ਮਾਂ ਕੇ ਅਨੁਸਾਰ ਬਚ੍ਚੋਂ ਕੋ ਨਮਾਜਿਯੋਂ ਕੇ ਪਾਸ ਭੇਜਨਾ ਉਸਕਾ ਵਿਸ਼੍ਵਾਸ ਹੈ.... ਵਹ ਕਹਤੀ ਹੈ ਕਿ ਅਂਧਵਿਸ਼੍ਵਾਸ ਤੋ ਤਬ ਹੋਤਾ ਜਬ ਵਹ ਕੇਵਲ ਨਮਾਜਿਯੋਂ ਕੇ ਊਪਰ ਨਿਰ੍ਭਰ ਰਹਤੀ.... ਯਾ ਇਸ ਤਰਹ ਕੇ ਝਾਡ਼-ਫੂਂਕ ਪਰ ਨਿਰ੍ਭਰ ਰਹਤੀ....
ਵਹ ਕਹਤੀ ਹੈ ਕਿ ਬਚ੍ਚੋ ਕੋ ਨਜਰ ਨਹੀਂ ਲਗੇਗੀ ਯਹ ਉਸਕਾ ਵਿਸ਼੍ਵਾਸ ਹੈ.... ਅਂਧਵਿਸ਼੍ਵਾਸ ਤੋ ਤਬ ਕਹਾ ਜਾਏਗਾ ਜਬ ਯਹ ਕਹੂਂ ਕਿ ਨਜ਼ਰ ਨਹੀਂ ਹੀ ਲਗੇਗੀ...
ਉਸਕੇ ਅਨੁਸਾਰ ਕਟ੍ਟਰਤਾ ਤਬ ਕਹੀ ਜਾਯੇਗੀ ਜਬ ਕਿਸੀ ਕੀ ਇਚ੍ਛਾ ਕੇ ਵਿਰੁਦ੍ਧ ਅਗਰ ਕੋਈ ਜਬਰਦਸ੍ਤੀ ਬਚ੍ਚੋਂ ਕੋ ਨਮਾਜਿਯੋਂ ਕੇ ਪਾਸ ਭੇਜੇ... ਮਤਲਬ ਅਗਰ ਅਪਨਾ ਵਿਸ਼੍ਵਾਸ ਯਾ ਅਂਧਵਿਸ਼੍ਵਾਸ ਕਿਸੀ ਕੇ ਊਪਰ ਥੋਪੇ....
ਮਾਂ ਕੇ ਇਨ ਬਾਤੋਂ ਕੋ ਜਬ ਉਸਕੇ ਅਨ੍ਯ ਆਚਰਣ ਸੇ ਤੁਲਨਾ ਕਰਤਾ ਹੂਂ ਤੋ ਪਾਤਾ ਹੂਂ ਕਿ-----
ਮਾਂ ਨੇ ਕਭੀ ਹਮਲੋਗੋਂ ਕੋ ਮਸ੍ਜਿਦ ਜਾਨੇ ਕੇ ਲਿਏ ਬਾਧ੍ਯ ਨਹੀਂ ਕਿਯਾ....
੨)
ਏ ਹਿਨ੍ਦੂ ਮਹਿਲਾ ਹੋਨੇ ਕੇ ਬਾਵਜੂਦ ਉਸਨੇ ਹਮਲੋਗੋਂ ਕੋ ਘਰ ਮੇਂ ਭੀ ਪੂਜਾ-ਪਾਠ ਕੇ ਲਿਏ ਕਭੀ ਭੀ ਬਾਧ੍ਯ ਨਹੀਂ ਕਿਯਾ... ਆਜ ਭੀ ਘਰ ਮੇਂ ਕਿਸੀ ਕੇ ਊਪਰ ਇਸਕੀ ਬਾਧ੍ਯਤਾ ਨਹੀਂ ਹੈ... ਮੇਰੀ ਭੀ ਰੋਜ ਪੂਜਾ-ਪਾਠ ਕਰਨੇ ਕੀ ਆਦਤ ਨਹੀਂ ਹੈ... ਕੇਵਲ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪਰ੍ਵ-ਤ੍ਯੋਹਾਰੋਂ ਪਰ ਹੀ ਫੂਲ ਚਢਾਕਰ ਯਾ ਅਗਰਬਤ੍ਤੀ ਜਲਾਕਰ ਔਪਚਾਰਿਕਤਾ ਪੂਰੀ ਕਰ ਲੇਤਾ ਹੂਂ..
