ਨਾਗਪਂਚਮੀ
>> ਰਵਿਵਾਰ, 22 ਅਗਸ੍ਤ 2010
ਦਿਨਾਂਕ 14 ਅਗਸ੍ਤ, ਸ਼ਨਿਵਾਰ ਕੀ ਛੁਟ੍ਟੀ ਥੀ ਔਰ ਇਸੀਲਿਏ ਸੁਬਹ ਸੇ ਕਾਮ ਧੀਮੀ ਗਤਿ ਸੇ ਚਲ ਰਹਾ ਥਾ। ਇਨ੍ਦ੍ਰਦੇਵ ਭੀ ਸੁਬਹ ਸੇ ਮੇਹਰਬਾਨ ਥੇ। ਬਾਰਿਸ਼ ਕੀ ਹੀ ਵਜਹ ਸ਼ਾਯਦ ਅਖਬਾਰ ਵਾਲਾ ਦੇਰ ਸੇ ਆਯਾ, ਦੇਰ ਮਤਲਬ ਸਾਢ਼ੇ ਆਠ ਬਜੇ। ਅਬ ਇਸੇ ਤੋ ਦੇਰ ਹੀ ਕਹੇਂਗੇ। ਇਧਰ ਅਖਬਾਰ ਆਯਾ ਔਰ ਉਧਰ ਮੇਰੀ ਬੇਟੀ ਪ੍ਰਬੋਧਿਨੀ ਕਾ ਸੁਪ੍ਰਭਾਤ ਹੁਆ। ਪਤ੍ਨੀਜੀ ਨੇ ਭੀ ਆਵ ਦੇਖਾ ਨ ਤਾਵ, ਤੁਰਂਤ ਬਿਟਿਯਾ ਕੋ ਹਮਾਰੇ ਹਵਾਲੇ ਕਿਯਾ ਔਰ ਨਿਰ੍ਦੇਸ਼ (ਆਪ ਆਦੇਸ਼ ਭੀ ਸਮਝ ਸਕਤੇ ਹੈਂ) ਦਿਏ ਕਿ ਆਜ ਉਸੇ ਸ੍ਕੂਲ ਕੇ ਤੈਯਾਰ ਕਰਕੇ ਹਮ ਏਕ ਅਚ੍ਛੇ ਪਿਤਾ ਹੋਨੇ ਕਾ ਸਬੂਤ ਦੇਂ। ਸ੍ਵੀਕਾਰ ਕਰਨਾ ਹੀ ਏਕਮਾਤ੍ਰ ਵਿਕਲ੍ਪ ਥਾ ਹਮਾਰੇ ਸਾਮਨੇ, ਸੋ ਸੌਂਪਾ ਗਯਾ ਕਾਮ ਪੂਰਾ ਕਿਯਾ। ਤੋ ਬਿਟਿਯਾ ਕੇ ਸਾਥ-ਸਾਥ ਹਮੇਂ ਭੀ ਤੈਯਾਰ ਹੋਨੇ ਮੇਂ ਬਜ ਗਏ ਸਾਢ਼ੇ ਨੌ।
ਬਿਟਿਯਾ 10:45 ਪਰ ਸ੍ਕੂਲ ਚਲੀ ਗਈ। ਸ਼੍ਰੀਮਤੀਜੀ ਨੇ ਰਸੋਈ ਕੀ ਦੀਵਾਰ ਪਰ ਗੇਰੂ ਸੇ ਨਾਗਦੇਵ ਕਾ ਪਾਰਂਪਰਿਕ ਰੇਖਾਂਕਨ ਕਰ ਉਸੀ ਕਾ ਪੂਜਨ ਕਿਯਾ। ਹਮ ਥੋਡ਼ਾ ਨਾਸ੍ਟੇਲਜਿਯਾ ਗਏ ਥੇ। ਐਸਾ ਅਕ੍ਸਰ ਹੋ ਜਾਤਾ ਹੈ......ਫ਼੍ਲੈਸ਼ ਬੈਕ..... '70 ਕਾ ਦਸ਼ਕ, ਧਾਰ ਸ਼ਹਰ ਮੇਂ ਪੀਪਲੀ ਬਾਜਾਰ....