ਹਿਨ੍ਦੀ ਦਿਵਸ
>> ਬੁਧਵਾਰ, ੧੬ ਸਿਤਮ੍ਬਰ ੨੦੦੯
ਹਿਨ੍ਦੀ ਦਿਵਸ ਬੀਤ ਗਯਾ। ਦੇਸ਼ਭਰ ਮੇਂ ਰਸ੍ਮ ਅਦਾਯਗੀ ਭੀ ਹੋ ਗਈ। ਵਿਭਿਨ੍ਨ ਵਿਭਾਗੋਂ ਨੇ ਹਿਨ੍ਦੀ ਸਪ੍ਤਾਹ ਮਨਾ ਲਿਯਾ। ਸਰਕਾਰੀ ਦਫ੍ਤਰੋਂ ਮੇਂ ਸੂਚਨਾ ਪਟ੍ਟ ਪਰ ਪੁਰਾਨੇ ਨੇਤਾਓਂ, ਸਾਹਿਤ੍ਯਕਾਰੋਂ ਯੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਵਿਦ੍ਵਾਨੋਂ ਕੇ ਹਿਨ੍ਦੀ ਕੇ ਬਾਰੇ ਮੇਂ ਵਕ੍ਤਵ੍ਯ ਲਿਖੇ ਗਏ। ਬੈਂਕੋਂ ਮੇਂ ਲਿਖਾ 'ਹਿਨ੍ਦੀ ਮੇਂ ਚੇਕ ਸ੍ਵੀਕਾਰੇ ਜਾਤੇ ਹੈਂ'। ਅਂਗ੍ਰੇਜੀ ਮਾਧ੍ਯਮ ਕੇ ਸ੍ਕੂਲੋਂ ਮੇਂ ਹਿਨ੍ਦੀ ਕੇ ਲਿਏ ਪ੍ਰਤਿਯੋਗਿਤਾਏਂ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀ ਗਈਂ। ਪੁਰਸ੍ਕਾਰ ਵਗੈਰਹ ਭੀ ਬਂਟ ਗਏ। ਫਿਰ...ਫਿਰ ਜਿਨ੍ਦਗੀ ਕੀ ਧਾਰਾ ਰੋਜ਼ਮਰ੍ਰਾ ਕੀ ਤਰਹ ਬਹਨੇ ਲਗੀ। ਮਾਤਾਏਂ ਗਰ੍ਵ ਸੇ ਕਹਨੇ ਲਗੀਂ, ਯੂ ਨੋ, ਹਮਾਰੀ ਬੇਟੀ ਤੋ ਹਿਨ੍ਦੀ ਮੇਂ ਇਤਨੀ ਵੀਕ ਹੈ ਨਾ ਕਿ ਬਸ। ਸ੍ਕੂਲੋਂ ਮੇਂ ਹਿਨ੍ਦੀ ਮੇਂ ਬੋਲਨੇ ਪਰ ਸਜ਼ਾ, ਨਹੀਂ ਪਨਿਸ਼ਮੇਂਟ ਮਿਲਨੇ ਲਗਾ। ਜਹਾਂ ਸਜਾ ਨਹੀਂ ਹੋਤੀ ਵਹਾਂ ਤੀਨ ਸਾਲ ਕਾ ਹਿਨ੍ਦੀ ਭਾਸ਼ੀ ਬਚ੍ਚਾ ਜਬ ਸ੍ਕੂਲ ਮੇਂ ਉਸਕੀ ਟੀਚਰ ਸੇ ਹਿਨ੍ਦੀ ਮੇਂ ਕੁਛ ਬੋਲਤਾ ਹੈ ਤੋ ਵੇ ਮਹੋਦਯਾ ਉਸ ਅਲਿਖਿਤ ਨਿਯਮ ਪਾਲਨ ਕਰਨੇ ਮੇਂ ਕੋਤਾਹੀ ਨਹੀਂ ਬਰਤਤੀਂ ਕਿ ਹਿਨ੍ਦੀ ਬੋਲਨੇ ਪਰ ਜ਼ਵਾਬ ਹੀ ਨਹੀਂ ਦੇਨਾ ਹੈ, ਆਖਿਰ ਝਖ ਮਾਰਕਰ ਅਂਗ੍ਰੇਜੀ ਮੇਂ ਹੀ ਬੋਲੇਗਾ, ਜੈਸੀ ਭੀ ਆਏ।
