ਚਟਕਲ

ਸਤ੍ਯੇਂਦ੍ਰ ਪ੍ਰਸਾਦ ਸ਼੍ਰੀਵਾਸ੍ਤਵ
ਨਰੇਸ਼ ਝੁਂਝਲਾ ਗਯਾ। ਉਸੇ ਲਗਾ ਚਟਕਲ ਮੇਂ ਬਦਲੀ ਮਜਦੂਰ ਕਾ ਕਾਮ ਕਰਨਾ ਔਰ ਭੀਖ ਮਾਂਗਨਾ ਬਰਾਬਰ ਹੈ। ਪਿਛਲੇ ਤੀਨ ਦਿਨੋਂ ਸੇ ਲੇਬਰ ਔਫਿਸ ਕਾ ਚਕ੍ਕਰ ਲਗਾ-ਲਗਾ ਕਰ ਵਹ ਹਲਕਾਨ ਥਾ ਲੇਕਿਨ ਬਾਬੂ ਥੇ ਕਿ ਕਾਮ ਦੇਨੇ ਕਾ ਨਾਮ ਹੀ ਨਹੀਂ ਲੇ ਰਹੇ ਥੇ। ਬਸ ਏਕ ਹੀ ਜ਼ਵਾਬ--ਆਜ ਲੋਕ ਨਹੀਂ ਲਾਗੇਗਾ।(ਆਜ ਆਦਮੀ ਕੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਨਹੀਂ ਹੈ)। ਜੀ ਮੇਂ ਤੋ ਆਯਾ ਕਿ ਬੋਲ ਦੇ ਕਿ ਲੋਕ ਕਬ ਲਗੇਗਾ, ਜਬ ਹਮ ਭੂਖ ਸੇ ਦਮ ਤੋੜ ਦੇਂਗੇ? ਲੇਕਿਨ ਕੁਛ ਨਹੀਂ ਬੋਲ ਪਾਯਾ। ਬਦਲੀ ਮਜਦੂਰ ਕੀ ਇਤਨੀ ਹੈਸਿਯਤ ਕਹਾਂ ਹੋਤੀ ਹੈ ਕਿ ਬਾਬੂ ਕੇ ਆਗੇ ਮੁਂਹ ਖੋਲ ਪਾਯੇ।

ਵਹ ਖੜਾ ਰਹਾ। ਉਮ੍ਮੀਦ ਥੀ ਕਿ ਸ਼ਾਯਦ ਕੋਈ ਨਾਗਾ(ਅਨੁਪਸ੍ਥਿਤ) ਹੋ ਜਾਯ, ਔਰ ਉਸੇ ਬੁਲਾਵਾ ਆ ਜਾਯ।ਬਾਬੂ ਨੇ ਚਸ਼੍ਮੇ ਕੇ ਬਾਹਰ ਸੇ ਉਸਕੀ ਓਰ ਦੇਖਾ--ਅਬ ਇਹਾਂ ਕਾ ਕਰਤਾ ਹੈ। ਜਾਓ ਕਾਲ ਆਨਾ।ਨਰੇਸ਼ ਨੇ ਵਿਨਤੀ ਕੇ ਸ੍ਵਰ ਮੇਂ ਪੂਛਾ--ਕੁਛ ਦੇਰ ਔਰ ਦੇਖ ਲੇਂ ਸਾਹਬ? ਸ਼ਾਯਦ ਕੋਈ ਨਾਗਾ ਹੋ।ਬਾਬੂ ਹਂਸਾ। ਪਾਨ ਕੀ ਪਿਕ ਉਸਕੇ ਹੋਠ ਕੇ ਦਾਹਿਨੇ ਕਿਨਾਰੇ ਸੇ ਨਿਕਲ ਪੜੀ। ਉਸਨੇ ਟੇਬਲ ਸੇ ਏਕ ਕਾਗਜ ਉਠਾਯਾ ਔਰ ਉਸਸੇ ਅਪਨਾ ਮੁਂਹ ਪੋਂਛ ਕਰ ਡਸ੍ਟਬਿਨ ਮੇਂ ਫੇਂਕ ਦਿਯਾ। ਤਭੀ ਮਹੇਸ਼ਨਾਥ ਦਿਖੇ। ਚੇਲੋਂ ਕੀ ਪੂਰੀ ਟੋਲੀ ਕੇ ਸਾਥ। ਵੇ ਸੀਧੇ ਲੇਬਰ ਬਾਬੂ ਕੇ ਪਾਸ ਪਹੁਂਚੇ। ਕਾਂਗ੍ਰੇਸ ਯੂਨਿਯਨ ਕੇ ਨੇਤਾ। ਇਸ ਕਾਰਖਾਨੇ ਕੇ ਮਾਮਲੇ ਮੇਂ ਸਬਸੇ ਬੜੇ ਔਰ ਦਬਂਗ ਨੇਤਾ।ਬਾਬੂ ਨੇ ਇਸ ਬਾਰ ਚਸ਼੍ਮੇ ਕੇ ਅਂਦਰ ਸੇ ਮਹੇਸ਼ਬਾਬੂ ਕੀ ਓਰ ਦੇਖਾ--ਨਮੋਸ੍ਕਾਰ ਮਹੇਸ਼ ਦਾ। ਕਾ ਖਬੋਰ?.ਮਹੇਸ਼ ਬਾਬੂ ਨੇ ਤਲ੍ਖ ਸ੍ਵਰ ਮੇਂ ਕਹਾ--ਕ੍ਯਾ ਬਾਤ ਹੈ? ਤੁਮ ਆਜਕਲ ਬਹੁਤ ਬੜੇ ਬਾਬੂ ਬਨ ਗਯੇ ਹੋ। ਹਮਲੋਗੋਂ ਕੀ ਬਾਤ ਭੀ ਨਹੀਂ ਸੁਨਤੇ। ਸਬ ਬਾਬੂਗਿਰੀ ਭੂਲਾ ਦੇਂਗੇ।
ਬਾਬੂ ਕੀ ਸਿਟ੍ਟੀਪਿਟ੍ਟੀ ਗੁਮ। ਹੇਂ-ਹੇਂ ਕਰਤਾ ਹੁਆ ਬੋਲਾ-ਇ ਕਾ ਬੋਲ ਰਹਾ ਹੈ ਮਹੇਸ਼ ਦਾ? ਆਪਲੋਗੋਂ ਕੇ ਲਿਏ ਹੀ ਤੋ ਇਹਾਂ ਪਰ ਬੈਠੇ ਹੈਂ। ਕਾ ਬਾਤ ਹੈ?
-ਲਲ੍ਲਨ ਤੀਨ-ਤੀਨ ਬਾਰ ਆਯਾ ਲੇਕਿਨ ਤੁਮਨੇ ਉਸੇ ਕਾਮ ਨਹੀਂ ਦਿਯਾ।
ਬਾਬੂ ਨੇ ਕਹਾ--ਅਇਸਾ ਬਾਤ ਨਹੀਂ ਮਹੇਸ਼ ਦਾ। ਆਪਕਾ ਕਿਸੀ ਭੀ ਲੋਕ ਕੋ ਹਮ ਕਭੀ ਮਨਾ ਨਾਹੀਂ ਕਿਯਾ ਲੇਕਿਨ ਵੋ ਦਿਨ ਸਚਮੁਚ ਲੋਕ ਕਾ ਜ਼ਰੂਰਤ ਨੇਹੀਂ ਥਾ। ਆਜ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ ਤੋ ਲਲ੍ਲਨ ਕਾ ਪਤਾ ਨਹੀਂ। ਹਮ ਬੋਲਾ ਥਾ ਕਿ ਏਕ ਬਾਰ ਚਕ੍ਕਰ ਜ਼ਰੂਰ ਮਾਰ ਜਾਨਾ।
ਮਹੇਸ਼ ਬਾਬੂ ਕਾ ਪਾਰਾ ਗਰਮ ਹੋ ਗਯਾ--ਕਹਾਂ ਹੈ ਲਲਨਵਾਂ? ਲਲ੍ਲਨ ਝਟ ਸਾਮਨੇ ਆ ਗਯਾ।ਮਹੇਸ਼ ਬਾਬੂ ਚਿਲ੍ਲਾਯੇ--ਕਾ ਰੇ, ਬੜਕਾ ਲਾਟ ਸਾਹਬ ਹੋ ਗਯਾ ਹੈ ? ਬਾਬੂ ਤੁਮ੍ਹਾਰੇ ਘਰ ਜਾਕਰ ਕਾਮ ਦੇਂਗੇ ਕ੍ਯਾ? ਬਾਪ ਕਾ ਨੌਕਰ ਸਮਝ ਰਖਾ ਹੈ
ਸਬਕੋ ਲਲ੍ਲਨ ਕੋ ਮਾਨੋ ਸਾਂਪ ਸੂਂਘ ਗਯਾ। ਸੀਧੇ ਜਾਕਰ ਬਾਬੂ ਕੇ ਟੇਬਲ ਕੇ ਸਾਮਨੇ ਖੜਾ ਹੋ ਗਯਾ. ਬਾਬੂ ਨੇ ਉਸਕੇ ਨਾਮ ਕੀ ਪਰ੍ਚੀ ਕਾਟਤੇ ਹੁਏ ਕਹਾ-ਰੋਜ ਕਾਹੇਂ ਨਹੀਂ ਆਤਾ? ਛੋਟਾ ਛੋਟਾ ਬਾਤ ਕੇ ਲਿਏ ਮਹੇਸ਼ ਦਾ ਕੋ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਕਰਤਾ ਹੈ।ਲਲ੍ਲਨ ਚੁਪ। ਬਾਬੂ ਪਰ ਖੂਨ ਖੌਲ ਰਹਾ ਥਾ। ਅਭੀ ਇਸੇ ਬਕਵਾਸ ਕਰਨੇ ਕੀ ਕ੍ਯਾ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ? ਚੁਪਚਾਪ ਜਲ੍ਦੀ ਸੇ ਪਰ੍ਚੀ ਦੇਤਾ ਕ੍ਯੋਂ ਨਹੀਂ? ਪਰ੍ਚੀ ਹਾਥ ਮੇਂ ਮਿਲਤੇ ਹੀ ਮਾਨੋ ਲਲ੍ਲਨ ਕੀ ਜਾਨ ਮੇਂ ਜਾਨ ਆਈ. ਸੀਧੇ ਫੈਕ੍ਟਰੀ ਕੀ ਓਰ ਭਾਗਾ। ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਉਸੇ ਕਾਮ ਮਿਲਨੇ ਕੀ ਖੁਸ਼ੀ ਥੀ ਯਾ ਮਹੇਸ਼ ਬਾਬੂ ਸੇ ਦੂਰ ਭਾਗਨੇ ਕੀ। ਮਹੇਸ਼ ਬਾਬੂ ਕਾ ਗੁਸ੍ਸਾ ਬਹੁਤ ਖਤਰਨਾਕ ਹੋਤਾ ਥਾ।
ਨਰੇਸ਼ ਦਂਗ ਰਹ ਗਯਾ। ਬਾਬੂ ਨੇ ਉਸੇ ਕਾਮ ਦੇਨੇ ਸੇ ਮਨਾ ਕਰ ਦਿਯਾ ਲੇਕਿਨ ਮਹੇਸ਼ ਬਾਬੂ ਕੇ ਆਤੇ ਹੀ ਲਲ੍ਲਨ ਕੋ ਕਾਮ ਮਿਲ ਗਯਾ। ਲੇਕਿਨ ਕ੍ਯਾ ਵਹ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਮੇਂ ਬਾਬੂ ਸੇ ਬਹਸ ਕਰ ਸਕਤਾ ਥਾ। ਨਹੀਂ...ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਤਾ ਬਹਸ। ਗਾਹੇ-ਬਗਾਹੇ ਬਾਬੂ ਕਾਮ ਦੇਤਾ ਭੀ ਤੋ ਥਾ। ਬਹਸ ਕਰ ਲਿਯਾ ਤੋ ਵਹ ਭੀ ਬਂਦ ਹੋ ਜਾਯੇਗਾ। ਕ੍ਯਾ ਕਰੇ ਵਹ? ਕ੍ਯਾ ਬਿਨਾ ਯੂਨਿਯਨ ਪਕੜੇ ਉਸੇ ਕਾਮ ਨਹੀਂ ਮਿਲੇਗਾ? ਕੈਸੇ ਪਕੜੇ ਕਿਸੀ ਯੂਨਿਯਨ ਕਾ ਦਾਮਨ। ਦੋ ਹੀ ਯੂਨਿਯਨ ਪ੍ਰਭਾਵੀ ਥੀ। ਏਕ ਲਾਲ, ਦੂਸਰਾ ਪਂਜਾ। ਸੀਪੀਏਮ ਔਰ ਕਾਂਗ੍ਰੇਸ ਲੇਕਿਨ ਲਾਲ ਔਰ ਪਂਜਾ ਕੇ ਨਾਮ ਸੇ ਮਸ਼ਹੂਰ। ਲਾਲ ਝਂਡਾ ਵਾਲੋਂ ਕੇ ਪਾਸ ਜਾਯੇ ਯਾ ਪਂਜਾ ਵਾਲੋਂ ਕੇ ਪਾਸ। ਜਾਨ ਪਹਚਾਨ ਤੋ ਕਿਸੀ ਸੇ ਨਹੀਂ ਥੀ ਲੇਕਿਨ ਉਸਕੇ ਕੁਛ ਐਸੇ ਸਾਥੀ ਥੇ , ਜੋ ਯੂਨਿਯਨ ਮੇਂ ਥੇ। ਜੁਲੂਸ ਨਿਕਲਤਾ ਤੋ ਕਂਧੇ ਪਰ ਝਂਡਾ ਲੇਕਰ ਨਾਰੇ ਲਗਾਤੇ ਹੁਏ ਚਲਤੇ ਥੇ. ਉਸ ਵਕ੍ਤ ਉਨਕੀ ਛਾਤੀ ਗਰ੍ਵ ਸੇ ਫੈਲੀ ਹੋਤੀ ਥੀ। ਨਰੇਸ਼ ਕਾ ਭੀ ਜੀ ਕਰਤਾ ਕਿ ਵਹ ਭੀ ਨਾਰੇ ਲਗਾਯੇ, ਝਂਡੇ ਢੋਯੇ। ਮਜਦੂਰੋਂ ਕੇ ਬੀਚ ਰੂਤਬਾ ਬਢਤਾ ਹੈ ਲੇਕਿਨ ਕ੍ਯਾ ਕੋਈ ਯੂਨਿਯਨ ਉਸੇ ਇਸ ਲਾਯਕ ਸਮਝੇਗੀ?
ਸੁਨਾ ਥਾ ਲਾਲ ਝਂਡੇ ਵਾਲੋਂ ਕੀ ਸਰਕਾਰ ਹੈ, ਇਸਲਿਏ ਉਨਕੀ ਖੂਬ ਚਲਤੀ ਹੈ ਲੇਕਿਨ ਸਾਥ ਹੀ ਯਹ ਭੀ ਸੁਨਾ ਥਾ ਕਿ ਇਸਮੇਂ ਬਂਗਾਲਿਯੋਂ ਕਾ ਵਰ੍ਚਸ੍ਵ ਹੈ ਔਰ ਵੇ ਬਿਹਾਰੀ ਮਜਦੂਰੋਂ ਕੀ ਮਦਦ ਨਹੀਂ ਕਰਤੇ। ਮੇੜੋ (ਪਸ਼੍ਚਿਮ ਬਂਗਾਲ ਮੇਂ ਯਹੀ ਕਹਕਰ ਹਿਂਦੀਭਾਸ਼ਿਯੋਂ ਕੋ ਚਿਢਾਯਾ ਜਾਤਾ ਹੈ) ਕਹਕਰ ਭਗਾ ਦੇਤੇ ਹੈਂ। ਲੇਕਿਨ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕ੍ਯੋਂ ਉਸੇ ਇਸ ਬਾਤ ਪਰ ਵਿਸ਼੍ਵਾਸ ਨਹੀਂ ਹੋਤਾ ਥਾ। ਵਹ ਬਿਹਾਰ ਕੇ ਕਿਤਨੇ ਹੀ ਮਜਦੂਰੋਂ ਕੋ ਜਾਨਤਾ ਥਾ ਜੋ ਲਾਲ ਝਂਡਾ ਵਾਲੀ ਯੂਨਿਯਨ ਮੇਂ ਜਾਤੇ ਥੇ। ਘਂਟੋਂ ਬੈਠੇ ਰਹਤੇ ਥੇ। ਬਾਬੂ ਲੋਗੋਂ ਕੇ ਲਿਏ ਦੁਕਾਨ ਸੇ ਚਾਯ ਲਾਤੇ ਥੇ, ਕੁਲ੍ਹੜੋਂ ਮੇਂ ਸਬਕੋ ਚਾਯ ਬਾਂਟਤੇ ਥੇ, ਖੁਦ ਭੀ ਸ਼ਾਨ ਸੇ ਬੈਠਕਰ ਪੀਤੇ ਥੇ। ਔਰ ਜਵਾਹਰ? ਉਸਕਾ ਤੋ ਰੂਤਬਾ ਦੇਖਨੇ ਲਾਯਕ ਹੈ। ਜਬ ਭੀ ਚਟਕਲ ਮੈਦਾਨ ਮੇਂ ਮੀਟਿਂਗ ਹੋਤੀ ਹੈ, ਰਿਕ੍ਸ਼ਾ ਪਰ ਮਾਇਕ ਲੇਕਰ ਵਹੀ ਚਿਲ੍ਲਾਤਾ ਹੈ--ਭਾਇਯੋ ਔਰ ਬਹਨੋ, ਆਜ ਸ਼ਾਮ ਚਾਰ ਬਜੇ, ਚਟਕਲ ਮੈਦਾਨ ਮੇਂ ਏਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਜਨਸਭਾ ਕਾ ਆਯੋਜਨ ਕਿਯਾ ਗਯਾ ਹੈ. ਇਸ ਜਨਸਭਾ ਮੇਂ ਮਜਦੂਰੋਂ ਕੀ ਸਮਸ੍ਯਾਓਂ ਪਰ ਵਿਚਾਰ ਹੋਗਾ। ਸਭਾ ਕੋ ਪਾਰ੍ਟੀ ਕੇ ਲੜਾਕੂ ਨੇਤਾ ਕੌਮਰੇਡ ਜਤੀਨ ਚਟਰ੍ਜੀ ਸਮ੍ਬੋਧਿਤ ਕਰੇਂਗੇ। ਘਂਟੋਂ ਵਹ ਰਿਕ੍ਸ਼ਾ ਮੇਂ ਘੂਮਤਾ ਔਰ ਅਪਨੀ ਬੁਲਂਦ ਆਵਾਜ ਮੇਂ ਮੁਨਾਦੀ ਕਰਤਾ ਰਹਤਾ ਥਾ। ਉਸਕੇ ਪੀਛੇ-ਪੀਛੇ ਕੁਛ ਮਜਦੂਰ-ਕੁਛ ਬਚ੍ਚੇ ਭਾਗਤੇ ਰਹਤੇ । ਵਹ ਭੀ ਤੋ ਮੇੜੋ ਹੀ ਹੈ। ਅਗਰ ਬਾਤ ਮੇੜੋ ਕੀ ਹੀ ਹੋਤੀ ਤੋ ਉਸੇ ਯੇ ਕਾਮ ਕ੍ਯੋਂ ਮਿਲਤਾ? ਸਬ ਲੋਗ ਉਸਕੀ ਕਿਤਨੀ ਇਜ੍ਜਤ ਕਰਤੇ ਹੈਂ।
ਜਵਾਹਰ ਸੇ ਉਸਕੀ ਥੋੜੀ ਜਾਨ ਪਹਚਾਨ ਥੀ। ਉਸਨੇ ਤਯ ਕਰ ਲਿਯਾ ਵਹ ਆਜ ਹੀ ਜਵਾਹਰ ਸੇ ਮਿਲੇਗਾ ਔਰ ਲਾਲ ਝਂਡਾ ਕਾ ਸਦਸ੍ਯ ਬਨ ਜਾਯੇਗਾ। ਸਾਰੇ ਦੁਖ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਯੇਂਗੇ। ਰੋਜ ਕਾਮ ਮਿਲੇਗਾ। ਰੋਜ ਕਾਮ ਅਰ੍ਥਾਤ ਹਰ ਪਂਦ੍ਰਹ ਦਿਨ ਬਾਦ ਠੀਕ-ਠਾਕ ਤਂਖ੍ਵਾਹ। ਫਿਰ ਮੁਨ੍ਨਾ ਕੋ ਬਨਰ੍ਜੀ ਬਾਬੂ ਕੇ ਘਰ ਕੀ ਸੂਖੀ ਰੋਟੀ ਨਹੀਂ ਖਾਨੀ ਪੜੇਗੀ। ਸੁਰਸਤੀ ਕੋ ਮਨ ਮਾਰ ਕਰ ਲੋਗੋਂ ਕੇ ਸਾਮਨੇ ਉਧਾਰ ਕੇ ਲਿਏ ਹਾਥ ਨਹੀਂ ਫੈਲਾਨਾ ਪੜੇਗਾ। ਮੁਨ੍ਨਾ ਕੇ ਲਿਏ ਏਕ ਪੈਂਟ ਔਰ ਸੁਰਸਤੀ ਕੇ ਲਿਏ ਏਕ ਸਾੜੀ ਜਰੂਰ ਲੇ ਲੇਗਾ। ਚਪ੍ਪਲ ਭੀ। ਸੁਰਸਤੀ ਕੇ ਪਾਸ ਚਪ੍ਪਲ ਤਕ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਨਂਗੇ ਪਾਂਵ ਦੌੜਤੀ ਰਹਤੀ ਹੈ। ਥੋੜੀ ਸੀ ਉਮ੍ਮੀਦ ਔਰ ਨਰੇਸ਼ ਕੇ ਸਪਨੋਂ ਕੀ ਫ਼ਸਲ ਲਹਲਹਾਨੇ ਲਗੀ ਥੀ ਉਸਨੇ ਬਾਬੂ ਕੀ ਓਰ ਦੇਖਾ। ਵਹ ਚਸ਼੍ਮੇ ਕੇ ਬਾਹਰ ਸੇ ਨਰੇਸ਼ ਕੀ ਓਰ ਹੀ ਦੇਖ ਰਹਾ ਥਾ। ਨਰੇਸ਼ ਕੀ ਆਂਖੋਂ ਮੇਂ ਨਫ਼ਰਤ ਝਲਕੀ ਤੋ ਉਸਨੇ ਝਟ ਅਪਨੀ ਆਂਖੇਂ ਫੇਰ ਲੀ। ਸ਼ਾਯਦ ਝੇਂਪ ਗਯਾ ਥਾ।

ਲੇਬਰ ਔਫਿਸ ਸੇ ਵਹ ਸੀਧੇ ਜਵਾਹਰ ਕੇ ਘਰ ਹੀ ਗਯਾ ਥਾ ਲੇਕਿਨ ਜਵਾਹਰ ਘਰ ਪਰ ਨਹੀਂ ਥਾ। ਪਤਾ ਚਲਾ ਦੋ ਤੀਨ ਘਂਟੇ ਬਾਦ ਆਯੇਗਾ। ਪਾਰ੍ਟੀ ਕੇ ਕਾਮ ਸੇ ਕਹੀਂ ਗਯਾ ਹੁਆ ਹੈ । ਮਨ ਹੀ ਮਨ ਜਵਾਹਰ ਸੇ ਈਸ਼੍ਯਾ ਹੁਈ। ਕਿਤਨਾ ਵ੍ਯਸ੍ਤ ਰਹਤਾ ਹੈ ਜਵਾਹਰ। ਬਾਬੂ ਲੋਗੋਂ ਮੇਂ ਕਿਤਨੀ ਇਜ੍ਜਤ ਹੈ ਉਸਕੀ। ਸਬ ਉਸਕੀ ਬਾਤ ਸੁਨਤੇ ਹੈਂ। ਕਾਮ ਕੋ ਲੇਕਰ ਭੀ ਕੋਈ ਸਮਸ੍ਯਾ ਨਹੀਂ। ਜਬ ਚਾਹਾ ਕਾਮ ਕਰ ਲਿਯਾ, ਜਬ ਚਾਹਾ ਪਾਰ੍ਟੀ ਕੇ ਕਾਮ ਸੇ ਨਿਕਲ ਪੜਾ। ਉਸਨੇ ਵ੍ਯਰ੍ਥ ਹੀ ਅਪਨਾ ਸਮਯ ਗਂਵਾ ਦਿਯਾ। ਔਰ ਪਹਲੇ ਹੀ ਯੂਨਿਯਨ ਮੇਂ ਆ ਜਾਨਾ ਚਾਹਿਏ ਥਾ ਲੇਕਿਨ ਅਬ ਵਹ ਇਸ ਗਲਤੀ ਕੋ ਨਹੀਂ ਦੋਹਰਾਯੇਗਾ। ਜਵਾਹਰ ਸੇ ਮਿਲਕਰ ਹੀ ਜਾਯੇਗਾ।ਵਹ ਜਵਾਹਰ ਕੇ ਘਰ ਕੇ ਬਾਹਰ ਹੀ ਘੂਮਨੇ ਲਗਾ। ਕੁਛ ਦੇਰ ਬਾਦ ਵਹੀਂ ਬਗਲ ਕੀ ਚਾਯ ਕੀ ਦੁਕਾਨ ਪਰ ਜਾਕਰ ਬੈਠ ਗਯਾ। ਘਰ ਜਾਨੇ ਕੀ ਹਿਮ੍ਮਤ ਨਹੀਂ ਹੋ ਰਹੀ ਥੀ। ਜ਼ਰੂਰਤੇਂ ਮੁਂਹ ਬਾਯੇ ਖੜੀ ਥੀਂ ਔਰ ਆਜ ਤੋ ਘਰ ਮੇਂ ਰਾਸ਼ਨ ਭੀ ਨਹੀਂ ਥੀ। ਕਿਸ ਮੁਂਹ ਸੇ ਪਤ੍ਨੀ ਔਰ ਬਚ੍ਚੋਂ ਕੇ ਪਾਸ ਜਾਕਰ ਅਪਨੀ ਹਤਾਸ਼ਾ ਕੀ ਬਾਤ ਕਹੇਗਾ? ਘਰ ਜਾਨੇ ਮੇਂ ਦੇਰ ਹੋਤਾ ਦੇਖ ਕਮ ਸੇ ਕਮ ਕੁਛ ਦੇਰ ਤਕ ਤੋ ਵੇ ਇਸ ਉਮ੍ਮੀਦ ਮੇਂ ਰਹੇਂਗੇ ਕਿ ਉਸੇ ਕਾਮ ਮਿਲ ਗਯਾ ਹੈ। ਅਭਾਵ ਮੇਂ ਐਸੀ ਉਮ੍ਮੀਦੇਂ ਭੂਖ ਪਰ ਭੀ ਭਾਰੀ ਪੜਤੀ ਹੈਂ। ਬਹੁਤ ਬਲ ਮਿਲਤਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਤਯ ਕਿਯਾ ਕਿ ਵਹ ਕੁਛ ਦੇਰ ਤਕ ਉਨ੍ਹੇਂ ਇਸ ਉਮ੍ਮੀਦ ਕਾ ਆਨਨ੍ਦ ਉਠਾਨੇ ਦੇਗਾ।

