Online TransLiteration by girgit.chitthajagat.in, of http://hindibharat.wordpress.com/ Disclaimer
You may also see this page in Bangla, Devanagari, Gujarati, Gurmukhi, Kannada, Malayalam, Oriya, Roman(Eng), Tamil, Telugu

“ਕਨ੍ਹੈਯਾ”…..!(ਕਹਾਨੀ)

April 17, 2009

    poor-lady ਮੀਰਾ ਅਪਨੀ ਝੋਂਪਡ਼ੀ ਮੇਂ ਬੈਠੀ ਗਹਰੀ ਸੋਚ ਮੇਂ ਡੂਬੀ ਹੁਈ ਥੀ | ਆਜ ਉਸੇ ਅਪਨੇ ਸ੍ਵਰ੍ਗਵਾਸੀ ਪਤਿ ਕੀ ਬਡ਼ੀ ਯਾਦ ਆ ਰਹੀ ਥੀ | ਕਨ੍ਹੈਯਾ ਜਬ ਏਕ ਸਾਲ ਕਾ ਥਾ ਜਬ ਉਨਕਾ ਇਂਤਕਾਲ ਹੋ ਗਯਾ ਥਾ | ਵਹ ਸੋਚ ਰਹੀ ਥੀ ਕਿ ਯਦਿ ਆਜ ਵਹ ਜਿਂਦਾ ਹੋਤੇ ਤੋ ਕਨ੍ਹੈਯਾ ਇਤਨਾ ਜਿਦ੍ਦੀ ਔਰ ਆਵਾਰਾ ਨ ਹੋਤਾ, ਸਾਰਾ ਦਿਨ ਘਰ ਸੇ ਬਾਹਰ ਰਹਤਾ ਹੈ | ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਸ੍ਕੂਲ ਮੇਂ ਜਾਤਾ ਭੀ ਹੈ ਯਾ ਨਹੀਂ | ਸੋਚਤੀ ਹੂਂ ਕਲ ਮਾਸ੍ਟਰਜੀ ਸੇ ਬਾਤ ਕਰੁਂ ਕਿ ਕੁਛ ਪਢ਼ਤਾ ਭੀ ਹੈ ਯਾ ਨਹੀਂ |

     ਲੇਕਿਨ ਆਜ ਤੋ ਸ਼ਾਮ ਹੋਨੇ ਕੋ ਆਯੀ ਘਰ ਹੀ ਨਹੀਂ ਆਯਾ | ਸੁਬਹ ਜਰਾ ਸਾ ਕਿਯਾ ਡਾਟ ਦਿਯਾ ਅਭੀ ਤਕ ਘਰ ਨਹੀਂ ਲੌਟਾ | ਅਂਧੇਰਾ ਹੋ ਚਲਾ ਥਾ, ਮੀਰਾ ਕੋ ਅਬ ਚਿਂਤਾ ਹੋਨੇ ਲਗੀ ਥੀ | ਵਹ ਚਾਰਪਾਈ ਸੇ ਉਠਾਤੀ ਹੈ ਔਰ ਅਪਨੀ ਛਡ਼ੀ ਉਠਾ ਕਰ ਝੋਂਪਡ਼ੀ ਸੇ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਕਰ ਕਨ੍ਹੈਯਾ ਕੋ ਆਵਾਜ ਲਗਾਤੀ ਹੈ | ਕਨ੍ਹੈਯਾ………………………..ਓ ਕਨ੍ਹੈਯਾ……………………..|

     ਪਡੋਸਿਨ ਕਾ ਦਰਵਾਜਾ ਖਟਖਟਾਯਾ -”ਬਹਨ ਮੇਰੇ ਕਨ੍ਹੈਯਾ ਕੋ ਦੇਖਾ ਹੈ ਕਿਯਾ ?” -”ਵਹਾਂ ਮਨ੍ਦਿਰ ਕੇ ਪਾਸ ਦੇਖਾ ਥਾ, ਜਾ ਕਰ ਦੇਖ ਲੋ”-ਪਡੋਸਿਨ ਨੇ ਨਾਕ ਭੌ ਸਿਕੋਡ਼ਤੇ ਹੁਏ ਕਹਾ |

     ਮੀਰਾ ਮਨ੍ਦਿਰ ਕੀ ਤਰਫ ਚਲ ਦੇਤੀ ਹੈ | ਮਨ੍ਦਿਰ ਥੋਡੀ ਦੂਰ ਥਾ ਜਾਕਰ ਦੇਖਾ ਤੋ ਕਨ੍ਹੈਯਾ ਮਨ੍ਦਿਰ ਕੀ ਸੀਢਿਯੋ ਪਰ ਠਣ੍ਡ ਸੇ ਸਿਕੁਡ਼ਾ ਬੈਠਾ ਥਾ | ਵਹ ਅਭੀ ਭੀ ਗ਼ੁਸ੍ਸੇ ਮੇਂ ਨਜਰ ਆ ਰਹਾ ਥਾ | ਉਸੇ ਮੀਰਾ ਕੀ ਆਵਾਜ ਸੁਨਾਈ ਦੇ ਰਹੀ ਥੀ ਲੇਕਿਨ ਵਹ ਘੁਟਨੋਂ ਮੇਂ ਸਿਰ ਗਡਾਏ ਚੁਪਚਾਪ ਬੈਠਾ ਥਾ |

ਮੀਰਾ ਛਡ਼ੀ ਟੇਕਤੇ ਹੁਏ ਉਸਕੇ ਪਾਸ ਪਹੁਂਚਤੀ ਹੈ | ਦੁਲਾਰ ਸੇ ਉਸਕੇ ਸਿਰ ਪਰ ਹਾਥ ਰਖਤੇ ਹੁਏ ਬੋਲੀ -”ਬੇਟਾ ਘਰ ਚਲ ਠਣ੍ਡ ਹੋਨੇ ਲਗੀ ਹੈ ਔਰ ਤੁਨੇ ਖਾਨਾ ਭੀ ਤੋ ਨਹੀਂ ਖਾਯਾ |”

ਕਨ੍ਹੈਯਾ ਮੀਰਾ ਕਾ ਹਾਥ ਦੂਰ ਹਟਾਤੇ ਹੁਏ ਝੁਂਝਲਾਕਰ ਬੋਲਾ -”ਨਹੀਂ ਤੁਮ ਜਾਓ ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਆਊਂਗਾ |”

ਮੀਰਾ ਦੁਲਾਰ ਕਰਤੇ ਹੁਏ ਬੋਲੀ -”ਨਹੀਂ ਬੇਟਾ ਘਰ ਚਲੋ ਮੈਂਨੇ ਤੁਮ੍ਹਾਰੇ ਲਿਏ ਬਾਜਰੇ ਕੀ ਰੋਟੀ ਬਨਾਈ ਹੈ |”

-”ਨਹੀਂ ਜਾਊਂਗਾ ਤੁਮ ਮੁਝੇ ਡਾਟਤੀ ਹੋ|” -”ਨਹੀਂ ਆਗੇ ਨਹੀਂ ਡਾਟੂਂਗੀ|” ਕਨ੍ਹੈਯਾ ਮੀਰਾ ਕਾ ਹਾਥ ਹਟਾਤਾ ਹੈ ਔਰ ਘਰ ਕੀ ਤਰਫ਼ ਚਲ ਦੇਤਾ ਹੈ |ਮੀਰਾ ਭੀ ਅਪਨੀ ਛਡ਼ੀ ਟੇਕਤੇ ਹੁਏ ਉਸਕੇ ਪੀਛੇ – ਪੀਛੇ ਚਲ ਦੇਤੀ ਹੈ |