੩)
ਝਾਡ਼-ਫੂਂਕ ਕੇ ਊਪਰ ਮੇਰੇ ਘਰ ਮੇਂ ਕਤਈ ਵਿਸ਼੍ਵਾਸ ਨਹੀਂ ਹੈ....ਕਿਸੀ ਕੋ ਭੀ...
੪)
ਜਬਕਿ ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਰੋਜ ਸੁਬਹ ਪੂਜਾ ਕਰਤੀ ਹੈ... ਹਮਲੋਗੋਂ ਕੇ ਨਾਸ਼੍ਤੇ ਕੇ ਪ੍ਲੇਟ ਮੇਂ ਪੂਜਾ ਕਾ ਪ੍ਰਸਾਦ (ਮਿਸ਼੍ਰੀ, ਤੁਲਸੀ,...ਯਾ ਅਨ੍ਯ ਪਦਾਰ੍ਥ ) ਜਰੂਰ ਰਹਤਾ ਹੈ...
੫)
ਉਸਕਾ ਮਾਨਨਾ ਹੈ ਕਿ ਪੂਜਾ –ਪਾਠ ਵ੍ਯਕ੍ਤਿਗਤ ਵਿਸ਼੍ਵਾਸ ਕੀ ਚੀਜ ਹੈ... ਮਨ ਕਰੇ ਤੋ ਕਰੋ... ਨ ਕਰੇ ਤੋ ਨ ਕਰੋ....
ਜਬ ਮਾਂ ਕੀ ਅਨ੍ਯ ਬਾਤੋਂ ਕਾ, ਬਿਭਿਨ੍ਨ ਪੁਸ੍ਤਕੋਂ, ਬਿਭਿਨ੍ਨ ਧਰ੍ਮੋਂ , ਅਨ੍ਯ ਲੋਗੋਂ ਕੇ ਵਿਚਾਰੋਂ ਕਾ ਵਿਸ਼੍ਲੇਸ਼ਣ ਕਰਤਾ ਹੂਂ ਤੋ ਮੈਂ ਯਹ ਨਿਸ਼੍ਕਰ੍ਸ਼ ਨਿਕਾਲਤਾ ਹੂਂ ਕਿ-----
ਨਮਾਜ ਕੀ ਪੂਰੀ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਯਾ ਏਕ ਤਰਹ ਕੀ ਧ੍ਯਾਨ ਕੀ ਵਿਧਿ ਹੀ ਹੈ....ਯਾਨਿ...ਮੇਡੀਟੇਸ਼ਨ.... ਜਿਸਸੇ ਮਨੁਸ਼੍ਯ ਕਾ ਚਿਤ੍ਤ ਸਾਫ਼ ਹੋਤਾ ਜਾਤਾ ਹੈ... ਬੁਰੇ ਵਿਚਾਰ ਆਨੇ ਕਮ ਹੋਤੇ ਜਾਤੇ ਹੈਂ... ਮਨੁਸ਼੍ਯ ਸ਼ਾਨ੍ਤਿ ਔਰ ਸਦਭਾਵ ਕੀ ਓਰ ਆਗੇ ਬਢ਼ਤਾ ਹੈ.... ਅਹਂਕਾਰ ਕਾ ਸ੍ਤਰ ਕਮ ਹੋਤਾ ਜਾਤਾ ਹੈ....