ਜਵਾਹਰ ਉਸੇ ਜਤੀਨ ਦਾ ਸੇ ਮਿਲਾਨੇ ਪਰ ਰਾਜੀ ਹੋ ਗਯਾ ਥਾ। ਉਸਨੇ ਉਮ੍ਮੀਦ ਦਿਲਾਈ ਥੀ ਕਿ ਯੂਨਿਯਨ ਕਾ ਸਦਸ੍ਯ ਬਨਨੇ ਕੇ ਬਾਦ ਕਾਮ ਮਿਲਨੇ ਮੇਂ ਕੋਈ ਦਿਕ੍ਕਤ ਨਹੀਂ ਹੋਗੀ। ਨਾਮ ਨਂਬਰ ਭੀ ਬਨ ਜਾਯੇਗਾ। ਪੀਏਫ ਕਟਨੇ ਲਗਾ। ਈਏਸਆਈ ਕਾਰ੍ਡ ਬਨ ਜਾਯੇਗਾ। ਹਜਾਰੋਂ ਸਪਨੇ। ਛੋਟਾ ਸਾ ਮਨ। ਉਛਲਤਾ ਹੁਆ ਘਰ ਲੌਟਾ ਥਾ ਨਰੇਸ਼।ਵਕ੍ਤ ਸੇ ਪਹਲੇ ਉਸੇ ਦੇਖਕਰ ਸੁਰਸਤੀ ਕੀ ਉਮ੍ਮੀਦੋਂ ਕੋ ਝਟਕਾ ਲਗਾ ਥਾ--ਕਾ ਹੁਆ ਜੀ? ਆਜ ਭੀ ਕਾਮ ਨਹੀਂ ਮਿਲਾ?
--ਨਹੀਂ, ਕਾਮ ਤੋ ਨਹੀਂ ਮਿਲਾ ਲੇਕਿਨ ਅਬ ਕਾਮ ਮਿਲੇਗਾ?
--ਕੈਸੇ?
ਔਰ ਨਰੇਸ਼ ਨੇ ਸਾਰਾ ਕਿਸ੍ਸਾ ਉਤ੍ਸਾਹ ਕੇ ਸਾਥ ਬਾਂਚ ਦਿਯਾ ਥਾ। ਉਮ੍ਮੀਦ ਕਾ ਦੀਯਾ ਔਰ ਤੇਜ ਜਲਨੇ ਲਗਾ ਥਾ। ਲੇਕਿਨ ਬਿਨਾ ਭਾਤ ਕੇ ਦੋਪਹਰ ਕੈਸੇ ਕਟੇਗੀ? ਕਮ ਸੇ ਕਮ ਬਚ੍ਚੋਂ ਕੇ ਲਿਏ ਕੋਈ ਵ੍ਯਵਸ੍ਥਾ ਤੋ ਕਰਨੀ ਹੀ ਪੜੇਗੀ। ਹਮੇਸ਼ਾ ਕੀ ਤਰਹ ਸੁਰਸਤੀ ਨੇ ਹੀ ਕੀ ਥੀ ਵ੍ਯਵਸ੍ਥਾ। ਪੜੋਸ ਸੇ ਚਾਵਲ ਉਧਾਰ ਮਾਂਗ ਕਰ ਲਾਈ ਥੀ। ਜਲ੍ਦ ਹੀ ਵਾਪਸ ਲੌਟਾਨੇ ਕੇ ਕਰਾਰ ਪਰ। ਦੋਪਹਰ ਠੀਕ-ਠਾਕ ਗੁਜਰ ਗਈ। ਅਬ ਸਾਰੀ ਉਮ੍ਮੀਦੇਂ ਸ਼ਾਮ ਪਰ ਟਿਕੀ ਥੀਂ।

ਲਾਲ ਝਂਡਾ ਕਾ ਔਫਿਸ ਕਾਰਖਾਨੇ ਕੇ ਉਤ੍ਤਰੀ ਗੇਟ ਕੇ ਠੀਕ ਸਾਮਨੇ ਥਾ। ਅਗਲ-ਬਗਲ ਚਾਯ ਕੀ ਦੋ ਦੁਕਾਨੇਂ। ਦਿਨ ਭਰ ਚਲਨੇ ਵਾਲੀ ਦੁਕਾਨੇਂ। ਕਾਰ੍ਯਕਰ੍ਤਾਓਂ-ਮਜਦੂਰੋਂ-ਨੇਤਾਓਂ ਕੀ ਭੀੜ ਲਗੀ ਰਹਤੀ ਥੀ। ਯਹਾਂ ਏਕ ਘਂਟੇ ਬੈਠ ਜਾਓ ਤੋ ਕਾਰਖਾਨੇ ਕੇ ਬਾਰੇ ਮੇਂ, ਨੇਤਾਓਂ ਕੇ ਬਾਰੇ ਮੇਂ ਇਤਨੀ ਜ੍ਯਾਦਾ ਜਾਨਕਾਰੀ ਮਿਲ ਜਾਤੀ ਥੀ ਕਿ ਬਸ ਪੂਛਿਏ ਮਤ। ਕੁਛ ਜਾਨਕਾਰੀ ਸਹੀ ਹੋਤੀ ਥੀ ਤੋ ਕੁਛ ਅਟਕਲੇਂ। ਸਿਰ੍ਫ ਕਾਰਖ਼ਾਨਾ ਹੀ ਕ੍ਯੋਂ ਰਾਜ੍ਯ ਔਰ ਦੇਸ਼ ਕੀ ਮੌਜੂਦਾ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪਰਿਸ੍ਥਿਤਯੋਂ ਕਾ ਆਕਲਨ, ਅਖਬਾਰ ਕੀ ਏਕ-ਏਕ ਖ਼ਬਰ ਕੀ ਸਮੀਕ੍ਸ਼ਾ। ਅਗਰ ਪਢਨਾ ਨਹੀਂ ਆਤਾ ਹੈ ਤੋ ਭੀ ਕੋਈ ਬਾਤ ਨਹੀਂ। ਏਕ ਅਖਬਾਰ ਪਰ ਜਬ ਦਸ ਦਸ ਲੋਗ ਹੋਂ ਤੋ ਉਨਮੇਂ ਸੇ ਏਕ ਵਾਚਕ ਕੀ ਭੂਮਿਕਾ ਮੇਂ ਆ ਜਾਤਾ ਥਾ। ਬਾਕੀ ਨੌ ਗੋਲਬਂਦ ਹੋਕਰ ਖ਼ਬਰ ਕਾ ਮਜਾ ਲੇਤੇ ਥੇ। ਟਿਪ੍ਪਣਿਯਾਂ ਕਰਤੇ ਥੇ। ਬਹਸ ਹੋਤੀ ਥੀ। ਬੜੇ-ਬੜੇ ਬੁਧ੍ਦਿਜੀਵੀ ਇਨ ਬਹਸੋਂ ਕੇ ਆਗੇ ਨਹੀਂ ਟਿਕ ਸਕਤੇ ਥੇ। ਸਹੀ ਮਾਯਨੇ ਮੇਂ ਅਖ਼ਬਾਰ ਕੈਸੇ ਜਨਮਤ ਬਨਾਤਾ-ਬਿਗਾੜਤਾ ਹੈ, ਇਸਕਾ ਜੀਤਾ-ਜਾਗਤਾ ਪ੍ਰਮਾਣ ਇਸ ਚਾਯ ਕੀ ਦੁਕਾਨ ਪਰ ਮਿਲ ਜਾਤਾ ਥਾ। ਕਭੀ-ਕਭੀ ਬਹਸ ਹਂਗਾਮੇ ਔਰ ਮਾਰਪੀਟ ਤਕ ਮੇਂ ਤਬ੍ਦੀਲ ਹੋ ਜਾਤੀ ਥੀ।

ਨਰੇਸ਼ ਜਵਾਹਰ ਕੇ ਬਤਾਯੇ ਸਮਯ ਪਰ ਚਾਯ ਕੀ ਦੁਕਾਨ ਪਰ ਪਹੁਂਚ ਗਯਾ ਥਾ। ਲਾਲ ਝਂਡਾ ਕੇ ਔਫਿਸ ਮੇਂ ਲੋਗੋਂ ਕਾ ਆਨਾ ਜਾਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਯਾ ਥਾ। ਲਗਭਗ ਦਸ ਪਂਦ੍ਰਹ ਲੋਗ ਭੀਤਰ ਬੈਠੇ ਭੀ ਥੇ। ਨਰੇਸ਼ ਕੋ ਬਾਹਰ ਹੀ ਇਂਤਜਾਰ ਕਰਨਾ ਥਾ। ਜਵਾਹਰ ਕੇ ਆਨੇ ਪਰ ਉਸਕੇ ਸਾਥ ਹੀ ਅਂਦਰ ਜਾਨੇ ਕੀ ਬਾਤ ਥੀ। ਉਸਕੇ ਅਨ੍ਦਰ ਕਾ ਸ਼ਰ੍ਮੀਲਾ ਆਦਮੀ ਅਬ ਧੀਰੇ-ਧੀਰੇ ਜਗਨੇ ਲਗਾ ਥਾ। ਇਤਨੇ ਲੋਗੋਂ ਕੇ ਬੀਚ ਅਪਨੀ ਬਾਤ ਜਤੀਨ ਦਾ ਕੇ ਸਾਮਨੇ ਕੈਸੇ ਰਖ ਪਾਯੇਗਾ?ਵਹ ਚਾਯ ਕੀ ਦੁਕਾਨ ਪਰ ਬੈਠ ਗਯਾ। ਡਰਤੇ-ਡਰਤੇ। ਸੁਨਾ ਥਾ ਦੁਕਾਨ ਵਾਲਾ ਚਾਯ ਕਾ ਔਰ੍ਡਰ ਨਹੀਂ ਦੇਨੇ ਵਾਲੇ ਕੋ ਨਹੀਂ ਬੈਠਨੇ ਦੇਤਾ । ਆਪ ਏਕ ਚਾਯ ਪੀ ਲੀਜਿਯੇ ਔਰ ਘਂਟੋਂ ਬੈਠ ਕਰ ਰਾਜਨੀਤਿ ਪਰ ਭਾਸ਼ਣ ਝਾੜਤੇ ਰਹਿਏ , ਉਸੇ ਕੋਈ ਸਮਸ੍ਯਾ ਨਹੀਂ ਥੀ ਲੇਕਿਨ ਬਿਨਾ ਔਰ੍ਡਰ ਕੇ ਬੈਠਨੇ ਪਰ ਕਿਚਕਿਚ ਹੋਨੇ ਕੀ ਆਸ਼ਂਕਾ ਥੀ ਲੇਕਿਨ ਨਰੇਸ਼ ਨੇ ਰਿਸ੍ਕ ਉਠਾਯਾ ਔਰ ਏਕ ਬੇਂਚ ਪਰ ਬੈਠ ਗਯਾ। ਚਾਯ ਵਾਲੇ ਨੇ ਧ੍ਯਾਨ ਨਹੀਂ ਦਿਯਾ। ਦੁਕਾਨ ਪਰ ਭੀੜ ਥੀ ਔਰ ਵਹ ਕਾਫੀ ਵ੍ਯਸ੍ਤ ਥਾ। ਅਖਬਾਰ ਕੇ ਭੀਤਰ ਕਾ ਏਕ ਪਨ੍ਨਾ ਬੇਂਚ ਪਰ ਪੜਾ ਹੁਆ ਥਾ। ਉਸਨੇ ਉਠਾ ਲਿਯਾ ਔਰ ਪਢਨੇ ਕੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨੇ ਲਗਾ ਲੇਕਿਨ ਪਢ ਨਹੀਂ ਪਾਯਾ। ਵਹ ਅਖਬਾਰ ਪਰ ਨਜ਼ਰ ਗੜਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਪਾ ਰਹਾ ਥਾ। ਉਸਕੀ ਨਜ਼ਰੇਂ ਬਾਰ-ਬਾਰ ਸੜਕ ਕੀ ਓਰ ਉਠ ਜਾਤੀ ਥੀ। ਜਵਾਹਰ ਅਭੀ ਤਕ ਆਯਾ ਕ੍ਯੋਂ ਨਹੀਂ? ਤਯ ਸਮਯ ਕੇ ਹਿਸਾਬ ਸੇ ਤੋ ਉਸੇ ਅਬ ਤਕ ਆ ਜਾਨਾ ਚਾਹਿਏ ਥਾ। ਅਖਬਾਰ ਪਰ ਨਜ਼ਰ ਪੜਤੇ ਹੀ ਮਨ ਮੇਂ ਆਸ਼ਂਕਾ ਘੁਮੜਨੇ ਲਗਤੀ ਕਿ ਕਹੀਂ ਉਸਕੀ ਨਜ਼ਰ ਚੂਕ ਗਈ ਔਰ ਜਵਾਹਰ ਯੂਨਿਯਨ ਮੇਂ ਘੁਸ ਗਯਾ ਤੋ? ਵਹ ਅਖਬਾਰ ਕਾ ਪਨ੍ਨਾ ਹਾਥ ਮੇਂ ਲੇਕਰ ਜਵਾਹਰ ਕੇ ਲਿਏ ਟਕਟਕੀ ਲਗਾਯੇ ਰਹਾ।

ਏਕ ਘਂਟੇ ਬੀਤ ਚੁਕੇ ਥੇ। ਚਾਯ ਕੀ ਦੁਕਾਨ ਪਰ ਕਿਤਨੇ ਗ੍ਰਾਹਕ ਆਯੇ ਔਰ ਚਲੇ ਗਯੇ ਲੇਕਿਨ ਨਰੇਸ਼ ਉਸੀ ਬੇਂਚ ਪਰ ਬੈਠਾ ਜਵਾਹਰ ਕੀ ਬਾਟ ਜੋਹਤਾ ਰਹਾ। ਯੂਨਿਯਨ ਔਫਿਸ ਮੇਂ ਔਰ ਭੀੜ ਹੋ ਗਈ ਥੀ। ਲਗਭਗ ਠਸਾਠਸ ਭਰ ਗਯਾ ਥਾ। ਹਂਸੀ-ਮਜਾਕ -ਸ਼ੋਰਗੁਲ ਲੇਕਿਨ ਉਸਕੇ ਲਿਏ ਸਬ ਜੈਸੇ ਬਾਹਰੀ ਦੁਨਿਯਾ ਕੀ ਬਾਤ ਥੀ। ਉਸਕੀ ਦੁਨਿਯਾ ਤੋ ਬਸ ਜਵਾਹਰ ਕੇ ਕਦਮੋਂ ਕੀ ਆਹਟ ਤਕ ਸਿਮਟ ਗਈ ਥੀ। ਕਹੀਂ ਔਫਿਸ ਮੇਂ ਆ ਤੋ ਨਹੀਂ ਗਯਾ। ਹੋ ਸਕਤਾ ਹੈ ਉਸਕੀ ਨਜ਼ਰੇਂ ਚੂਕ ਗਈਂ ਹੋ ਔਰ ਜਵਾਹਰ ਔਫਿਸ ਕੇ ਅਨ੍ਦਰ ਚਲਾ ਗਯਾ ਹੋ। ਲਲੇਕਿਨ ਉਸਨੇ ਤੋ ਚਾਯ ਕੀ ਦੁਕਾਨ ਪਰ ਹੀ ਇਂਤਜਾਰ ਕਰਨੇ ਕੋ ਕਹਾ ਥਾ।ਮਨ ਨਹੀਂ ਮਾਨਾ। ਵਹ ਬੇਂਚ ਸੇ ਉਠਕਰ ਔਫਿਸ ਕੇ ਸਾਮਨੇ ਗਯਾ। ਔਫਿਸ ਖਚਾਖਚ ਭਰਾ ਹੁਆ ਥਾ। ਅਨ੍ਦਰ ਜਾਨੇ ਕੀ ਹਿਮ੍ਮਤ ਨਹੀਂ ਹੁਈ ਉਸਕੀ। ਉਸਕੇ ਅਨ੍ਦਰ ਕਾ ਮੇੜੋ ਉਸੇ ਔਫਿਸ ਸੇ ਦੂਰ ਧਕੇਲਨੇ ਲਗਾ। ਅਗਰ ਔਫਿਸ ਕੇ ਅਨ੍ਦਰ ਗਯਾ ਔਰ ਕਿਸੀ ਨੇ ਮੇੜੋ ਕਹਕਰ ਭਗਾ ਦਿਯਾ ਤੋ? ਵਹ ਖਿੜਕੀ ਕੇ ਪਾਸ ਤਕ ਆਯਾ। ਭੀਤਰ ਝਾਂਕ ਕਰ ਜਵਾਹਰ ਕੋ ਢੂਂਢਨੇ ਕੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀ ਲੇਕਿਨ ਜਵਾਹਰ ਨਹੀਂ ਦਿਖਾ।

ਭੀਤਰ ਮਨਮੋਹਨ ਸਰਕਾਰ ਕੀ ਕੋਈ ਬਾਤ ਚਲ ਰਹੀ ਥੀ। ਸੋਨਿਯਾ ਔਰ ਜ੍ਯੋਤਿ ਬਸੁ ਕੀ ਮੁਲਾਕਾਤ ਕੀ ਬਾਤ ਚਲ ਰਹੀ ਥੀ। ਕੋਈ ਜੋਰ-ਜੋਰ ਸੇ ਹਂਸ ਰਹਾ ਥਾ। ਤਰਹ-ਤਰਹ ਕੀ ਬਾਤੋਂ ਕਾ ਮਿਸ਼੍ਰਣ ਔਰ ਕੁਲ ਮਿਲਾਕਰ ਮਛਲੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਕਾ ਮਾਹੌਲ । ਮਾਰ੍ਕ੍ਸਵਾਦ ਕਾ ਮਛਲੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਯਾ ਮਛਲੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਮੇਂ ਮਾਰ੍ਕ੍ਸਵਾਦ--ਸਮਝ ਮੇਂ ਨਹੀਂ ਆਯਾ। ਹਤਾਸ਼ ਕਦਮੋਂ ਸੇ ਫਿਰ ਚਾਯ ਕੀ ਦੁਕਾਨ ਪਰ ਵਾਪਸ ਲੌਟ ਆਯਾ

ਤੀਨ ਘਂਟੇ ਬੀਤ ਗਯੇ ਥੇ। ਰਾਤ ਕੇ ਨੌ ਬਜ ਰਹੇ ਥੇ। ਜਵਾਹਰ ਨਹੀਂ ਆਯਾ। ਅਬ ਆਨੇ ਕੀ ਸਂਭਾਵਨਾ ਭੀ ਨਹੀਂ ਥੀ। ਯੂਨਿਯਨ ਔਫਿਸ ਲਗਭਗ ਖਾਲੀ ਹੋ ਚੁਕਾ ਥਾ। ਚਾਰ ਪਾਂਚ ਲੋਗ ਥੇ ਔਰ ਲਗ ਰਹਾ ਥਾ ਕਿ ਵੇ ਹੀ ਯੂਨਿਯਨ ਔਫਿਸ ਬਂਦ ਕਰ ਚਲੇ ਜਾਯੇਂਗੇ। ਚਾਯ ਕੀ ਦੁਕਾਨ ਭੀ ਖਾਲੀ ਹੋ ਗਈ ਥੀ। ਚਾਯ ਵਾਲੇ ਕੀ ਨਜ਼ਰ ਅਬ ਉਸ ਪਰ ਪੜੀ।--ਕ੍ਯਾ ਭਾਈ? ਕ੍ਯਾ ਬਾਤ ਹੈ? ਸ਼ਾਯਦ ਤੁਮ ਸ਼ਾਮ ਸੇ ਹੀ ਯਹਾਂ ਬੈਠੇ ਹੋ? ਕੋਈ ਕਾਮ-ਧਾਮ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕ੍ਯਾ?

ਨਰੇਸ਼ ਲਗਭਗ ਘਬੜਾ ਗਯਾ। ਯਾਦ ਆ ਗਈ ਚਾਯ ਵਾਲੇ ਬਿਨਾ ਔਰ੍ਡਰ ਕੇ ਬੈਠਨੇ ਵਾਲੋਂ ਕੋ ਭਗਾ ਦੇਤਾ ਹੈ। ਉਸੇ ਲਗਾ ਅਬ ਬੇਇਜ੍ਜਤ ਭੀ ਹੋਨਾ ਪੜੇਗਾ। ਉਸਨੇ ਲਗਭਗ ਡਰਤੇ-ਡਰਤੇ ਕਹਾ--ਮਾਫ ਕਰਨਾ ਭਾਈ, ਤੁਮ੍ਹਾਰੀ ਦੁਕਾਨ ਪਰ ਬਹੁਤ ਦੇਰ ਬੈਠ ਗਯਾ। ਏਕ ਆਦਮੀ ਕਾ ਇਂਤਜਾਰ ਕਰ ਰਹਾ ਥਾ ਲੇਕਿਨ ਵਹ ਆਯਾ ਨਹੀਂ।
--ਕੋਈ ਬਾਤ ਨਹੀਂ। ਯਹਾਂ ਬੈਠਨੇ ਕੀ ਮਨਾਹੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਗ੍ਯਾਰਹ ਬਜੇ ਤਕ ਦੁਕਾਨ ਖੁਲੀ ਰਹਤੀ ਹੈ ਤੁਮ ਔਰ ਦੋ ਘਂਟੇ ਬੈਠ ਸਕਤੇ ਹੋ ਲੇਕਿਨ ਬਾਤ ਕ੍ਯਾ ਹੈ? ਬਹੁਤ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋ।
ਨਰੇਸ਼ ਕੋ ਰਾਹਤ ਮਿਲੀ। ਉਸਨੇ ਅਪਨਾ ਪੂਰਾ ਦਿਲ ਉਘਾੜ ਕਰ ਰਖ ਦਿਯਾ। ਇਸ ਜ਼ਮਾਨੇ ਮੇਂ ਐਸਾ ਆਦਮੀ ਕਹਾਂ ਮਿਲਤਾ ਹੈ, ਜੋ ਦੂਸਰੋਂ ਕਾ ਦਰ੍ਦ ਸੁਨਨੇ ਕੇ ਲਿਏ ਵਕ੍ਤ ਨਿਕਾਲ ਸਕੇ।
--ਤੋ ਅਭੀ ਤੁਮ੍ਹੇਂ ਦੌੜਾਯੇਂਗੇ ਸਬ। ਨੇਤਾ ਲੋਗ ਇਤਨਾ ਜਲ੍ਦੀ ਕਾਮ ਥੋੜੇ ਹੀ ਕਰਤੇ ਹੈਂ? ਮੈਂ ਤੋ ਬਰਸੋਂ ਸੇ ਯਹੀ ਦੇਖ ਰਹਾ ਹੂਂ? ਚਾਯ ਵਾਲੇ ਨੇ ਕਹਾ ਔਰ ਸਾਥ ਹੀ ਪੂਛਾ---ਚਾਯ ਪਿਯੋਗੇ?
ਨਰੇਸ਼ ਚੁਪ ਰਹਾ।
--ਪੈਸੇ ਕੀ ਚਿਂਤਾ ਨ ਕਰੋ। ਜਬ ਕਾਮ ਮਿਲੇਗਾ ਤੋ ਦੇ ਦੇਨਾ। ਸ਼ਾਮ ਸੇ ਬੈਠੇ ਹੋ। ਅਰੇ ਛੋਟੂ, ਬਾਬੂ ਕੋ ਚਾਯ ਦੇਨਾ।
ਛੋਟੂ ਚਾਯ ਦੇ ਗਯਾ।ਨਰੇਸ਼ ਨੇ ਪੂਛਾ--ਦੌੜਾਤੇ ਹੈਂ ਲੇਕਿਨ ਕਾਮ ਤੋ ਕਰ ਦੇਤੇ ਹੈਂ ਨ?ਨਰੇਸ਼ ਦੌੜਨੇ ਕੇ ਲਿਏ ਤੈਯਾਰ ਥਾ।
--ਦੇਖੋ ਭਾਈ, ਕਾਮ ਹੋਤਾ ਭੀ ਔਰ ਨਹੀਂ ਭੀ ਹੋਤਾ ਹੈ। ਸਬ ਇਸ ਬਾਤ ਪਰ ਹੈ ਕਿ ਤੁਮ੍ਹਾਰਾ ਸੋਰ੍ਸ ਕੈਸਾ ਹੈ।
ਸੋਰ੍ਸ ਤੋ ਉਸਕਾ ਜਵਾਹਰ ਥਾ। ਕਾਯਦੇ ਸੇ ਮਜਬੂਤ ਸੋਰ੍ਸ ਥਾ। ਕਾਮ ਹੋ ਜਾਨਾ ਚਾਹਿਏ ਥਾ ਲੇਕਿਨ ਵਹ ਚੁਪ ਹੀ ਰਹਾ।
--ਜਾਓ, ਅਬ ਕਲ ਏਕ ਬਾਰ ਫਿਰ ਚਕ੍ਕਰ ਲਗਾਨਾ। ਅਬ ਤੋ ਇਤਨੀ ਰਾਤ ਕੋ ਯਹਾਂ ਕੋਈ ਆਯੇਗਾ ਭੀ ਨਹੀਂ ਔਰ ਅਬ ਔਫਿਸ ਤੋ ਬਂਦ ਭੀ ਹੋਗਾ।
ਕੁਛ ਦੇਰ ਬਾਦ ਔਫਿਸ ਬਂਦ ਭੀ ਹੋ ਗਯਾ. ਨਰੇਸ਼ ਟੂਟ ਗਯਾ। ਜਬ ਤਕ ਔਫਿਸ ਖੁਲੀ ਥੀ ਉਮ੍ਮੀਦ ਕੀ ਏਕ ਕਿਰਣ ਬਾਕੀ ਥੀ ਕਿ ਸ਼ਾਯਦ ਜਵਾਹਰ ਆ ਜਾਯ। ਭਲੇ ਹੀ ਜਤੀਨ ਦਾ ਸੇ ਭੇਂਟ ਨਹੀਂ ਹੋ ਲੇਕਿਨ ਜਵਾਹਰ ਸੇ ਭੇਂਟ ਹੋਨੇ ਪਰ ਭੀ ਉਸੇ ਥੋੜੀ ਤਸਲ੍ਲੀ, ਥੋੜਾ ਦਿਲਾਸਾ ਮਿਲ ਜਾਤਾ। ਵਹ ਬੁਰੀ ਤਰਹ ਥਕ ਗਯਾ ਥਾ। ਮਾਨਸਿਕ ਰੂਪ ਸੇ ਭੀ ਔਰ ਸ਼ਾਰੀਰਿਕ ਰੂਪ ਸੇ ਭੀ। ਕਿਸ ਮੁਂਹ ਸੇ ਘਰ ਜਾਯ। ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕ੍ਯੋਂ ਘਰ ਸ਼ਸ਼ਬ੍ਦ ਸੇ ਹੀ ਅਬ ਉਸੇ ਚਿਢ ਹੋਨੇ ਲਗੀ ਥੀ। ਅਭਾਵ ਔਰ ਘਰ ਦੋਨੋਂ ਏਕ ਸਾਥ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਤੇ। ਆਦਮੀ ਕੀ ਜ਼ਿਨ੍ਦਗੀ ਮੇਂ ਇਨਮੇਂ ਸੇ ਕੋਈ ਏਕ ਹੀ ਹੋਨਾ ਚਾਹਿਏ। ਘਰ ਜਾਤੇ ਹੀ ਸੁਰਸਤੀ ਕਾ ਸਵਾਲ--ਕ੍ਯਾ ਹੁਆ ਜੀ ਔਰ ਜਵਾਬ ਸੁਨਨੇ ਕੇ ਬਾਦ ਉਸਸੇ ਭੀ ਕਠਿਨ ਸਵਾਲ--ਅਬ ਕ੍ਯਾ ਹੋਗਾ ਜੀ?
ਦੂਸਰੇ ਦਿਨ ਭੀ ਵਹ ਤਯ ਸਮਯ ਪਰ ਯੂਨਿਯਨ ਔਫਿਸ ਪਹੁਂਚ ਗਯਾ ਥਾ। ਚਾਯ ਵਾਲੇ ਸੇ ਜਾਨ-ਪਹਚਾਨ ਹੋ ਗਈ ਥੀ। ਬੈਠਤੇ ਹੀ ਚਾਯ ਆ ਗਈ। ਵਹ ਚਕਿਤ ਰਹ ਗਯਾ। ਚਾਯ ਵਾਲੇ ਨੇ ਕਹਾ--ਚਿਂਤਾ ਨ ਕਰੋ। ਦੋ ਚਾਯ ਕਾ ਪੈਸਾ ਹੋ ਗਯਾ। ਕਾਮ ਮਿਲਤੇ ਹੀ ਦੇ ਦੇਨਾ।
ਚਾਯ ਵਾਲੇ ਨੇ ਉਧਾਰੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦੀ ਥੀ। ਉਧਾਰ ਲੇਤੇ ਉਸਕਾ ਦਿਲ ਕਾਂਪ ਉਠਾ ਲੇਕਿਨ ਨਿਰਾਲਾ ਕਾਕਾ ਕੀ ਬਾਤ ਯਾਦ ਆ ਗਈ--ਚਟਕਲ ਮੇਂ ਕਾਮ ਕਰੋਗੇ ਔਰ ਉਧਾਰ ਨਹੀਂ ਲੋਗੇ-- ਯਹ ਕੈਸੇ ਹੋ ਸਕਤਾ ਹੈ। ਔਰ ਉਸਕੇ ਬਾਦ ਖੁਲਾ ਠਹਾਕਾ। ਊਪਰ ਸੇ ਨੀਚੇ ਤਕ ਕਰ੍ਜ ਮੇਂ ਡੂਬੇ ਨਿਰਾਲਾ ਕਾਕਾ ਕੈਸੇ ਠਹਾਕੇ ਲਗਾ ਲੇਤੇ ਥੇ, ਯਹ ਬਾਤ ਆਜ ਤਕ ਨਰੇਸ਼ ਨਹੀਂ ਸਮਝ ਪਾਯਾ। ਕਰ੍ਜਦਾਰੋਂ ਕੇ ਤਕਾਦੇ ਆਤੇ, ਗਾਲਿਯਾਂ ਸੁਨਤੇ ਲੇਕਿਨ ਫਿਰ ਅਪਨੇ ਰਂਗ ਮੇਂ। ਜੋਰਦਾਰ ਠਹਾਕੇ। ਠਹਾਕੋਂ ਪਰ ਠਹਾਕਾ। ਘਰ ਮੇਂ ਚੂਲ੍ਹਾ ਨਹੀਂ ਜਲਾ ਤੋ ਠਹਾਕਾ, ਪਤ੍ਨੀ ਸੇ ਝਗੜਾ ਹੁਆ ਤੋ ਠਹਾਕਾ, ਮਿਲ ਮੇਂ ਕਿਸੀ ਬਾਬੂ ਸੇ ਝਗੜਾ ਹੁਆ ਤੋ ਠਹਾਕਾ। ਕੇਵਲ ਠਹਾਕਾ। ਨਿਰਾਲਾ ਕਾਕਾ ਕੋ ਦੇਖ ਉਸੇ ਆਸ਼੍ਚਰ੍ਯ ਭੀ ਹੋਤਾ ਔਰ ਬਲ ਭੀ ਮਿਲਤਾ। ਦੁਖੋਂ ਸੇ ਦੋ ਦੋ ਹਾਥ ਕਰਨੇ ਕੀ ਤਾਕਤ ਮਿਲਤੀ। ਜ੍ਞਾਨ ਭੀ ਅਚ੍ਛਾ ਥਾ ਨਿਰਾਲਾ ਕਾਕਾ ਕਾ। ਪੁਰਾਨੇ ਜਮਾਨੇ ਕੇ ਮੈਟ੍ਰਿਕ ਪਾਸ ਥੇ। ਬਹੁਤ ਕੁਛ ਬਤਾਤੇ ਥੇ ਨਰੇਸ਼ ਕੋ। ਨਰੇਸ਼ ਨੇ ਉਨਸੇ ਬਹੁਤ ਕੁਛ ਸੀਖਾ ਥਾ, ਸਮਝਾ ਥਾ ਲੇਕਿਨ ਯੂਨਿਯਨ ਵਾਲੀ ਬਾਤ ਉਸਨੇ ਅਭੀ ਤਕ ਨਿਰਾਲਾ ਕਾਕਾ ਕੋ ਨਹੀਂ ਬਤਾਯਾ ਥਾ। ਬਤਾਤੇ ਤੋ ਫਿਰ ਲਗਤਾ ਜੋਰਦਾਰ ਠਹਾਕਾ ਔਰ ਫਿਰ ਐਸੀ ਬਾਤੇਂ ਕਿ ਉਸਕਾ ਦਿਲ ਬੈਠ ਜਾਤਾ। ਉਸਨੇ ਸਿਰ ਝਟਕ ਦਿਯਾ।