ਮੀਰਾ ਰੋਟੀ ਲੇਕਰ ਆਤੀ ਹੈ -”ਲੇ ਬੇਟਾ ਖਾਨਾ ਖਾ ਲੇ|”

-”ਨਹੀਂ ਖਾਊਂਗਾ|” ਇਤਨਾ ਕਹ ਕਰ ਕਨ੍ਹੈਯਾ ਅਪਨੀ ਚਾਰਪਾਈ ਕੀ ਫਟੀ ਚਦ੍ਦਰ ਮੇਂ ਘੁਸਕਰ ਸੋ ਜਾਤਾ ਹੈ |

ਮੀਰਾ ਖਾਨਾ ਵਹੀ ਰਖ ਦੇਤੀ ਹੈ ਉਸੇ ਪਤਾ ਥਾ ਕਿ ਵਹ ਰਾਤ ਕੋ ਉਠ ਕਰ ਅਪਨੇ ਆਪ ਖਾ ਲੇਗਾ ਔਰ ਵਹ ਭੀ ਅਪਨੀ ਚਾਰਪਾਈ ਪਰ ਜਾਕਰ ਸੋ ਜਾਤੀ ਹੈ |

ਸੁਬਹ ਹੁਈ ਤੋ ਮੀਰਾ ਚਾਰਪਾਈ ਸੇ ਉਠਤੇ ਹੁਏ ਕਨ੍ਹੈਯਾ ਕੋ ਜਗਤੀ ਹੈ ਜੋ ਅਭੀ ਤਕ ਔਂਧੇ ਮੁਂਹ ਸੋਯੇ ਪਡ਼ਾ ਥਾ ਲੇਕਿਨ ਉਸਕੀ ਖਾਨੇ ਕਿ ਥਾਲੀ ਖਾਲੀ ਥੀ | ਕਨ੍ਹੈਯਾ ਉਠ ਕਰ ਬਹਾਰ ਕੁਐ ਪਰ ਨਹਾਨੇ ਚਲਾ ਜਾਤਾ ਹੈ | ਲੇਕਿਨ ਵਹ ਮੀਰਾ ਸੇ ਬਾਤ ਨਹੀਂ ਕਰਤਾ |ਮੀਰਾ ਤਬ ਤਕ ਉਸਕੇ ਲਿਏ ਖਾਨਾ ਔਰ ਉਸਕਾ ਬਸ੍ਤਾ ਤੈਯਾਰ ਕਰਤੀ ਹੈ | ਕਨ੍ਹੈਯਾ ਆਤਾ ਹੈ ਔਰ ਕਪਡ਼ੇ ਪਹਨਕਰ, ਥੋਡ਼ਾ ਕੁਛ ਖਾਕਰ ਸ੍ਕੂਲ ਕੀ ਤਰਫ ਚਲ ਦੇਤਾ ਹੈ |

ਮੀਰਾ ਉਸੇ ਦੂਰ ਤਕ ਜਾਤੇ ਹੁਏ ਦੇਖਤੀ ਹੈ | ਉਸੇ ਆਜ ਅਪਨੇ ਸ਼ਰੀਰ ਮੇਂ ਜ੍ਵਰ ਪੀਡ਼ਾ ਮਹਸੂਸ ਹੋ ਰਹੀ ਥੀ | ਲੇਕਿਨ ਉਸਸੇ ਜ੍ਯਾਦਾ ਮਾਂ ਕੇ ਦੁਖੀ ਦਿਲ ਕੀ ਪੀਡ਼ਾ ਜ੍ਯਾਦਾ ਥੀ, ਉਸਕੀ ਆਂਖੋਂ ਸੇ ਆਂਸੂ ਛਲਕ ਆਯੇ ਥੇ | ਦੋਪਹਰ ਕੇ ਸਮਯ ਮੇਂ ਮੀਰਾ ਮੇਂ ਸੋਚਾ ਸ਼ਰੀਰ ਮੇਂ ਜ੍ਵਰ ਕੀ ਪੀਡ਼ਾ ਹੋ ਰਹੀ ਹੇ ਤੋ ਡੌਕ੍ਟਰ ਕੇ ਯਹਾਂ ਸੇ ਹੋਤੇ ਹੁਯੇ ਕਨ੍ਹੈਯਾ ਕੇ ਸ੍ਕੂਲ ਤਕ ਭੀ ਚਲਤੀ ਹੂਂ ।ਵਹ ਅਪਨੀ ਛਡ਼ੀ ਉਠਾਤੀ ਹੇ ਓਰ ਪਾਸ ਕੇ ਡੌਕ੍ਟਰ ਕੇ ਯਹਾਂ ਚਲ ਦੇਤੀ ਹੈ ।

ਡੌਕ੍ਟਰ ਨੇ ਮੁਆਯਨਾ ਕਰਤੇ ਹੁਯੇ ਕਹਾ -”ਅਮ੍ਮਾ ਖਾਂਸੀ ਕਬ ਸੇ ਹੈ “

ਮੀਰਾ -”ਬੇਟਾ ਮਹੀਨਾ ਭਰ ਹੋ ਗਯਾ ਆਜ ਤੋ ਜ੍ਵਰ ਸੇ ਸ਼ਰੀਰ ਭੀ ਤਪ ਰਹਾ ਹੇ”

ਡੌਕ੍ਟਰ -”ਅਮ੍ਮਾ ੧੦੦/ਰੂ ਜਮਾ ਕਰਾ ਦੋ ਜਾਂਚ ਕਰਨੀ ਪਡੇਗੀ”

ਮੀਰਾ ਅਪਨੀ ਫਟੀ ਜੇਬ ਟਟੋਲਤੀ ਹੇ ਸਾਰੇ ਮਿਲਾਕਰ ੨੦ ਰੂ ਥੇ। ਮੀਰਾ ਨੇ ਕਾਪਤੇ ਹਾਥੋਂ ਸੇ ਪੈਸੇ ਡੌਕ੍ਟਰ ਸਾਹਬ ਕੀ ਤਰਫ ਬਢ਼ਤੇ ਹੁਏ ਕਹਾ -”ਬੇਟਾ ਮੇਰੇ ਪਾਸ ਤੋ ਯਹੀ ਹੈ |”

ਡੌਕ੍ਟਰ ਝੁਂਝਲਾਤੇ ਹੁਏ -”ਪੈਸੇ ਨਹੀਂ ਤੋ ਯਹਾਂ ਕ੍ਯੋਂ ਆਯੀ ?ਜਬ ਪੈਸੇ ਹੋਂਗੇ ਤੋ ਆਨਾ|” ਮੀਰਾ ਅਪਨੇ ਟੂਟੇ ਕ਼ਦਮੋਂ ਸੇ ਬਹਾਰ ਕੀ ਤਰਫ ਚਲ ਦੇਤੀ ਹੈ | ਉਸਕੀ ਆਂਖੇਂ ਨਮ ਥੀ ਵਹ ਅਪਨੀ ਟੂਟੀ ਛਡ਼ੀ ਕੋ ਟੇਕਤੇ ਹੁਏ ਸ੍ਕੂਲ ਪਹੁਂਚਤੀ ਹੈ |