ਉਮ੍ਰ 8-10 ਸਾਲ। ਈਸ੍ਟਮੈਨ ਕਲਰ ਕੀ ਛਵਿਯਾਂ ਜੇਹਨ ਮੇਂ ਤੈਰ ਰਹੀ ਹੈਂ। ਉਸ ਸਮਯ ਨਾਗਪਂਚਮੀ ਕੀ ਛੁਟ੍ਟੀ ਹੋਤੀ ਥੀ। ਇਸਲਿਏ ਬਚ੍ਚੋਂ ਕੇ ਲਿਏ ਤ੍ਯੌਹਾਰ ਕਾ ਮਜ਼ਾ ਦੋਗੁਨਾ ਹੋ ਜਾਤਾ ਥਾ। ਬਚ੍ਚੇ ਸੁਬਹ ਸੇ ਤੈਯਾਰ ਹੋਕਰ ਘਰ ਸੇ ਬਾਹਰ ਮੋਹਲ੍ਲੇ ਮੇਂ ਨਿਕਲ ਆਤੇ ਥੇ। ਹਮਾਰਾ ਘਰ T ਜਂਕ੍ਸ਼ਨ ਪਰ ਥਾ। ਤੀਨੋਂ ਦਿਸ਼ਾਓਂ ਮੇਂ 8-10 ਸਾਥ ਕੀ ਉਮ੍ਰ ਕੇ ਹਿਸਾਬ ਸੇ ਲਗਭਗ 15 ਘਰੋਂ ਤਕ ਹਮਾਰੇ ਭ੍ਰਮਣਪਥ ਕੀ ਸੀਮਾਰੇਖਾ ਥੀ। ਤੋ ਹਮ ਭੀ ਆਸ-ਪਾਸ ਕੇ ਸਮਵਯਸ੍ਕ ਸਾਥਿਯੋਂ ਕੇ ਸਾਥ ਨਿਕਲ ਪਡ਼ਤੇ ਨਾਗਪਂਚਮੀ ਕਾ ਜਾਯਜਾ ਲੇਨੇ। ਸੁਬਹ ਸੇ ਦਸਿਯੋਂ ਨਾਗਵਾਲੇ ਆਵਾਜ਼ੇਂ ਲਗਾਨੇ ਲਗਤੇ ..... ਪਿਲਾਓ ਨਾਗ ਕੋ ਦੋਧ...... ਯਾ ...... ਨਾਗ ਕੋ ਦੂਧ ਪਿਲਾਓ। ਹਮ ਬਚ੍ਚੋਂ ਕੇ ਲਿਏ ਰੋਮਾਂਚ ਕੇ ਕ੍ਸ਼ਣ ਵੇ ਹੋਤੇ ਜਬ ਕਿਸੀ ਕੇ ਘਰ ਨਾਗਵਾਲੇ ਕੋ ਪੂਜਾ ਕੇ ਲਿਏ ਬੁਲਾਯਾ ਜਾਤਾ। ਨਾਗ ਵਾਲਾ ਘਰ ਕੀ ਦੇਹਰੀ ਪਰ ਬੈਠ ਜਾਤਾ ਔਰ ਅਪਨੀ ਪੋਟਲੀ ਮੇਂ ਸੇ ਨਾਗ ਕੀ ਪਿਟਾਰੀ ਨਿਕਾਲਤਾ। ਸਭੀ ਬਚ੍ਚੋਂ ਕੀ ਆਂਖੇ ਪੂਰੀ ਖੁਲਕਰ ਝਪਕਨਾ ਬਂਦ ਹੋ ਜਾਤੀ ਕਿ ਏਕ ਭੀ ਪਲ ਚੂਕ ਨ ਜਾਏ। ਓਹ, ਅਬ ਨਾਗਰਾਜ ਕੇ ਦਰ੍ਸ਼ਨ ਹੁਏ, ਪਿਟਾਰੀ ਮੇਂ ਕੁਂਡਲੀ ਮਾਰੇ ਬੈਠੇ ਯਾ ਲੇਟੇ ਹੈਂ। ਨਾਗ ਵਾਲੇ ਜੋ ਆਮਤੌਰ ਪਰ ਕਾਲਬੇਲਿਯਾ ਸਮਾਜ ਕੇ ਹੋਤੇ ਥੇ, ਨਾਗ ਕੇ ਆਰਾਮ ਮੇਂ ਖਲਲ ਡਾਲਕਰ ਉਸੇ ਫਨ ਉਠਾਨੇ ਕੋ ਮਜ਼ਬੂਰ ਕਰਤੇ। ਅਬ ਤਕ ਘਰ ਕੀ ਮਹਿਲਾ ਦੂਧ ਕਾ ਕਟੋਰਾ ਔਰ ਕੁਂਕੁਮ-ਅਕ੍ਸ਼ਤ ਆਦਿ ਪੂਜਨ ਸਾਮਗ੍ਰੀ ਲੇ ਆਤੀ। ਨਾਗ ਵਾਲੇ ਕਟੋਰੇ ਮੇਂ ਨਾਗ ਕਾ ਮੁਂਹ ਡਾਲਕਰ ਦੂਧ ਪਿਲਾਨੇ ਕੀ ਏਕ੍ਟਿਂਗ ਕਰਤਾ ਔਰ ਨਾਗ ਸੇ ਭੀ ਕਰਵਾਤਾ। ਹਮ ਸਭੀ ਬਚ੍ਚੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਧ੍ਯਾਨ ਸੇ ਕਟੋਰੇ ਮੇਂ ਦੂਧ ਕਾ ਸ੍ਤਰ ਜਾਂਚਤੇ ਕਿ ਕਿਤਨਾ ਦੂਧ ਪਿਯਾ, ਦੂਧ ਤੋ ਉਤਨਾ ਹੀ ਬਨਾ ਰਹਤਾ। ਅਬ ਹਮ ਸਭੀ ਬਚ੍ਚੇ ਆਪਸ ਮੇਂ ਬਾਤ ਕਰਕੇ ਯਹ ਮਾਨ ਲੇਤੇ ਕਿ ਸੁਬਹ ਸੇ ਹੀ ਦੂਧ ਪੀ ਰਹਾ ਹੈ, ਤੋ ਅਬ ਤਕ ਪੇਟ ਭਰ ਗਯਾ ਹੋਗਾ। ਅਬ ਨਾਗ ਕਾ ਮੁਂਹ ਕਟੋਰੇ ਬਾਹਰ ਨਿਕਾਲ ਲਿਯਾ ਹੈ ਔਰ ਉਸੇ ਪੂਜਨ ਕਰਨੇ ਵਾਲੀ ਕਾਕੀ, ਬੁਆ, ਮਾਸੀ, ਦਾਦੀ, ਨਾਨੀ, ਭਾਭੀ ਕੇ ਸਾਮਨੇ ਕਰ ਦਿਯਾ ਹੈ। (ਹਾਂ, ਖੂਨ ਕਾ ਰਿਸ਼੍ਤਾ ਹੋ ਯਾ ਨ ਹੋ ਉਸ ਸਮਯ ਪੂਰੇ ਮੋਹਲ੍ਲੇ ਮੇਂ ਇਨ੍ਹੀਂ ਪਾਰਿਵਾਰਿਕ ਸਂਬੋਧਨੋਂ ਕਾ ਉਪਯੋਗ ਹੋਤਾ ਥਾ।) ਨਾਗ ਕਾ ਮੁਂਹ ਮੁਟ੍ਠੀ ਮੇਂ ਐਸਾ ਪਕਡ਼ਾ ਹੋਤਾ ਕਿ ਸਾਂਸ ਭੀ ਬੁਮਸ਼੍ਕਿਲ ਆ-ਜਾ ਪਾਤੀ ਹੋਗੀ। ਏਕ ਔਰ ਬਾਤ ਹਮ ਬਚ੍ਚੇ ਖਾਸਤੌਰ ਪਰ ਦੇਖਤੇ ਥੇ, ਵਹ ਥੀ ਨਾਗਰਾਜ ਕੀ ਲਮ੍ਬਾਈ। ਜਿਸ ਬਚ੍ਚੇ ਕੇ ਘਰ ਪਰ 3-4 ਫ਼ੀਟ ਕਾ ਨਾਗ ਆ ਜਾਤਾ ਵਹ ਚਾਰ ਦਿਨੋਂ ਤਕ ਅਪਨੀ ਗਰਦਨ ਨਾਗ ਕੇ ਫਨ ਕੇ ਸਮਾਨ ਉਠਾਏ ਘੂਮਤਾ ਰਹਤਾ। ਔਰ ਜਿਨ ਬਚ੍ਚੋਂ ਕੇ ਘਰ ਛੋਟੇ ਡੇਢ਼ ਫੁਟਿਯੇ
ਨਾਗਪਂਚਮੀ ਕੇ ਦਿਨ ਸ਼ਾਮ ਕੋ ਧਾਰ ਮੇਂ ਲਾਲ ਬਾਗ ਕੇ ਪਾਸ ਮੇਲ ਲਗਤਾ ਥਾ। ਅਬ ਭੀ ਲਗਤਾ ਹੈ। ਜਿਸੇ ਭੁਜਰਿਯਾ ਕਾ ਮੇਲਾ ਕਹਤੇ ਹੈਂ। ਵਹਾਂ ਕਈ ਨਾਗਵਾਲੇ ਸ਼ਾਮ ਕੋ ਆਕਰ ਬੈਠ ਜਾਤੇ ਹੈਂ ਔਰ ਬਸ ਐਸੇ ਹੀ ਨਾਗੋਂ ਕਾ ਸਾਰ੍ਵਜਨਿਕ ਪ੍ਰਦਰ੍ਸ਼ਨ ਹੋਤਾ ਹੈ, ਚਢ਼ਾਵੇ ਮੇਂ ਕੁਛ ਪੈਸੇ ਭੀ ਮਿਲ ਜਾਤੇ ਹੈਂ। ਬਗੀਚੇ ਮੇਂ ਮਿਟ੍ਟੀ ਕੀ ਏਕ ਬਾਂਬੀ ਜੈਸੀ ਰਚਨਾ ਕੀ ਜਾਤੀ ਹੈ। ਯਹਾਂ ਲੋਗ ਨਾਗਦੇਵ ਕੀ ਪੂਜਾ ਕਰਤੇ ਹੈਂ। ਬਗੀਚੇ ਕੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਕੀ ਸਡ਼ਕੋਂ ਪਰ ਝੂਲੇ, ਖਾਨੇ-ਪੀਨੇ ਕੀ ਵਸ੍ਤੁਓਂ ਔਰ ਖਿਲੌਨੋਂ ਦੁਕਾਨੇਂ ਹੋਤੀ ਹੈਂ। ਆਜ ਭੀ ਕਈ ਬਾਰ ਯਹਾਂ ਮਿਟ੍ਟੀ ਕੇ ਖਿਲੌਨੇ ਦਿਖਾਈ ਦੇ ਜਾਤੇ ਹੈਂ। ਗੁਬ੍ਬਾਰੇ, ਪਿਪਹਰੀ ਵਾਲੇ ਘੂਮਤੇ ਰਹਤੇ ਹੈਂ ਔਰ ਆਜਕਲ ਚੀਨ ਮੇਂ ਬਨੇ ਖਿਲੌਨੇ ਭੀ ਰਖਤੇ ਹੈਂ। ਨਿਪਟ ਭਾਰਤੀਯ ਕਸ੍ਬੇ-ਦੇਹਾਤ ਕਾ ਮਾਹੌਲ ਹੋਤਾ ਹੈ। ਦਂਗਲ ਕਾ ਆਯੋਜਨ ਭੀ ਹੋਤਾ ਹੈ।