ਚਾਯ ਠਂਡੀ ਹੋ ਰਹੀ ਥੀ। ਵਹ ਚਾਯ ਸੁਡ਼ਕਨੇ ਲਗਾ।ਯੂਨਿਯਨ ਔਫਿਸ ਅਭੀ ਖੁਲਾ ਨਹੀਂ ਥਾ। ਚਾਰ ਬਜੇ ਕੇ ਆਸਪਾਸ ਖੁਲਤਾ ਥਾ। ਉਸ ਦਿਨ ਜਵਾਹਰ ਆਯਾ ਥਾ। ਜਤੀਨ ਦਾ ਸੇ ਮੁਲਾਕਾਤ ਭੀ ਹੁਈ। ਜਤੀਨ ਦਾ ਨੇ ਢੇਰ ਸਾਰੇ ਸਵਾਲ ਦਾਗੇ--ਕਬ ਸੇ ਇਹਾਂ ਹੋ, ਅਬ ਤਕ ਯੂਨਿਯਨ ਮੇਂ ਕਾਹੇ ਨਹੀਂ ਆਯਾ। ਫਿਰ ਜਵਾਹਰ ਸੇ ਪੂਛਾ ਥਾ-ਚਂਦਾ ਦੇ ਪਾਏਗਾ ਯੇ? ਜਵਾਹਰ ਨੇ ਨਰੇਸ਼ ਸੇ ਪੂਛਾ--ਚਂਦਾ ਕਹਾਂ ਸੇ ਦੋਗੇ? ਮੇਮ੍ਬਰ ਬਨਨੇ ਕੇ ਲਿਏ ਚਂਦਾ ਦੇਨਾ ਪੜਤਾ ਹੈ।
ਨਰੇਸ਼ ਚੁਪ। ਇਸ ਬਾਤ ਕਾ ਉਸਕੇ ਪਾਸ ਕੋਈ ਜਵਾਬ ਨਹੀਂ ਥਾ। ਜਵਾਹਰ ਨੇ ਸੁਝਾਯਾ-ਕਾਮ ਮਿਲਨੇ ਕੇ ਬਾਦ ਦੇ ਦੇਨਾ?ਕਿਤਨਾ ਅਚ੍ਛਾ ਸੁਝਾਵ ਥਾ। ਨਰੇਸ਼ ਤਤ੍ਕਾਲ ਰਾਜੀ ਹੋ ਗਯਾ। ਜਵਾਹਰ ਕੋ ਉਸਨੇ ਐਸੇ ਦੇਖਾ ਮਾਨੋ ਵੋ ਭਗਵਾਨ ਹੋ। ਬਾਦ ਮੇਂ ਜਵਾਹਰ ਨੇ ਬਤਾਯਾ ਥਾ ਕਿ ਬਾਦ ਮੇਂ ਚਂਦਾ ਦੇਨੇ ਪਰ ਥੋੜੇ ਜ੍ਯਾਦਾ ਪੈਸੇ ਦੇਨੇ ਪੜਤੇ ਹੈਂ। ਕੋਈ ਬਾਤ ਨਹੀਂ, ਥੋੜਾ ਜ੍ਯਾਦਾ ਪੈਸਾ ਦੇ ਦੇਗਾ। ਪਹਲੇ ਕਾਮ ਤੋ ਮਿਲੇ। ਆਖਿਰਕਾਰ ਜਵਾਹਰ ਕੀ ਮਦਦ ਸੇ ਵੋ ਲਾਲ ਹੋ ਗਯਾ। ਲਾਲ ਝਂਡਾ ਕਾ ਆਦਮੀ। ਅਪਨੇ ਆਪ ਉਸਕੀ ਅਕੜ ਥੋੜੀ ਬਢ ਗਈ। ਸ਼ਾਯਦ ਅਬ ਰੋਟੀ ਕੇ ਲਾਲੇ ਨਹੀਂ ਪੜੇ। ਸਿਰ ਉਠਾਕਰ ਘਰ ਪਹੁਂਚਾ ਥਾ।

15 ਦਿਨ ਬੀਤ ਗਏ। ਕਾਮ ਮਿਲਨਾ ਬਿਲ੍ਕੁਲ ਬਂਦ ਹੋ ਗਯਾ ਥਾ। ਪਹਲੇ ਤੋ ਬਾਬੂ ਕੇ ਪਾਸ ਚਕ੍ਕਰ ਲਗਾਨੇ ਪਰ ਏਕਾਧ ਰੋਜ ਕਾਮ ਮਿਲ ਭੀ ਜਾਤਾ ਥਾ ਲੇਕਿਨ ਅਬ ਤੋ ਵੋ ਭੀ ਬਂਦ ਹੋ ਗਯਾ ਥਾ। ਉਸਨੇ ਬਾਬੂ ਕੇ ਯਹਾਂ ਜਾਨਾ ਛੋੜ ਦਿਯਾ ਥਾ। ਅਬ ਸਾਰੀ ਉਮ੍ਮੀਦ ਜਤੀਨ ਦਾ ਸੇ ਥੀ। ਜਵਾਹਰ ਨੇ ਕਹਾ ਭੀ ਥਾ ਕਿ ਜਤੀਨ ਦਾ ਯੇ ਬਿਲ੍ਕੁਲ ਪਸਂਦ ਨਹੀਂ ਕਰਤੇ ਕਿ ਉਨਕੀ ਯੂਨਿਯਨ ਕਾ ਕੋਈ ਆਦਮੀ ਕਾਮ ਕੇ ਲਿਏ ਜਾਕਰ ਬਾਬੂ ਕੇ ਪਾਸ ਗਿੜਗਿੜਾਏ। ਤੁਮ ਨਿਸ਼੍ਚਿਂਤ ਰਹੋ, ਬਾਬੂ ਸਾਲਾ ਬੁਲਾਕਰ ਕਾਮ ਦੇਗਾ। ਨਰੇਸ਼ ਕੋ ਕਾਫੀ ਅਚ੍ਛਾ ਲਗਾ ਥਾ। ਤੋ ਅਬ ਵੋ ਬੇਸਹਾਰਾ ਸਾਧਾਰਣ ਆਦਮੀ ਨਹੀਂ ਹੈ।ਲੇਕਿਨ 15 ਦਿਨ ਬੀਤਤੇ-ਬੀਤਤੇ ਉਸੇ ਅਪਨੀ ਬੇਚਾਰਗੀ ਕਾ ਏਹਸਾਸ ਹੋਨੇ ਲਗਾ ਥਾ। ਲਾਲ ਕਾ ਆਦਮੀ ਹੋਨੇ ਕੀ ਹੇਕਡ਼ੀ ਗੁਮ ਹੋਨੇ ਲਗੀ ਥੀ। ਸੁਬਹ-ਸ਼ਾਮ ਨਿਯਮ ਸੇ ਯੂਨਿਯਨ ਔਫਿਸ ਜਾਤਾ। ਪਟਲਾ ਦਾ ਆਫਿਸ ਖੋਲਤਾ ਔਰ ਉਸਕੇ ਬਾਦ ਪੂਰੇ ਆਫਿਸ ਕੀ ਸਾਫ ਸਫਾਈ। ਬੜੇ ਸੇ ਲੇਕਰ ਛੁਟਭੈਯੇ ਨੇਤਾਓਂ ਤਕ ਕੀ ਸੇਵਾ। ਸਬਕੋ ਲਾਕਰ ਚਾਯ ਪਿਲਾਨਾ। ਚਾਯ ਕਾ ਬਰ੍ਤਨ ਧੋਕਰ ਰਖਨਾ। ਜਤੀਨ ਦਾ ਰੋਜ ਆਤਾ। ਸਫੇਦ ਕੁਰ੍ਤਾ, ਸਫੇਦ ਪਾਜਾਮਾ। ਬਗਲ ਮੇਂ ਖਾਦੀ ਕਾ ਬੈਗ ਲਟਕਾਏ। ਰੋਜ ਪੂਛਤੇ ਕੈਸੇ ਹੋ ਔਰ ਵੋ ਰੋਜ ਬਤਾਤਾ ਅਚ੍ਛਾ ਹੈ ਲੇਕਿਨ ਅਭੀ ਤਕ ਹਿਮ੍ਮਤ ਨਹੀਂ ਹੋ ਪਾਈ ਥੀ ਕਿ ਕਾਮ ਕੇ ਲਿਏ ਸੀਧੇ ਜਤੀਨ ਦਾ ਸੇ ਬੋਲੇ। ਜਵਾਹਰ ਸੇ ਕਈ ਬਾਰ ਬੋਲ ਚੁਕਾ ਥਾ ਲੇਕਿਨ ਉਸਕਾ ਜਵਾਬ ਭਵਿਸ਼੍ਯ ਕੇ ਸਪਨੇ ਦਿਖਾਤਾ ਥਾ। ਵਰ੍ਤਮਾਨ ਕੇ ਬਾਰੇ ਮੇਂ ਉਸਕੇ ਪਾਸ ਕਹਨੇ ਕੋ ਕੁਛ ਭੀ ਨਹੀਂ ਥਾ। ਕ੍ਯਾ ਜਤੀਨ ਦਾ ਜੈਸੇ ਨੇਤਾ ਕੋ ਯੇ ਭੀ ਨਹੀਂ ਪਤਾ ਕਿ ਪਰਦੇਸ ਮੇਂ ਕਾਮ ਕੇ ਬਿਨਾ ਕਿਸੀ ਆਦਮੀ ਕਾ ਕ੍ਯਾ ਹਾਲ ਹੋ ਸਕਤਾ ਹੈ? ਕ੍ਯਾ ਉਨ੍ਹੇਂ ਯੇ ਭੀ ਨਹੀਂ ਦਿਖਤਾ ਕੀ ਪਾਰ੍ਟੀ ਆਫਿਸ ਮੇਂ ਏਕ ਆਦਮੀ ਸੁਬਹ-ਸ਼ਾਮ ਨੌਕਰ ਕੀ ਤਰਹ ਕ੍ਯੋਂ ਖਟ ਰਹਾ ਹੈ?
ਜਵਾਹਰ ਕਹਤਾ-ਦੇਖੋ ਅਭੀ ਤੁਮ੍ਹੇਂ ਆਏ ਦਸ-ਪਂਦ੍ਰਹ ਦਿਨ ਹੀ ਹੁਏ ਹੈਂ। ਆਤੇ ਹੀ ਕਾਮ ਕੇ ਲਿਏ ਕੈਸੇ ਕਹ ਸਕਤੇ ਹੋ? ਯਹਾਂ ਲੋਗੋਂ ਨੇ ਸਾਲੋਂ ਸਂਘਰ੍ਸ਼ ਕਿਯਾ ਹੈ। ਪਾਰ੍ਟੀ ਕੇ ਲਿਏ ਕਾਮ ਕਿਯਾ ਹੈ। ਤਬ ਜਾਕਰ ਯੇ ਮੁਕਾਮ ਮਿਲਾ ਹੈ। ਔਰ ਤੁਮ ਚਾਹਤੇ ਹੋ ਕਿ ਤੁਮ੍ਹੇਂ ਆਤੇ ਹੀ ਕਾਮ ਮਿਲ ਜਾਯ। ਪਾਰ੍ਟੀ ਕੋ ਇਸ੍ਤੇਮਾਲ ਕੀ ਚੀਜ ਮਤ ਸਮਝੋ।ਸੁਰਸਤੀ ਕੋ ਵੋ ਯੇ ਬਾਤ ਕੈਸੇ ਸਮਝਾਏਂ। ਅਬ ਤੋ ਬਚ੍ਚੋਂ ਕੀ ਬਦਹਾਲੀ ਉਸਸੇ ਬਰ੍ਦਾਸ਼੍ਤ ਨਹੀਂ ਹੋ ਰਹੀ ਥੀ। ਅਪਨੀ ਭੂਖ ਮਾਰ ਭੀ ਲੇ ਲੇਕਿਨ ਬਚ੍ਚੇ ਤੋ ਉਸੇ ਹੀ ਤਂਗ ਕਰਤੇ ਹੈਂ। ਬਚ੍ਚੋਂ ਕੀ ਭੂਖ ਕੀ ਤੜਪ ਅਬ ਸੁਰਸਤੀ ਕੇ ਮੁਂਹ ਸੇ ਵ੍ਯਂਗ੍ਯ ਬਨ ਕਰ ਨਿਕਲ ਰਹੀ ਥੀ। ਘਰ ਪਹੁਂਚਤੇ ਹੀ ਪੂਛਤੀ-ਕ੍ਯੋਂ ਨੇਤਾਜੀ, ਆਜ ਭੀ ਕੁਛ ਨਹੀਂ ਹੁਆ ਔਰ ਨਰੇਸ਼ ਟੂਟ ਕਰ ਰਹ ਜਾਤਾ।
ਔਰ ਆਜ ਤੋ ਹਦ ਹੋ ਗਈ। ਘਰ ਪਹੁਂਚਾ ਤੋ ਸੁਰਸਤੀ ਘਰ ਪਰ ਨਹੀਂ ਥੀ। ਦੋਨੋਂ ਬਚ੍ਚੇ ਗਲਾ ਫਾੜ-ਫਾੜ ਕਰ ਰੋ ਰਹੇ ਥੇ। ਪੂਛਨੇ ਪਰ ਪਤਾ ਚਲਾ ਕਿ ਸੁਰਸਤੀ ਸੁਬਹ ਸੇ ਹੀ ਗਾਯਬ ਹੈ। ਬਚ੍ਚੋਂ ਨੇ ਸੁਬਹ ਸੇ ਕੁਛ ਨਹੀਂ ਖਾਯਾ ਥਾ। ਮਾਂ ਕੇ ਲਿਏ ਤੋ ਵੋ ਰੋ ਹੀ ਰਹੇ ਥੇ, ਭੂਖ ਉਨ੍ਹੇਂ ਔਰ ਤੜਪਾ ਰਹੀ ਥੀ।ਨਰੇਸ਼ ਕੀ ਸਮਝ ਮੇਂ ਨਹੀਂ ਆਯਾ ਕਿ ਕ੍ਯਾ ਕਰੇ? ਪਹਲੇ ਸੁਰਸਤੀ ਕੋ ਢੂਂਢੇ ਯਾ ਬਚ੍ਚੋਂ ਕੀ ਭੂਖ ਮਿਟਾਏ। ਘਰ ਮੇਂ ਆਸ-ਪਡ਼ੋਸ ਕੀ ਔਰਤੋਂ ਕੀ ਭੀੜ ਜਮੀ ਹੁਈ ਥੀ। ਸਬ ਬਚ੍ਚੋਂ ਕੋ ਚੁਪ ਕਰਾਨੇ ਕੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਮੇਂ ਜੁਟੀ ਥੀਂ। ਊਪਰ ਸੇ ਹਰ ਤਰਹ ਕੀ ਬਾਤੇਂ, ਤਰਹ-ਤਰਹ ਕੇ ਕਯਾਸ। ਨਰੇਸ਼ ਕੇ ਪਹੁਂਚਤੇ ਹੀ ਵੋ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਈਂ।
'ਕਹਾਂ ਚਲੇ ਜਾਤੇ ਹੈਂ ਆਪ ਲੋਗ?'
'ਅਰੇ ਬਚ੍ਚੋਂ ਕਾ ਤੋ ਧ੍ਯਾਨ ਰਖਾ ਕੀਜਿਏ।'
'ਸੁਬਹ ਸੇ ਇਨਕੀ ਮਾਂ ਭੀ ਗਾਯਬ ਹੈ।'
'ਅਰੇ ਮਾਂ ਕੇ ਲਿਏ ਰੋ ਰੋ ਕਰ ਬੁਰਾ ਹਾਲ ਹੈ। ਬਾਪ ਤੋ ਬੇਚਾਰਾ ਕਾਮ ਕੇ ਜੁਗਾੜ ਮੇਂ ਭਟਕ ਰਹਾ ਥਾ।'
'ਅਰੇ ਭੂਖ ਭੀ ਲਗੀ ਹੈ ਇਨ੍ਹੇਂ।'
'ਅਰੇ ਕੋਈ ਰੋਟੀ ਵਗੈਰਹ ਲਾਕਰ ਦੋ'
ਔਰ ਪਂਡਿਤਾਇਨ ਰੋਟੀ ਲਾਨੇ ਚਲੀ ਗਈਂ। ਜਾਕਰ ਝਟ ਸੇ ਚਾਰ ਰੋਟੀ ਲਾਈਂ। ਦੋਨੋਂ ਬਚ੍ਚੇ ਖਾਨੇ ਲਗੇ। ਆਂਸੂ ਥਮ ਗਏ ਥੇ।ਇਸ ਮਕਾਨ ਕੀ ਯਹੀ ਖਾਸਿਯਤ ਥੀ। ਲੋਗ ਏਕ ਦੂਸਰੇ ਸੇ ਝਗਡ਼ਾ ਭੀ ਕਰਤੇ ਥੇ ਲੇਕਿਨ ਦੁਖ ਕੇ ਵਕ੍ਤ ਏਕ ਦੂਸਰੇ ਕੇ ਸਾਥ ਖੜੇ ਭੀ ਨਜ਼ਰ ਆਤੇ ਥੇ। ਲੇਕਿਨ ਜੋ ਭੀ ਹੋ ਆਜ ਉਸਕਾ ਘਰ ਪਹਲੀ ਬਾਰ ਤਮਾਸ਼ਾ ਬਨ ਗਯਾ ਥਾ। ਤਮਾਸ਼ਾ ਬਨ ਗਯਾ ਥਾ ਵੋ ਖੁਦ, ਭਿਖਾਰੀ ਬਨ ਗਏ ਥੇ ਉਸਕੇ ਬਚ੍ਚੇ ਔਰ ਤਮਾਸ਼ਾ ਬਨ ਗਈ ਥੀ ਸੁਰਸਤੀ।
ਅਬ ਘਰ ਸੇ ਭੀੜ ਛਂਟ ਗਈ ਥੀ। ਬਚ੍ਚੇ ਭੀ ਚੁਪ ਹੋ ਗਏ ਥੇ। ਸਿਰ ਝੁਕਾਏ ਨਰੇਸ਼ ਬੈਠਾ ਥਾ। ਕਹਾਂ ਗਈ ਹੋਗੀ ਸੁਰਸਤੀ? ਗਰੀਬੀ ਔਰ ਅਭਾਵ ਸੇ ਤਂਗ ਆਕਰ ਕਹੀਂ ਜਾਨ ਤੋ ਨਹੀਂ ਦੇ ਦੀ ਉਸਨੇ? ਅਕ੍ਸਰ ਵੋ ਇਸ ਤਰਹ ਕੀ ਬਾਤੇਂ ਕਿਯਾ ਕਰਤੀ ਥੀਂ। ਕਹਤੀ ਥੀ-ਗਂਗਾ ਮੈਯਾ ਹੀ ਅਬ ਸਹਾਰਾ ਹੈ। ਜਬ ਬਰ੍ਦਾਸ਼੍ਤ ਨਹੀਂ ਹੋਗਾ, ਜਾਕਰ ਉਨ੍ਹੀਂ ਕੀ ਗੋਦ ਮੇਂ ਸਮਾ ਜਾਊਂਗੀ। ਕਭੀ ਕਹਤੀ-ਰੇਲ ਕੇ ਆਗੇ ਕੂਦਕਰ ਜਾਨ ਦੇ ਦੂਂਗੀ। ਮਨ ਬੁਰੀ ਤਰਹ ਘਬੜਾ ਰਹਾ ਥਾ। ਤਰਹ-ਤਰਹ ਕੀ ਅਨਿਸ਼੍ਟ ਆਸ਼ਂਕਾਏਂ ਮਨ ਮੇਂ ਹਾਵੀ ਹੋ ਰਹੀ ਥੀ। ਅਗਰ ਐਸਾ ਹੋਤਾ ਹੈ ਤੋ ਇਸਕਾ ਜਿਮ੍ਮੇਦਾਰ ਕੇਵਲ ਔਰ ਕੇਵਲ ਵੋ ਹੈ। ਵੋ ਬੀਵੀ ਔਰ ਬਚ੍ਚੋਂ ਕੋ ਦੋ ਵਕ੍ਤ ਕੀ ਰੋਟੀ ਤਕ ਨਹੀਂ ਮੁਹੈਯਾ ਕਰਾ ਸਕਤਾ।ਕਿਸ ਤਰਹ ਕਾ ਬਾਪ ਹੈ ਵੋ? ਕੈਸਾ ਪਤਿ ਹੈ ਵੋ? ਅਗਰ ਸੁਰਸਤੀ ਨੇ ਕੁਛ ਕਰ ਲਿਯਾ ਤੋ ਵੋ ਖੁਦ ਕੋ ਕਭੀ ਭੀ ਮਾਫ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਤਾ। ਵੋ ਹਤ੍ਯਾਰਾ ਹੈ। ਜੀਤੇ ਜੀ ਵੋ ਅਪਨੇ ਬੀਵੀ ਔਰ ਬਚ੍ਚੋਂ ਕੋ ਮਾਰ ਰਹਾ ਹੈ। ਕ੍ਯਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਉਸਕੀ ਜਿਂਦਗੀ ਕਾ?ਅਬ ਵਕ੍ਤ ਬਰ੍ਬਾਦ ਕਰਨਾ ਠੀਕ ਨਹੀਂ ਥਾ। ਸੁਰਸਤੀ ਕੋ ਖੋਜਨੇ ਜਾਨਾ ਜਰੂਰੀ ਥਾ। ਬਚ੍ਚੇ ਘਰ ਮੇਂ ਅਕੇਲੇ ਨਹੀਂ ਰਹਨਾ ਚਾਹਤੇ ਥੇ। ਛੋਟੇ-ਛੋਟੇ ਬਚ੍ਚੋਂ ਕੇ ਮਾਸੂਮ ਮਨ ਮੇਂ ਭੀ ਸ਼ਾਯਦ ਅਨਿਸ਼੍ਟ ਆਸ਼ਂਕਾਏਂ ਬਲਵਤੀ ਹੋ ਰਹੀ ਥੀਂ। ਇਸਲਿਏ ਵੋ ਪਾਪਾ ਕੇ ਸਾਥ ਮਾਂ ਕੋ ਖੋਜਨੇ ਜਾਨੇ ਕੀ ਜਿਦ ਕਰ ਬੈਠੇ। ਨਰੇਸ਼ ਉਨ੍ਹੇਂ ਸਾਥ ਲੇਕਰ ਨਿਕਲ ਪੜਾ।
ਗਂਗਾ ਘਾਟ ਕੀ ਆਖਿਰੀ ਸੀਢੀ ਪਰ ਸੁਰਸਤੀ ਬੈਠੀ ਮਿਲ ਗਈ।ਰਾਹਤ ਕੀ ਸਾਂਸ ਲੀ ਥੀ ਨਰੇਸ਼ ਨੇ। ਗਂਗਾ ਸ਼ਾਨ੍ਤ ਥੀ ਲੇਕਿਨ ਸੁਰਸਤੀ ਉਫ਼ਾਨ ਪਰ ਥੀ। ਨਰੇਸ਼ ਕੇ ਹਰ ਸਵਾਲ ਕਾ ਜਵਾਬ ਚੁਪ੍ਪੀ। ਔਰ ਫਿਰ ਸਵਾਲ-'ਹਮ ਕ੍ਯਾ ਗਾਂਵ ਵਾਪਸ ਨਹੀਂ ਲੌਟ ਸਕਤੇ?'
ਹਿਲ ਉਠਾ ਥਾ ਨਰੇਸ਼। ਕਿਤਨੀ ਉਮ੍ਮੀਦੋਂ ਸੇ ਗਾਂਵ ਸੇ ਸ਼ਹਰ ਆਯਾ ਥਾ। ਅਭਾਵ ਔਰ ਦਰ੍ਦ ਕੇ ਗਾਂਵ ਕੋ ਠੇਂਗਾ ਦਿਖਾਤੇ ਹੁਏ। ਮਾਨੋ ਯੇ ਕਹਤੇ ਹੁਏ-ਦੇਖੋ, ਹਮ ਜਾ ਰਹੇ ਹੈਂ। ਹਮਾਰੇ ਲਿਏ ਤੁਮ੍ਹਾਰੇ ਪਾਸ ਰੋਟੀ ਔਰ ਛਤ ਨਹੀਂ ਹੈ ਤੋ ਹਮ ਭੀ ਤੁਮ੍ਹਾਰੀ ਗੋਦ ਮੇਂ ਰਹਨੇ ਕੋ ਬੇਕਰਾਰ ਨਹੀਂ। ਰਹੋ ਅਕੇਲੇ। ਹਮ ਤੋ ਚਲੇਂ।ਲੇਕਿਨ ਸ਼ਹਰ ਤੋ ਗਾਂਵ ਸੇ ਭੀ ਜ੍ਯਾਦਾ ਬੇਦਰ੍ਦ ਨਿਕਲਾ ਥਾ। ਸ਼ਾਯਦ ਇਸੀਲਿਏ ਉਚਟ ਗਯਾ ਥਾ ਸੁਰਸਤੀ ਕਾ ਮਨ। ਦੋਬਾਰਾ ਪੂਛਾ-'ਤੁਮਨੇ ਜਵਾਬ ਨਹੀਂ ਦਿਯਾ? ਕ੍ਯਾ ਹਮ ਗਾਂਵ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਤੇ?'
'ਕਹਾਂ ਜਾਏਂਗੇ ਗਾਂਵ ਮੇਂ? ਕਿਸਕੇ ਯਹਾਂ ਜਾਏਂਗੇ? ਕੌਨ ਹੈ ਜੋ ਨਜ਼ਰੇਂ ਬਿਛਾਏਂ ਹਮਾਰੇ ਲਿਏ ਬੈਠਾ ਹੈ? ਕ੍ਯਾ ਕਰੇਂਗੇ ਗਾਂਵ ਮੇਂ?'
'ਤੋ ਸ਼ਹਰ ਮੇਂ ਹੀ ਹਮ ਕ੍ਯਾ ਕਰ ਰਹੇ ਹੈਂ। ਗਾਂਵ ਮੇਂ ਤੋ ਕਮ ਸੇ ਕਮ ਮੈਂ ਭੀ ਖੇਤੋਂ ਮੇਂ ਮਜੂਰੀ ਕਰ ਲੂਂਗੀ। ਯਹਾਂ ਦੂਸਰੋਂ ਕੇ ਘਰ ਜਾਕਰ ਚੌਕਾ ਬਰ੍ਤਨ ਕਰਨੇ ਸੇ ਤੋ ਬੇਹਤਰ ਹੈ ਅਪਨੀ ਜਮੀਨ ਕੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨਾ।'
'ਨਹੀਂ ਸੁਰਸਤੀ। ਹਮ ਇਤਨੀ ਜਲ੍ਦੀ ਨਹੀਂ ਹਾਰੇਂਗੇ। ਹਮ ਲੜੇਂਗੇ?'
' ਕਬ ਤਕ , ਜਬ ਬਚ੍ਚੇ ਭੂਖ ਸੇ ਦਮ ਤੋੜ ਦੇਂਗੇ। '
'ਸਮਝਨੇ ਕੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰੋ ਸੁਰਸਤੀ।ਹਮ ਗਾਂਵ ਸੇ ਉਜੜੇ ਹੁਏ ਲੋਗ। ਗਾਂਵ ਨੇ ਹਮੇਂ ਤ੍ਯਾਗ ਦਿਯਾ ਹੈ?'
'ਤੋ ਸ਼ਹਰ ਨੇ ਕੌਨ ਸਾ ਅਪਨਾ ਲਿਯਾ ਹੈ?'
ਇਸ ਸਵਾਲ ਕਾ ਕੋਈ ਜਵਾਬ ਉਸਕੇ ਪਾਸ ਨਹੀਂ ਥਾ। ਵੋ ਭੀ ਚੁਪ ਬੈਠਾ ਰਹਾ। ਬਚ੍ਚੇ ਖੇਲ ਰਹੇ ਥੇ। ਗਂਗਾ ਧੀਰ ਗਂਭੀਰ ਬਹਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਥੀ। ਮਾਨੋ ਉਨਕੇ ਦੁਖ ਕੇ ਬੋਝ ਸੇ ਵੋ ਭੀ ਬੁਰੀ ਤਰਹ ਦਬ ਗਈ ਹੋ।

ਸਮੀਰ ਲਾਲ ਕੀ ਕਹਾਨੀ--ਆਖਿਰ ਬੇਟਾ ਹੂਂ ਤੇਰਾ

ਸਮੀਰ ਲਾਲ ਕਾ ਨਾਮ ਕਿਸੀ ਪਰਿਚਯ ਕਾ ਮੁਹਤਾਜ ਨਹੀਂ। ਬ੍ਲੌਗਿਂਗ ਕਰਨੇ ਵਾਲਾ ਕੋਈ ਭੀ ਸ਼ਖ੍ਸ ਇਨਕੇ ਨਾਮ ਸੇ ਅਨਜਾਨ ਨਹੀਂ। ਏਕ ਬੇਹਤਰੀਨ ਲੇਖਕ ਹੋਨੇ ਕੇ ਸਾਥ-ਸਾਥ ਸਮੀਰ ਜੀ ਏਕ ਅਚ੍ਛੇ ਇਂਸਾਨ ਭੀ ਹੈਂ। ਵੋ ਨ ਕੇਵਲ ਅਚ੍ਛਾ ਲਿਖਤੇ ਹੈਂ ਬਲ੍ਕਿ ਦੂਸਰੋਂ ਕੋ ਲਿਖਨੇ ਕੇ ਲਿਏ ਲਗਾਤਾਰ ਪ੍ਰੋਤ੍ਸਾਹਿਤ ਕਰਤੇ ਰਹਤੇ ਹੈਂ। ਉਨਕੀ ਯੇ ਕਹਾਨੀ ਵੈਸੇ ਤੋ ਉਨਕੇ ਬ੍ਲੌਗ www.udantashtari.blogspot.com ਮੇਂ ਕਾਫੀ ਪਹਲੇ ਛਪ ਚੁਕੀ ਹੈ ਲੇਕਿਨ ਇਤਨੀ ਅਚ੍ਛੀ ਔਰ ਸਂਵੇਦਨਾਓਂ ਸੇ ਲਬਰੇਜ ਕਹਾਨੀ ਹੈ ਕਿ ਇਸੇ ਦੋਬਾਰਾ ਯਹਾਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਿਯਾ ਜਾ ਰਹਾ ਹੈ। ਉਮ੍ਮੀਦ ਹੈ ਆਪਕੋ ਪਸਂਦ ਆਏਗੀ।

ਸਰੌਤਾ ਬਾਈ ਨਾਮ ਥਾ ਉਸਕਾ. ਸੁਬਹ ਸੁਬਹ ੬ ਬਜੇ ਆਕਰ ਕੁਂਡੀ ਖਟਖਟਾਤੀ ਥੀ. ਤਬ ਸੇ ਉਸਕਾ ਜੋ ਦਿਨ ਸ਼ੁਰੁ ਹੋਤਾ ਕਿ ੬ ਘਰ ਨਿਪਟਾਤੇ ਸ਼ਾਮ ਕੇ ੬ ਬਜਤੇ. ਕਪੜਾ, ਭਾਡੂ, ਪੌਂਛਾ, ਬਰਤਨ ਔਰ ਕਭੀ ਕਭੀ ਮਾਲਕਿਨੋਂ ਕੀ ਮਾਲਿਸ਼. ਬਾਤ ਕਮ ਹੀ ਕਰਤੀ ਥੀ.ਪਤਾ ਚਲਾ ਕਿ ਉਸਕਾ ਪਤਿ ਸ਼ਰਾਬ ਪੀ ਪੀ ਕਰ ਮਰ ਗਯਾ ਕੁਛ ਸਾਲ ਪਹਲੇ.

ਪਾਸ ਹੀ ਕੇ ਏਕ ਟੋਲਾ ਮੇਂ ਛੋਟੀ ਸੀ ਕੋਠਰਿਯਾ ਲੇਕਰ ਰਹਤੀ ਥੀ ੧੦ ਰੁਪਯਾ ਕਿਰਾਯੇ ਪਰ.ਏਕ ਬੇਟਾ ਥਾ ਬਸੁਆ. ਉਸੇ ਪਢਾ ਰਹੀ ਥੀ. ਉਸਕਾ ਪੂਰਾ ਜੀਵਨ ਬਸੁਆ ਕੇ ਇਰ੍ਦ ਗਿਰ੍ਦ ਹੀ ਘੂਮਤਾ. ਵੋ ਉਸੇ ਬੜਾ ਆਦਮੀ ਬਨਾਨਾ ਚਾਹਤੀ ਥੀ.ਹਮੇਂ ੭.੩੦ ਬਜੇ ਦਫ੍ਤਰ ਕੇ ਨਿਕਲਨਾ ਹੋਤਾ ਥਾ. ਕਈ ਬਾਰ ਉਸਸੇ ਕਹਾ ਕਿ ੫.੩੦ ਬਜੇ ਆ ਜਾਯਾ ਕਰ ਤੋ ਹਮਾਰੇ ਨਿਕਲਤੇ ਤਕ ਸਬ ਕਾਮ ਨਿਪਟ ਜਾਯੇਂਗੇ ਮਗਰ ਵੋ ੬ ਬਜੇ ਕੇ ਪਹਲੇ ਕਭੀ ਨ ਆ ਪਾਤੀ. ਉਸੇ ੫ ਬਜੇ ਬਸੁਆ ਕੋ ਉਠਾਕਰ ਚਾਯ ਨਾਸ਼੍ਤਾ ਦੇਨਾ ਹੋਤਾ ਥਾ. ਫਿਰ ਉਸਕੇ ਲਿਯੇ ਦੋਪਹਰ ਕਾ ਭੋਜਨ ਬਨਾਕਰ ਘਰ ਸੇ ਨਿਕਲਤੀ ਤਾਕਿ ਜਬ ਵੋ ੧੨ ਬਜੇ ਸ੍ਕੂਲ ਸੇ ਲੌਟੇ ਤੋ ਖਾਨਾ ਖਾ ਲੇ.ਫਿਰ ਰਾਤ ਮੇਂ ਤੋ ਗਰਮ ਗਰਮ ਸਾਮਨੇ ਬਿਠਾਕਰ ਹੀ ਖਾਨਾ ਖਿਲਾਤੀ ਥੀ. ਬਰਸਾਤ ਕੋ ਛੋੜ ਹਰ ਮੌਸਮ ਮੇਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਕੇ ਕੋਠਰੀ ਕੇ ਬਾਹਰ ਹੀ ਪਰਛੀ ਮੇਂ ਸੋਤੀ ਥੀ ਤਾਕਿ ਬਸੁਆ ਕੋ ਦੇਰ ਤਕ ਪਢਨੇ ਔਰ ਸੋਨੇ ਮੇਂ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀ ਨ ਹੋ.

ਸਮਯ ਬੀਤਤਾ ਗਯਾ. ਬਸੁਆ ਪਢਤਾ ਗਯਾ. ਸਰੌਤਾ ਬਾਈ ਘੂਮ ਘੂਮ ਕਰ ਕਾਮ ਕਰਤੀ ਰਹੀ. ਏਕ ਦਿਨ ਗੁਜਿਯਾ ਲੇਕਰ ਆਈ ਕਿ ਬਸੁਆ ਕਾ ਕਾਲਿਜ ਮੇਂ ਦਾਖਿਲਾ ਹੋ ਗਯਾ ਹੈ. ਬਸੁਆ ਕੋ ਸ੍ਕੌਲਰਸ਼ਿਪ ਭੀ ਮਿਲ ਗਈ ਹੈ. ਕਾਲਿਜ ਤੋ ਦੂਰ ਥਾ ਹੀ, ਤੋ ਸ੍ਕੌਲਰਸ਼ਿਪ ਕੇ ਪੈਸੇ ਸੇ ਫੀਸ , ਕਿਤਾਬ ਕੇ ਇਨ੍ਤਜਾਮ ਕੇ ਬਾਦ ਜੋ ਬਚ ਰਹਾ, ਉਸਮੇਂ ਕੁਛ ਘਰੋਂ ਸੇ ਏਡਵਾਨ੍ਸ ਬਟੋਰਕਰ ਉਸਕੇ ਲਿਯੇ ਸਾਈਕਿਲ ਲੇਕਰ ਦੇ ਦੀ. ਪਹਲੇ ਦਿਨ ਬਸੁਆ ਅਪਨੀ ਮਾਂ ਕੋ ਛੋੜਨੇ ਆਯਾ ਥਾ ਸਾਈਕਿਲ ਪਰ ਬੈਠਾ ਕਰ. ਸਰੌਤਾ ਬਾਈ ਕੈਰਿਯਰ ਪਰ ਐਸੇ ਬੈਠਕਰ ਆਈ ਮਾਨੋਂ ਕੋਈ ਰਾਜਰਾਨੀ ਮਰ੍ਸਡੀਜ ਕਾਰ ਸੇ ਆ ਰਹੀ ਹੋ. ਉਸਕੇ ਚੇਹਰੇ ਕੇ ਭਾਵ ਦੇਖਤੇ ਹੀ ਬਨਤੇ ਥੇ. ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਥੀ ਉਸ ਦਿਨ ਵੋ.

ਬਸੁਆ ਕੀ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਸੇ ਵੋ ਫੂਲੀ ਨ ਸਮਾਤੀ. ਬਸੁਆ ਨੇ ਕਾਲਿਜ ਪੂਰਾ ਕਿਯਾ. ਏਕ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਸ੍ਕੂਲ ਸੇ ਏਮ ਬੀ ਏ ਕਿਯਾ. ਫਿਰ ਵੋ ਏਕ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਕਮ੍ਪਨੀ ਮੇਂ ਅਚ੍ਛੀ ਪੋਜੀਸ਼ਨ ਪਰ ਲਗ ਗਯਾ. ਹਰ ਮੌਕੋਂ ਪਰ ਸਰੌਤਾ ਬਾਈ ਖੁਸ਼ ਹੋਤੀ ਰਹੀ. ਉਸਕੀ ਤਪਸ੍ਯਾ ਕਾ ਫਲ ਉਸੇ ਮਿਲ ਰਹਾ ਥਾ. ਉਸਨੇ ਅਭੀ ਅਪਨੇ ਕਾਮ ਨਹੀਂ ਛੋੜੇ ਥੇ. ਏਮ ਬੀ ਏ ਕੀ ਪਢਾਈ ਕੇ ਦੌਰਾਨ ਲਿਯਾ ਕਰ੍ਜਾ ਅਭੀ ਬਸੁਆ ਚੁਕਾ ਰਹਾ ਥਾ ਸ਼ਾਯਦ. ਸੋ ਸਰੌਤਾ ਬਾਈ ਕਾਮ ਕਰਤੀ ਰਹੀ. ਉਮ੍ਰ ਕੇ ਸਾਥ ਸਾਥ ਉਸੇ ਖਾਂਸੀ ਕੀ ਬੀਮਾਰੀ ਭੀ ਲਗ ਗਈ. ਰਾਤ ਰਾਤ ਭਰ ਖਾਂਸਤੀ ਰਹਤੀ.

ਬਸੁਆ ਕਾ ਸਾਥ ਹੀ ਕਾਮ ਕਰ ਰਹੀ ਏਕ ਲੜਕੀ ਪਰ ਦਿਲ ਆ ਗਯਾ ਔਰ ਦੋਨੋਂ ਨੇ ਜਲ੍ਦ ਹੀ ਸ਼ਾਦੀ ਕਰਨੇ ਕਾ ਫੈਸਲਾ ਭੀ ਕਰ ਲਿਯਾ, ਸਰੌਤਾ ਬਾਈ ਭੀ ਬਹੁਰਿਯਾ ਆਨੇ ਕੀ ਤੈਯਾਰੀ ਮੇਂ ਲਗ ਗਈ. ਏਕ ਦਿਨ ਸਰੌਤਾ ਬਾਈ ੫.੩੦ ਬਜੇ ਹੀ ਆ ਗਈ. ਆਜ ਵੋ ਉਦਾਸ ਦਿਖ ਰਹੀ ਥੀ. ਆਜ ਪਹਲੀ ਬਾਰ ਉਸਕੀ ਆਂਖੋਂ ਮੇਂ ਆਸੂਂ ਥੇ. ਬਹੁਤ ਪੂਛਨੇ ਪਰ ਬਤਾਨੇ ਲਗੀ ਕਿ ਕਲ ਜਬ ਘਰ ਪਰ ਚੂਨਾ ਗੇਰੁ ਕਰਨੇ ਕਾ ਇਨ੍ਤਜਾਮ ਕਰ ਰਹੀ ਥੀ ਬਹੁਰਿਯਾ ਕੇ ਸ੍ਵਾਗਤ ਕੇ ਲਿਯੇ, ਤਬ ਬਸੁਆ ਨੇ ਬਤਾਯਾ ਕਿ ਬਹੁਰਿਯਾ ਯਹਾਂ ਨਹੀਂ ਰਹ ਪਾਯੇਗੀ. ਵੋ ਬਹੁਤ ਪਢੀ ਲਿਖੀ ਔਰ ਅਚ੍ਛੇ ਘਰ ਸੇ ਤਾਲ੍ਲੁਕ ਰਖਤੀ ਹੈ ਔਰ ਵੋ ਸ਼ਾਦੀ ਕੇ ਲਿਯੇ ਇਸੀ ਸ਼ਰ੍ਤ ਪਰ ਰਾਜੀ ਹੁਈ ਹੈ ਕਿ ਮੈਂ ਉਸਕੇ ਸਾਥ ਉਨਕੇ ਪਿਤਾ ਜੀ ਕੇ ਘਰ ਪਰ ਹੀ ਰਹੂਂ. ਵੈਸੇ, ਤੂ ਚਿਨ੍ਤਾ ਮਤ ਕਰ, ਮੈਂ ਬੀਚ ਬੀਚ ਮੇਂ ਆਤਾ ਰਹੂਂਗਾ ਮਿਲਨੇ.ਕੋਈ ਭੀ ਕਾਮ ਹੋ ਤੋ ਫੋਨ ਨਮ੍ਬਰ ਭੀ ਦਿਯਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਪਰ ਫੋਨ ਲਗਵਾ ਲੇਨਾ. ਉਸੇ ਚਿਨ੍ਤਾ ਲਗੀ ਰਹੇਗੀ. ਬਹੁਤ ਖ੍ਯਾਲ ਰਖਤਾ ਹੈ ਬੇਚਾਰਾ ਬਸੁਆ. ਜਾਤੇ ਜਾਤੇ ਕਹ ਰਹਾ ਥਾ ਕਿ ਅਬ ਤੋ ਮੇਰਾ ਖਰ੍ਚ ਭੀ ਤੁਝਕੋ ਨਹੀਂ ਉਠਾਨਾ ਹੈ. ਬਸੁਆ ਪਢ ਲਿਖ ਗਯਾ ਹੈ ਤੋ ਤੂ ਏਕਾਧ ਘਰ ਕਮ ਕਰ ਲੇ ਔਰ ਹਫ੍ਤੇ ਮੇਂ ਏਕ ਟਾਈਮ ਕੀ ਛੁਟ੍ਟੀ ਭੀ ਲਿਯਾ ਕਰ. ਅਕੇਲੇ ਕੇ ਲਿਯੇ ਕਿਤਨਾ ਦੌੜੇਗੀ ਭਾਗੇਗੀ ਆਖਿਰ ਤੂ. ਔਰ ਅਬ ਇਸ ਉਮ੍ਰ ਭੀ ਤੂ ਪਹਲੇ ਕੀ ਤਰਹ ਕਾਮ ਕਰੇਗੀ ਤੋ ਸੋਚ, ਮੁਝੇ ਕਿਤਨੀ ਤਕਲੀਫ ਹੋਗੀ. ਆਖਿਰ ਬੇਟਾ ਹੂਂ ਤੇਰਾ.

ਤਬ ਸੇ ਸਰੌਤਾ ਬਾਈ ਰੋਜ ੫.੩੦ ਬਜੇ ਆਨੇ ਲਗੀ.

ਜਂਗਲ ਜਿਂਦਗੀ

ਕਹਾਨੀ

ਨੂਰ ਮੁਹਮ੍ਮਦ ਨੂਰ
ਨੂਰ ਮੁਹਮ੍ਮਦ ਨੂਰ ਸਮਕਾਲੀਨ ਹਿਂਦੀ ਗ਼ਜ਼ਲ ਮੇਂ ਏਕ ਚਰ੍ਚਿਤ ਨਾਮ ਹੈ। ਹਿਂਦੀ ਕੇ ਅਲਾਵਾ ਉਰ੍ਦੂ, ਅਰਬੀ, ਫ਼ਾਰਸੀ, ਬਾਂਗ੍ਲਾ ਔਰ ਭੋਜਪੁਰੀ ਮੇਂ ਸਾਹਿਤ੍ਯ ਕੀ ਹਰ ਵਿਧਾਓਂ ਮੇਂ ਪਿਛਲੇ ਤੀਨ ਦਸ਼ਕੋਂ ਸੇ ਸਕ੍ਰਿਯ ਲੇਖਨ। ਦੋ ਦਰ੍ਜਨ ਕਹਾਨਿਯਾਂ, ਵਿਭਿਨ੍ਨ ਵਿਧਾਓਂ ਕੀ ਪਚਾਸ ਪੁਸ੍ਤਕੋਂ ਕੀ ਸਮੀਕ੍ਸ਼ਾ, ਢੇਰੋਂ ਵ੍ਯਂਗ੍ਯ ਰਚਨਾਏਂ, ਗ਼ਜ਼ਲੇਂ, ਕਵਿਤਾਏਂ ਹਿਂਦੀ ਕੀ ਵਿਭਿਨ੍ਨ ਲਘੁ ਪਤ੍ਰਿਕਾਓਂ ਮੇਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ। ਕਵਿਤਾਓਂ ਕੀ ਪਹਲੀ ਕਿਤਾਬ ਤਾਕਿ ਖਿਲਖਿਲਾਤੀ ਰਹੇ ਪਰਥ੍ਵੀ, ਕਹਾਨੀ ਸਂਗ੍ਰਹ ਆਵਾਜ਼ ਕਾ ਚੇਹਰਾ, ਗ਼ਜ਼ਲ ਸਂਗ੍ਰਹ ਦੂਰ ਤਕ ਸਹਰਾਓਂ ਮੇਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ। ਦਸ ਪੁਸ੍ਤਕੇਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨਾਧੀਨ।

ਪਿਛਲੇ ਪਾਂਚ ਦਿਨੋਂ ਕੇ ਭਯਾਵਹ ਅਂਤਰ੍ਦ੍ਵਨ੍ਦ੍ਵ ਸੇ ਆਜ ਕਹੀਂ ਜਾਕਰ ਨਸੀਮ ਕੋ ਮੁਕ੍ਤਿ ਮਿਲੀ। ਸੋਮਵਾਰ ਕੀ ਦੋਪਹਰ ਅਪਨੇ ਦੋ ਸਾਲ ਕੇ ਮਟਮੈਲੇ ਚਿਥਡ਼ੇ ਪਹਨੇ, ਬੇਟੇ ਕੋ ਅਪਨੀ ਗੋਦ ਮੇਂ ਸੁਲਾ ਰਹੀ, ਉਸ ਪਾਗਲ ਜੈਸੀ ਔਰਤ ਕੋ ਦੇਖਨੇ ਕੇ ਬਾਦ ਸੇ, ਨਿਰਂਤਰ ਪਾਂਚ ਦਿਨੋਂ ਕੀ ਲਂਬੀ ਮਾਨਸਿਕ ਉਥਲ-ਪੁਥਲ ਨੇ ਅਂਦਰ ਸੇ ਪੂਰੀ ਤਰਹ ਤਹਸ-ਨਹਸ ਕਰ ਰਖਾ ਥਾ। ਵਹ ਔਰਤ ਬਾਰ-ਬਾਰ ਉਸਕੇ ਜੇਹਨ ਮੇਂ ਅਪਨੇ ਬਚ੍ਚੇ ਸਮੇਤ ਆ ਧਮਕਤੀ। ਉਸਕਾ ਬਾਰ-ਬਾਰ ਚਾਰੋਂ ਓਰ, ਆਤੇ ਜਾਤੇ ਲੋਗੋਂ ਕੋ ਦੇਖ ਕਰ ਹਾਥ ਫੈਲਾਨਾ, ਰਿਰਿਯਾਨਾ...ਮੁਂਹ ਔਰ ਬਚ੍ਚੇ ਕੀ ਓਰ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਨਾ, ਖਾਤੇ-ਪੀਤੇ, ਸੋਤੇ-ਜਾਗਤੇ ਉਸਕੇ ਜੇਹਨ ਮੇਂ ਕੌਂਧਤੀ ਰਹੀ ਵੋ। ਨਸੀਮ ਉਸਕੇ ਬਚ੍ਚੇ ਕੇ ਬਾਰੇ ਮੇਂ ਸੋਚਤਾ। ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕੌਨ ਹੈ ਪਿਤਾ ਉਸਕਾ? ਅਗਰ ਬਚ੍ਚੇ ਕੋ ਬੁਖਾਰ ਹੋ ਗਯਾ ਤੋ? ਅਗਰ ਵੋ ਔਰਤ ਹੀ ਕਿਸੀ ਬਡ਼ੀ ਬੀਮਾਰੀ ਕੀ ਗਿਰਫ਼੍ਤ ਮੇਂ ਅਚਾਨਕ ਆ ਜਾਯੇ ਤੋ...ਅਚ੍ਛਾ ਬਚ੍ਚੇ ਕੋ ਬੁਖਾਰ ਹੈ, ਯਹ ਔਰਤ ਕ੍ਯਾ ਜਾਨ ਪਾਏਗੀ? ਬਚ੍ਚਾ ਉਸ ਦਿਨ ਔਰਤ ਕੀ ਗੋਦ ਮੇਂ ਬੇਸੁਧ ਪਡ਼ਾ ਸੋ ਰਹਾ ਥਾ...ਕ੍ਯਾ ਉਸੇ ਬੁਖਾਰ ਥਾ? ਸੋਮਵਾਰ ਕੀ ਉਸ ਦੋਪਹਰ ਜਬ ਵੋ ਘਾਟ ਸੇ ਪੁਸ੍ਤਕਾਲਯ ਕੇ ਲਿਏ ਪਤ੍ਰਿਕਾਏਂ ਲੇਕਰ ਲੌਟਾ ਤਬ ਭੀ, ਉਸਨੇ ਦੇਖਾ ਬਚ੍ਚਾ ਉਸਕੀ ਗੋਦ ਮੇਂ ਬੇਸੁਧ ਪਡ਼ਾ ਹੁਆ ਹੈ...ਪਾਸ ਹੀ ਬੈਠੇ ਖੀਰੇ ਵਾਲੇ ਸੇ ਉਸਨੇ ਦੋ ਛਿਲੇ ਹੁਏ ਖੀਰੇ ਕਰੀਦ ਕਰ ਉਸ ਔਰਤ ਕੋ ਦੇਤੇ ਹੁਏ ਕਹਾ-- ''ਏਕਟਾ ਬਾਚ੍ਚਾ ਕੇ ਦੇਬੈ'' (ਏਕ ਬਚ੍ਚੇ ਕੋ ਦੇ ਦੇਨਾ)