ਮਾਸ੍ਟਰ ਜੀ ਕੁਰ੍ਸੀ ਪਰ ਬੈਠੇ ਮੀਠੀ ਧੂਪ ਮੇਂ ਉਂਗ ਰਹੇ ਥੇ | ਉਨਕੇ ਚਾਰੋਂ ਤਰਫ਼ ਬੈਠੇ ਕੁਛ ਬਚ੍ਚੇ ਆਪਸ ਮੇਂ ਕੁਛ ਛੀਨਾ ਝਪਟੀ ਕਰ ਰਹੇ ਥੇ ਤੋ ਕੁਛ ਕਾਗਜ ਕੀ ਪਤਂਗ ਬਨਾ ਰਹੇ ਥੇ ਮੀਰਾ ਨੇ ਨਜਰ ਦੌਡਾਯੀ ਲੇਕਿਨ ਉਸੇ ਕਨ੍ਹੈਯਾ ਕਹੀ ਨਹੀਂ ਦਿਖਾਈ ਦੇਤਾ ਉਸਕਾ ਬੂਢ਼ਾ ਦਿਲ ਚਿਂਤਾ ਸੇ ਜਾਤਾ ਹੈ | ਵਹ ਛਡ਼ੀ ਟੇਕਤੇ ਹੁਏ ਤੇਜੀ ਸੇ ਮਾਸ੍ਟਰ ਜੀ ਕੇ ਪਾਸ ਪਹੁਂਚਤੀ ਹੈ |

-”ਮਾਸ੍ਟਰ ਜੀ ………..,ਮਾਸ੍ਟਰ ਜੀ ਨਮਸ੍ਤੇ !”-ਮੀਰਾ ਨੇ ਅਪਨੀ ਖਾਂਸੀ ਕੋ ਰੋਕਤੇ ਹੁਏ ਜੋਰ ਸੇ ਆਵਾਜ ਲਗਾਈ | ਮਾਸ੍ਟਰ ਜੀ (ਚੌਂਕਤੇ ਹੁਏ )-”ਅਰੇ ਮੀਰਾ ਕਹੋ ਕੈਸੇ ਆਨਾ ਹੁਆ |”

-”ਮਾਸ੍ਟਰ ਜੀ ਕਨ੍ਹੈਯਾ ਕਂਹਾ ਹੈ” -ਮੀਰਾ ਨੇ ਅਪਨੀ ਬੂਢੀ ਆਵਾਜ ਮੇਂ ਯਾਚਨਾ ਸੀ ਕਰਤੇ ਹੁਏ ਪੂਛਾ |

-”ਕਨ੍ਹੈਯਾ………..,ਕਨ੍ਹੈਯਾ ਤੋ ਚਾਰ ਦਿਨ ਸੇ ਸ੍ਕੂਲ ਹੀ ਨਹੀਂ ਆਯਾ ,ਮੈਂਨੇ ਸੋਚਾ ਸ਼ਾਯਦ ਉਸਕੀ ਤਬੀਯਤ ਠੀਕ ਨਹੀਂ ਹੋਗੀ |”

ਮੀਰਾ ਨੇ ਸੁਨਾ ਤੋ ਉਸੇ ਪੈਰੋ ਤਲੇ ਕੀ ਜਮੀਨ ਧਸਤੀ ਨਜਰ ਆਯੀ, ਉਸਕਾ ਬੂਢ਼ਾ ਦਿਲ ਵ੍ਯਾਕੁਲ ਹੋ ਉਠਾ ਵਹ ਅਪਨੀ ਛਡ਼ੀ ਕੋ ਟੇਕਤੇ ਹੁਏ ਸ੍ਕੂਲ ਸੇ ਬਹਾਰ ਕੀ ਤਰਫ਼ ਦੌਡੀ |

ਉਸਨੇ ਸ੍ਕੂਲ ਕੇ ਚਾਰੋਂ ਤਰਫ਼ ਦੇਖਾ ਲੇਕਿਨ ਉਸੇ ਕਨ੍ਹੈਯਾ ਕਹੀ ਦਿਖਾਈ ਨਹੀਂ ਦੇਤਾ | ਵਹ ਮਨ੍ਦਿਰ ਕੀ ਤਰਫ਼ ਦੌਡੀ ਲੇਕਿਨ ਮਨ੍ਦਿਰ ਕਾ ਚਬੂਤਰਾ ਭੀ ਖਾਲੀ ਥਾ |

ਮੀਰਾ ਮਨ੍ਦਿਰ ਸੇ ਵਾਪਸ ਮੁਡ਼ੀ ਤੋ ਉਸਨੇ ਗੁਨ੍ਨੂ ਕੋ ਚੌਪਾਲ ਕੀ ਤਰਫ਼ ਜਾਤੇ ਦੇਖਾ, ਗੁਨ੍ਨੂ ਕਨ੍ਹੈਯਾ ਕੀ ਕਕ੍ਸ਼ਾ ਮੇਂ ਹੀ ਪਢ਼ਤਾ ਥਾ ਲੇਕਿਨ ਸ਼ਾਯਦ ਹੀ ਵਹ ਕਭੀ ਸ੍ਕੂਲ ਮੇਂ ਜਾਤਾ ਥਾ ਉਸਕਾ ਬਾਪੂ ਗਾਂਵ ਕੇ ਪਾਸ ਈਟ ਕੇ ਭਟ੍ਟੇ ਪਰ ਠੇਕੇਦਾਰ ਕਾ ਕਾਮ ਕਰਤਾ ਥਾ ਇਸਲਿਏ ਘਰ ਮੇਂ ਦੋ ਪੈਸੇ ਅਚ੍ਛੇ ਆਤੇ ਥੇ | ਮੀਰਾ ਗੁਨ੍ਨੂ ਕੇ ਪੀਛੇ ਚੌਪਾਲ ਕੀ ਤਰਫ਼ ਚਲ ਦੇਤੀ ਹੈ |

ਵਹ ਅਂਦਰ ਪਹੁਂਚੀ ਤੋ ਉਸਕੀ ਬੂਢੀ ਆਂਖੇ ਫਟੀ ਕੀ ਫਟੀ ਰਹਾ ਗਯੀ | ਕਨ੍ਹੈਯਾ ਗੁਨ੍ਨੂ ਕੇ ਸਾਥ ਬੈਠਾ ਬੀਡ਼ੀ ਪੀ ਰਹਾ ਥਾ | ਮੀਰਾ ਨੇ ਯਹ ਦੇਖਾ ਤੋ ਉਸੇ ਅਪਨੇ ਦਿਲ ਮੇਂ ਸੈਕਡ਼ੋਂ ਸੁਈ ਯਾ ਏਕ ਸਾਥ ਚੁਭਤੀ ਨਜਰ ਆਯੀ | ਵਹ ਕ੍ਰੋਧ ਸੇ ਤਿਲ ਮਿਲਾ ਉਠੀ ਉਸਨੇ ਨੀਚੇ ਬੈਠੇ ਕਨ੍ਹੈਯਾ ਕੇ ਊਪਰ ਅਪਨੀ ਛਡ਼ੀ ਸੇ ਵਾਰ ਪਰ ਵਾਰ ਕਰ ਡਾਲੇ | ਐਸਾ ਲਗ ਰਹਾ ਥਾ ਮਾਨੋ ਮੀਰਾ ਕ੍ਰੋਧ ਸੇ ਪਾਗਲ ਹੋ ਗਯੀ ਹੋ |

