦਲਾਵ ਕੀ ਉਮ੍ਮੀਦ ਨਹੀਂ ਲਗਤੀ।

ਹਾਈਸ੍ਪੀਡ ਰੇਲਗਾਡ਼ਿਯਾਂ ਯਾਨੀ ਤੇਜ ਰਫ੍ਤਾਰ ਸ਼ਹਰੀਕਰਣ

ਸ਼ਹਰੀਕਰਣ ਸਮਸ੍ਯਾ ਹੈ ਯਾ ਸਮਸ੍ਯਾਓਂ ਕਾ ਸਮਾਧਾਨ ਹੈ? ਪਹਲੀ ਬਾਤ ਯਹ ਕਿ ਆਰ੍ਥਿਕ ਗਤਿਵਿਧਿਯੋਂ ਕੇ ਕੇਨ੍ਦ੍ਰ ਸ਼ਹਰ ਹੈਂ, ਗਾਂਵ ਨਹੀਂ ਹੈਂ। ਦੂਸਰੇ ਖੇਤੀ ਮੇਂ ਕ੍ਰਾਂਤਿ ਕੇ ਲਿਏ ਭੀ ਔਦ੍ਯੋਗਿਕ ਕ੍ਰਾਂਤਿ ਕੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ। ਖੇਤੀ ਮੇਂ ਵਿਕਾਸ ਦਰ ਬਢ਼ ਭੀ ਜਾਏ, ਪਰ ਗਾਂਵੋਂ ਕੇ ਵਿਕਾਸ ਕਾ ਰਾਸ੍ਤਾ ਦਿਖਾਈ ਨਹੀਂ ਪਡ਼ਤਾ। ਗਾਂਵੋਂ ਸੇ ਸ਼ਹਰ ਆਏ ਲੋਗ ਤਮਾਮ ਦਿਕ੍ਕਤੋਂ ਸੇ ਜੂਝਨੇ ਕੇ ਬਾਵਜੂਦ ਗਾਂਵ ਵਾਪਸ ਨਹੀਂ ਜਾਨਾ ਚਾਹਤੇ। ਪਰ ਸ਼ਹਰੀਕਰਣ ਵਿਸ਼ਮਤਾ ਔਰ ਤਮਾਮ ਸਮਸ੍ਯਾਏਂ ਲੇਕਰ ਆਤਾ ਹੈ। ਹਮੇਂ ਮਾਨਵੀਯ ਚੇਹਰੇ ਵਾਲੇ ਸ਼ਹਰੀਕਰਣ ਕੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ, ਜੋ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਮੁਕ੍ਤ ਹੋ ਔਰ ਜਹਾਂ ਗਰੀਬੋਂ ਕੋ ਸਮ੍ਮਾਨ ਔਰ ਸੁਖ ਸੇ ਜੀਨੇ ਕੇ ਸਾਧਨ ਮੁਹੈਯਾ ਹੋਂ।

ਕ੍ਯਾ ਮੀਡਿਯਾ ਨੇ ਭੀ ਆਰੁਸ਼ੀ ਮਾਮਲੇ ਕੋ ਉਲਝਾਯਾ?

ਐਸਾ ਲਗਤਾ ਹੈ ਕਿ ਆਰੁਸ਼ੀ ਮਾਮਲੇ ਮੇਂ ਮੀਡਿਯਾ ਨੇ ਤਲਵਾਰ ਪਰਿਵਾਰ ਕੋ ਦੋਸ਼ੀ ਮਾਨ ਲਿਯਾ ਹੈ।ਬੇਸ਼ਕ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਕੋ ਜਟਿਲ ਔਰ ਵਿਕਰਤ ਬਨਾਨੇ ਮੇਂ ਪੁਲਿਸ ਔਰ ਸੀਬੀਆਈ ਕੀ ਭੂਮਿਕਾ ਸਬਸੇ ਬਡ਼ੀ ਹੈ, ਪਰ ਮੀਡਿਯਾ ਕੋ ਰਿਪੋਰ੍ਟ ਕਰਤੇ ਵਕ੍ਤ ਸਮਝਦਾਰੀ ਸੇ ਕਾਮ ਭੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹਿਏ।

ਤਡ਼ਕਾਮਾਰ ਕਲ੍ਚਰ ਮੇਂ ਸਚਿਨ ਕਾ ਸਮ੍ਮਾਨ

ਮਂਜੁਲ ਕਾ ਕਾਰ੍ਟੂਨ

ਸਚਿਨ ਤੇਨ੍ਦੁਲਕਰ ਇਸ ਵਕ੍ਤ ਦੇਸ਼ ਕੇ ਸਬਸੇ ਬਡ਼ੇ ਖੇਲ-ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈਂ। ਅਚ੍ਛੇ ਖਿਲਾਡ਼ੀ ਹੈਂ। ਔਰ ਸਿਰ੍ਫ ਆਂਕਡ਼ੋਂ ਪਰ ਭਰੋਸਾ ਕਰੇਂ ਤੋ ਦੁਨਿਯਾ ਕੇ ਸਾਰ੍ਵਕਾਲਿਕ ਸਰ੍ਵਸ਼੍ਰੇਸ਼੍ਠ ਖਿਲਾਡ਼ੀ ਹੈਂ। ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਉਨ੍ਹੇਂ ਭਾਰਤ ਰਤ੍ਨ ਦੇਨੇ ਕੀ ਮੁਹਿਮ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁਈ ਥੀ। ਵਹ ਮਿਲ ਭੀ ਜਾਤਾ, ਪਰ ਕਿਸੀ ਨੇ ਧ੍ਯਾਨਚਂਦ ਕਾ ਨਾਮ ਹਵਾ ਮੇਂ ਉਛਾਲ ਦਿਯਾ ਔਰ ਵਹ ਮੁਹਿਮ ਠਂਡੀ ਪਡ਼ ਗਈ। ਸਚਿਨ ਕੋ ਕ੍ਯਾ-ਕ੍ਯਾ ਨਹੀਂ ਮਿਲਨਾ ਚਾਹਿਏ ਇਸ ਪਰ ਕਈ ਤਰਹ ਕੀ ਰਾਯ ਹੈ। ਖਾਸਤੌਰ ਸੇ ਉਨ੍ਹੇਂ ਰਾਜ੍ਯਸਭਾ ਕਾ ਸਦਸ੍ਯ ਬਨਾਏ ਜਾਨੇ ਪਰ ਕੁਛ ਲੋਗੋਂ ਨੇ ਇਸਕੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਨਿਹਿਤਾਰ੍ਥ ਖੋਜੇ ਹੈਂ।

ਪਾਕਿਸ੍ਤਾਨੀ ਲੋਕਤਂਤ੍ਰ ਕੀ ਪਰੀਕ੍ਸ਼ਾ

ਜਿਸਕੀ ਉਮ੍ਮੀਦ ਥੀ ਵਹੀ ਹੁਆ। ਪਾਕਿਸ੍ਤਾਨੀ ਸੁਪ੍ਰੀਮ ਕੋਰ੍ਟ ਨੇ ਪ੍ਰਧਾਨਮਂਤ੍ਰੀ ਯੁਸੁਫ ਰਜ਼ਾ ਗਿਲਾਨੀ ਕੋ ਅਦਾਲਤ ਕੀ ਅਵਮਾਨਨਾ ਕਾ ਦੋਸ਼ੀ ਪਾਯਾ। ਉਨ੍ਹੇਂ ਕੈਦ ਕੀ ਸਜ਼ਾ ਨਹੀਂ ਦੀ ਗਈ। ਪਰ ਅਦਾਲਤ ਉਠਨੇ ਤਕ ਕੀ ਸਜ਼ਾ ਭੀ ਤਕਨੀਕੀ ਲਿਹਾਜ ਸੇ ਸਜਾ ਹੈ। ਪਹਲੇ ਅਂਦੇਸ਼ਾ ਯਹ ਥਾ ਕਿ ਸ਼ਾਯਦ ਪ੍ਰਧਾਨਮਂਤ੍ਰੀ ਕੋ ਅਪਨਾ ਪਦ ਔਰ ਸਂਸਦ ਕੀ ਸਦਸ੍ਯਤਾ ਛੋਡ਼ਨੀ ਪਡ਼ੇ, ਪਰ ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਇਸ ਕਿਸ੍ਮ ਕੇ ਆਦੇਸ਼ ਜਾਰੀ ਕਰਨੇ ਕੇ ਬਜਾਯ ਕੌਮੀ ਅਸੇਮ੍ਬਲੀ ਕੇ ਸ੍ਪੀਕਰ ਕੇ ਪਾਸ ਅਪਨਾ ਫੈਸਲਾ ਭੇਜ ਦਿਯਾ ਹੈ। ਸਾਥ ਹੀ ਨਿਵੇਦਨ ਕਿਯਾ ਹੈ ਕਿ ਵੇ ਦੇਖੇਂ ਕਿ ਕ੍ਯਾ ਗਿਲਾਨੀ ਕੀ ਸਦਸ੍ਯਤਾ ਖਤ੍ਮ ਕੀ ਜਾ ਸਕਤੀ ਹੈ।

ਵੈਚਾਰਿਕ ਭਂਵਰ ਮੇਂ ਫਂਸੀ ਕਾਂਗ੍ਰੇਸ

ਹਿਨ੍ਦੂ ਮੇਂ ਸੁਰੇਨ੍ਦ੍ਰ ਕਾ ਕਾਰ੍ਟੂਨ

ਪਿਛਲੇ ਕੁਛ ਸਮਯ ਸੇ ਕਾਂਗ੍ਰੇਸ ਕੇ ਭੀਤਰ ਵਿਚਾਰ-ਵਿਮਰ੍ਸ਼ ਕਾ ਸਿਲਸਿਲਾ ਚਲ ਰਹਾ ਹੈ। ਪਿਛਲੇ ਦਿਨੋਂ ਹੁਏ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੁਨਾਵ ਮੇਂ ਕਾਂਗ੍ਰੇਸ ਕੋ ਉਮ੍ਮੀਦ ਸੇ ਕਮ ਸੀਟੇਂ ਮਿਲੀਂ, ਖਾਸਤੌਰ ਸੇ ਉਤ੍ਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਔਰ ਪਂਜਾਬ ਮੇਂ। ਅਗਲੇ ਸਾਲ ਹਿਮਾਚਲ, ਗੁਜਰਾਤ, ਕਰ੍ਨਾਟਕ, ਮਧ੍ਯ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਦਿਲ੍ਲੀ, ਰਾਜਸ੍ਥਾਨ, ਮੇਘਾਲਯ, ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ, ਨਗਾਲੈਂਡ ਔਰ ਮਿਜੋਰਮ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾਓਂ ਕੇ ਚੁਨਾਵ ਹੈਂ। ਘਟਨਾਕ੍ਰਮ ਤੇਜੀ ਸੇ ਬਦਲ ਰਹਾ ਹੈ। ਤਮਾਮ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸ਼ਕ੍ਤਿਯਾਂ ਬਦਲਤੇ ਹਾਲਾਤ ਮੇਂ ਅਪਨੇ ਲਿਏ ਜਗਹ ਖੋਜ ਰਹੀਂ ਹੈਂ।