ਮਾਂ ਸਂਭਵਤ ਇਸੀ ਤਰਹ ਕੀ ਸਾਫ਼ ਚਿਤ੍ਤ ਕਾ ਜਿਕ੍ਰ ਨਮਾਜਿਯੋਂ ਕੇ ਲਿਏ ਕਰਤੀ ਹੈ.... ਹਿਨ੍ਦੂ ਧਰ੍ਮ ਔਰ ਅਨ੍ਯ ਧਰ੍ਮ ਮੇਂ ਭੀ ਬਿਭਿਨ੍ਨ ਪ੍ਰਕਾਰ ਕੇ ਮੇਡੀਟੇਸ਼ਨ ਯਾ ਧ੍ਯਾਨ ਕੇ ਊਪਰ ਇਤਿਹਾਸ ਮੇਂ ਜੋਰ ਰਹਾ ਹੈ...
ਮਜੇ ਕੀ ਬਾਤ ਯਹ ਹੈ ਕਿ ਸਭੀ ਧਰ੍ਮੋਂ ਮੇਂ ਮੇਡੀਟੇਸ਼ਨ ਕੋ ਲੇਕਰ ਕੋਈ ਮਤਭੇਦ ਨਹੀਂ ਹੈ... ਵਿਧਿਯਾਂ ਭਲੇ ਹੀ ਅਲਗ ਅਲਗ ਹੋ... ਪਦ੍ਧਤਿ ਭਲੇ ਹੀ ਅਲਗ ਅਲਗ ਹੋ... ਇਸ੍ਲਾਮ ਮੇਂ ਭੀ ਐਸਾ ਹੀ ਹੈ... ਯਹੀ ਕਾਰਣ ਹੈ ਕਿ ਇਸ੍ਲਾਮ ਮੇਂ ਭੀ ਨਿਰਾਕਾਰ ਪਰ ਜੋਰ ਹੈ...
ਇਸ੍ਲਾਮ ਕੀ ਸ਼ੁਰੁਆਤ ਕਰੀਬ ਚੌਦਹ ਸੌ ਸਾਲ ਪਹਲੇ ਹੁਈ , ਯਾਨਿ ਹਿਨ੍ਦੂ ਔਰ ਈਸਾਈ ਧਰ੍ਮ ਕੇ ਬਾਦ... ਇਸੀਲਿਯੇ ਹਮਾਰੇ ਹਿਨ੍ਦੂ ਪੂਰ੍ਵਜ ਨਮਾਜ ਕੋ ਧ੍ਯਾਨ ਏਕ ਨਯੀ ਕੀ ਵਿਧਿ ਮਾਨਤੇ ਰਹੇ ਹੈਂ.. ਯਹੀ ਕਾਰਣ ਹੈ ਕਿ ਨਮਾਜਿਯੋਂ ਕੇ ਪ੍ਰਤਿ ਹਿਂਦੁਓਂ ਮੇਂ ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਾ ਹੋਤੀ ਹੈ... ਭਲੇ ਹੀ ਉਨਕੀ ਜੀਵਨ ਪਦ੍ਧਤਿ ਅਲਗ ਹੋ ਗਯੀ ਹੋ.... ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਭੀ ਐਸੇ ਹੀ ਪੂਰ੍ਵਜੋਂ ਕਾ ਪ੍ਰਤਿਨਿਧਿਤ੍ਤ੍ਵ ਕਰਤੀ ਹੈ.... ਜਿਸਨੇ ਅਪਨੇ ਪੂਰ੍ਵਜੋਂ ਸੇ ਸੁਨਾ ਹੋਗਾ ਯਾ ਸੀਖਾ ਹੋਗਾ.... ਯਾ ਕੇਵਲ ਦੇਖ ਕਰ ਹੀ ਮਾਨ ਰਹੀ ਹੋਗੀ....
ਦਰਅਸਲ ਪ੍ਰਾਯ ਐਸਾ ਹੋਤਾ ਹੈ ਕਿ ਹਮਲੋਗ ਅਪਨੇ ਬਾਪ-ਦਾਦਾਓਂ ਕੇ ਵਿਚਾਰੋਂ ਕੋ, ਉਪਦੇਸ਼ ਕੋ, ਸੀਖ ਕੋ ਬਿਨਾ ਹੀਲ-ਹੁਜ੍ਜਤ ਕੇ ਮਾਨ ਲੇਤੇ ਹੈਂ... ਮਾਨਨੇ ਕਾ ਮੁਖ੍ਯ ਕਾਰਣ ਉਪਦੇਸ਼ ਯਾ ਵਿਚਾਰ ਕੀ ਗੁਣਵਤ੍ਤਾ ਪਰ ਨਜਰ ਕਮ ਹੋਤੀ ਹੈ... ਉਨਕੇ ਪਰਵਾਹ ਯਾ ਕੇਯਰਿਂਗ ਕੇ ਊਪਰ ਜ੍ਯਾਦਾ ਹੋਤੀ ਹੈ.... ਕਿ ਵੇ ਜੋ ਬਤਾਏਂਗੇ ਯਾ ਕਰੇਂਗੇ, ਭਲੇ ਕੇ ਲਿਏ ਹੀ ਕਰੇਂਗੇ....
ਵਹੀ ਉਪਦੇਸ਼ ਜਬ ਦੁਸਰੇ ਦੇਤੇ ਹੈਂ ਔਰ ਉਨਮੇ ਪਰਵਾਹ ਯਾ ਕੇਯਰਿਂਗ ਕਾ ਭਾਵ ਨਹੀਂ ਹੋਤਾ ਹੈ ਤਬ ਹਮੇਂ ਮਾਨਨੇ ਮੇਂ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀ ਹੋਤੀ ਹੈ...
ਧ੍ਯਾਨ ਦੇਨੇ ਬਾਲੀ ਬਾਤ ਯਹ ਭੀ ਹੈ ਕਿ ---
ਵੇਦ ਕਾ ਅਰ੍ਥ ਹੈ— “ ਜੋ ਕਹਾ ਗਯਾ ਹੈ...”
ਕੁਰਆਨ ਕਾ ਭੀ ਅਰ੍ਥ ਹੈ--- “ ਜੋ ਕਹਾ ਗਯਾ ਹੈ...”
ਮਜੇ ਕੀ ਬਾਤ ਹੈ ਕਿ ਯੇ ਜੋ ਧਰ੍ਮ ਗ੍ਰਨ੍ਥ ਹੈਂ, ਧਰ੍ਮ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਕੋਂ ਦ੍ਵਾਰਾ ਬੋਲੇ ਗਏ ਹੈਂ...., ਉਨਕੋ ਲਿਪਿਬਦ੍ਧ ਉਨਕੇ ਸਾਥਿਯੋਂ ਯਾ ਅਨੁਯਾਯਿਓਂ ਨੇ ਕਿਯਾ ਹੈ....
ਅਬ ਸੋਚਿਯੇ, ਬੋਲਨੇ ਮੇਂ ਸ਼ਬ੍ਦੋਂ ਕਾ ਉਤਰ-ਚਢਾਵ ਹੋਤਾ ਹੈ.... ਹਾਵ-ਭਾਵ ਮੇਂ ਉਤਰ-ਚਢਾਵ ਹੋਤਾ ਹੈ... ਕਿਸੀ ਸ਼ਬ੍ਦ ਪਰ ਜ੍ਯਾਦਾ ਜੋਰ , ਕਿਸੀ ਵਾਕ੍ਯ ਪਰ ਜ੍ਯਾਦਾ ਜੋਰ ....ਇਤ੍ਯਾਦਿ... ਇਤ੍ਯਾਦਿ...ਹੋਤਾ ਹੈ...