ਕਨ੍ਹੈਯਾ ਨੇ ਅਚਾਨਕ ਆਯੀ ਇਸ ਮਾਰ ਕੀ ਆਂਧੀ ਕੋ ਦੇਖਾ ਤੋ ਵਹ ਡਰ ਗਯਾ | ਉਸਕੇ ਹਾਥ ਕੀ ਬੀਡ਼ੀ ਦੂਰ ਜਾ ਗਿਰੀ ਔਰ ਵਹ ਮੀਰਾ ਹੋ ਧਕ੍ਕਾ ਦੇਤੇ ਹੁਏ ਵਹਾਂ ਸੇ ਭਾਗ ਗਯਾ | ਗੁਨ੍ਨੂ ਭੀ ਉਸਸੇ ਆਗੇ ਸਿਰ ਪਰ ਪੈਰ ਰਖ ਕਰ ਭਾਗਾ | ਮੀਰਾ ਵਹੀ ਪਡ਼ੀ ਰਹ ਜਾਤੀ ਹੈ | ਉਸਕੇ ਹਾਥ ਕੀ ਛਡ਼ੀ ਭੀ ਦੂਰ ਜਾ ਗਿਰੀ ਥੀ, ਵਹ ਰੋਯੇ ਜਾ ਰਹੀ ਥੀ, ਬੂਢ਼ੇ ਆਂਸੁਓ ਸੇ ਉਸਕਾਾ ਕੁਰਤਾ ਗੀਲਾ ਹੋ ਗਯਾ ਥਾ | ਵਹ ਵਹੀ ਬੈਠ ਜਾਤੀ ਹੈ, ਆਜ ਉਸੇ ਕਨ੍ਹੈਯਾ ਕੇ ਬਾਪੂ ਕੀ ਸਬਸੇ ਜ੍ਯਾਦਾ ਯਾਦ ਆ ਰਹੀ ਥੀ ਲੇਕਿਨ ਜਿਂਦਗੀ ਕੇ ਇਸ ਬੂਢ਼ੇ ਸਫਰ ਮੇਂ ਵਹ ਬਿਲ੍ਕੁਲ ਅਕੇਲੀ ਥੀ |

ਉਸੇ ਆਜ ਅਪਨਾ ਸਬ ਕੁਛ ਲੁਟਤਾ ਨਜਰ ਆ ਰਹਾ ਥਾ | ਵਹ ਅਪਨੇ ਟੂਟੇ ਹਾਥੋਂ ਸੇ ਅਪਨੀ ਧੂਲ ਮੇਂ ਪਡ਼ੀ ਛਡ਼ੀ ਕੋ ਉਠਾਤੀ ਹੈ ਔਰ ਲੁਟੇ ਕ਼ਦਮੋਂ ਸੇ ਅਪਨੀ ਝੋਂਪਡ਼ੀ ਕੀ ਤਰਫ਼ ਚਲ ਦੇਤੀ ਹੈ ਘਰ ਪਹੁਂਚ ਕਰ ਵਹ ਅਪਨੀ ਚਾਰਪਾਈ ਪਰ ਗਿਰ ਪਡ਼ਤੀ ਹੈ ਔਰ ਅਪਨੀ ਬੂਢੀ ਆਂਖੋਂ ਕੋ ਬਂਦ ਕਰਤੇ ਹੁਏ ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਕੇ ਸਮੁਨ੍ਦ੍ਰ ਮੇਂ ਡੂਬ ਜਾਤੀ ਹੈ | ਲੇਕਿਨ ਉਸਕੀ ਆਂਖੋਂ ਕੇ ਆਂਸੂ ਅਬ ਭੀ ਏਕ ਦੂਸਰੇ ਕੀ ਪੂਂਛ ਪਕਡ਼ੇ ਲਗਾਤਾਰ ਬਹੇ ਜਾ ਰਹੇ ਥੇ |

ਅਂਧੇਰਾ ਛਾਨੇ ਕੋ ਆਯਾ ਥਾ ਲੇਕਿਨ ਕਨ੍ਹੈਯਾ ਅਬ ਭੀ ਮਨ੍ਦਿਰ ਕੇ ਚਬੂਤਰੇ ਕੇ ਪੀਛੇ ਵਾਲੀ ਸੀਢਿਯੋਂ ਪਰ ਅਪਨਾ ਸਿਰ ਟਾਂਗੋਂ ਕੇ ਬੀਚ ਮੇਂ ਛੁਪਾਯੇ ਬੈਠਾ ਥਾ | ਠਣ੍ਡ ਕੇ ਕਾਰਣ ਉਸਕਾ ਸ਼ਰੀਰ ਸਿਕੁਡ਼ਤਾ ਜਾ ਰਹਾ ਥਾ ਲੇਕਿਨ ਸ਼ਾਯਦ ਵਹ ਕੋਈ ਮਨ ਮੇਂ ਦਰਢ਼ ਨਿਸ਼੍ਚਯ ਕਿਐ ਵਹੀ ਪਡ਼ਾ ਥਾ ਔਰ ਵਹੀ ਸੋ ਜਾਤਾ ਹੈ |

ਸੁਬਹ ਜਬ ਕਨ੍ਹੈਯਾ ਕੀ ਆਂਖੇਂ ਖੁਲੀ ਤੋ ਸੂਰਜ ਕਾਫੀ ਊਂਚੇ ਚਢ਼ ਚੁਕਾ ਥਾ | ਉਸੇ ਭੂਖ ਲਗੀ ਥੀ | ਵਹ ਘਰ ਕੀ ਤਰਫ਼ ਚਲਤਾ ਹੈ ਲੇਕਿਨ ਕੁਛ ਸੋਚ ਕਰ ਵਹ ਰੁਕ ਜਾਤਾ ਹੈ | ਵਹ ਮੁਡ ਕਰ ਗੁਨ੍ਨੂ ਕੇ ਘਰ ਕੀ ਤਰਫ਼ ਚਲ ਦੇਤਾ ਹੈ ਗੁਨ੍ਨੂ ਜਾਗ ਚੁਕਾ ਥਾ ਔਰ ਖਾਨਾ ਖਾ ਰਹਾ ਥਾ |

ਕਨ੍ਹੈਯਾ ਨੇ ਬਹਾਰ ਸੇ ਆਵਾਜ ਲਗਾਈ | -”ਗੁਨ੍ਨੂ ……………ਗੁਨ੍ਨੂ …………….|” ਗੁਨ੍ਨੂ ਨੇ ਕਨ੍ਹੈਯਾ ਕੀ ਆਵਾਜ ਸੁਨੀ ਤੋ ਦੌਡਾ ਆਯਾ ਦੇਖਾ ਤੋ ਦਰਵਾਜੇ ਪਰ ਕਨ੍ਹੈਯਾ ਖਡ਼ਾ ਥਾ |

ਉਸਨੇ ਧੀਰੇ ਸੇ ਪੂਛਾ -”ਕਨ੍ਹੈਯਾ………..ਤੂ ਯਹਾਂ ….|”

ਕਨ੍ਹੈਯਾ ਦੀਨ ਆਂਖੋਂ ਸੇ ਗੁਨ੍ਨੂ ਕੋ ਦੇਖਤੇ ਹੁਏ ਬੋਲਾ -”ਗੁਨ੍ਨੂ ਮੁਝੇ ਭੂਖ ਲਗੀ ਹੈ ਕੁਛ ਖਾਨੇ ਕੋ ਦੋ ਨਾ….|”

-”ਨਹੀਂ ਕਨ੍ਹੈਯਾ ਤੁਮ ਘਰ ਜਾਓ”-ਮਮ੍ਮੀ ਸੇ ਡਰਤੇ ਹੁਏ ਗੁਨ੍ਨੂ ਨੇ ਕਹਾ | -”ਨਹੀ ਗੁਨ੍ਨੂ ਮੁਝੇ ਭੂਖ ਲਗੀ ਹੈ”

-ਕਹਤੇ ਹੁਏ ਕਨ੍ਹੈਯਾ ਦਰਵਾਜੇ ਸੇ ਅਂਦਰ ਘੁਸਤਾ ਹੈ |

ਲੇਕਿਨ ਗੁਨ੍ਨੂ ਬੀਚ ਮੇਂ ਹੀ ਕਨ੍ਹੈਯਾ ਕੋ ਪਕਡ਼ ਲੇਤਾ ਹੈ ਬੋਲਾ -”ਨਹੀਂ ਕਨ੍ਹੈਯਾ ਤੁਮ ਅਪਨੇ ਘਰ ਜਾਓ”| ਇਤਨਾ ਕਹ ਕਰ ਗੁਨ੍ਨੂ ਕਨ੍ਹੈਯਾ ਕੋ ਦਰਵਾਜੇ ਸੇ ਬਹਾਰ ਕਰ ਦੇਤਾ ਹੈ ਔਰ ਅਨ੍ਦਰ ਸੇ ਦਰਵਾਜਾ ਬਂਦ ਕਰ ਲੇਤਾ ਹੈ |

ਕਨ੍ਹੈਯਾ ਬਹਾਰ ਖਡਾ ਰਹ ਜਾਤਾ ਹੈ ਉਸੇ ਆਜ ਕਿਸ੍ਮਤ ਕੇ ਸਾਰੇ ਦਰਵਾਜੇ ਬਂਦ ਹੋਤੇ ਨਜਰ ਆ ਰਹੇ ਥੇ | ਵਹ ਅਪਨੇ ਭੂਖੇ ਨਨ੍ਹੇ ਕ਼ਦਮੋਂ ਸੇ ਬਹਾਰ ਕੀ ਤਰਫ਼ ਚਲ ਦੇਤਾ ਹੈ | ਵਹ ਏਕ ਬਾਰ ਫਿਰ ਅਪਨੇ ਘਰ ਕੀ ਤਰਫ਼ ਚਲ ਦੇਤਾ ਹੈ ਲੇਕਿਨ ਅਚਾਨਕ ਫਿਰ ਗਾਂਵ ਸੇ ਬਹਾਰ ਜਾਨੇ ਵਾਲੇ ਰਸ੍ਤੇ ਪਰ ਮੁਡ ਜਾਤਾ ਹੈ |

ਕਈ ਦਿਨੋਂ ਸੇ ਆਸਮਾਨ ਸਾਫ਼ ਥਾ ਲੇਕਿਨ ਅਚਾਨਕ ਹੀ ਕੁਛ ਬਾਦਲ ਸੇ ਘਿਰ ਆਏ ਥੇ ਔਰ ਹਲ੍ਕੀ-ਹਲ੍ਕੀ ਬੂਂਦੇ ਆਨੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਯੀ ਥੀ | ਲੇਕਿਨ ਕਨ੍ਹੈਯਾ ਅਪਨੇ ਹੀ ਵਿਚਾਰੋਂ ਮੇਂ ਖੋਯਾ ਹੁਆ ਅਪਨੇ ਭੂਖੇ ਕ਼ਦਮੋਂ ਸੇ ਆਗੇ ਬਢ਼ਾ ਚਲਾ ਜਾ ਰਹਾ ਥਾ | ਵਹ ਗਾਂਵ ਸੇ ਕਾਫੀ ਦੂਰ ਨਿਕਲ ਆਯਾ ਥਾ | ਅਚਾਨਕ ਬਾਰਿਸ਼ ਤੇਜ ਹੋ ਜਾਤੀ ਹੈ ਕਨ੍ਹੈਯਾ ਕੋ ਤੋ ਮਾਨੋ ਅਭੀ ਹੋਸ਼ ਆਯਾ ਹੋ | ਉਸਨੇ ਚਾਰੋ ਤਰਫ਼ ਨਜਰੇ ਉਠਾ ਕਰ ਦੇਖਾ ਤੋ ਚਾਰੋ ਤਰਫ਼ ਜਂਗਲ ਥਾ | ਵਹ ਸਿਰ ਛਿਪਾਨੇ ਕੀ ਜਗਹ ਢੂਂਢ਼ਤਾ ਹੈ ਤੋ ਉਸੇ ਦੂਰ ਏਕ ਛਪ੍ਪਰ ਸਾ ਨਜਰ ਆਤਾ ਹੈ | ਵਹ ਉਸਕੀ ਤਰਫ਼ ਦੌਡ਼ ਪਡ਼ਤਾ ਹੈ | ਛਪ੍ਪਰ ਕੇ ਪਾਸ ਪਹੁਂਚ ਕਰ ਕਨ੍ਹੈਯਾ ਏਕ ਪੇਡ਼ ਕੇ ਨੀਚੇ ਰੁਕ ਜਾਤਾ ਹੈ | ਉਸਨੇ ਦੂਰ ਸੇ ਦੇਖਾ ਕੀ ਛਪ੍ਪਰ ਕੇ ਅਂਦਰ ਏਕ ਊਂਚੇ ਚਬੂਤਰੇ ਪਰ ਏਕ ਬਡ਼ੀ ਦਾਢੀ ਵਾਲਾ ਵ੍ਯਕ੍ਤਿ ਕੁਛ ਗੇਰੂਏ ਸੇ ਵਸ੍ਤ੍ਰ ਧਾਰਣ ਕਿਏ ਹੁਏ ਬੈਠਾ ਥਾ | ਉਸਕੇ ਸਾਮਨੇ ਨੀਚੇ ਕੁਛ ਉਸਕੇ ਸ਼ਿਸ਼੍ਯ ਭੀ ਬੈਠੇ ਹੁਏ ਥੇ | ਯਹ ਕੋਈ ਆਸ਼੍ਰਮ ਸਾ ਦਿਖਾਈ ਦੇ ਰਹਾ ਥਾ | ਕਨ੍ਹੈਯਾ ਵਹੀ ਪੇਡ਼ ਕੇ ਨੀਚੇ ਖਡਾ ਹੋ ਜਾਤਾ ਹੈ ਔਰ ਵਹੀ ਸੇ ਗੁਰੁ ਸ਼ਿਸ਼੍ਯੋਂ ਕੇ ਵਾਰ੍ਤਾਲਾਪ ਕੋ ਸੁਨਨੇ ਲਗਤਾ ਹੈ |