''ਓ ਘੁਮੋਚ੍ਚੇ।'' (ਵੋ ਸੋ ਰਹਾ ਹੈ)

''ਠੀਕ ਆਛੇ। ਵੋ ਉਠਲੇ ਓਕੇ ਦਿਏ ਦੇਬੇ।'' (ਠੀਕ ਹੈ, ਜਬ ਵੋ ਉਠੇਗਾ ਤੋ ਉਸੇ ਦੇ ਦੇਨਾ)

''ਹਾਂ, ਰੇਖੇ ਦਿਚ੍ਛੀ'।'' (ਅਚ੍ਛਾ, ਮੈਂ ਰਖ ਦੇਤੀ ਹੂਂ)

ਉਸ ਔਰਤ ਨੇ ਖੀਰੇ ਕੋ ਕਟੋਰੇ ਮੇਂ ਡਾਲ ਲਿਯਾ ਥਾ। ਵੋ ਫਿਰ ਅਪਨੇ ਦਫ੍ਤਰ ਚਲਾ ਆਯਾ ਥਾ। ਪਰ ਏਕ ਨਾਮਾਲੂਮ ਸੀ ਬੇਚੈਨੀ ਥੀ ਕਿ ਉਸੇ ਮਥੇ ਦੇ ਰਹੀ ਥੀ ਔਰ ਉਸਕੀ ਜਡ਼ ਮੇਂ ਵੋ ਪਾਗਲ ਸੀ ਔਰਤ ਔਰ ਉਸਕਾ ਦੋ ਸਾਲ ਕਾ ਬੇਟਾ...ਉਸੀ ਦਿਨ ਬਾਦ ਮੇਂ, ਕੋਈ ਚਾਰ ਬਜੇ ਕੇ ਆਸਪਾਸ ਉਸੇ ਹਠਾਤ ਖ੍ਯਾਲ ਆਯਾ ਅਰੇ! ਉਸ ਬਚ੍ਚੇ ਕੋ ਬੁਖਾਰ ਹੈ ਯਾ ਨਹੀਂ ਯਹ ਤੋ, ਉਸ ਔਰਤ ਕੋ ਖੀਰੇ ਦੇਤੇ ਵਕ੍ਤ ਪੂਛਨਾ ਹੀ ਭੂਲ ਗਯਾ ਥਾ। ਨਸੀਮ ਅਪਨੇ ਅਂਦਰ ਕੀ ਪਾਗਲ ਬੇਚੈਨਿਯੋਂ ਪਰ ਸਵਾਰ ਫਿਰ ਭਾਗਾ ਘਾਟ ਕੀ ਓਰ। ਪਰ ਯਹ ਕ੍ਯਾ? ਔਰਤ ਵਹਾਂ ਨਹੀਂ ਥੀ। ਵਹ ਅਪਨੇ ਬਚ੍ਚੇ ਕੇ ਲੇਕਰ ਕਹਾਂ ਚਲੀ ਗਈ? ਉਸਨੇ ਦੋਨੋਂ ਤਰਫ ਕੇ ਫੁਟਪਾਥੋਂ ਪਰ ਦੂਰ ਤਕ...ਘਾਟ ਪਰ...ਫੇਯਰਲੀ ਸੇ ਲੇਕਰ ਆਰ੍ਮੇਨਿਯਮ ਘਾਟ ਤਕ ਚਾਰੋਂ ਓਰ ਉਸ ਔਰਤ ਕੋ ਤਲਾਸ਼ਾ ਪਰ ਵਹ ਕਹੀਂ ਨਹੀਂ ਥੀ। ਇਸਕੇ ਸਾਥ ਹੀ ਨਸੀਮ ਨੇ ਭੀ ਜੈਸੇ ਮਹਸੂਸ ਕਿਯਾ ਕਿ ਵਹ ਭੀ ਕਹੀਂ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਆਖਿਰ ਖੁਦਾ ਨੇ ਉਸੇ ਇਸ ਬੇਦਿਲ ਦੁਨਿਯਾ ਮੇਂ ਭੀ ਐਸਾ ਕਮਬਖ੍ਤ ਦਿਲ ਕ੍ਯੋਂ ਅਤਾ ਫਰਮਾਯਾ? ਇਤਨੀ ਭਾਵੁਕਤਾ, ਐਸੀ ਛਲ-ਛਲ ਸਂਵੇਦਨਾ ਕੋਈ ਅਚ੍ਛੀ ਬਾਤ ਨਹੀਂ ਮਾਨੀ ਜਾਤੀ ਇਸ ਦੁਨਿਯਾ ਮੇਂ। ਆਲੋਚਨਾ ਭੀ ਅਤਿ ਭਾਵੁਕ ਏਵਂ ਸਘਨ ਸਂਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਰਚਨਾਓਂ ਕੋ ਅਚ੍ਛੀ ਨਿਗਾਹ ਸੇ ਨਹੀਂ ਦੇਖਤੀ। ਇਸੇ ਵਹ ਲੇਖਕ ਕੀ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਔਰ ਨਾਸਮਝੀ ਕਹਕਰ ਖ਼ਾਰਿਜ ਕਰ ਦੇਤੀ ਹੈ।

ਫਿਰ ਨਸੀਮ ਨੇ ਖੁਦ ਕੋ ਦਿਲਾਸਾ ਦਿਯਾ...ਅਰੇ ਠੀਕ ਹੈ, ਕਹੀਂ ਔਰ ਚਲੀ ਗਈ ਹੋਗੀ...ਹੋ ਸਕਤਾ ਹੈ ਬਚ੍ਚੇ ਕੋ ਸਚਮੁਮ ਬੁਖਾਰ ਹੋ ਔਰ ਉਸੇ ਪਤਾ ਚਲ ਗਯਾ ਹੋ ਔਰ ਵਹ ਬਚ੍ਚੇ ਕੇ ਲਿਏ ਕਹੀਂ ਦਵਾ ਮਾਂਗਨੇ ਚਲੀ ਗਈ ਹੋ। ਉਸਨੇ ਕਈ ਤਰਹ ਸੇ ਖੁਦ ਕੋ ਤਸਲ੍ਲੀ ਦੀ...ਬਡ਼ੇ ਬੇਵਕੂਫ ਹੋ ਯਾਰ। ਅਰੇ ਇਤਨਾ ਭੀ ਕ੍ਯਾ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋਨਾ? ਦੁਨਿਯਾ ਮੇਂ ਹਜ਼ਾਰੋਂ-ਲਾਖੋਂ ਐਸੇ ਹੈਂ, ਜਿਨਕਾ ਘਰ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਦਰ ਨਹੀਂ, ਜ਼ਰ-ਜ਼ਮੀਨ ਨਹੀਂ। ਖਾਨੇ-ਪਹਨਨੇ ਕੋ ਨਹੀਂ...ਊਪਰ ਸੇ ਦਰ-ਦਰ ਕੀ ਠੋਕਰੇਂ, ਫਿਰ ਤੁਮ ਤੋ ਯੂਂ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋ ਰਹੇ ਹੋ ਮਾਨੋ ਵੋ ਕੋਈ ਤੁਮ੍ਹਾਰੀ ਰਿਸ਼੍ਤੇਦਾਰ ਹੋ...ਛੋਡ਼ੋ ਯਾਰ...ਕਹੀਂ ਹੋਗੀ ਵਹ..ਫਿਰ ਕਿਸੀ ਦਿਨ ਨਜ਼ਰ ਆ ਜਾਏਗੀ ਅਪਨੇ ਬਚ੍ਚੇ ਕੇ ਸਾਥ..ਇਸ ਬਾਰ ਖੀਰਾ ਨਹੀਂ...ਪਾਵਰੋਟੀ ਬਿਸ੍ਕੁਟ ਖਿਲਾ ਦੇਨਾ। ਨਸੀਮ ਫਿਰ ਅਪਨੇ ਦਫ੍ਤਰ ਕੇ 'ਕਹੀਂ' ਮੇਂ ਲੌਟ ਆਯਾ ਥਾ, ਜੈਸੇ ਵਹ ਦੁਨਿਯਾ ਕੇ ਕਿਸੀ ਔਰ ਕਹੀਂ ਮੇਂ ਹਠਾਤ ਸਮਾ ਗਈ ਥੀ।

ਸੋਮਵਾਰ, ਮਂਗਲਵਾਰ, ਵਹ ਅਂਦਰ ਹੀ ਅਂਦਰ ਟੂਟਤਾ-ਬਿਖਰਤਾ ਰਹਾ, ਪਿਘਲਤਾ ਰਹਾ...ਏਕ ਅਜੀਬ ਕਿਸ੍ਮ ਕੀ ਉਦਾਸੀ-ਬੇਚੈਨੀ ਵ੍ਯਾਕੁਲਤਾ ਮੇਂ ਲਿਪਟਾ, ਸੋਚਤਾ ...ਬਸੋਂ ਮੇਂ, ਦਫ੍ਤਰ ਔਰ ਘਰ ਮੇਂ...ਪਤ੍ਨੀ ਨੇ ਕਈ ਬਾਰ ਉਸਕੋ ਇਸ ਕੈਫਿਯਤ ਕੇ ਸਾਥ ਪਕਡ਼ਾ ਭੀ...''ਕਾ ਹੁਆ ਹੈ ਜੀ? ਕਈ ਦਿਨ ਸੇ ਬਡ਼ਾ ਖੋਏ ਲਗ ਰਹੇ ਹੈਂ। ਔਫਿਸ ਮੇਂ ਕਿਸੀ ਸੇ ਝਗਡ਼ਾ-ਵਗਡ਼ਾ ਹੁਆ ਹੈ ਕਾ? ਕੌਨੋ ਅਫਸਰ ਕੁਛ ਬੋਲ ਦਿਯਾ ਹੈ...ਕਿਤਨੀ ਬਾਰ ਸਮਝਾਯਾ ਕਿ ਅਫਸਰ ਲੋਗ ਸੇ ਦੂਰ ਰਹਿਏ...ਊ ਲੋਗ ਆਪਕਾ ਕ਼ਦਰ ਨਹੀਂ ਕਰੇਗਾ...ਪਰ ਆਪ?'' ''ਅਰੇ, ਨਹੀਂ ਐਸੀ ਕੋਈ ਬਾਤ ਨਹੀਂ ਹੈ। ...ਦੌਰਾ ਪਡ਼ਾ ਹੈ...ਦੇਖ ਨਹੀਂ ਰਹੀ ਹੋ, ਸੁਬਹ ਉਠਕਰ...ਫਿਰ ਦਫ੍ਤਰ ਸੇ ਆਕਰ ਕ੍ਯਾ ਕਰਤਾ ਹੂਂ।''

ਫਿਰ ਬੁਧ ਸੇ ਸ਼ੁਕ੍ਰਵਾਰ ਤਕ ਯਹੀ ਕੈਫ਼ਿਯਤ ਬਨੀ ਰਹੀ...ਪਹਲੇ ਕੁਛ ਸ਼ੇਰ ਸੂਝੇ...ਨਸੀਮ ਨੇ ਸੋਚਾ ਏਕ ਗ਼ਜ਼ਲ ਹੀ ਹੋ ਜਾਯ...ਪਰ ਬਾਤ ਨਹੀਂ ਬਨੀਂ...ਫਿਰ ਏਕ ਨਜ਼੍ਮ...ਉਸੇ ਲਗਾ ਯਹੀ ਠੀਕ ਰਹੇਗੀ। ਪਰ ਗ਼ਜ਼ਲ ਕੀ ਤਰਹ ਵੋ ਭੀ ਚਾਰ-ਪਾਂਚ ਪਂਕ੍ਤਿਯੋਂ ਕੇ ਬਾਦ ਬਿਲਾ ਗਈ...ਤਮਾਮ ਮਸ਼ਕ੍ਕਤੋਂ ਪਰ ਪਾਨੀ ਫਿਰ ਗਯਾ। ਨ ਗ਼ਜ਼ਲ ਪੂਰੀ ਹੁਈ, ਨ ਨਜ਼੍ਮ ਅਪਨੇ ਅਂਜ਼ਾਮ ਕੋ ਪਹੁਂਂਚੀ...ਬੇਚੈਨੀ ਥੀ ਕਿ ਉਸਨੇ ਗ਼ਜ਼੍ਲੋਨਜ਼੍ਮ ਕੇ ਅਸ਼੍ਆਰ ਮੇਂ ਦਾਖਿਲ ਹੋਨੇ ਸੇ ਇਂਕਾਰ ਕਰ ਦਿਯਾ ਥਾ...ਬਹੁਤ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀ,...ਫਿਕ੍ਰ ਔਰ ਖ੍ਯਾਲ ਕੇ ਘੋਡ਼ੇ ਦੌਡ਼ਾਏ...ਪਰ ਹਾਸਿਲਅਦੂਰੀ ਨਜ਼੍ਮੇਂ-ਗ਼ਜ਼ਲੇਂ...ਫਟੇ ਹੁਏ ਦਿਲ ਕੀ ਬੇਚੈਨ ਆਵਾਜ਼ੇਂ ਅਲ੍ਫਾਜ਼ ਮੇਂ ਪਨਾਹ ਨਹੀਂ ਪਾ ਸਕੀਂ। ਉਨ ਗ਼ਜ਼ਲੋਂ ਕੇ ਅਲਫਾਜ਼ ਮੇਂ, ਜਿਨਮੇਂ ਗ਼ਾਲਿਬ ਨੇ ਦਰ੍ਦੇ ਗ਼ਮ ਕੀ ਕਿਤਨੀ ਹੀ ਕਾਯਨਾਤ ਨਿਚੋਡ਼ ਡਾਲੀ ਥੀਂ। ਲੇਕਿਨ ਉਨਸੇ ਭੀ ਤੋ ਵੋ ਸਬਕੁਛ, ਜੋ ਆਦਮੀ ਕੋ ਆਦਮੀ ਕੇ ਅਂਦਰ ਕੇ ਆਦਮੀ ਔਰ ਉਸਕੀ ਦੁਨਿਯਾ ਕੋ ਯਕਾਯਕ ਤਬਾਹੋ ਬਰ੍ਬਾਦ ਕਰ ਦੀ ਜਾਤੀ ਹੈ, ਲਫਡ਼ੋਂ ਮੇਂ ਉਸੀ ਤਰਹ ਨਹੀਂ ਨਿਚੋਡ਼ਾ ਗਯਾ ਥਾ। ਤਬ ਉਨ੍ਹੇਂ ਭੀ ਅਪਨੇ ਦੁਖੋਂ ਕੋ ਬਯਾਨ ਕਰਨੇ ਕੇ ਲਿਏ ਡਾਯਰੀ 'ਦਸ੍ਤਮ੍ਬੂ' ਲਿਖਨੀ ਪਡ਼ੀ ਥੀ...ਔਰ ਖ਼ੁਤੂਤ ਭੀ।

ਪਰ ਆਜ ਉਸਨੇ ਅਪਨੀ ਇਨ ਬੇਚੈਨਿਯੋਂ ਸੇ ਛੁਟਾਕਾਰਾ ਪਾ ਹੀ ਲਿਯਾ...ਪਾਂਚ ਦਿਨੋਂ ਸੇ ਅਂਦਰ ਹੀ ਅਂਦਰ ਘੁਮਡ਼ ਰਹੀ ਬੇਚੌਨਿਯੋਂ ਕਾ ਲਾਵਾ ਅਨ੍ਤਤ: ਪੂਰੀ ਤਰਹ ਪਿਘਲ ਕਰ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਹੀ ਗਯਾ। ਉਸਨੇ ਚਾਰ-ਪਾਂਚ ਪਨ੍ਨੇ ਘਸੀਟੇ ਔਰ ਪੂਰਾ ਕਾ ਪੂਰਾ ਲਾਵਾ ਏਕ ਕਹਾਨੀ ਕੇ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਬ੍ਦੋਂ ਮੇਂ... ਨਸੀਮ ਕੋ ਤਭੀ ਸੇ ਕੁਛ ਰਾਹਤ ਸੀ ਮਹਸੂਸ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ...ਪਰ ਰਾਹਤ ਸੇ ਉਸੇ ਅਪਨੀ ਅਂਦਰੂਨੀ ਹਲਚਲੋਂ-ਬੇਚੈਨਿਯੋਂ ਸੇ ਮਿਲੀ ਹੈ। ਪਰ ਵੋ ਔਰਤ ਔਰ ਉਸਕਾ ਨਂਗਧਡ਼ਂਗ ਮਟਮੈਲਾ ਭੂਖਾ ਬਚ੍ਚਾ...ਉਸ ਔਰਤ ਔਰ ਬਚ੍ਚੇ ਕੋ ਉਸਨੇ ਅਪਨੀ ਕਹਾਨੀ ਮੇਂ ਨਹਲਾਯਾ ਔਰ ਅਚ੍ਛੇ ਕਪਡ਼ੇ ਪਹਨਾਕਰ ਅਚ੍ਛੇ ਭੋਜਨ ਭੀ ਦਿਯਾ ਹੈ...ਅਪਨੇ ਮਨ ਕੀ ਤਸਲ੍ਲੀ ਉਸਨੇ ਕਹਾਨੀ ਲਿਖ ਕਰ ਕਰ ਲੀ ਹੈ...ਅਪਨਾ ਸਾਰਾ ਬੇਚੈਨ ਗੁਬਾਰ ਭੀ ਉਸਨੇ ਨਿਕਾਲ ਲਿਯਾ ਹੈ...ਪਰ ਸਚਮੁਚ ਵਹ ਔਰਤ ਕ੍ਯਾ ਅਬ ਤਕ ਕਹੀਂ ਨਹਾ ਚੁਕੀ ਹੋਗੀ ਔਰ ਉਸਨੇ ਅਪਨੇ ਬਚ੍ਚੇ ਕੋ ਭੀ ਨਹਲਾ ਦਿਯਾ ਹੋਗਾ? ਕ੍ਯਾ ਉਨ ਦੋਨੋਂ ਨੇ ਇਸ ਸਮਯ ਸਾਫ਼ ਕਪਡ਼ੇ ਪਹਨ ਲਿਯੇ ਹੋਂਗੇ...ਬਢ਼ਿਯਾ ਭਰਪੇਟ ਭੋਜਨ ਕ੍ਯਾ ਉਨ੍ਹੇਂ ਮਿਲ ਗਯਾ ਹੋਗਾ? ਕ੍ਯਾ ਵਹ ਔਰਤ ਇਸ ਸਮਯ ਕਿਸੀ ਸੁਰਕ੍ਸ਼ਿਤ ਸ੍ਥਾਨ ਪਰ ਅਪਨੇ ਬਚ੍ਚੇ ਕੋ ਅਪਨੀ ਛਾਤੀ ਸੇ ਚਿਮਟਾਏ ਸੁਖ ਕੀ ਨੀਂਦ ਸੋ ਰਹੀ ਹੋਗੀ?

ਨਸੀਮ ਕੋ ਲਗਾ ਉਸਕੀ ਰਾਹਤ ਬਾਢ਼ਜ਼ਦਾ ਲੋਗੋਂ ਕੋ ਮਿਲੀ ਰਹੀ ਰਾਹਤ ਸੇ ਜ਼੍ਯਾਦਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਉਨ੍ਹੇਂ ਆਸਮਾਨ ਸੇ ਗਿਰਾਏ ਗਏ ਚਿਉਡ਼ਾ-ਗੁਡ਼-ਬਿਸ੍ਕੁਟ ਕੇ ਪੈਕੇਟ ਬਡ਼ੀ ਮੁਸ਼੍ਕਿਲ ਸੇ ਮਿਲ ਪਾਤੇ ਹੈਂ, ਔਰ ਉਸੇ ਏਕ ਕਹਾਨੀ ਮਿਲ ਗਈ ਹੈ...ਲੇਖਕ ਕਾ ਜ਼ਮੀਰ ਭੀ ਲੇਖਕ ਹੀ ਹੋਤਾ ਹੈ...ਨਸੀਮ ਕੋ ਲਗਾ ਮਗਰ ਉਸਕੇ ਲੇਖਕ ਕਾ ਜ਼ਮੀਰ ਮਗਰ ਲੇਖਕ ਨਹੀਂ ਹੈ...ਵਹ ਲੇਖਕ ਕੀ ਤਰਹ ਨਹੀਂ ਸੋਚਤਾ...ਸ਼ਾਇਰੋਂ ਕੀ ਤਰਹ ਫਿਕ੍ਰਮਂਦ ਔਰ ਫਨਪਰਸ੍ਤ ਨਹੀਂ ਹੈ...

ਉਸਕਾ ਜ਼ਮੀਰ ਉਸਕੇ ਅਂਦਰ ਸੇ ਬਲ ਖਾਕਰ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਆਯਾ ਔਰ ਬੋਂਸਾਈ ਆਦਮੀ ਕੀ ਸ਼ਕ੍ਲ ਮੇਂ ਉਸਕੇ ਰਾਇਟਿਂਗ ਟੇਬਲ ਪਰ ਖਡ਼ਾ ਹੋ ਗਯਾ... ''ਕ੍ਯੋਂ ਮਿਲ ਗਈ ਤੁਝੇ ਰਾਹਤ? ਪਾਂਚ ਦਿਨ ਸੇ ਇਸੀ ਕੇ ਲਿਏ ਤਡ਼ਪ ਰਹਾ ਥਾ ਨ ਤੂ? ਗ਼ਜ਼ਲ, ਨਜ਼੍ਮ ਔਰ ਆਖਿਰ ਮੇਂ ਕਹਾਨੀ... ਵਾਹ ਕ੍ਯਾ ਕਹਾਨੀ ਹੈ? ਏਕ ਔਰਤ ਜਿਸਕਾ ਕੋਈ ਨਹੀਂ...ਪਰ ਉਸਕਾ ਏਕ ਬਚ੍ਚਾ ਹੈ...ਵਹ ਭੀਖ ਮਾਂਗ ਕਰ ਅਪਨਾ ਔਰ ਅਪਨੇ ਬਚ੍ਚੇ ਕਾ ਗੁਜਾਰਾ ਕਰਤੀ ਹੈ...ਫੁਟਪਾਥੋਂ ਪਰ ਰਹਤੀ ਹੈ...ਅਰੇ! ਵਹ ਭੀ ਪੈਦਾ ਹੁਈ ਹੋਗੀ...ਹੋਂਗੇ ਉਸਕੇ ਭੀ ਮਾਂ-ਬਾਪ...ਭਾਈ-ਬਹਨ...ਰਿਸ਼੍ਤੇਦਾਰ ਕਹਾਂ ਮਰ ਗਏ ਸਬ? ਉਸ ਬਚ੍ਚੇ ਕਾ ਬਾਪ ਕੌਨ ਹੈ? ਕਹਾਂ ਹੈ ਵੋ... ਕਿਸਨੇ ਉਸ ਔਰਤ ਕੋ ਇਸ ਦਸ਼ਾ ਮੇਂ ਪਹੁਂਚਾਯਾ...ਦੇਖਾ ਹੈ ਤੁਮਨੇ...ਕਿਸੀ ਮਰ੍ਦ ਕੋ ਏਕ ਬਚ੍ਚੇ ਕੇ ਸਾਥ ਰਹਤੇ ਹੁਏ ਇਸ ਹਾਲਤ ਮੇਂ...ਫੁਟਪਾਥ ਪਰ ਭੀਖ ਮਾਂਗ ਕਰ ਖਾਤੇ ਹੁਏ...ਚੀਰਹਰਣ ਦ੍ਰੋਪਦੀ ਕਾ, ਯੁਧਿਸ਼੍ਠਿਰ ਕਾ ਕ੍ਯੋਂ ਨਹੀਂ? ਕ੍ਯਾ ਹੈ ਔਰਤ ਮੇਂ ਜੋ ਸਿਰ੍ਫ ਔਰ ਸਿਰ੍ਫ ਉਸੀ ਕੀ ਬੇਹੁਰਮਤੀ, ਉਸੀ ਕਾ ਅਨਾਦਰ..ਹਰ ਕਾਲ ਖਂਡ ਮੇਂ...ਔਰ ਆਜ ਭੀ ਸ੍ਤ੍ਰੀ ਵਿਮਰ੍ਸ਼...ਕਾਹੇ ਕਾ ਵਿਮਰ੍ਸ਼...ਵਿਮਰ੍ਸ਼ ਕੇ ਲਿਏ ਵਿਮਰ੍ਸ਼...ਦਲਿਤ ਵਿਮਰ੍ਸ਼...ਦਲਿਤ ਕੋ ਔਰ...ਔਰ...ਰੋਜ...ਰੋਜ ਪਦਦਲਿਤ ਕਰੋ ਔਰ ਫਿਰ ਉਸ ਪਰ ਦਲਿਤ ਵਿਮਰ੍ਸ਼... ਕਹਾਨੀ ਲਿਖਕਰ ਰਾਹਤ ਮਹਸੂਸ ਕਰ ਰਹੇ ਹੈਂ...ਅਰੇ ਕੈਸੀ ਔਰ ਕਹਾਂ ਕੀ ਰਾਹਤ...ਕ੍ਯਾ ਰਾਹਤ ਪਾਨੇ ਕੇ ਲਿਏ ਹੀ ਲਿਖਾ ਜਾਯ ਕੇਵਲ? ਔਰ ਚੀਜੇਂ-ਸੂਰਤੇ ਬਨੀ ਰਹੇਂ...ਪ੍ਰੇਮਚਂਦ ਨੇ ਸੈਕਡ਼ੋਂ ਕਹਾਨਿਯਾਂ ਲਿਖੀਂ, ਉਪਨ੍ਯਾਸ ਲਿਖੇ, ਭਾਸ਼ਣ ਦਿਏ...ਕਥਾ ਔਰ ਉਪਨ੍ਯਾਸ ਸਮ੍ਰਾਟ ਮਾਨੇ ਗਏ...ਸਾਰਾ ਜੀਵਨ ਉਨ੍ਹੋਂਨੇ ਕਿਸਾਨੋਂ-ਮਜੂਰੋਂ ਔਰ ਗਰੀਬੋਂ ਕੀ ਕਹਾਨਿਯੋਂ ਕੀ ਖੇਤੀ ਕੀ। ਆਜ ਉਨਕੇ ਨਾਮ ਪਰ ਲਾਖੋਂ-ਕਰੋਡ਼ੋਂ ਕੇ ਵਾਰੇ ਨ੍ਯਾਰੇ ਹੋ ਰਹੇ ਹੈਂ ਲੇਕਿਨ ਆਜ ਸ੍ਥਿਤਿ ਕ੍ਯਾ ਹੈ? ਉਨਕੇ ਹਲਕੂ-ਹੋਰੀ ਮੁਲ੍ਕ ਮੇਂ ਚਾਰੋਂ ਓਰ ਆਤ੍ਮਹਤ੍ਯਾਏਂ ਕਰ ਰਹੇ ਹੈਂ...ਜਗਹ-ਜਗਹ ਉਨਕੇ ਹਲਕੂ-ਹੋਰੀ ਕੀ ਜ਼ਮੀਨੇਂ ਜਬਰਨ ਉਨਸੇ ਛੀਨ ਕਰ ਉਨ੍ਹੇਂ ਮਾਰਾ ਪੀਟਾ ਔਰ ਉਨਕੀ ਜ਼ਮੀਨ ਸੇ ਬੇਦਖਲ ਕਿਯਾ ਜਾ ਰਹਾ ਹੈ, ਉਨਕੇ ਘੀਸੂ-ਮਾਧਵ ਕੀ ਸਂਤਤਿਯੋਂ ਕੀ ਸਂਖ੍ਯਾ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਮੇਂ ਦਿਨ ਦੂਨੀ ਰਾਤ ਚੌਗੁਨੀ ਕੀ ਰਫ੍ਤਾਰ ਸੇ ਬਢ਼ ਰਹੀ ਹੈ...ਕਾਲਿਦਾਸ ਕੀ ਸ਼ਕੁਂਤਲਾ ਹੀ ਉਨਕੀ ਨਿਰ੍ਮਲਾ ਹੈ...ਔਰ ਤੁਮ੍ਹਾਰੀ ਨਿਰ੍ਮਲਾ ਔਰਤ...ਯਹ ਔਰਤ ਜੋ ਅਨਾਮ ਹੈ...ਔਰ ਨਿਸ਼੍ਚਿਤ ਰੂਪ ਸੇ ਵਹ ਲਡ਼ਕਾ ਇਸ ਔਰਤ ਕਾ ਭਰਤ ਨਹੀਂ ਹੈ...ਕੌਨ ਹੈ ਯਹ ਲਡ਼ਕਾ....ਕਹਾਨੀ ਲਿਖ ਕਰ ਰਾਹਤ ਮਹਸੂਸ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋ...ਪੂਛੋ...ਪੂਛੋ...ਅਪਨੀ ਬੀਵੀ ਸੇ ਪੂਛੋ...ਸਾਰਾ ਸਾਰਾ ਦਿਨ ਗਰਹਸ੍ਥੀ ਕੇ ਹਿਮਾਲਯ ਵੋ ਲਾਂਘਤੀ ਹੈ....ਪਾਰ ਕਰਤੀ ਹੈ ਰੋਜ ਰੋਜ ਅਭਾਵੋਂ ਕੇ ਭਯਾਵਹ ਜਂਗਲ...। ਵਸਂਤ ਜਲੇ ਹੁਏ ਵਨੋਂ ਕੀ ਤਰਹ ਉਸਕੇ ਹੋਠੋਂ ਪਰ ਫਡ਼ਫਡ਼ਾਤਾ ਰਹਤਾ ਹੈ...ਸਾਰਾ...ਸਾਰਾ ਦਿਨ...ਝਾਡ਼ੂ-ਬੁਹਰੂ, ਧੋਨਾ-ਪੋਂਛਨਾ, ਸੀਨਾ-ਪੀਰੋਨਾ, ਰਸੋਈ ਔਰ...ਰਾਤ ਫਿਰ ਤੋਡ਼ਤੀ ਹੈ ਸਿਤਮ...ਸਿਤਮ ਉਸਕੀ ਦੇਹ ਪਰ...ਔਰ ਵਹ ਪਸਰ ਜਾਤੀ ਹੈ ਪਰਥ੍ਵੀ ਕੀ ਤਰਹ ਬੇਜੁਬਾਨ....ਪੂਛੋ...ਪੂਛੋ...ਕਿਤਨਾ ਰਾਹਤ ਮਹਸੂਸ ਕਰਤੀ ਹੈ ਵਹ ਯਹ ਸਬ ਕਰਤੇ ਹੁਏ...ਏਕ ਕਹਾਨੀ ਲਿਖਕਰ ਰਾਹਤ ਮਹਸੂਸ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋ....ਔਰ ਬਸ ਸਾਰੀ ਜਿਮ੍ਮੇਦਾਰੀ ਖਤ੍ਮ....ਲਾਨਤ ਹੈ...ਹਜ਼ਾਰ ਲਾਨਤ ਹੈ ਤੁਮ ਪਰ....ਤੁਮ੍ਹਾਰੇ ਲੇਖਕ ਪਰ...ਆਖ ਥੂsss....