ਆਜ ਇਨ੍ਦੌਰ ਮੇਂ ਐਸੇ ਆਯੋਜਨ ਨਹੀਂ ਕੇ ਬਰਾਬਰ ਰਹ ਗਏ ਹੈਂ ਕ੍ਯੋਂਕਿ ਯਹ ਸ਼ਹਰ ਬੇਤਹਾਸ਼ਾ ਭਾਗਤੇ ਹੁਏ ਮੇਟ੍ਰੋ ਸਿਟੀ ਬਨਨੇ ਕੀ ਜਿਦ ਪਰ ਅਡ਼ਾ ਹੈ। ਮੇਰੀ ਬੇਟੀ ਇਨ ਮੇਲੇ-ਠੇਲੇ ਕੇ ਬਾਰੇ ਮੇਂ ਤਭੀ ਜਾਨ ਪਾਏਗੀ ਜਬ ਮੈਂ ਉਸੇ ਤੀਜ-ਤ੍ਯੌਹਾਰੋਂ ਯਾ ਮੇਲੋਂ ਕੇ ਅਵਸਰ ਪਰ ਧਾਰ ਯਾ ਆਸ-ਪਾਸ ਕਿਸੀ ਛੋਟੇ ਕਸ੍ਬੇ ਮੇਂ ਲੇ ਜਾਊਂ।
ਜੋ ਲੋਗ ਇਸ ਲੇਖ ਕੋ ਝੇਲਤੇ ਹੁਏ ਯਹਾਂ ਤਕ ਪਹੁਂਚ ਗਏ ਹੈਂ ਉਨਕੀ ਵੀਰਤਾ ਕੋ ਨਮਨ ਔਰ ਧਨ੍ਯਵਾਦ ਤਥਾ ਅਬ ਅਂਤ ਮੇਂ ਕੁਛ ਤਂਤ ਕੀ ਬਾਤ। ਤਂਤ ਸ਼ਬ੍ਦ ਮਾਲਵੀ ਮੇਂ ਸਾਰ ਯਾ ਤਥ੍ਯ ਕੇ ਸਮਕਕ੍ਸ਼ ਹੋਤਾ ਹੈ। ਜੋ ਲੋਗ '70 ਕੇ ਦਸ਼ਕ ਮੇਂ ਮਧ੍ਯ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਮੇਂ ਪਢ਼ੇ ਹੈਂ ਉਨ੍ਹੋਂਨੇ ਕਕ੍ਸ਼ਾ 3 ਯਾ 4 ਮੇਂ ਹਿਨ੍ਦੀ ਕੀ ਪੁਸ੍ਤਕ ਮੇਂ 'ਨਾਗਪਂਚਮੀ' ਕਵਿਤਾ ਪਢ਼ੀ ਹੋਗੀ। ਪਾਠ ਭੀ ਸ਼ਾਯਦ ਚੌਥਾ ਰਹਾ ਹੋਗਾ। ਪੁਸ੍ਤਕ ਕਾ ਚੌਥਾ ਪਾਠ ਹੋਨੇ ਸੇ ਯਹ ਹੋਤਾ ਥਾ ਕਿ ਅਗਸ੍ਤ ਮਾਹ ਮੇਂ ਪਾਠ 4 ਔਰ ਨਾਗਪਂਚਮੀ ਕਾ ਤ੍ਯੌਹਾਰ ਕੁਛ ਦਿਨੋਂ ਆਗੇ-ਪੀਛੇ ਆਤੇ ਥੇ। ਇਸਲਿਏ ਕਵਿਤਾ ਬਹੁਤ ਅਚ੍ਛੀ ਲਗਤੀ ਥੀ। ਦੁ:ਖ ਕੀ ਬਾਤ ਯਹ ਹੈ ਕਿ ਆਜ ਮੁਝੇ ਪੂਰੀ ਕਵਿਤਾ ਯਾਦ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਸ਼ੁਰੂ ਕੀ ਚਾਰ ਲਾਇਨੇਂ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਹੈਂ -
ਸੂਰਜ ਕੇ ਆਤੇ ਹੀ ਭੋਰ ਹੁਆ
ਲਾਠੀ ਲੇਝਿਮ ਕਾ ਸ਼ੋਰ ਹੁਆ
ਯੇ ਨਾਗਪਂਚਮੀ ਝਮ੍ਮਕ ਝਮ
ਯੇ ਢੋਲ-ਢਮਾਕਾ ਢਮ੍ਮਕ ਢਮ।
ਕਵਿਤਾ ਭੂਲ ਜਾਨਾ ਮਤਲਬ ਸਮਯ ਕੇ ਦੌਰ ਕਾ ਧੁਂਧਲਾ ਜਾਨਾ ਹੈ। ਕਿਸੀ ਘਿਸੀ ਰਿਕੌਰ੍ਡ, ਕੈਸੇਟ ਯਾ ਸੀਡੀ ਜੈਸੀ ਅਟਕਤੀ ਯਾਦੇਂ। ਇਸਸੇ ਜ੍ਯਾਦਾ ਕੁਛ ਲਿਖਨਾ ਮੁਨਾਸਿਬ ਨਹੀਂ ਹੋਗਾ ਕ੍ਯੋਂਕਿ ਸ਼੍ਰੀ ਵਿਸ਼੍ਣੁ ਬੈਰਾਗੀਜੀ ਨੇ ਜੋ ਲਿਖ ਦਿਯਾ ਹੈ ਵੋ ਸ਼ਾਯਦ ਹੀ ਕੋਈ ਲਿਖ ਸਕੇ। ਕਵਿਤਾ ਕੇ ਖੋ ਜਾਨੇ ਕੋ ਜੋ ਭਾਵ ਉਨ੍ਹੋਂਨੇ ਦਿਏ ਹੈਂ ਵੋ ਸਂਗ੍ਰਹਣੀਯ ਹੈਂ। ਇਸੇ ਯਹਾਂ ਜ਼ਰੂਰ ਦੇਖੇਂ। ਕਵਿਤਾ ਕਾ ਬਡ਼ਾ ਹਿਸ੍ਸਾ ਆਕਾਸ਼ਵਾਣੀ ਵਾਲੇ ਯੂਨੁਸਜੀ ਨੇ ਯਹਾਂ ਉਪਲਬ੍ਧ ਕਰਾਯਾ ਹੈ। ਯਦਿ ਪਾਠਕੋਂ ਮੇਂ ਸੇ ਕਿਸੀ ਕੋ ਪੂਰੀ ਯਾਦ ਹੋ ਯਾ ਕਹੀਂ ਸੇ ਮਿਲ ਜਾਏ ਤੋ ਮੁਝੇ ਯਾ ਯੂਨੁਸਜੀ ਮੇਲ ਸੇ ਭੇਜ ਦੇਂ ਯਾ ਸ੍ਵਯਂ ਅਪਨੇ ਬ੍ਲੌਗ ਪਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰਕੇ ਹਮੇਂ ਸੂਚਿਤ ਕਰ ਦੇਂ। Read more...