ਏਕ ਸ਼ਿਸ਼੍ਯ ਨੇ ਖਡ਼ੇ ਹੋਤੇ ਹੁਏ ਪੂਛਾ -”ਗੁਰੁ ਜੀ ਮਨੁਸ਼੍ਯ ਕਾ ਪ੍ਰਥਮ ਗੁਰੁ ਕੋਂਨ ਹੋਤਾ ਹੈ |” -”ਬਾਲਕ ਕੀ ਪ੍ਰਥਮ ਗੁਰੂ ਉਸਕੀ ਮਾਤਾ ਹੋਤੀ ਹੈ “- ਗੁਰੂਜੀ ਸ਼ਾਂਤ ਭਾਵ ਸੇ ਬੋਲੇ | ਸ਼ਿਸ਼੍ਯ -”ਲੇਕਿਨ ਗੁਰੂਜੀ ਮਾਂ ਤੋ ਮਾਂ ਹੋਤੀ ਹੈ ਵਹ ਪ੍ਰਥਮ ਗੁਰੂ ਕੈਸੇ ਹੋ ਸਕਤੀ ਹੈ |”

-”ਕ੍ਯੋਕਿ ਪੁਤ੍ਰ ਏਕ ਮਾਤਾ ਹੀ ਸਰ੍ਵਪ੍ਰਥਮ ਜਨ੍ਮ ਕੇ ਬਾਦ ਕਿਸੀ ਪ੍ਰਾਣੀ ਕੋ ਧੁਪ-ਛਾਂਵ,ਕਡ਼ਵੇ-ਮੀਠੇ ਔਰ ਅਚ੍ਛੇ-ਬੁਰੇ ਕਾ ਜ੍ਞਾਨ ਕਰਾਤੀ ਹੈ ਔਰ ਜੋ ਪ੍ਰਾਣੀ ਜਨ੍ਮ ਕੇ ਬਾਦ ਪ੍ਰਥਮ ਜ੍ਞਾਨ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਤਾ ਹੈ ਵਹੀ ਪ੍ਰਥਮ ਗੁਰੂ ਭੀ ਹੋਤਾ ਹੈ | ਪੁਤ੍ਰ ! ਮਾਤਾ ਸਮਸ੍ਤ ਗੁਰੂਓ ਔਰ ਦੇਵੋ ਮੇਂ ਸ਼੍ਰੇਸ਼੍ਠ ਹੈ ਔਰ ਇਸ ਬਾਤ ਕਾ ਪ੍ਰਮਾਣ ਹਮਾਰੇ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰ ਭੀ ਦੇਤੇ ਹੈ ਜਿਨਮੇ ਕਹਾ ਗਯਾ ਹੈ ਕਿ – “ਮਾਤ੍ਰ ਦੇਵੋ ਭਾਵ , ਪਿਤਰ ਦੇਵੋ ਭਾਵ ” ਇਸਕੇ ਅਲਾਵਾ ਪੁਤ੍ਰ ਇਸ ਬਾਤ ਕਾ ਇਤਿਹਾਸ ਭੀ ਪ੍ਰਮਾਣ ਦੇਤਾ ਹੈ – ਸ਼੍ਰਵਣ ਕੁਮਾਰ ਨੇ ਅਪਨੇ ਮਾਤਾ ਪਿਤਾ ਕਿ ਪੂਰ੍ਣ ਸੇਵਾ ਕੀ ਔਰ ਉਨ੍ਹੇਂ ਕਂਧੇ ਪਰ ਲੇਕਰ ਸਭੀ ਪਵਿਤ੍ਰ ਧਾਮੋਂ ਕਿ ਯਾਤ੍ਰਾ ਕਰਾਈ, ਇਸਲਿਏ ਹੇ ਪੁਤ੍ਰ ਕਭੀ ਮਾਤਾ ਕਾ ਨਿਰਾਦਰ ਔਰ ਤਿਰਿਸ੍ਕਾਰ ਨਹੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹਿਏ |”

ਪੇਡ਼ ਕੇ ਨੀਚੇ ਖਡ਼ਾ ਕਨ੍ਹੈਯਾ ਯੇ ਸਬ ਸੁਨ ਰਹਾ ਥਾ | ਅਚਾਨਕ ਆਯੀ ਇਸ ਜ੍ਞਾਨ ਕਿ ਬਰਸਾਤ ਨੇ ਉਸਕੇ ਮਨ ਕੇ ਦਰ੍ਪਣ ਪਰ ਜਮੀ ਅਜ੍ਞਾਨ- ਕੀ ਧੂਲ ਕੋ ਪੂਰ੍ਣ ਰੂਪ ਸੇ ਧੋ ਦਿਯਾ ਥਾ ਔਰ ਉਸਕਾ ਮਨ ਜ੍ਞਾਨ ਕੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸੇ ਜਗਮਗਾ ਉਠਾ ਥਾ | ਉਸੇ ਅਪਨੇ ਊਪਰ ਘ੍ਰਣਾ ਹੋ ਰਹੀ ਥੀ, ਉਸਕਾ ਗਲਾ ਪੀਡਾ ਸੇ ਰੂਂਧ ਗਯਾ ਔਰ ਉਸਕੀ ਆਂਖੋਂ ਸੇ ਪਸ਼੍ਚ੍ਯਾਤਾਪ ਕੇ ਆਂਸੂ ਬਹ ਨਿਕਲੇ | ਉਸਕਾ ਮਨ ਅਭੀ ਅਪਨੀ ਮਾਂ ਸੇ ਮਿਲਨੇ ਕੇ ਲਿਏ ਤਡ਼ਪ ਉਠਾ |

ਵਹ ਗਾਂਵ ਕੀ ਤਰਫ਼ ਵਾਲੇ ਰਸ੍ਤੇ ਪਰ ਵਾਪਸ ਦੌਡ਼ ਪਡ਼ਤਾ ਹੈ | ਭਾਰੀ ਬਾਰਿਸ਼ ਮੇਂ ਭੀ ਉਸਕੇ ਪੈਰ ਜਮੀਨ ਪਰ ਐਸੇ ਪਡ਼ ਰਹੇ ਥੇ ਮਾਨੋ ਕੀ ਕਿਸੀ ਗਰ੍ਮ ਤਵੇ ਪਰ ਪਡ਼ ਰਹੇ ਹੋ | ਜੋ ਪੈਰ ਅਭੀ ਤਕ ਭੂਖ ਕੇ ਕਾਰਣ ਨਿਰ੍ਜਾਨ ਸੇ ਹੁਏ ਜਾ ਰਹੇ ਥੇ ਉਨਮੇ ਅਚਾਨਕ ਅਪਾਰ ਸ਼ਕ੍ਤਿ ਆ ਗਯੀ ਥੀ ਔਰ ਵੋ ਕਿਸੀ ਆਂਧੀ ਕੀ ਤਰਹ ਸੇ ਘਰ ਕੀ ਤਰਫ਼ ਬਢ਼ੇ ਜਾ ਰਹੇ ਥੇ | ਤੂਫ਼ਾਨ ਕੀ ਭਾਂਤਿ ਕਨ੍ਹੈਯਾ ਝੋਪਡੀ ਕੇ ਦਰਵਾਜੇ ਕੋ ਖੋਲਤੇ ਹੁਏ ਝੋਪਡੀ ਕੇ ਅਨ੍ਦਰ ਪਂਹੁਚਤਾ ਹੈ | ਲੇਕਿਨ ਸ਼ਾਯਦ ਅਬ ਕਾਫ਼ੀ ਦੇਰ ਹੋ ਚੁਕੀ ਥੀ | ਮੀਰਾ ਸ਼ੂਨ੍ਯ ਅਵਸ੍ਥਾ ਮੇਂ ਅਪਨੀ ਚਾਰਪਾਈ ਪਰ ਪਡ਼ੀ ਥੀ | ਉਸਕਾ ਸ਼ਰੀਰ ਬੇਜਾਨ ਹੋ ਚੁਕਾ ਥਾ |