ਇਤਨਾ ਲਂਬਾ ਡਾਯਲੌਗ ਝਾਡ਼ ਕਰ ਨਸੀਮ ਕਾ ਜ਼ਮੀਰ ਤੋ ਗਾਯਬ ਹੋ ਗਯਾ ਪਰ ਉਸਨੇ ਸਿਰ ਪਕਡ਼ ਲਿਯਾ। ਲਗਾ ਕਿਸੀ ਨੇ ਉਸਕੇ ਸਿਰ ਪਰ ਹਥੌਡ਼ੋਂ ਸੇ ਪ੍ਰਹਾਰ ਕਿਯਾ ਹੋ। ਉਸਨੇ ਏਕ ਸਿਗਰੇਟ ਸੁਲਗਾ ਲੀ ਮਾਨੋ ਐਸਾ ਕਰਤੇ ਹੀ ਉਸੇ ਇਸ ਭਯਾਨਕ ਮਾਨਸਿਕ ਸ੍ਥਿਤਿ ਸੇ ਮੁਕ੍ਤਿ ਮਿਲ ਜਾਏਗੀ। ਥੋਡ਼ਾ ਸ੍ਥਿਰ ਹੋਨੇ ਪਰ ਫਿਰ ਵਹ ਕਹਾਨੀ ਕੇ ਨੇਕਪਲ ਠੀਕ ਕਰਨੇ ਲਗਾ...ਤਭੀ ਉਸਨੇ ਦੇਖਾ...ਪਤ੍ਨੀ ਜੋ ਰਸੋਈ ਮੇਂ ਥੀ...ਹਠਾਤ੍ ਬਰਾਮਦੇ ਮੇਂ ਆਕਰ ਫਰ੍ਸ਼ ਪਰ ਧਮ੍ਮ ਸੇ ਬੈਠ ਗਈ 'ਯਾ ਅਲ੍ਲਾਹ! ਰਹਮ ਕਰ ਮਾਲਿਕ।' ਉਸਕੀ ਆਵਾਜ਼ ਮੇਂ ਏਕ ਅਜੀਬ ਤਰਹ ਕੀ ਵੇਦਨਾ ਔਰ ਖੀਝ ਭਰੀ ਹੁਈ ਥੀ ਔਰ ਉਸਕੇ ਭਾਵ ਭੀ ਜੈਸੇ ਉਸਕੇ ਚੇਹਰੇ ਪਰ ਉਭਰ ਆਏ ਥੇ. ਉਸਨੇ ਦੇਖਾ ਗਮਲੇ ਮੇਂ ਆਟਾ ਸਾਨਨੇ ਕੇ ਲਿਏ ਅਭੀ ਵੈਸਾ ਹੀ ਪਡ਼ਾ ਹੁਆ ਥਾ। ਸਾਮਨੇ ਜਗ ਮੇਂ ਪਾਨੀ ਭੀ ਪਡ਼ਾ ਥਾ। ਉਸਨੇ ਇਸ ਬਾਰ ਗੌਰ ਸੇ ਦੇਖਾ, ਗਰ੍ਮੀ ਔਰ ਘਮੌਰਿਯੋਂ ਕੀ ਮਾਰ ਸੇ ਪਤ੍ਨੀ ਕੀ ਗਰ੍ਦਨ ਔਰ ਨਿਚਲੇ ਹਿਸ੍ਸੇ ਸ੍ਯਾਹ ਧਬ੍ਬੋਂ ਸੇ ਹੋ ਰਹੇ ਥੇ।

''ਕ੍ਯਾ ਹੁਆ? ਬਹੁਤ ਥਕ ਗਈ ਲਗਤੀ ਹੋ, ਤਬੀਯਤ ਤੋ ਠੀਕ ਹੈ ਨਾ...ਦੋ... ਮੈਂ ਆਟਾ ਸਾਨ ਦੂਂ....''

ਪਤ੍ਨੀ ਨੇ ਉਸੇ ਘਾਯਲ ਸਿਂਹਨੀ ਕੀ ਤਰਹ ਘੂਰ ਕਰ ਦੇਖਾ ਮਾਨੋ ਨਸੀਮ ਨੇ ਕੋਈ ਬਹੁਤ ਗਲਤ ਬਾਤ ਕਹ ਦੀ ਹੋ। ''ਹਮ ਆਪਕੋ ਬੋਲੇ ਹੈਂ ਆਟਾ ਸਾਨਨੇ ਕੇ ਲਿਏ?''

''ਨਹੀਂ ਲੇਕਿਨ ਸਾਨ ਦੂਂਗਾ ਤੋ ਕ੍ਯਾ ਹੋ ਜਾਏਗਾ? ਸਾਰਾ ਦਿਨ ਹੀ ਤੋ ਖਟਤੀ ਹੋ...ਅਗਰ ਮੈਂ ਇਸਮੇਂ ਥੋਡ਼ਾ ਹਾਥ ਬਂਟਾ ਦੂਂ ਤੋ ਇਸਮੇਂ ਗਲਤ ਕ੍ਯਾ ਹੈ? ਆਖਿਰ ਮੈਂ ਕਰ ਹੀ ਕ੍ਯਾ ਰਹਾ ਹੂਂ? ਕਹਾਨੀ ਹੀ ਤੋ ਲਿਖ ਰਹਾ ਹੂਂ...ਕਹਾਨੀ-ਕਵਿਤਾ ਲਿਖ ਸਕਤਾ ਹੂਂ ਤੋ ਆਟਾ ਭੀ ਸਾਨ ਸਕਤਾ ਹੂਂ। ਮੈਂ ਕ੍ਯਾ ਕੋਈ ਲਾਟ-ਗਵਰ੍ਨਰ ਹੂਂ?''

''ਨਹੀਂ...ਨਹੀਂ...ਆਪ ਅਪਨਾ ਹੀ ਕਾਮ ਕੀਜਿਏ। ਜਿਸਕਾ ਜੋ ਕਾਮ, ਉਸਕੋ ਵਹੀ ਕਰੇ ਤੋ ਅਚ੍ਛਾ।''

''ਕ੍ਯੋਂ? ਤੁਮ ਤੋ ਆਜਕਲ ਦੇਖ ਰਹਾ ਹੂਂ ਕਵਿਤਾਏਂ ਭੀ ਲਿਖ ਰਹੀ ਹੋ। ਏਕ ਪੂਰੀ ਨਈ ਡਾਯਰੀ ਤੁਮਨੇ ਲਗਭਗ ਭਰ ਦਿਯਾ ਹੈ। ਯਹ ਕ੍ਯਾ ਤੁਮ੍ਹਾਰਾ ਕਾਮ ਹੈ?''

''ਵੋ ਤੋ ਮੈਂ ਐਸੇ ਹੀ , ਜਬ ਕੁਛ ਫੁਰਸਤ ਹੋਤੀ ਹੈ, ਨੀਂਦ ਨਹੀਂ ਆਤੀ ਹੈ ਤੋ ਲਿਖ ਲੇਤੀ ਹੂਂ...ਪਰ ਆਪ ਤੋ ਕਵਿ ਹੈਂ....ਆਪਕਾ ਇਤਨਾ ਨਾਮ..ਮਾਨ-ਸਮ੍ਮਾਨ ਹੈ...ਇਤਨਾ ਛਪਤਾ ਹੈ....ਕਿਤਾਬੇਂ ਹੈਂ....ਆਪਕਾ ਤੋ ਕਾਮ ਹੀ ਲਿਖਨਾ-ਪਢ਼ਨਾ ਹੈ...ਆਟਾ ਸੋਨੇਗੋ--ਅਚਾਨਕ ਆਕਰ ਕੋਈ ਦੇਖ ਲੇਗਾ ਤੋ ਕ੍ਯਾ ਸੋਚੇਗਾ? ਕਹੇਗਾ ਕਿ ਦੇਖੋ ਮਰਦ ਸੇ ਘਰ ਕਾ ਕਾਮ ਕਰਵਾ ਰਹੀ ਹੈ।''

''ਕ੍ਯੋਂ ਯਹ ਘਰ ਮੇਰਾ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕ੍ਯਾ? ਮੈਂ ਘਰ ਕਾ ਕਾਮ ਕ੍ਯੋਂ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਤਾ? ਵੈਸੇ ਭੀ ਸਾਰਾ ਕਾਮ ਬਾਹਰ ਕਾ ਕਰਤਾ ਹੀ ਹੂਂ। ਰਾਸ਼ਨਪਾਨੀ, ਦਵਾ-ਦਾਰੂ, ਸਬ੍ਜੀ, ਕਪਡ਼ਾ-ਲਤ੍ਤਾ ਕੌਨ ਲਾਤਾ ਹੈ? ਮੈਂ ਹੀ ਨਾ...ਲਾਓ...ਇਧਰ ਦੋ...ਸਾਨ ਦੇਤਾ ਹੂਂ ਆਟਾ...ਜਾਓ ਤੁਮ ਥੋਡ਼ਾ ਆਰਾਮ ਕਰ ਲੋ।''

ਨਸੀਮ ਨੇ ਉਠਕਰ ਆਟਾ ਕਾ ਗਮਲਾ ਲੇ ਲਿਯਾ। ਅਭੀ ਉਸਮੇਂ ਵੋ ਵਹੀਂ ਬੈਠਕਰ ਇਸਕੇ ਪਹਲੇ ਕਿ ਪਾਨੀ ਡਾਲਤਾ...ਮੋਬਾਇਲ ਘਨਘਨਾਨੇ ਲਗਾ। ਵਿਦ੍ਯੁਤ ਗਤਿ ਸੇ ਉਠਕਰ ਨਸੀਨ ਨੇ ਮੋਬਾਇਲ ਕਾਨ ਸੇ ਚਿਪਕਾ ਲਿਯਾ। ''ਹਲੋ,'' ਉਧਰ ਸੇ ਆਵਾਜ਼ ਆ ਰਹੀ ਥੀ।

''ਨਾਨੂ, ਸਲਾਮਾਲੇਕੁਮ,...ਕ੍ਯਾ ਕਰਤੇ ਹੈਂ? ਮੈਂ ਸਾਹਿਲ ਬੋਲਤਾ...ਨਾਨੀ ਕਹਾਂ ਹੈ...ਖਾਲਾ..ਅਮ੍ਮੀ...ਮਾਮਾ...'' ਨਾਤੀ ਕਾ ਫੋਨ ਥਾ। ਉਸਕੀ ਮਾਂ ਨੇ ਫੋਨ ਲਗਾਕਰ ਉਸੇ ਥਮਾ ਦਿਯਾ ਹੋਗਾ। ਚਾਰ-ਸਾਢ਼ੇ ਚਾਰ ਸਾਲ ਕਾ ਸਾਹਿਲ। ਉਸਕਾ ਨਾਤੀ। ਅਚਾਨਕ ਵੋ ਜੈਸੇ ਤਨਾਵ ਮੁਕ੍ਤ ਹੋ ਗਯਾ ਥਾ। ਏਕ ਅਨਜਾਨੀ ਖੁਸ਼ੀ ਜਾਨੇ ਕਹਾਂ ਸੇ ਆਕਰ ਉਸਕੇ ਦਿਲ ਮੇਂ ਸਮਾ ਗਈ ਥੀ। ਉਸਨੇ ਪਤ੍ਨੀ ਕੋ ਆਵਾਜ਼ ਦੀ ''ਏ ਜੀ, ਸੁਨਤੀ ਹੋ...ਨਾਤੀ ਕੋ ਫੋਨ ਹੈ...ਲੋ ਬਾਤ ਕਰ ਲੋ।'' ਉਸਨੇ ਪਤ੍ਨੀ ਕੋ ਫੋਨ ਥਮਾ ਦਿਯਾ ਥਾ।

ਪਰ ਤਭੀ ਉਸਕੇ ਜੇਹਨ ਮੇਂ ਵਹ ਔਰਤ ਅਪਨੇ ਬੇਟੇ ਕੇ ਸਾਥ ਕੌਂਧ ਗਈ...ਲਗਾ ਯਹ ਵਹੀ ਲਡ਼ਕਾ ਹੈ...ਜੋ ਨਾਨੂ ਕਹਕਰ ਫੋਨ ਕਰ ਰਹਾ ਹੈ...ਔਰ ਉਸਕੀ ਮਾਂ ਵਹੀ ਪਗਲੀ ਸੀ ਔਰਤ...ਉਸਕੀ ਬੇਟੀ ਹੀ ਜੈਸੇ...ਉਸਕੀ ਅਪਨੀ ਬੇਟੀ...ਅਪਨਾ ਨਾਤੀ...।

ਮਨ ਮੇਂ ਖਡ਼ੀ ਥੀ ਦੀਵਾਰ

ਉਰ੍ਦੂ ਕਹਾਨੀ

ਬੀਚ ਕੀ ਦੀਵਾਰ--ਭਾਗ 2

ਗਿਯਾਸੁਰ੍ਰਹਮਾਨ
ਅਨੁਵਾਦ : ਨਸੀਮ ਅਜੀਜੀ

ਕਲ ਕਹਾਨੀ ਕੇ ਪਹਲੇ ਭਾਗ ਦਂਗਾ ਔਰ ਏਕ ਬਾਪ ਕੀ ਬੇਬਸੀ ਮੇਂ ਆਪਨੇ ਪਢ਼ਾ ਮਸ਼ਕੂਰ ਅਲੀ ਕਾ ਸਂਕਟ। ਆਜ ਪਢ਼ਿਏ ਕਹਾਨੀ ਕੀ ਦੂਸਰੀ ਔਰ ਆਖਿਰੀ ਕਿਸ੍ਤ

ਆਸ-ਪਡ਼ੋਸ ਮੇਂ ਸਭੀ ਹਿਂਦੁਓਂ ਕੇ ਮਕਾਨ ਥੇ। ਯੋਂ ਤੋ ਉਨਕੇ ਤਾਲ੍ਲੁਕਾਤ ਸਭੀ ਸੇ ਅਚ੍ਛੇ ਥੇ ਲੇਕਿਨ ਇਸ ਫ਼ਸਾਦ ਨੇ ਤੋ ਦਿਲੋਂ ਮੇਂ ਦਰਾਰੇਂ ਪੈਦਾ ਕਰ ਦੀ ਥੀਂ, ਕਿਸ ਪਰ ਏਤਬਾਰ ਕਿਯਾ ਜਾਯ? ਉਨਕੇ ਘਰ ਕੀ ਦੀਵਾਰ ਕੇ ਉਸ ਤਰਫ ਪਂਡਿਤ ਰਤਨਲਾਲ ਰਹਤੇ ਥੇ। ਉਨਕੀ ਬਚ੍ਚੀ ਭੀ ਸੁਗ਼ਰਾ ਕੇ ਸਾਥ ਏਕ ਹੀ ਸ੍ਕੂਲ ਮੇਂ ਪਢ਼ਤੀ ਥੀ। ਦੋਨੋਂ ਮੇਂ ਇਸ ਕ਼ਦਰ ਦੋਸ੍ਤੀ ਥੀ ਕਿ ਏਕ ਦੂਸਰੇ ਕੇ ਬਗੈਰ ਏਕ ਪਲ ਭੀ ਰਹਨਾ ਗਂਵਾਰਾ ਨ ਥਾ। ਊਸ਼ਾ ਕੀ ਗੁਡ਼ਿਯਾ ਔਰ ਸੁਗ਼ਰਾ ਕਾ ਗੁਡ੍ਡਾ, ਜਿਨਕੀ ਕਈ ਬਾਰ ਸ਼ਾਦੀ ਰਚਾਈ ਗਈ ਥੀ, ਆਜ ਅਲਗ-ਅਲਗ ਥੇ। ਊਸ਼ਾ ਉਧਰ ਰੋ-ਰੋ ਕਰ ਸੁਗ਼ਰਾ ਕੇ ਘਰ ਜਾਨੇ ਕੀ ਜਿਦ ਕਰ ਰਹੀ ਥੀ ਲੇਕਿਨ ਪਂਡਿਤ ਰਤਨਲਾਲ ਖਤਰਾ ਮਹਸੂਸ ਕਰ ਰਹੇ ਥੇ। ''ਮਸ਼ਕੂਰ ਅਲੀ ਮੁਸਲਮਾਨ ਹੈ, ਵੈਸੇ ਤੋ ਵੋ ਭਲਾ ਆਦਮੀ ਹੈ ਲੇਕਿਨ ਦਂਗੇ ਮੇਂ ਤੋ ਸਾਰੇ ਮੁਸਲ੍ਲੇ ਏਕ ਜੈਸੇ ਹੋ ਜਾਤੇ ਹੈਂ। ਨਾਰਾ-ਏ-ਤਕਬੀਰ ਕੀ ਆਵਾਜ਼ ਕਾਨ ਮੇਂ ਪਡ਼ਤੇ ਹੀ ਆਪੇ ਸੇ ਬਾਹਰ ਹੋ ਜਾਤੇ ਹੈਂ। ਮੈਂ ਅਪਨੀ ਬੇਟੀ ਕੋ ਉਸਕੇ ਘਰ ਭੇਜੂਂ ਔਰ ਵੋ ਉਸਕਾ ਗਲਾ ਦਬਾ ਦੇ ਤੋ ਕ੍ਯਾ ਹੋਗਾ?''
ਵੋ ਅਪਨੀ ਬੇਟੀ ਕੋ ਬਹੁਤ ਸਮਝਾਤੇ ਲੇਕਿਨ ਉਸਕੀ ਜਿਦ ਬਢ਼ਤੀ ਹੀ ਜਾ ਰਹੀ ਥੀ। ਉਧਰ ਸੁਗ਼ਰਾ ਕੀ ਹਾਲਤ ਗ਼ੈਰ ਹੋ ਰਹੀ ਥੀ। ਮਸ਼ਕੂਰ ਅਲੀ ਕੀ ਬੇਗਮ ਔਰ ਰਾਸ਼ਿਦਾ ਰੋਨੇ ਲਗੀਂ। ਮਸ਼ਕੂਰ ਅਲੀ ਉਨ੍ਹੇਂ ਦਿਲਾਸਾ ਤੋ ਦੇ ਰਹੇ ਥੇ ਲੇਕਿਨ ਖੁਦ ਉਨਕੀ ਆਵਾਜ਼ ਭੀ ਭਰ ਆਈ ਥੀ ਔਰ ਆਂਖੇਂ ਡਬਡਬਾਨੇ ਲਗੀਂ। ਵੋ ਕੁਛ ਕਹਨਾ ਹੀ ਚਾਹਤੇ ਥੇ ਕਿ ਅਚਾਨਕ ਉਨਕੀ ਦੀਵਾਰ ਪਰ ਆਹਟ ਹੁਈ। ਰਾਤ ਕਾਫੀ ਹੋ ਚੁਕੀ ਥੀ। ਕੋਈ ਉਨਕੇ ਘਰ ਕੀ ਦੀਵਾਰ ਤੋਡ਼ ਰਹਾ ਥਾ। ਦੀਵਾਰ ਕੇ ਉਸ ਤਰਫ ਪਂਡਿਤ ਰਤਨਲਾਲ ਕਾ ਮਕਾਨ ਥਾ। ਮਸ਼ਕੂਰ ਅਲੀ ਨੇ ਅਪਨੀ ਬਂਦੂਕ ਕਸ ਕੇ ਪਕ਼ਡ਼ ਲੀ। ਉਸਮੇਂ ਕਾਰਤੂਸ ਭਰ ਦਿਏ ਔਰ ਖਤਰੇ ਸੇ ਨਿਪਟਨੇ ਕੇ ਲਿਏ ਤੈਯਾਰ ਹੋ ਗਏ। ਉਨ੍ਹੋਂਨੇ ਬੇਗਮ ਸੇ ਕਹਾ ਕਿ ਵੋ ਸੁਗ਼ਰਾ ਕੋ ਲੇਕਰ ਦੂਸਰੇ ਕਮਰੇ ਮੇਂ ਚਲੀ ਜਾਯਂ ਔਰ ਰਾਸ਼ਿਦਾ ਕੋ ਅਪਨੇ ਸਾਥ ਰਹਨੇ ਕਾ ਹੁਕ੍ਮ ਦਿਯਾ। ਵੋ ਦਿਲ ਹੀ ਦਿਲ ਮੇਂ ਬਡ਼ਬਡ਼ਾਏ, '' ਮੁਝੇ ਰਤਨਲਾਲ ਸੇ ਐਸੀ ਉਮ੍ਮੀਦ ਨ ਥੀ ਕਿ ਵੋ ਫਸਾਦਿਯੋਂ ਕੋ ਅਪਨੇ ਘਰ ਸੇ ਮੇਰੇ ਘਰ ਮੇਂ ਦਾਖਿਲ ਕਰੇਗਾ। ਵੈਸੇ ਤੋ ਬਡ਼ਾ ਪ੍ਯਾਰ ਜਤਾਤਾ ਥਾ ਲੇਕਿਨ ਆਜ ਉਸਨੇ ਅਪਨਾ ਕਮੀਨਾਪਨ ਦਿਖਾ ਹੀ ਦਿਯਾ।''
ਮਸ਼ਕੂਰ ਅਲੀ ਨੇ ਮੁਸ੍ਤਹਕਮ ਇਰਾਦਾ ਕਰ ਦਿਯਾ ਕਿ ਫ਼ਸਾਦਿਯੋਂ ਕੇ ਅਂਦਰ ਘੁਸਤੇ ਹੀ ਵੋ ਗੋਲੀ ਚਲਾ ਦੇਂਗੇ ਚਾਹੇ ਉਨਮੇਂ ਰਤਨਲਾਲ ਹੀ ਕ੍ਯੋਂ ਨੋ ਹੋ, ਜਬ ਉਸਕੋ ਦੋਸ੍ਤੀ ਕਾ ਏਹਸਾਸ ਨਹੀਂ ਹੈ ਤੋ ਮੈਂ ਕ੍ਯੋਂ ਹਿਚਕਿਚਾਊਂ।
ਦੀਵਾਰ ਕੇ ਪੀਛੇ ਸੇ ਕੁਦਾਲ ਕੀ ਜ਼ਰ੍ਬੇਂ ਲਗ ਰਹੀ ਥੀਂ ਔਰ ਹਰ ਜ਼ਰ੍ਬ ਕੇ ਸਾਥ ਮਸ਼ਕੂਰ ਅਲੀ ਕੇ ਦਿਲ ਕੀ ਧਡ਼ਕਨ ਤੇਜ਼ ਹੋ ਰਹੀ ਥੀ, ਰਾਸ਼ਿਦਾ ਉਨਕੇ ਪੀਛੇ ਸਹਮੀ ਹੁਈ, ਜ਼ਖ੍ਮੀ ਫ਼ਾਖ਼੍ਤਾ ਕੀ ਤਰਹ ਕਾਂਪ ਰਹੀ ਥੀ--''ਪੁਰਾਨੇ ਜ਼ਮਾਨੇ ਕੀ ਦੀਵਾਰ ਇਤਨੀ ਆਸਾਨੀ ਸੇ ਨਹੀਂ ਗਿਰੇਗੀ''---ਏਕ ਜਗਹ ਸੇ ਚੂਨਾ ਉਖਡ਼ਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁਆ। ਮਸ਼ਕੂਰ ਅਲੀ ਦੀਵਾਰ ਕੇ ਬਿਲ੍ਕੁਲ ਕਰੀਬ ਆ ਗਏ। ਬਹੁਤ ਦੇਰ ਕੇ ਬਾਦ ਦੀਵਾਰ ਕੀ ਏਕ ਈਂਟ ਘਰ ਮੇਂ ਗਿਰੀ ਔਰ ਆਰ-ਪਾਰ ਏਕ ਸੁਰਾਖ ਹੋ ਗਯਾ। ਮਸ਼ਕੂਰ ਅਲੀ ਨੇ ਲਲਕਾਰ ਕਰ ਕਹਾ--''ਖਬਰਦਾਰ! ਅਗਰ ਕਿਸੀ ਨੇ ਅਂਦਰ ਘੁਸਨੇ ਕੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀ ਤੋ ਗੋਲੀ ਚਲਾ ਦੂਂਗਾ।'' ਔਰ ਉਨ੍ਹੋਂਨੇ ਬਂਦੂਕ ਕੀ ਨਾਲ ਈਂਟ ਸੇ ਨਿਕਲੇ ਹੁਏ ਸੂਰਾਖ ਪਰ ਲਗਾ ਦੀ ਲੇਕਿਨ ਦੂਸਰੇ ਹੀ ਲਮ੍ਹੇ ਊਸ਼ਾ ਕੀ ਆਵਾਜ਼ ਨੇ ਚੌਂਕਾ ਦਿਯਾ।
''ਮਸ਼ਕੂਰ ਚਾਚਾ, ਮੈਂ ਸੁਗ਼ਰਾ ਕੇ ਲਿਏ ਖਾਨਾ ਲਾਈ ਹੂਂ।'' ਔਰ ਉਸਨੇ ਸੂਰਾਖ ਸੇ ਏਕ ਛੋਟਾ ਸਾ ਟਿਫਿਨ ਅਂਦਰ ਕੀ ਤਰਫ ਬਢ਼ਾ ਦਿਯਾ।