ਜ਼ਾਹਿਰ ਹੈ ਪੂਰੇ ਦੇਸ਼ ਮੇਂ ਯਹੀ ਸਬ ਹੋ ਰਹਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਭੀ ਇਨ ਸਬਕੇ ਬੀਚ ਕੁਛ ਐਸਾ ਭੀ ਹੈ ਜਿਸਸੇ ਏਕ ਉਮ੍ਮੀਦ ਬਂਧਤੀ ਹੈ। ਮੈਂ ਅਪਨੇ ਕਾਰ੍ਯਾਲਯ ਕੀ ਬਾਤ ਕਰ ਰਹਾ ਹੂਂ। ਦੇਸ਼ ਕੇ ਮਧ੍ਯ ਮੇਂ ਸ੍ਥਿਤ ਮਧ੍ਯਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਕੇ ਮਾਲਵਾ ਪ੍ਰਾਂਤ ਕੇ ਇਨ੍ਦੌਰ ਸ਼ਹਰ, ਜਿਸੇ ਮਿਨੀ ਮੁਂਬਈ ਭੀ ਕਹਾ ਜਾਨੇ ਲਗਾ ਹੈ, ਮੇਂ ਯੇ ਸਬ ਦੇਖਾ-ਸੁਨਾ ਹੈ ਮੈਂਨੇ। ਪਾਤ੍ਰੋਂ ਕੇ ਨਾਮ ਪਹਚਾਨ ਕੀ ਗੋਪਨੀਯਤਾ ਕੀ ਦਰਸ਼੍ਟਿ ਸੇ ਬਦਲ ਦਿਏ ਗਏ ਹੈਂ।
ਸੁਬੋਧ ਦਾਸਗੁਪ੍ਤਾ ਔਰ ਨੂਰੁਦ੍ਦੀਨ ਪਸ਼੍ਚਿਮ ਬਂਗਾਲ ਕੇ ਰਹਨੇ ਵਾਲੇ ਹੈਂ। ਦੋਨੋਂ ਕੀ ਮਾਤਰਭਾਸ਼ਾ ਬਾਂਗ੍ਲਾ ਹੈ। ਜਬ ਦੋਨੋਂ ਸੇ ਮੁਲਾਕਾਤ ਹੋਤੀ ਹੈ ਤੋ ਵੇ ਲੋਗ ਮੁਝਸੇ ਹਿਨ੍ਦੀ ਮੇਂ ਹੀ ਬਾਤੇ ਕਰਤੇ ਹੈਂ। ਸੁਜਯ ਕਾਕਾਤੀ ਆਸਾਮ ਕੇ ਵਾਸੀ ਹੈਂ। ਬਸ ਕਾਮ ਕੇ ਸਿਲਸਿਲੇ ਮੇਂ ਇਨ੍ਦੌਰ ਆਨਾ ਹੋ ਗਯਾ। ਧਨਂਜਯ ਪਾਤ੍ਰ ਔਰ ਅਨਿਤਾ ਸਾਹੂ ਉਡ਼ੀਸਾ ਕੇ ਰਹਨੇ ਵਾਲੇ ਹੈਂ। ਯੇ ਲੋਗ ਭੀ ਮੇਰੇ ਸਹਕਰ੍ਮੀ ਹੈਂ। ਯੇ ਲੋਗ ਭੀ ਮੁਝ ਸੇ ਹਿਨ੍ਦੀ ਮੇਂ ਹੀ ਬਾਤ ਕਰਤੇ ਹੈਂ। ਇਸ ਬਾਤ ਪਰ ਆਪ ਲੋਗ ਸੋਚ ਰਹੇ ਹੋਂਗੇ ਕਿ ਯੇ ਤੋ ਸ੍ਵਾਭਾਵਿਕ ਹੈ ਕ੍ਯੋਂਕਿ ਮੁਝੇ ਤੋ ਇਨ ਸਭੀ ਕੀ ਭਾਸ਼ਾ ਆਤੀ ਨਹੀਂ ਹੈ ਇਸਲਿਏ ਉਨ੍ਹੇਂ ਹਿਨ੍ਦੀ ਹੀ ਤੋ ਬੋਲਨਾ ਹੋਗੀ। ਕੁਛ ਲੋਗੋਂ ਕੋ ਇਸਮੇਂ ਭਾਸ਼ਾਈ ਅਲ੍ਪਸਂਖ੍ਯਕਤਾ ਨਜ਼ਰ ਆ ਜਾਏ। ਯਾ ਫਿਰ ਹਿਨ੍ਦੀ ਭਾਸ਼ੀ ਲੋਗੋਂ ਕੀ ਦਾਦਾਗਿਰੀ ਭੀ ਕਹ ਸਕਤੇ ਹੈਂ। ਪਰ ਐਸਾ ਕੁਛ ਭੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਚੂਂਕਿ ਬਂਗਾਲੀ ਕੋ ਅਸਮਿਯਾ ਸਮਝ ਮੇਂ ਨਹੀਂ ਆਤੀ ਹੈ, ਤੋ ਉਡ਼ਿਯਾਭਾਸ਼ੀ ਕੇ ਲਿਏ ਬਾਂਗ੍ਲਾ ਏਕ ਅਲਗ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ। ਇਸਲਿਏ ਯੇ ਲੋਗ ਕੇਵਲ ਮੁਝਸੇ ਹੀ ਨਹੀਂ ਆਪਸ ਮੇਂ ਹਿਨ੍ਦੀ ਮੇਂ ਹੀ ਚਰ੍ਚਾ ਕਰਤੇ ਹੈਂ। ਮੈਂਨੇ ਇਨ੍ਹੇਂ ਕਭੀ ਭੀ ਆਪਸ ਮੇਂ ਅਂਗ੍ਰੇਜੀ ਬੋਲਤੇ ਨਹੀਂ ਸੁਨਾ। ਜ੍ਞਾਨ ਤੋ ਅਂਗ੍ਰੇਜੀ ਕਾ ਉਨ੍ਹੇਂ ਪਰ੍ਯਾਪ੍ਤ ਹੈ। ਵੇ ਲੋਗ ਕਾਰ੍ਯਾਲਯੀਨ ਔਰ ਬਾਹਰੀ ਕਾਮ ਯਦਿ ਅਂਗ੍ਰੇਜੀ ਮੇਂ ਹੋਨਾ ਹੈ ਤੋ ਬਖੂਬੀ ਕਰਤੇ ਹੈਂ, ਫਿਰ ਚਾਹੇ ਵਹ ਪਤ੍ਰਾਚਾਰ ਹੋ, ਮੀਟਿਂਗ ਹੋ ਯਾ ਫ਼ੋਨ ਕੌਲ।
ਯਹਾਂ ਪਂਜਾਬ ਭੀ ਹੈ, ਰਮਣੀਕ ਕੌਰ ਸਲੂਜਾ, ਗੁਰਮੀਤ ਸਿਂਹ ਈਸ਼ਾਰ। ਗੁਜਰਾਤ ਭੀ ਹੈ, ਜਯਤਿ ਸ਼੍ਰਾਫ, ਪ੍ਰਜ੍ਞਾ ਦਵੇ। ਮਹਾਰਾਸ਼੍ਟ੍ਰ ਭੀ ਹੈ ਸੁਨਂਦਾ ਕੇਲਕਰ, ਉਲ੍ਲਾਸ ਖਰੇ, ਨਲਿਨੀ ਦੇਉਸਕਰ। ਕੋਂਕਣ (ਗੋਵਾ) ਭੀ ਹੈ, ਸ਼ਾਲਿਨੀ ਜਾਨਸਨ। ਜ਼ਰਾ ਰੁਕਿਏ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣ ਭਾਰਤ ਭੀ ਹੈ, ਕੇਰਲ ਸੇ ਸੁਜ਼ਾ ਇਲਿਯਾਮਾ ਜੋਸੇਫ਼ ਹੈਂ ਤੋ ਕਰ੍ਨਾਕਟ ਸੇ ਜੀ. ਰਾਮਾਨੁਜ ਹੈਂ। ਹਨੁਮਪ੍ਪਾ ਤਮਿਲਨਾਡੁ ਸੇ ਹੈਂ ਤੋ ਨੀਲਮਣਿ ਰੇਡ੍ਡੀ ਆਂਧ੍ਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਸੇ ਹੈਂ। ਮੁਝੇ ਛੋਡ਼ਕਰ ਅਧਿਕਾਂਸ਼ ਲੋਗ ਅਂਗ੍ਰੇਜੀ ਮਾਧ੍ਯਮ ਸੇ ਪਢ਼ੇ ਹੈਂ ਫਿਰ ਭੀ ਆਜ ਯੇ ਲੋਗ ਅਪਨੇ ਆਪਸੀ ਸਂਵਾਦ ਕੇ ਲਿਏ ਅਂਗ੍ਰੇਜੀ ਪਰ ਨਿਰ੍ਭਰ ਨਹੀਂ ਹੈਂ। ਉਨਕਾ ਹੀ ਕਹਨਾ ਹੈ ਕਿ ਅਂਗ੍ਰੇਜੀ ਕੇ ਬਜਾਏ ਵੇ ਲੋਗ ਹਿਨ੍ਦੀ ਮੇਂ ਬਾਤ ਕਰਨੇ ਮੇਂ ਜ੍ਯਾਦਾ ਸਹਜ ਅਨੁਭਵ ਕਰਤੇ ਹੈਂ। ਯਹ ਤਰ੍ਕ ਦਿਯਾ ਜਾ ਸਕਤਾ ਹੈ ਕਿ ਯਦਿ ਯੇ ਸਬ ਲੋਗ ਅਹਮਦਾਬਾਦ ਮੇਂ ਹੋਤੇ ਤੋ ਗੁਜਰਾਤੀ ਬੋਲਤੇ ਯਾ ਫਿਰ ਚੇਨ੍ਨਈ ਮੇਂ ਹੋਤੇ ਤੋ ਤਮਿਲ ਬੋਲਤੇ। ਯਹ ਸਹੀ ਭੀ ਹੋ ਸਕਤਾ ਹੈ, ਪਰਨ੍ਤੁ ਸ਼ਾਯਦ ਗੁਜਰਾਤੀ ਯਾ ਤਮਿਲ ਉਨ੍ਹੇਂ ਸੀਖਨੀ ਹੋਤੀ, ਜਬਕਿ ਯੇ ਲੋਗ ਜਬ ਇਨ੍ਦੌਰ ਆਏ ਤੋ ਟੂਟੀ-ਫੂਟੀ, ਕਾਮਚਲਾਊ ਹਿਨ੍ਦੀ ਪਹਲੇ ਸੇ ਹੀ ਜਾਨਤੇ ਥਥੇ। ਯਹਾਂ ਰਹਕਰ ਤੋ ਉਨਕੀ ਹਿਨ੍ਦੀ ਮੇਂ ਕੇਵਲ ਨਿਖਾਰ ਆਯਾ ਹੈ।
ਆਪ ਲੋਗ ਕ੍ਯਾ ਸੋਚਤੇ ਹੈਂ? ਕ੍ਯਾ ਹਿਨ੍ਦੀ ਦੇਸ਼ ਕੀ ਸਂਪਰ੍ਕ ਭਾਸ਼ਾ ਨਹੀਂ ਹੈ? ਕ੍ਯਾ ਸ਼੍ਰੇਸ਼੍ਠਿਵਰ੍ਗ ਔਰ ਹਿਨ੍ਦੀ ਕੇ ਤਥਾਕਥਿਤ ਮਠਾਧੀਸ਼ੋਂ ਨੇ ਹੀ ਹਿਨ੍ਦੀ ਕੋ ਅਂਗ੍ਰੇਜੀ ਕੀ ਬੇਡ਼ਿਯੋਂ ਮੇਂ ਜਕਡ਼ ਨਹੀਂ ਰਖਾ ਹੈ?
ਚਿਟ੍ਠਾਜਗਤ ਪਰ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਿਤ: ਹਿਨ੍ਦੀ, ਰਾਸ਼੍ਟ੍ਰਭਾਸ਼ਾ, Hindi,
Read more...