ਕਨ੍ਹੈਯਾ ਮੀਰਾ ਕੋ ਕਈ ਬਾਰ ਪੁਕਾਰਤਾ ਹੈ -” ਮਾਂ…………..ਮਾਂ ਦੇਖੋ ਮੇਂ ਆ ਗਯਾ, ਮੇਂ ਆਜ ਕੇ ਬਾਦ ਕਭੀ ਬੀਡੀ ਨਹੀ ਪੀਊਂਗਾ ਔਰ ਹਰ ਰੋਜ ਸ੍ਕੂਲ ਜਾਊਂਗਾ, ਮਾਂ ਮੇਂ ਤੇਰੀ ਹਰ ਬਾਤ ਮਾਨੂਂਗਾ, ਮਾਂ ਤੂ ਬੋਲਤੀ ਕ੍ਯੋ ਨਹੀ “| ਕਨ੍ਹੈਯਾ ਰੋਯੇ ਜਾ ਰਹਾ ਥਾ ਔਰ ਵਿਲਾਪ ਕਿਯੇ ਜਾ ਰਹਾ ਥਾ | ਵਹ ਰੋਤੇ ਹੁਏ ਮੀਰਾ ਕੇ ਪੈਰੋ ਪਰ ਗਿਰ ਪਡ਼ਤਾ ਹੈ | ਲੇਕਿਨ ਮੀਰਾ ਅਬ ਭੀ ਉਸੀ ਅਵਸ੍ਥਾ ਮੇਂ ਆਂਖੇ ਬਂਦ ਕਿਯੇ ਅਪਨੀ ਚਾਰਪਾਈ ਪਰ ਪਡ਼ੀ ਥੀ, ਉਸਕਾ ਸ਼ਰੀਰ ਠਂਡਾ ਪਡ਼ ਚੁਕਾ ਥਾ |

ਕਨ੍ਹੈਯਾ ਕੋ ਆਜ ਅਪਨਾ ਸਬ ਕੁਛ ਲੁਟਤਾ ਨਜਰ ਆਯਾ, ਇਸ ਦੁਖ ਭਰੇ ਸਂਸਾਰ ਮੇਂ ਆਜ ਬਿਲ੍ਕੁਲ ਅਕੇਲਾ ਹੋ ਗਯਾ ਥਾ | ਅਚਾਨਕ ਹੀ ਵਹ ਉਠਤਾ ਹੈ ਔਰ ਮਨ੍ਦਿਰ ਕੀ ਤਰਫ਼ ਦੌਡ਼ ਪਡ਼ਤਾ ਹੈ | ਵਹ ਮਨ੍ਦਿਰ ਕੇ ਘਂਟੇ ਕੋ ਜੋਰ-ਜੋਰ ਸੇ ਬਜਾਨੇ ਲਗਤਾ ਹੈ ਔਰ ਕਭੀ ਨ ਮਾਨਨੇ ਵਾਲੇ ਭਗਵਾਨ ਕੇ ਸਾਮਨੇ ਅਪਨੀ ਮਾਂ ਕੇ ਜੀਵਨ ਕੇ ਲਿਏ ਸੈਕਡ਼ੋਂ ਦੁਆਏ ਮਾਂਗਤਾ ਹੈ |

ਵਹ ਮਨ੍ਦਿਰ ਕੇ ਘਂਟੇ ਕੋ ਬਜਾਏ ਜਾ ਰਹਾ ਥਾ ਔਰ ਆਂਸੂ ਬਾਹੇਂ ਜਾ ਰਹਾ ਥਾ, ਦਰ੍ਦ ਕੇ ਆਂਸੁਓ ਸੇ ਉਸਕਾ ਗਲਾ ਔਰ ਆਂਖੇਂ ਰੂਂਧ ਗਯੀ ਥੀ ਔਰ ਅਚਾਨਕ ਹੀ ਵਹ ਮੂਰ੍ਛਿਤ ਹੋਕਰ ਮਨ੍ਦਿਰ ਕੇ ਫ਼ਰ੍ਸ਼ ਪਰ ਗਿਰ ਪਡ਼ਤਾ ਹੈ | ਕੁਛ ਦੇਰ ਬਾਦ ਜਬ ਕਨ੍ਹੈਯਾ ਕੀ ਆਂਖੇਂ ਖੁਲੀ ਤੋ ਉਸਨੇ ਅਪਨੇ ਆਪ ਕੋ ਮੀਰਾ ਕੀ ਗੋਦ ਮੇਂ ਪਾਯਾ, ਮੀਰਾ ਅਪਨੇ ਪਲ੍ਲੂ ਸੇ ਉਸਕੇ ਗੀਲੇ ਮੁਂਹ ਕੋ ਸੁਖਾ ਰਹੀ ਥੀ |

ਕਨ੍ਹੈਯਾ ਨੇ ਮਾਂ ਕੋ ਸਾਮਨੇ ਪਾਯਾ ਤੋ ਵਹ ਖੁਸ਼ੀ ਸੇ ਝੂਮ ਉਠਾ ਔਰ ਮੀਰਾ ਕੇ ਆਂਚਲ ਸੇ ਲਿਪਟ ਕਰ ਜੋਰ-ਜੋਰ ਸੇ ਰੋਨੇ ਲਗਤਾ ਹੈ -”ਮਾਂ ਤੁਮ ਕਂਹਾ ਚਲੀ ਗਯੀ ਥੀ”| ਮੀਰਾ ਭੀ ਕਨ੍ਹੈਯਾ ਕੋ ਅਪਨੇ ਆਂਚਲ ਮੇਂ ਛੁਪਾ ਲੇਤੀ ਹੈ | ਐਸਾ ਲਗ ਰਹਾ ਥਾ ਮਨੋ ਨਨ੍ਹੇ ਦਿਲ ਕੀ ਸਚ੍ਚੀ ਯਾਚਨਾ ਕੋ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਸੁਨ ਲਿਯਾ ਥਾ ਔਰ ਮੀਰਾ ਕੇ ਨਿਰ੍ਜਾਨ ਸ਼ਰੀਰ ਮੇਂ ਏਕ ਬਾਰ ਫਿਰ ਜਾਨ ਡਾਲ ਦੀ ਥੀ |