ਦਂਗਾ ਔਰ ਏਕ ਬਾਪ ਕੀ ਬੇਬਸੀ

ਉਰ੍ਦੂ ਕਹਾਨੀ

ਬੀਚ ਕੀ ਦੀਵਾਰ

ਗਿਯਾਸੁਰ੍ਰਹਮਾਨ
ਅਨੁਵਾਦ : ਨਸੀਮ ਅਜੀਜੀ
ਪੂਰੇ ਦਸ ਦਿਨ ਹੋ ਗਏ ਥੇ। ਫ਼ਸਾਦ ਕੀ ਆਗ ਜੋ ਭਡ਼ਕੀ ਤੋ ਬੁਝਨੇ ਕਾ ਨਾਮ ਨਹੀਂ ਲੇਤੀ ਥੀ। ਸਾਰੇ ਸ਼ਹਰ ਮੇਂ ਸਖ੍ਤ ਕਰ੍ਪ੍ਯੂ ਕੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵਾਰਦਾਤੇਂ ਹੋ ਰਹੀ ਥੀਂ। ਪੂਰੀ ਦਸ ਰਾਤੇਂ ਆਂਖੋਂ ਮੇਂ ਗੁਜਰ ਗਈਂ। ਇਸ ਕ਼ਦਰ ਸ਼ੋਰ-ਸ਼ਰਾਬੇ ਮੇਂ ਨੀਂਦ ਕਿਸਕੋ ਆਤੀ ਹੈ? ਫਿਰ ਹਰ ਵਕ੍ਤ ਯੇ ਡਰ ਕਿ ਕਹੀਂ ਫ਼ਸਾਦੀ ਹਮਲਾ ਨ ਕਰ ਦੇਂ। ਯੋਂ ਤੋ ਪਹਲੇ ਹੀ ਸਬ ਕੁਛ ਲੁਟ ਚੁਕਾ ਹੈ ਲੇਕਿਨ ਜਾਨ ਸਬਕੋ ਪ੍ਯਾਰੀ ਹੋਤੀ ਹੈ ਔਰ ਉਸਸੇ ਭੀ ਪ੍ਯਾਰੀ ਔਲਾਦ।
ਮਸ਼ਕੂਰ ਅਲੀ ਔਰ ਉਨਕੀ ਬੇਗਮ, ਅਪਨੀ ਦੋ ਬੇਟਿਯੋਂ ਕੋ ਗਲੇ ਲਗਾਏ ਬਾਰਗਾਹੇ-ਇਲਾਹੀ ਮੇਂ ਦੁਆਏਂ ਕਰਤੇ ਰਹਤੇ ਥੇ ਕਿ ''ਖੁਦਾਯਾ ਇਨ ਮਾਸੂਮ ਬਚ੍ਚਿਯੋਂ ਪਰ ਕੋਈ ਆਂਚ ਨ ਆਯੇ, ਚਾਹੇ ਹਮਾਰੀ ਚਿਕ੍ਕਾ ਬੋਟੀ ਕਰ ਦੀ ਜਾਯੇ।''
ਬਡ਼ੀ ਲਡ਼ਕੀ ਰਾਸ਼ਿਦਾ ਹਾਈ ਸ੍ਕੂਲ ਪਾਸ ਕਰਕੇ ਇਂਟਰ ਮੇਂ ਦਾਖ਼ਿਲ ਹੁਈ ਤੋ ਅਚਾਨਕ ਹੀ ਉਸ ਪਰ ਐਸਾ ਨਿਖਾਰ ਆਯਾ ਕਿ ਪੂਰੇ ਮੁਹਲ੍ਲੇ ਕੀ ਨਜ਼ਰੋਂ ਮੇਂ ਸਮਾ ਗਈ। ਕੌਲੇਜ ਕੇ ਮਨਚਲੇ ਹਸਰਤ ਭਰੀ ਨਿਗਾਹੋਂ ਸੇ ਦੇਖਨੇ ਲਗੇ। ਆਸ-ਪਾਸ ਕ੍ਯਾ, ਦੂਰਦਰਾਜ਼ ਸੇ ਭੀ ਕਈ ਪੈਗ਼ਾਮ ਆਨੇ ਲਗੇ ਲੇਕਿਨ ਮਸ਼ਕੂਰ ਅਲੀ ਯੇ ਕਹਕਰ ਇਂਕਾਰ ਕਰ ਦੇਤੇ ਕਿ ''ਅਭੀ ਬਚ੍ਚੀ ਪਢ਼ ਰਹੀ ਹੈ ਔਰ ਮੈਂ ਇਸਕੋ ਆਲਾ ਤਾਲੀਮ ਦਿਲਵਾਨਾ ਚਾਹਤਾ ਹੂਂ। ਖੁਦਾ ਨੇ ਬੇਟਾ ਨਹੀਂ ਦਿਯਾ ਤੋ ਕ੍ਯਾ, ਯੇ ਮੇਰੀ ਬੇਟਿਯਾਂ ਹੀ ਬੇਟੋਂ ਸੇ ਬੇਹਤਰ ਹੈਂ।''
ਲੇਕਿਨ ਰਾਸ਼ਿਦਾ ਕੀ ਜਵਾਨੀ ਨੇ ਮਾਂ-ਬਾਪ ਕੀ ਆਂਖੋਂ ਸੇ ਨੀਂਦ ਛੀਨ ਲੀ ਥੀ ਔਰ ਦਿਨ-ਬ-ਦਿਨ ਏਕ ਅਜੀਬ ਸਾ ਇਜ਼੍ਤੇਰਾਬ ਬਢ਼ਤਾ ਜਾ ਰਹਾ ਥਾ ਔਰ ਪਿਛਲੇ ਦਸ ਰੋਜ਼ ਸੇ ਤੋ ਵੋ ਸਿਰ੍ਫ ਰਾਸ਼ਿਦਾ ਕੀ ਫਿਕ੍ਰ ਮੇਂ ਇਤਨੇ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਥੇ ਕਿ ਕੋਈ ਮੌਤ ਸੇ ਭੀ ਇਤਨਾ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਨ ਹੋਗਾ। ਵੈਸੇ ਕਈ ਬਾਰ ਮਸ਼ਕੂਰ ਅਲੀ ਨੇ ਅਪਨੀ ਦੋ ਨਾਲੀ ਬਂਦੂਕ ਨਿਕਾਲ ਕਰ ਉਸਕੀ ਸਫਾਈ ਕੀ ਥੀ ਔਰ ਪੁਰਾਨੇ ਕਰਾਤੂਸ ਕੋ ਧੂਪ ਦਿਖਾਈ ਥੀ। ਵੋ ਰੋਜਾਨਾ ਕਾਰਤੂਸ ਗਿਨ-ਗਿਨ ਕਰ ਰਖਤੇ ਥੇ। ਕੁਲ ਨੌ ਕਾਰਤੂਸ ਥੇ।

ਉਨ੍ਹੋਂਨੇ ਅਚ੍ਛੀ ਤਰਹ ਸੋਚ ਰਖਾ ਥਾ ਕਿ ਅਗਰ ਫ਼ਸਾਦੀ ਆਤੇ ਹੈਂ, ਪਹਲੇ ਤੋ ਸਦ੍ਰ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਹੀ ਆਸਾਨੀ ਸੇ ਨਹੀਂ ਟੂਟ ਸਕੇਗਾ। ਅਗਰ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਟੂਟ ਭੀ ਜਾਤਾ ਹੈ ਔਰ ਵੋ ਅਂਦਰ ਘੁਸਨੇ ਕੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਤੇ ਹੈਂ ਤੋ ਮਸ਼ਕੂਰ ਅਲੀ ਰਾਸ਼ਿਦਾ ਕੋ ਅਪਨੇ ਸਾਥ ਹੀ ਰਖੇਂਗੇ। ਜਹਾਂ ਤਕ ਹੋ ਸਕਾ ਆਠ ਕਾਰਤੂਸੋਂ ਸੇ ਫਸਾਦਿਯੋਂ ਕਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰੇਂਗੇ ਔਰ ਨਵਾਂ ਕਾਰਤੂਸ ਰਾਸ਼ਿਦਾ ਕੀ ਇਜ੍ਜਤ ਬਚਾਨੇ ਕੇ ਲਿਏ ਕਾਫੀ ਹੋਗਾ ਲੇਕਿਨ ਆਜ ਉਨ੍ਹੇਂ ਰਾਸ਼ਿਦਾ ਕੀ ਕਮ ਔਰ ਅਪਨੀ ਛੋਟੀ ਬੇਟੀ ਸੁਗਰਾ ਕੀ ਜ੍ਯਾਦਾ ਫਿਕ੍ਰ ਥੀ। ਸੁਗ਼ਰਾ ਸਾਤ-ਆਠ ਸਾਲ ਕੀ ਥੀ ਔਰ ਅਪਨੀ ਤੋਤਲੀ ਜਬਾਨ ਮੇਂ ਇਤਨੀ ਪ੍ਯਾਰੀ ਬਾਤੇਂ ਕਰਤੀ ਥੀ ਕਿ ਸਭੀ ਉਸਕੇ ਗਰਵੀਦਾ ਥੇ। ਪਿਛਲੇ ਤੀਨ ਦਿਨ ਸੇ ਵੋ ਬੁਖਾਰ ਮੇਂ ਮੁਬ੍ਤਲਾ ਥੀ। ਦਵਾਈ ਤੋ ਦਰਕਿਨਾਰ, ਖਾਨੇ ਕੇ ਲਿਏ ਏਕ ਦਾਨਾ ਭੀ ਬਾਕੀ ਨ ਥਾ।
ਮਸ਼ਕੂਰ ਅਲੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਜ਼ਖ਼ੀਰਾ ਅਂਦੋਜੀ ਕੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਥੇ ਔਰ ਕਭੀ ਉਨ੍ਹੋਂਨੇ ਮੁਸ੍ਤਕ੍ਬਿਲ ਕੀ ਫਿਕ੍ਰ ਨ ਕੀ ਥੀ ਲੇਕਿਨ ਅਬ ਪਛਤਾ ਰਹੇ ਥੇ।'' ਕਾਸ਼ ਪਹਲੇ ਹੀ ਏਕ ਆਧ ਬੋਰੀ ਆਟਾ ਯਾ ਚਾਵਲ ਵੈਗਰਹ ਜਮਾ ਕਰ ਲੇਤਾ ਤੋ ਆਜ ਯੇ ਨੌਬਤ ਨ ਆਤੀ।'' ਉਸ ਕਰ੍ਫ੍ਯੂ ਮੇਂ ਬਿਜਲੀ ਔਰ ਪਾਨੀ ਕਾ ਨਿਜਾਮ ਦਰਹਮ-ਬਰਹਮ ਹੋ ਗਯਾ ਥਾ। ਅਬ ਤੋ ਪੀਨੇ ਕਾ ਪਾਨੀ ਭੀ ਬਮੁਸ਼੍ਕਿਲ ਤਮਾਮ ਫਰਾਹਮ ਹੋ ਪਾ ਰਹਾ ਥਾ ਔਰ ਫਿਰ ਰਹ-ਰਹ ਕਰ ਸੁਗ਼ਰਾ ਕਾ ਦਿਲਦੋਜ਼ ਅਂਦਾਜ਼ ਕੇ ਸਾਥ ਖਾਨਾ ਮਾਂਗਨਾ ਉਨ੍ਹੇਂ ਬੇਚੈਨ ਕਰ ਰਹਾ ਥਾ। ਆਜ ਤਕ ਉਨ੍ਹੋਂਨੇ ਕਿਸੀ ਕੇ ਆਗੇ ਹਾਥ ਨਹੀਂ ਫੈਲਾਏ ਥੇ। ਜਮੀਂਦਾਰੀ ਖਤ੍ਮ ਹੁਈ, ਜਾਯੇਦਾਦ ਕੇ ਬਂਟਵਾਰੇ ਹੁਏ। ਮਸ਼ਕੂਰ ਅਲੀ ਕੇ ਹਿਸ੍ਸੇ ਮੇਂ ਯੇ ਪੁਰਾਨਾ ਮਕਾਨ ਔਰ ਚਾਰ ਛੋਟੀ-ਛੋਟੀ ਦੁਕਾਨੇਂ ਆਈਂ, ਜਿਨਕਾ ਬਰਾਯੇਨਾਮ ਕਿਰਾਯਾ ਹੀ ਉਨਕਾ ਜਰਿਯ-ਏ-ਗੁਜ਼ਰ ਔਕ਼ਾਤ ਥਾ। ਉਨ੍ਹੋਂਨੇ ਇਸੀ ਪਰ ਇਕ੍ਤੇਫ਼ਾ ਕਿਯਾ, ਲੇਕਿਨ ਅਪਨੇ ਭਾਇਯੋਂ ਮੇਂ ਸਬਸੇ ਬਡ਼ੇ ਹੋਨੇ ਕੇ ਨਾਤੇ ਉਨ੍ਹੋਂਨੇ ਜਿਦ ਕਰਕੇ ਅਪਨੇ ਬੁਜੁਰ੍ਗੋਂ ਕੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਯੇ ਦੋ-ਨਾਲੀ ਬਂਦੂਕ ਅਪਨੇ ਕਬ੍ਜੇ ਮੇਂ ਕਰ ਲੀ ਥੀ। ਕਿਤਨੇ ਹੀ ਉਤਾਰ-ਚਢ਼ਾਵ ਆਯੇ, ਏਕ-ਏਕ ਕਰਕੇ ਘਰ ਕੀ ਸਭੀ ਕ਼ੀਮਤੀ ਚੀਜੇਂ ਸਸ੍ਤੇ ਦਾਮੋਂ ਮੇਂ ਬਿਕ ਗਈ। ਫਾਕੋਂ ਤਕ ਕੀ ਨੌਬਤ ਆਈ ਲੇਕਿਨ ਉਨ੍ਹੇਂ ਅਪਨੇ ਆਬਾਈ ਸ਼ਾਨੋ ਸ਼ਾਕਤ ਕੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਉਸ ਦੋ ਨਾਲੀ ਬਂਦੂਕ ਕੋ ਬੇਚਨੇ ਕਾ ਖ੍ਯਾਲ ਭੀ ਨਹੀਂ, ਮਗਰ ਆਜ ਵੋ ਅਪਨੀ ਸੁਗ਼ਰਾ ਕੀ ਭੂਖ ਕੀ ਖਾਤਿਰ ਅਪਨੀ ਜਾਨ ਭੀ ਬੇਚਨੇ ਕੋ ਤੈਯਾਰ ਥੇ। ਵੋ ਫ਼ਕੀਰੋਂ ਕੀ ਤਰਹ ਭੀਖ ਮਾਂਗ ਕਰ ਭੀ ਅਪਨੀ ਬਚ੍ਚੀ ਕਾ ਪੇਟ ਭਰਨਾ ਚਾਹਤੇ ਥੇ ਲੇਕਿਨ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਨਾ ਮੁਮਕਿਨ ਨ ਥਾ। ਕਰ੍ਫ੍ਯੂ ਨੇ ਸਖ੍ਤ ਸ਼ਕ੍ਲ ਅਖ੍ਤਿਯਾਰ ਕਰ ਲੀ ਥੀ, ਦੇਖਤੇ ਹੀ ਗੋਲੀ ਮਾਰ ਦੇਨੇ ਕੇ ਅਹਕਾਮਾਤ ਜਾਰੀ ਹੋ ਗਏ ਥੇ। ਬਾਹਰ ਪੁਲਿਸ ਕੀ ਜੀਪ ਗੁਜਰਤੀ ਔਰ ਲਾਉਡਸ੍ਪੀਕਰ ਪਰ ਯਹੀ ਐਲਾਨ ਕਰਤੀ ਕਿ ਕੋਈ ਭੀ ਘਰ ਸੇ ਬਾਹਰ ਨ ਨਿਕਲੇ।

ਕ੍ਯਾ ਇਸ ਭੀਸ਼ਣ ਸਂਕਟ ਸੇ ਨਿਕਲ ਪਾਏ ਮਸ਼ਕੂਰ ਅਲੀ? ਕ੍ਯਾ ਸੁਗ਼ਰਾ ਕੋ ਮਿਲ ਪਾਯਾ ਪੇਟ ਭਰ ਖਾਨਾ? ਕ੍ਯਾ ਰਾਸ਼ਿਦਾ ਕੀ ਰਕ੍ਸ਼ਾ ਕਰ ਪਾਏ ਮਸ਼ਕੂਰ ਅਲੀ ਅਪਨੀ ਦੋ ਨਾਲੀ ਬਂਦੂਕ ਸੇ? ਜਾਨਨੇ ਕੇ ਲਿਏ ਕਹਾਨੀ ਕਾ ਅਗਲਾ ਔਰ ਆਖਿਰੀ ਕਿਸ੍ਤ ਪਢਿਏ ਕਲ

ਸਬ ਕੁਛ ਮਾਯਾ ਹੈ

ਮਾਮਾਜੀ--ਦੂਸਰੀ ਔਰ ਆਖਿਰੀ ਕਿਸ੍ਤ
ਰਾਗਿਨੀ ਪੁਰੀ
ਕਲ ਕਹਾਨੀ ਮਾਮਾਜੀ ਕੀ ਪਹਲੀ ਕਿਸ੍ਤ ਮੇਂ ਆਪਨੇ ਪਢ਼ਾ ਕਿ ਸੁਮੇਧਾ ਕਿਸ ਤਰਹ ਅਪਨੇ ਮਾਮਾਜੀ ਕੇ ਵ੍ਯਕ੍ਤਿਤ੍ਵ ਸੇ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਥੀ। ਆਜ ਪਢ਼ਿਏ ਕਹਾਨੀ ਕੀ ਦੂਸਰੀ ਔਰ ਆਖਿਰੀ ਕਿਸ੍ਤ

ਮਨ ਹੀ ਮਨ ਮਾਮਾਜੀ ਕੀ ਤਾਰੀਫੋਂ ਕੇ ਪੁਲ ਬਾਂਧਤੇ ਬਾਂਧਤੇ ਸੁਮੇਧਾ ਕਾ ਧ੍ਯਾਨ ਅਪਨੇ ਪਾਪਾ ਕੀ ਓਰ ਚਲਾ ਗਯਾ ਹੈ। ਬਿਲਕੁਲ ਮਸ੍ਤਮੌਲਾ ਇਂਸਾਨ ਹੈਂ ਉਸਕੇ ਪਾਪਾ। ਦਿਲ ਕੇ ਬਿਲਕੁਲ ਸਾਫ, ਪਰ ਅਪਨੇ ਦਮ ਪਰ ਤੋ ਵੋ ਘਰ ਕੋ ਬਿਲਕੁਲ ਮੈਨੇਜ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਤੇ। ਅਗਰ ਘਰ ਮੇਂ ਵੋ ਅਕੇਲੇ ਹੋਂ ਔਰ ਚਾਰ ਮੇਹਮਾਨ ਆ ਜਾਏਂ, ਤੋ ਉਨ੍ਹੇਂ ਤੋ ਕੁਛ ਸੂਝੇਗਾ ਹੀ ਨਹੀਂ...ਉਨ੍ਹੇਂ ਤੋ ਹਰ ਚੀਜ਼ ਮਮ੍ਮੀ ਸੇ ਮਾਂਗਨੇ ਕੀ ਆਦਤ ਹੈ...ਹਾਂ ਚਾਯ ਸ਼ਾਯਦ ਜ਼ਰੂਰ ਬਨਾ ਲੇਂਗੇ। ਸੁਮੇਧਾ ਸੋਚਤੇ- ਸੋਚਤੇ ਹਂਸਨੇ ਲਗੀ।ਰਾਖੀ ਕੀ ਰਸ੍ਮ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਕਾਫੀ ਦੇਰ ਸੇ ਹਂਸੀ ਠਹਾਕੋਂ ਕਾ ਸਿਲਸਿਲਾ ਚਲ ਰਹਾ ਹੈ। ਪੂਰੀ ਤਰਹ ਸੇ ਫੀਲ ਗੁਡ ਫੈਕ੍ਟਰ ਵਾਲਾ ਮਾਹੌਲ ਹੈ। ਨਾਸ਼੍ਤਾ ਭੀ ਲਗਭਗ ਹੋ ਹੀ ਚੁਕਾ ਹੈ। ਗਰ੍ਮਾਗਰ੍ਮ ਆਲੂ ਕੇ ਪਰਾਂਠੇ, ਘਰ ਕਾ ਬਨਾ ਸਫੇਦ ਮਕ੍ਖਨ ਔਰ ਦਹੀ। ਅਬ ਗਰ੍ਮਾਗਰ੍ਮ ਮਸਾਲੇਦਾਰ ਚਾਯ ਕੀ ਚੁਸ੍ਕਿਯੋਂ ਕੇ ਸਾਥ ਠਹਾਕੋਂ ਕਾ ਦੌਰ ਚਲ ਰਹਾ ਹੈ। ਬਚਪਨ ਕੀ ਬਾਤੇਂ, ਲਡ਼ਾਈ ਝਗਡ਼ੇ, ਬੇਵਕੂਫਿਯਾਂ...ਸਬ ਯਾਦ ਕੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈਂ।ਅਬ ਬਸ ਥੋਡ਼ੀ ਹੀ ਦੇਰ ਮੇਂ ਸ੍ਵਾਮੀਜੀ ਕੇ ਆਸ਼੍ਰਮ ਕੇ ਲਿਏ ਨਿਕਲਨਾ ਹੈ। ਵਹਾਂ ਸੇ ਸਤ੍ਸਂਗ ਕੇ ਬਾਦ ਸੁਮੇਧਾ ਮਮ੍ਮੀ ਕੇ ਸਾਥ ਅਪਨੇ ਘਰ ਚਲੀ ਜਾਏਗੀ।

ਸ਼ਂਭੂ ਨੇ ਗੈਰੇਜ ਸੇ ਕਾਰ ਨਿਕਾਲ ਦੀ ਹੈ ਔਰ ਅਬ ਉਸੇ ਚਮਕਾ ਰਹਾ ਹੈ। ਘਰ ਕੇ ਸਭੀ ਲੋਗ ਤੈਯਾਰ ਹੋ ਨਿਕਲਨੇ ਕੀ ਤੈਯਾਰੀ ਕਰ ਰਹੇ ਹੈਂ।ਸਤ੍ਸਂਗ ਕੇ ਬਾਦ ਮਾਮਾਜੀ ਸ੍ਵਾਮੀਜੀ ਕੇ ਸਾਥ ਰਹੇਂਗੇ ਔਰ ਮਾਮੀਜੀ ਫੈਕ੍ਟ੍ਰੀ ਚਲੀ ਜਾਏਂਗੀ, ਕੁਛ ਜ਼ਰੂਰੀ ਕਾਮ ਨਿਪਟਾਨੇ। ਸਭੀ ਸਤ੍ਸਂਗ ਘਰ ਕੇ ਲਿਏ ਨਿਕਲ ਪਡ਼ੇ ਹੈਂ। ਕਾਰ ਮਾਮਾਜੀ ਹੀ ਡ੍ਰਾਇਵ ਕਰ ਰਹੇ ਹੈਂ। ਸੁਮੇਧਾ ਪੀਛੇ ਮਮ੍ਮੀ ਕੇ ਸਾਥ ਬੈਠੀ ਹੈ। ਮਾਮੀਜੀ ਆਗੇ ਹੈਂ। ਸੀਡੀ ਪ੍ਲੇਯਰ ਪਰ ਸ੍ਵਾਮੀਜੀ ਕਾ ਸਤ੍ਸਂਗ ਚਲ ਰਹਾ ਹੈ। ਸਭੀ ਉਸਮੇਂ ਖੋਏ ਹੈਂ...."ਮਨੁਸ਼੍ਯ ਅਪਨੇ ਕਰ੍ਮੋਂ ਸੇ ਜਾਨਾ ਜਾਤਾ ਹੈ। ਵੋ ਖਾਲੀ ਹਾਥ ਆਯਾ ਹੈ, ਖਾਲੀ ਹਾਥ ਜਾਏਗਾ। ਸਾਰੀ ਮਾਯਾ ਯਹੀਂ ਰਹ ਜਾਏਗੀ...ਇਸਲਿਏ ਐ ਪਰਮਾਤ੍ਮਾ ਕੇ ਬਨ੍ਦੇ, ਪਾਪ ਨਾ ਕਰ, ਕਲ ਕਿਸਨੇ ਦੇਖਾ ਹੈ...ਮੋਹਮਾਯਾ ਤ੍ਯਾਗ ਦੇ।" ਸਤ੍ਸਂਗ ਚਲ ਰਹਾ ਹੈ, ਸਭੀ ਚੁਪ ਹੈਂ।

ਟ੍ਰੈਫਿਕ ਸਿਗ੍ਨਲ ਪਰ ਗਾਡ਼ੀ ਰੁਕੀ ਹੈ। ਏਕ ਮੈਲੀ ਕੁਚੈਲੀ ਸੀ ਲਡ਼ਕੀ ਕਾਰ ਕੀ ਓਰ ਬਢ਼ ਰਹੀ ਹੈ। ਬਾਲ ਬੁਰੀ ਤਰਹ ਉਲਝੇ ਹੁਏ...ਛੋਟੀ ਸੀ ਫ੍ਰੌਕ ਕਈ ਜਗਹ ਸੇ ਫਟੀ ਹੁਈ...ਹਾਥ ਮੇਂ ਏਕ ਗਂਦਾ ਸਾ ਕਪਡ਼ਾ ਹੈ, ਜਿਸੇ ਵੋ ਕਾਰ ਪਰ ਫੇਰਨੇ ਲਗੀ ਹੈ।

"ਸਾਲੇ ਬਹਨ..., ਸੁਬਹ ਸੁਬਹ ਆ ਜਾਤੇ ਹੈਂ।" ਮਾਮਾਜੀ ਜ਼ੋਰ ਸੇ ਬਡ਼ਬਡ਼ਾਨੇ ਲਗੇ ਹੈਂ। ਲਡ਼ਕੀ ਉਨਕੇ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਕੇ ਬਿਲਕੁਲ ਪਾਸ ਆ ਗਈ ਹੈ...ਹਾਥ ਫੈਲਾਏ ਹੁਏ...ਕੁਛ ਬੋਲ ਭੀ ਰਹੀ ਹੈ, ਪਰ ਕਾਰ ਕੇ ਅਂਦਰ ਉਸਕੀ ਕਮਜ਼ੋਰ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਨਾਈ ਨਹੀਂ ਦੇ ਰਹੀ।