ਅਬ ਉਸੀ ਕੋ ਲਿਪਿਬਦ੍ਧ ਕਰਨੇ ਸੇ ਉਸਕੇ ਯੇ ਸਾਰੇ ਭਾਵ ਕਹਾਂ ਸੇ ਆਯੇਂਗੇ.... ਫਿਰ ਪ੍ਰਸਂਗ ਕੇ ਅਨੁਸਾਰ ਸ਼ਬ੍ਦੋਂ ਕੇ ਅਰ੍ਥ ਬਦਲ ਜਾਤੇ ਹੈਂ.... ਆਜ ਨਏ ਸਨ੍ਦਰ੍ਭ ਮੇਂ ਪੁਰਾਨੇ ਅਰ੍ਥ ਕੈਸੇ ਕਾਮ ਆਯੇਂਗੇ..?
ਜਬ ਧਰ੍ਮ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਕ ਬੋਲਤੇ ਹੋਂਗੇ , ਤਬ ਨਿਸ਼੍ਚਿਤ ਹੀ ਉਨਕੇ ਅਂਦਰ ਕੇਯਰਿਂਗ ਕਾ ਭਾਵ ਰਹਤਾ ਹੋਗਾ.... ਨਹੀਂ ਤੋ ਇਤਨੇ ਸਾਰੇ ਅਨੁਯਾਯੀ ਹੋ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਕਤੇ ਹੈਂ....
ਧਰ੍ਮ-ਗ੍ਰਂਥੋਂ ਕੀ ਰਚਨਾ ਕੇ ਬਾਦ ਔਰ ਆਜ ਕੇ ਤਥਾਕਥਿਤ ਬਿਭਿਨ੍ਨ ਧਰ੍ਮੋਂ ਕੇ ਵਿਦ੍ਵਾਨ ਲੋਗੋਂ ਨੇ ਇਤਨੀ ਜ੍ਯਾਦਾ ਔਰ ਅਲਗ ਤਰਹ ਕੀ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਯੇਂ ਦੇ ਚੁਕੇ ਹੈਂ ਕਿ ਪਢ਼ੇ-ਲਿਖੇ ਲੋਗ ਹੀ ਸਬਸੇ ਜ੍ਯਾਦਾ ਭ੍ਰਮਿਤ ਹੈਂ..... ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਜੈਸੇ ਲਗਭਗ ਅਨਪਢ਼ ਲੇਕਿਨ ਸਮਝਦਾਰ ਲੋਗ ਧਰ੍ਮ ਕੇ ਮਾਮਲੇ ਮੇਂ ਕਤਈ ਭ੍ਰਮਿਤ ਨਹੀਂ ਹੈਂ.... ਲੇਕਿਨ ਪਢ਼ੇ-ਲਿਖੇ ਨਾਸਮਝ ਲੋਗੋਂ ਕੀ ਭੀ ਕਮੀ ਨਹੀਂ ਹੈ....
ਹਿਨ੍ਦੂ ਪ੍ਰਾਰ੍ਥਨਾ ਕਰਤੇ ਹੈਂ.... ਮੁਸ੍ਲਿਮ ਨਮਾਜ ਅਦਾ ਕਰਤੇ ਹੈਂ....
ਅਬ ਅਰ੍ਥ ਦੇਖੇਂ.... ਦੋਨੋਂ ਕਾ ਏਕ ਹੀ ਅਰ੍ਥ ਹੈ.... ਭਗਵਾਨ ਯਾ ਅਲ੍ਲਾਹ ਕੋ ਧਨ੍ਯਬਾਦ ਯਾ ਸ਼ੁਕ੍ਰਿਯਾ ਅਦਾ ਕਰਨਾ...