"ਸਾਲੇ ਹਰਾਮ ਕੇ ਪੈਦਾ ਕਰਕੇ ਛੋਡ਼ ਦੇਤੇ ਹੈਂ ਸਡ਼ਕ ਪਰ....ਹਮਨੇ ਕ੍ਯਾ ਟਕਸਾਲ ਲਗਾਈ ਹੁਈ ਹੈ...ਚਲ ਭਾਗ ਯਹਾਂ ਸੇ...!" ਮਾਮਾਜੀ ਬੋਲਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹੈਂ...ਪਰ ਲਡ਼ਕੀ ਵਹੀਂ ਖਡ਼ੀ ਹੁਈ ਹੈ....ਹਾਥ ਫੈਲਾਏ...ਸੁਮੇਧਾ ਕਾ ਦਿਲ ਕਰ ਰਹਾ ਹੈ ਉਸ ਬਚ੍ਚੀ ਕੋ ਕੁਛ ਦੇਨੇ ਕਾ...ਪਰ ਮਾਮਾਜੀ ਕਾ ਗੁਸ੍ਸਾ ਦੇਖ ਹਿਮ੍ਮਤ ਨਹੀਂ ਹੋ ਰਹੀ। ਸ਼ਰੀਰ ਹੀ ਮਾਨੋ ਜਡ਼ ਹੋ ਗਯਾ ਹੈ। ਨਾ ਮੁਂਹ ਸੇ ਆਵਾਜ਼ ਨਿਕਲ ਰਹੀ ਹੈ ਔਰ ਨਾ ਸ਼ਰੀਰ ਹਿਲ ਰਹਾ ਹੈ। ਅਭੀ ਅਗਰ ਪਾਪਾ ਹੋਤੇ ਯਹਾਂ ਤੋ ਮਾਮਾਜੀ ਕੋ ਜ਼ਰੂਰ ਟੋਕਤੇ ਔਰ ਬੇਚਾਰੀ ਸੀ ਬਚ੍ਚੀ ਕੋ ਜ਼ਰੂਰ ਕੁਛ ਦੇਤੇ। ਪਰ ਜ੍ਯਾਦਾ ਧਕ੍ਕਾ ਤੋ ਇਸ ਬਾਤ ਹੈ ਕਿ ਮਾਮਾਜੀ ਬੋਲ ਰਹੇ ਹੈਂ ਯੇ ਸਬ..! ਉਸਕੇ ਸੋਫਿਸ੍ਟਿਕੇਟੇਡ ਮਾਮਾਜੀ...!ਸਿਗ੍ਨਲ ਅਭੀ ਤਕ ਲਾਲ ਹੀ ਹੈ। ਅਬ ਤੋ ਲਡ਼ਕੀ ਹਾਥ ਫੈਲਾਏ ਗਿਡ਼ਗਿਡ਼ਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਕਾਰ ਕੇ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਸੇ ਹਾਥ ਨਹੀਂ ਹਟਾਯਾ ਹੈ ਅਭੀ ਤਕ।

"ਸਾਲੋਂ ਹਰਾਮਜ਼ਾਦੋਂ...! ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਆ ਰਹੀ ਕ੍ਯਾ..." ਮਾਮਾਜੀ ਨੇ ਕਾਰ ਕਾ ਸ਼ੀਸ਼ਾ ਨੀਚੇ ਕਿਯਾ ਹੈ।"ਓਏ ਤੁਝੇ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਆ ਰਹੀ ਕ੍ਯਾ...ਨਹੀਂ ਦੇਨਾ ਕੁਛ ਭੀ ਹਮਨੇ...ਭਾਗ ਜਾ...ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕਹਾਂ ਸੇ ਆ ਜਾਤੇ ਹੈਂ ਸਾਲੇ...ਕਾਰ ਕਾ ਸ਼ੀਸ਼ਾ ਖਰਾਬ ਕਰ ਕੇ ਰਖ ਦਿਯਾ !" ਮਾਮਾਜੀ ਨੇ ਲਡ਼ਕੀ ਕੋ ਜ਼ੋਰ ਸੇ ਧਕ੍ਕਾ ਦਿਯਾ ਹੈ। ਵੋ ਬੀਚ ਸਡ਼ਕ ਪਰ ਗਿਰਤੇ ਗਿਰਤੇ ਸਂਭਲ ਗਈ ਹੈ ਔਰ ਦੂਸਰੀ ਕਾਰ ਕੀ ਓਰ ਬਢ਼ਨੇ ਲਗੀ ਹੈ।ਸਿਗ੍ਨਲ ਹਰਾ ਹੋ ਗਯਾ ਹੈ।

"ਬੇਵਕੂਫ ਨੇ ਸਾਰਾ ਸ਼ੀਸ਼ਾ ਖਰਾਬ ਕਰ ਦਿਯਾ...ਹਾਥ ਕੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਪਡ਼ ਗਏ ਹੈਂ...ਬੇਵਕੂਫ ਲਡ਼ਕੀ..." ਮਾਮਾਜੀ ਕਾਰ ਆਗੇ ਬਢ਼ਾਤੇ ਹੁਏ ਗੁਸ੍ਸੇ ਮੇਂ ਬਡ਼ਬਡ਼ਾਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹੈਂ। ਮਾਮੀਜੀ ਚੁਪ ਹੈਂ। ਸ਼ਾਯਦ ਅਪਨੇ ਪਤਿ ਕੀ ਬਾਤੋਂ ਕੋ ਮੌਨ ਸਹਮਤਿ ਦੇ ਰਹੀ ਹੈਂ। ਮਮ੍ਮੀ ਭੀ ਚੁਪ ਹੈਂ। ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਉਨਕੇ ਮਨ ਮੇਂ ਕ੍ਯਾ ਚਲ ਰਹਾ ਹੈ। ਸੁਮੇਧਾ ਭੀ ਚੁਪ ਹੈ। ਪਰ ਉਸਕੀ ਤੋ ਮਾਨੋ ਜ਼ੁਬਾਨ ਹੀ ਬੇਜੁਬਾਨ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਹਰ ਬਾਤ ਪਰ ਬਢ਼ ਚਢ਼ਕਰ ਬੋਲਨੇ ਵਾਲੀ ਸੁਮੇਧਾ ਭੀ ਆਜ ਚੁਪ ਹੈ। ਸੀਡੀ ਪ੍ਲੇਯਰ ਪਰ ਸ੍ਵਾਮੀਜੀ ਕਹਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹੈਂ,"ਬਂਦੇ, ਯੇ ਦੁਨਿਯਾ ਤੋ ਬਸ ਏਕ ਛਲਾਵਾ ਹੈ....ਤੂ ਧ੍ਯਾਨ ਕਰ...ਇਸ ਮੋਹਮਾਯਾ ਕੀ ਦੁਨਿਯਾ ਸੇ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ....ਤੂ ਖਾਲੀ ਹਾਥ ਆਯਾ ਹੈ, ਖਾਲੀ ਹਾਥ ਹੀ ਜਾਏਗਾ..."

ਮਾਮਾਜੀ

ਰਾਗਿਨੀ ਪੁਰੀ
ਯੁਵਾ ਪਤ੍ਰਕਾਰ ਰਾਗਿਨੀ ਪੁਰੀ ਕੀ ਸਂਵੇਦਨਾ ਹਰ ਉਸ ਚੀਜ ਕੋ ਪਕਡ਼ਤੀ ਹੈ, ਜੋ ਝਕਝੋਰਤੀ ਹੈ। ਅਂਦਰ ਸੇ ਹਿਲਾ ਦੇਤੀ ਹੈ। ਮਾਮਾਜੀ ਕਹਾਨੀ ਮੇਂ ਭੀ ਉਨ੍ਹੋਂਨੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਛੋਟੀ ਸੀ ਬਾਤ ਕੇ ਇਰ੍ਦ ਗਿਰ੍ਦ ਕਹਾਨੀ ਕੇ ਤਾਨੇ-ਬਾਨੇ ਕੋ ਜਿਸ ਤਰਹ ਬੁਨਾ ਹੈ, ਉਸਸੇ ਉਨਕੀ ਸਂਵੇਦਨਾਤ੍ਮਕ ਪਕਡ਼ ਕੋ ਸਮਝਾ ਜਾ ਸਕਤਾ ਹੈ। ਲਗਾਤਾਰ ਲਿਖਤੀ ਹੈਂ ਔਰ ਉਨਕੇ ਤੀਨ ਬ੍ਲੌਗ ਹੈਂ, ਜਹਾਂ ਜਾਕਰ ਆਪ ਅਲਗ-ਅਲਗ ਕਿਸ੍ਮ ਕੀ ਰਚਨਾਓਂ ਕਾ ਸ੍ਵਾਦ ਲੇ ਸਕਤੇ ਹੈਂ। ਯੇ ਬ੍ਲੌਗ੍ਸ ਹੈਂ--ਕਿਸ੍ਸੇ ਕਹਨੇ ਹੈਂ, THE WRITTEN WORD, THE SOLITARY REAPER

ਮਾਮਾਜੀ--ਭਾਗ ਏਕ

ਕਰੀਬ ਛਹ ਬਜ ਰਹੇ ਹੈਂ। ਪੂਰਾ ਘਰ ਸੁਬਹ ਕੀ ਪਹਲੀ ਅਂਗਡ਼ਾਈ ਲੇ ਰਹਾ ਹੈ। ਸੁਮੇਧਾ ਕੇ ਕਾਨੋਂ ਮੇਂ ਹਲ੍ਕੀ ਹਲ੍ਕੀ ਆਵਾਜ਼ੇਂ ਛਨ ਕਰ ਆ ਰਹੀ ਹੈਂ। ਕਭੀ ਬਾਥਰੂਮ ਕੀ ਹਲ੍ਕੀ ਫੁਲ੍ਕੀ ਉਥਲ ਪੁਥਲ, ਤੋ ਕਭੀ ਰਸੋਈ ਮੇਂ ਬਰ੍ਤਨੋਂ ਕੇ ਖਡ਼ਕਨੇ ਕੀ ਆਵਾਜ਼ੇਂ...ਇਸਕਾ ਮਤਲਬ ਮਾਮੀਜੀ ਜਾਗ ਗਈ ਹੈਂ। ਲੌਬੀ ਸੇ ਕਿਸੀ ਕੇ ਚਲਨੇ ਕੀ ਆਵਾਜ਼ੇਂ ਆ ਰਹੀ ਹੈਂ। ਭਾਰੀ ਚਪ੍ਪਲੇਂ ਮਾਰ੍ਬਲ ਕੇ ਫਰ੍ਸ਼ ਪਰ ਆਵਾਜ਼ ਕਰਤੀ ਹੁਈਂ....ਮਾਮਾਜੀ ਹੈਂ....ਮਾਮਾਜੀ ਤੋ ਕਾਫੀ ਪਹਲੇ ਹੀ ਉਠ ਗਏ ਹੋਂਗੇ।

ਸੁਮੇਧਾ ਨੇ ਹਲ੍ਕੇ ਸੇ ਚਾਦਰ ਸੇ ਸਿਰ ਬਾਹਰ ਨਿਕਾਲਾ ਹੈ। ਬੇਡਰੂਮ ਕੇ ਦਰਵਾਜੇ ਸੇ ਉਸਕੀ ਨਜ਼ਰ ਮਾਮਾਜੀ ਪਰ ਪਡ਼ੀ ਹੈ। ਸਫੇਦ ਰਂਗ ਕਾ ਧੁਲਾ ਹੁਆ ਕੁਰ੍ਤਾ ਪਾਯਜਾਮਾ ਪਹਨਕਰ ਤੈਯਾਰ ਮਾਮਾਜੀ...ਬਾਲ ਕਰੀਨੇ ਸੇ ਸਂਵਰੇ ਹੁਏ...ਕਿਤਨੀ ਏਨਰ੍ਜੀ ਹੈ ਇਨਮੇਂ...ਨਹਾ ਭੀ ਲਿਯਾ...! ਕਿਤਨੇ ਬਜ਼ੇ ਉਠੇ ਹੋਂਗੇ...ਸੁਮੇਧਾ ਅਲਸਾਈ ਹੁਈ ਕਰਵਟ ਬਦਲਨੇ ਕੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਤੀ ਹੈ। ਪਰ ਫਿਰ ਝਿਝਕ ਕੇ ਕਾਰਣ ਕੁਛ ਦੇਰ ਔਰ ਬਿਸ੍ਤਰ ਪਰ ਪਡ਼ੇ ਰਹਨੇ ਕਾ ਇਰਾਦਾ ਛੋਡ਼ਨਾ ਪਡ਼ਤਾ ਹੈ।

ਅਪਨਾ ਘਰ ਔਰ ਅਪਨਾ ਬੇਡਰੂਮ ਹੋਤਾ ਤੋ ਫਿਰ ਤੋ ਆਠ ਬਜੇ ਤਕ ਸੋਈ ਰਹਤੀ...ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਟੋਕਤਾ..ਪਰ ਯੇ ਤੋ ਮਾਮਾਜੀ ਕਾ ਘਰ ਹੈ। ਇਸਲਿਏ ਥੋਡ਼ਾ ਲਿਹਾਜ ਤੋ ਕਰਨਾ ਪਡ਼ੇਗਾ। ਸੁਮੇਧਾ ਪਿਛਲੀ ਰਾਤ ਹੀ ਆਈ ਹੈ ਯਹਾਂ...ਅਪਨੀ ਮਮ੍ਮੀ ਕੇ ਸਾਥ। ਆਜ ਰਾਖੀ ਜੋ ਹੈ। ਮਮ੍ਮੀ ਮਾਮਾਜੀ ਕੋ ਰਾਖੀ ਬਾਂਧੇਗੀਂ, ਫਿਰ ਸਭੀ ਸਤ੍ਸਂਗ ਸੁਨਨੇ ਸ੍ਵਾਮੀਜੀ ਕੇ ਆਸ਼੍ਰਮ ਜਾਏਂਗੇ। ਸੁਮੇਧਾ ਕੇ ਘਰ ਮੇਂ ਸਭੀ ਬਡ਼ੇ ਭਕ੍ਤ ਹੈਂ ਸ੍ਵਾਮੀਜੀ ਕੇ। ਬਹੁਤ ਭਕ੍ਤਿ ਭਾਵ ਹੈ ਸਬ ਮੇਂ। ਔਰ ਮਾਮਾਜੀ ਔਰ ਮਾਮੀਜੀ ਮੇਂ ਤੋ ਕੁਛ ਜ੍ਯਾਦਾ ਹੀ ਭਕ੍ਤਿ ਭਾਵ ਭਰਾ ਹੈ।ਮਾਮਾਜੀ ਕਹਤੇ ਹੈਂ ਕਿ ਉਨ ਪਰ ਸ੍ਵਾਮੀਜੀ ਕਿ ਬਹੁਤ ਕਰਪਾ ਹੈ। ਸਬ ਕੁਛ ਉਨਕਾ ਦਿਯਾ ਹੁਆ ਹੀ ਤੋ ਹੈ। ਆਲੀਸ਼ਾਨ ਬਂਗਲਾ, ਦੋ ਦੋ ਲਂਬੀ ਕਾਰੇਂ, ਫੈਕ੍ਟ੍ਰੀ, ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਔਫਿਸ, ਨੌਕਰ ਚਾਕਰ....ਬੇਟੀ ਕੀ ਸ਼ਾਦੀ ਹੋ ਚੁਕੀ ਹੈ, ਔਰ ਬੇਟਾ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੇਂ ਹੈ। ਕਿਸੀ ਤਰਹ ਕਿ ਕੋਈ ਕਮੀ ਨਹੀਂ...ਸਚ ਮੇਂ ਬਡ਼ੀ ਕਰਪਾ ਹੈ ਸ੍ਵਾਮੀਜੀ ਕੀ। ਅਬ ਮਾਮਾਜੀ ਮੇਂ ਭੀ ਤੋ ਭਕ੍ਤਿ ਭਾਵ ਬਹੁਤ ਹੈ, ਕਰਪਾ ਤੋ ਹੋਗੀ ਹੀ। ਸ੍ਵਾਮੀਜੀ ਕਾ ਆਸ਼੍ਰਮ ਵੈਸੇ ਤੋ ਰਾਜਸ੍ਥਾਨ ਮੇਂ ਹੈ, ਪਰ ਆਏ ਦਿਨ ਦਿਲ੍ਲੀ ਆਤੇ ਰਹਤੇ ਹੈਂ। ਵਿਦੇਸ਼ੋਂ ਕੇ ਦੌਰੇ ਪਰ ਭੀ ਜਾਤੇ ਹੈਂ ਤੋ ਦਿਲ੍ਲੀ ਸੇ ਹੋਕਰ ਹੀ ਜਾਤੇ ਹੈਂ। ਔਰ ਉਨਕੇ ਦਿਲ੍ਲੀ ਆਨੇ ਪਰ ਮਾਮਾਜੀ ਉਨਕੇ ਸਾਥ ਹੀ ਰਹਤੇ ਹੈਂ, ਸਾਏ ਕੀ ਤਰਹ।

ਬਹਰਹਾਲ ਸੁਮੇਧਾ ਬਿਸ੍ਤਰ ਸੇ ਉਠ ਬੈਠੀ ਹੈ। ਲੌਬੀ ਮੇਂ ਬੈਠੇ ਅਖਬਾਰ ਪਢ਼ ਰਹੇ ਮਾਮਾਜੀ ਕੀ ਨਜ਼ਰ ਉਸ ਪਰ ਪਡ਼ ਗਈ ਹੈ।

"ਗੁਡ ਮਾਰ੍ਨਿਂਗ ਬੇਟਾ," ਵੋ ਵਹੀਂ ਸੇ ਬੋਲ ਰਹੇ ਹੈਂ।

"ਗੁਡ ਮਾਰ੍ਨਿਂਗ ਮਾਮਾਜੀ," ਕਹਤੀ ਹੁਈ ਸੁਮੇਧਾ ਲੌਬੀ ਕੀ ਤਰਫ ਬਢ਼ਨੇ ਲਗੀ ਹੈ।

"ਔਰ ਗਰ੍ਮੀ ਤੋ ਨਹੀਂ ਲਗੀ ਰਾਤ ਕੋ? ਮੈਂਨੇ ਏ-ਸੀ ਬਂਦ ਕਰ ਦਿਯਾ ਥਾ।"

"ਨਹੀਂ ਮਾਮਾਜੀ, ਬਲ੍ਕਿ ਸੁਬਹ ਕੋ ਤੋ ਠਂਡ ਹੋਨੇ ਲਗੀ ਥੀ। ਅਚ੍ਛਾ ਕਿਯਾ ਏ-ਸੀ ਬਂਦ ਕਰ ਦਿਯਾ।"

"ਤੋ ਹਾਂ ਬੇਟਾਜੀ...ਪਹਲੇ ਤੋ ਯੇ ਬਤਾਓ ਕੀ ਨਾਸ਼੍ਤੇ ਮੇਂ ਕ੍ਯਾ ਲੋਗੇ? ਵੈਸੇ ਤੁਮ੍ਹਾਰੀ ਮਾਮੀ ਨੇ ਆਲੂ ਉਬਾਲ ਲਿਏ ਹੈਂ। ਅਬ ਬਤਾਓ, ਸੈਂਡਵਿਚ ਖਾਓਗੇ ਯਾ ਫਿਰ ਆਲੂ ਕੇ ਪਰਾਂਠੇ ? "

"ਮਾਮਾਜੀ, ਦੋਨੋਂ ਚੀਜ਼ੇ ਪਰਫੇਕ੍ਟ ਹੈਂ, ਜੋ ਸਭੀ ਖਾਏਂਗੇ, ਮੈਂ ਭੀ ਵਹੀ ਖਾਊਂਗੀ," ਕਹਤੀ ਹੁਈ ਸੁਮੇਧਾ ਰਸੋਈ ਕੀ ਓਰ ਬਢ਼ਨੇ ਲਗਤੀ ਹੈ। ਮਾਮਾਜੀ ਭੀ ਅਖਬਾਰ ਸਮੇਟਤੇ ਉਸਕੇ ਪੀਛੇ ਆਨੇ ਲਗਤੇ ਹੈਂ।ਰਸੋਈ ਮੇਂ ਮਾਮੀਜੀ ਚੁਪਚਾਪ ਕਾਮ ਮੇਂ ਲਗੀ ਹੈਂ। ਵੋ ਜ਼੍ਯਾਦਾ ਬੋਲਤੀ ਨਹੀਂ। ਬਸ ਕਾਮ ਕੀ ਹੀ ਬਾਤ ਕਰਤੀ ਹੈਂ। ਸ਼ਂਭੁ ਘਰ ਕੀ ਸਫਾਈ ਕਰ ਰਹਾ ਹੈ। ਵੋ ਬੀਚ ਬੀਚ ਮੇਂ ਉਸੇ ਠੀਕ ਢਂਗ ਸੇ ਕਾਮ ਕਰਨੇ ਕੀ ਹਿਦਾਯਤ ਦੇਤੀ ਹੁਈਂ ਆਲੂ ਛੀਲਨੇ ਮੇਂ ਲਗੀ ਹੈਂ।ਮਾਮਾਜੀ ਰਸੋਈ ਮੇਂ ਆ ਮਾਮੀਜੀ ਕੋ ਨਾਸ਼੍ਤੇ ਮੇਂ ਆਲੂ ਕੇ ਪਰਾਂਠੇ ਤੈਯਾਰ ਕਰਨੇ ਕੋ ਕਹਤੇ ਹੁਏ ਖੁਦ ਚਾਯ ਬਨਾਨੇ ਕੀ ਤੈਯਾਰਿਯੋਂ ਮੇਂ ਜੁਟ ਜਾਤੇ ਹੈਂ।

ਅਬ ਤੋ ਸੁਮੇਧਾ ਕੀ ਮਮ੍ਮੀ ਭੀ ਤੈਯਾਰ ਹੋਕਰ ਆ ਗਈ ਹੈਂ। ਰਸੋਈਘਰ ਮੇਂ ਖਡ਼ੇ ਖਡ਼ੇ ਸਭੀ ਇਧਰ ਉਧਰ ਕੀ ਬਾਤੇਂ ਕਰਨੇ ਮੇਂ ਮਸ਼ਗੂਲ ਹੋ ਜਾਤੇ ਹੈਂ।ਸੁਮੇਧਾ ਕੀ ਇਨ ਬਾਤੋਂ ਮੇਂ ਕੋ ਦਿਲਚਸ੍ਪੀ ਨਹੀਂ। ਵੋ ਟੀਵੀ ਔਨ ਕਰਤੀ ਹੈ। ਕਹੀਂ ਕੁਛ ਖਾਸ ਨਹੀਂ ਆ ਰਹਾ। ਖਬਰੇਂ ਭੀ ਕੁਛ ਖਾਸ ਨਹੀਂ। ਏਕ ਲੋਕਲ ਚੈਨਲ ਪਰ ਪੁਰਾਨੇ ਗਾਨੇ ਆ ਰਹੇ ਹੈਂ। ਹਲ੍ਕੀ ਆਵਾਜ਼ ਮੇਂ ਵੋ ਚੈਨਲ ਲਗਾ ਸੁਮੇਧਾ ਨਹਾਨੇ ਕੀ ਤੈਯਾਰਿਯੋਂ ਮੇਂ ਜੁਟ ਜਾਤੀ ਹੈ।ਬੈਗ ਸੇ ਬ੍ਰਸ਼, ਕਪਡ਼ੇ ਔਰ ਤੌਲਿਯਾ ਨਿਕਾਲ ਵੋ ਬਾਥਰੂਮ ਕੀ ਓਰ ਬਢ਼ ਰਹੀ ਹੈ।

"ਬੇਟਾ, ਆਪਨੇ ਚਾਯ ਨਹੀਂ ਪੀਨੀ ਪਹਲੇ ?" ਮਾਮਾਜੀ ਪੂਛ ਰਹੇ ਹੈਂ।

"ਨਹੀਂ ਮਾਮਾਜੀ, ਏਕ ਹੀ ਬਾਰ ਪੀਊਂਗੀ...ਨਾਸ਼੍ਤੇ ਕੇ ਸਾਥ..."

"ਠੀਕ ਹੈ, ਫਿਰ ਆਓ ਬਤਾ ਦੂਂ ਬਾਥਰੂਮ ਮੇਂ ਸ਼ੈਂਪੂ ਵਗੈਰਹ ਕਹਾਂ ਰਖਾ ਹੈ।'' ਮਾਮਾਜੀ ਉਸਕੇ ਸਾਥ ਬਾਥਰੂਮ ਮੇਂ ਆਏਂ ਹੈਂ। ਯੇ ਗੀਜ਼ਰ ਕਾ ਪ੍ਲਗ, ਇਸ ਨਲ ਮੇਂ ਗਰ੍ਮ ਪਾਨੀ, ਇਸਮੇਂ ਠਂਡਾ, ਯਹਾਂ ਸੇ ਸ਼ਾਵਰ...ਸਬਕੁਛ ਸਮਝਾ ਰਹੇ ਹੈਂ। ਅਬ ਮਾਮਾਜੀ ਨੇ ਕਪਬੋਰ੍ਡ ਖੋਲ ਦਿਯਾ ਹੈ...ਮਾਇਲ੍ਡ ਸ਼ੈਮ੍ਪੂ, ਕ੍ਲੀਨਿਕ ਪ੍ਲਸ, ਸਾਬੁਨ, ਤੇਲ, ਬੌਡੀ ਔਯਲ...ਸਬ ਸਮਝਾ ਰਹੇ ਹੈਂ।

" ਅਚ੍ਛਾ ਬੇਟਾ, ਔਰ ਕਿਸੀ ਚੀਜ਼ ਕੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੋ ਤੋ ਆਵਾਜ਼ ਦੇ ਦੇਨਾ," ਮਾਮਾਜੀ ਕਹਤੇ ਹੁਏ ਵਾਪਸ ਰਸੋਈ ਮੇਂ ਚਲੇ ਗਏ ਹੈਂ।ਸੁਮੇਧਾ ਬਾਥਰੂਮ ਕਾ ਦਰਵਾਜਾ ਬਂਦ ਕਰ ਬੈਠੀ ਸੋਚ ਰਹੀ ਹੈ। ਕਿਤਨੇ ਕੈਯਰਿਂਗ ਹੈਂ ਨਾ ਮਾਮਾਜੀ। ਕਿਤਨਾ ਖ੍ਯਾਲ ਰਖਤੇ ਹੈਂ ਸਬ ਕਾ....ਔਰ ਘਰ ਕੀ ਹਰ ਚੀਜ ਕਾ ਪਤਾ ਹੈ ਉਨਕੋ। ਉਸ ਪਰ ਸੇ ਕ੍ਯਾ ਪਰ੍ਸਨੈਲਿਟੀ ਹੈ...ਹਰ ਦਮ ਏਕਦਮ ਫਿਟ।

ਮਾਮਾ ਕੀ ਦੀਵਾਨੀ ਸੁਮੇਧਾ ਲੇਕਿਨ ਆਖਿਰ ਐਸਾ ਕ੍ਯਾ ਹੋਤਾ ਹੈ ਕਿ ਸੁਮੇਧਾ ਕੇ ਮਨ ਮੇਂ ਮਾਮਾ ਕੇ ਪ੍ਰਤਿ ਭਰ ਜਾਤੀ ਹੈ ਵਿਤਰਸ਼੍ਣਾ। ਜਾਨਨੇ ਕੇ ਲਿਏ ਕਲ ਪਢ਼ਿਏ ਕਹਾਨੀ ਕੀ ਅਗਲੀ ਔਰ ਆਖਿਰੀ ਕਿਸ੍ਤ