ਅਬ ਤੋ ਅਰ੍ਥ ਹੀ ਬਿਗਾਡ਼ ਦਿਏ ਗਏ ਹੈਂ... ਲੋਗੋਂ ਨੇ “ਮਾਂਗਨਾ” ਮਾਨ ਲਿਯਾ ਹੈ....
ਵਲ੍ਕਿ ਨਮਾਜ ਕੀ ਬਿਭਿਨ੍ਨ ਮੁਦ੍ਰਾਏਂ ਅਲਗ ਅਲਗ ਤਰਹ ਕੀ ਯੋਗ ਮੁਦ੍ਰਾਓਂ ਕਾ ਮਿਸ਼੍ਰਣ ਭੀ ਹੈ....., ਜਿਸਸੇ ਨਮਾਜ ਏਕ ਤਰਹ ਕਾ ਪੋਕੇਜ ਬਨ ਜਾਤਾ ਹੈ ਜੋ ਤਨ, ਮਨ ਔਰ ਚਿਤ੍ਤ ਤੀਨੋਂ ਕੇ ਲਿਏ ਹੈ...
ਇਸ੍ਲਾਮ ਕੇ ਮੂਲ ਮੇਂ ਹੀ ਪ੍ਰੇਮ ਔਰ ਭਾਈਚਾਰਾ ਕਾ ਸਨ੍ਦੇਸ਼ ਹੈ...
ਇਸ੍ਲਾਮ ਕਾ ਅਰ੍ਥ ਹੀ ਹੈ—“ ਅਲ੍ਲਾਹ ਕੋ ਸ੍ਵੀਕਾਰ ਔਰ ਸਮਰ੍ਪਣ...ਯਾਨਿ ਅਲ੍ਲਾਹ ਮੁਝੇ ਸ੍ਵੀਕਾਰ ਕਰੇਂ...ਮੈਂ ਅਪਨੇ ਆਪਕੋ ਸਮਰ੍ਪਿਤ ਕਰਤਾ ਹੂਂ...
ਕਾਲਾਂਤਰ ਮੇਂ , ਸਮਯ ਕੇ ਸਾਥ ਸਭੀ ਧਰ੍ਮੋਂ ਮੇਂ ਹ੍ਰਾਸ ਹੁਆ ਹੈ,... ਅਹਂਕਾਰ ਮੇਂ ਕਮੀ ਆਨੇ ਕੀ ਬਜਾਯ ਭਾਵ ਮੇਂ ਕਮੀ ਆਈ ਹੈ, ਬਿਭਿਨ੍ਨ ਅਰ੍ਥ ਦਿਏ ਜਾ ਰਹੇ ਹੈਂ ਲੇਕਿਨ ਭਾਵਾਰ੍ਥ ਗਾਯਬ ਹੈ..... ਪੂਜਾ , ਪ੍ਰਾਰ੍ਥਨਾ, ਨਮਾਜ , ਸਾਧਨਾ ਮੇਂ ਔਪਚਾਰਿਕਤਾ ਨਿਭਾਈ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ... ਧਰ੍ਮ ਕਾ ਮੂਲ ਭਾਵ ਅਂਧਵਿਸ਼੍ਵਾਸ ਔਰ ਕਟ੍ਟਰਤਾ ਨੇ ਲੇਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿਯਾ ਹੈ...
ਅਂਤ ਮੇਂ ਮੈਂ ਸ਼ਰਦ ਕੋਕਾਸ ਕੇ ਦਿਏ ਕਮੇਨ੍ਟ ਸੇ ਇਸ ਪੋਸ੍ਟ ਕਾ ਸਮਾਪਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੂਂਗਾ......
“ਕੁਛ ਸਵਾਲੋ ਕੇ ਜਵਾਬ ਨਹੀ ਢੂਂਢੇ ਜਾਤੇ ਤੋ ਯਹ ਵੈਮਨਸ੍ਯਤਾ ਹੀ ਨਹੀ ਹੋਤੀ”
ਧਨ੍ਯਬਾਦ...