ਮੀਰਾ ਕਨ੍ਹੈਯਾ ਕੋ ਘਰ ਲੇ ਆਤੀ ਹੈ ਔਰ ਖਾਨਾ ਖਿਲਾਤੀ ਹੈ ਕਨ੍ਹੈਯਾ ਭੀ ਮਾਂ ਕੇ ਇਸ ਪ੍ਰੇਮ ਸੇ ਭਰੇ ਮੀਠੇ ਖਾਨੇ ਕੋ ਜੀ ਭਰਕਰ ਖਾਤਾ ਹੈ | ਵਹ ਸੁਬਹ ਸੇ ਭੂਖਾ ਥਾ, ਖਾਨਾ ਖਾਕਰ ਕਨ੍ਹੈਯਾ ਸੋ ਜਾਤਾ ਹੈ | ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਸੁਬਹ ਵਹ ਜਲ੍ਦੀ ਉਠਤਾ ਹੈ ਔਰ ਨਹਾਕਰ ਸਬਸੇ ਪਹਲੇ ਬਸ੍ਤਾ ਉਠਾ ਕਰ ਸ੍ਕੂਲ ਕੀ ਤਰਫ਼ ਚਲ ਦੇਤਾ ਹੈ | ਮੀਰਾ ਉਸੇ ਦੂਰ ਤਕ ਜਾਤੇ ਹੁਏ ਦੇਖਤੀ ਹੈ | ਉਸਕੀ ਬੂਢੀ ਆਂਖੇਂ ਸੈਕਡ਼ੋਂ ਯਾਚਨਾਓ ਕੇ ਸਾਥ ਊਪਰ ਆਸਮਾਨ ਕੀ ਤਰਫ ਉਠ ਜਾਤੀ ਹੈ ਸ਼ਾਯਦ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਉਸਕੇ ਭਟਕੇ ਪੁਤ੍ਰ ਕੋ ਸਹੀ ਰਾਸ੍ਤਾ ਦਿਖਾ ਦਿਯਾ ਥਾ |

ਲੇਖਕ – ਵਿਜਯ-ਰਾਜ ਚੌਹਾਨ “ਗ਼ਜ਼ਬ”


ਗਾਂਵ ਕੇ ਆਵਾਰਾ ਕੁਤ੍ਤੇ ਭੀ ਠਣ੍ਡ ਸੇ ਬਚਨੇ ਕੇ ਲਿਏ ਕਹੀ ਜਾ ਛੁਪੇ ਥੇ |

March 8, 2009

***************

ਪੂਸ ਮਹੀਨੇ ਕੀ ਕਡ਼ਕੇ ਕੀ ਠਣ੍ਡ ਪੜ ਰਹੀ ਥੀ | ਗੇਹੂਂ ਜਮਕਰ ਕਾਫੀ ਬਡ਼ੇ ਹੋ ਗਏ ਥੇ, ਉਨਮੇਂ ਅਬ ਕੋਰ ਲਗਨੇ ਕਾ ਸਮਯ ਆ ਗਯਾ ਥਾ | ਨਹਰ ਮੇਂ ਪਾਨੀ ਆ ਰਹਾ ਥਾ, ਇਸਲਿਏ ਲੋਗ ਅਪਨੇ ਗੇਹੂਂ ਮੇਂ ਪਾਨੀ ਲਗਾ ਰਹੇ |

ਆਜ ਰਾਤ ਹਰਿਯਾ ਕਾ ਭੀ ਪਾਨੀ ਲਗਨੇ ਕਾ ਨਂਬਰ ਥਾ | ਰਾਤ ਕੇ ਬਾਰਹ ਬਜੇ ਸੇ ਸੁਬਹ ਕੇ ਤੀਨ ਬਜੇ ਤਕ ਹਰਿਯਾ ਕੇ ਪਾਨੀ ਕਾ ਸਮਯ ਥਾ, ਇਸਲਿਏ ਹਰਿਯਾ ਕਾਫੀ ਦਿਨ ਸੇ ਹੀ ਪਾਨੀ ਪਰ ਜਾਨੇ ਕੀ ਤੈਯਾਰੀ ਕਰ ਰਹਾ ਥਾ | ਵਹ ਲਾਲਟੇਨ ਮੇਂ ਤੇਲ ਡਾਲਤਾ ਹੈ ਔਰ ਉਸਕੀ ਚਿਮਨੀ ਪਾਨੀ ਸੇ ਧੋ ਕਰ ਸਾਫ਼ ਕਰਤਾ ਹੈ, ਦੋ ਫਾਵਡ਼ੇ ਬਹਾਰ ਰਖਤਾ ਹੈ ਏਕ ਉਪਲਾ ਔਰ ਲਾਠੀ ਭੀ ਰਖਤਾ ਹੈ |

ਸ਼ਾਮ ਹੋ ਗਯੀ ਥੀ, ਪਾਰੋ ਖਾਨਾ ਪਕਾਨੇ ਲਗਤੀ ਹੈ, ਦੀਨੂ ਬੇਲੋਂ ਔਰ ਗਾਯੇਂ ਕੋ ਚਾਰਾ ਡਾਲਤਾ ਹੈ | ਹਰਿਯਾ ਬੈਠਾ ਹੁਕ੍ਕਾ ਪੀ ਰਹਾ ਥਾ, ਛੋਟਾ ਬਾਲਕ ਭਾਰਤ ਭੀ ਪਾਰੋ ਕੇ ਪਾਸ ਬੈਠਾ ਖਾਨਾ ਖਾ ਰਹਾ ਥਾ |

ਪਾਰੋ ਖਾਨਾ ਬਨਾਕਰ ਖਾਨਾ ਪਰੋਸ ਦੇਤੀ ਹੈ ਤੋ ਹਰਿਯਾ ਔਰ ਦੀਨੂ ਭੀ ਖਾਨਾ ਖਾ ਲੇਤੇ ਹੈ | ਇਸਕੇ ਬਾਦ ਦੀਨੂ ਚਿਲਮ ਉਠਾਕਰ ਉਸੇ ਭਰਤਾ ਹੈ ਔਰ ਹੁਕ੍ਕੇ ਮੇਂ ਪਾਨੀ ਡਾਲਤਾ ਹੈ |

ਰਾਤ ਕੇ ਲਗਭਗ ਨੋ ਬਜ ਗਾਯੇ ਥੇ ਦੀਨੂ ਔਰ ਹਰਿਯਾ ਬੈਠੇ ਹੁਕ੍ਕਾ ਪੀ ਰਹੇ ਥੇ, ਦੀਨੂ ਹੁਕ੍ਕਾ ਪੀਕਰ ਲੇਟ ਜਾਤਾ ਹੈ ਉਸੇ ਨੀਂਦ ਲਗ ਗਯੀ ਥੀ | ਹਰਿਯਾ ਬੈਠਾ ਹੁਕ੍ਕਾ ਪੀ ਰਹਾ ਥਾ | ਕੁਛ ਦੇਰ ਬਾਦ ਵਹ ਬਹਾਰ ਨਿਕਲ ਕਰ ਆਸਮਾਨ ਕੀ ਤਰਫ ਤਾਰੋਂ ਕੀ ਦਿਸ਼ਾ ਦੇਖਤਾ ਹੈ | ਲਗਭਗ ਸਾਢੇ ਦਸ ਯਾ ਗ੍ਯਾਰਹ ਕਾ ਸਮਯ ਹੁਆ ਹੋਗਾ, ਵਹ ਅਨ੍ਦਰ ਜਾਤਾ ਹੈ ਔਰ ਦੀਨੂ ਕੋ ਖੇਤ ਚਲਨੇ ਕੇ ਲਿਏ ਜਾਗਤਾ ਹੈ | ਦੋਨੋਂ ਅਪਨੀ-ਅਪਨੀ ਚਦ੍ਦਰ ਓਢ਼ਕਰ ਖੇਤ ਕੀ ਤਰਫ ਚਲ ਦੇਤੇ ਹੈ |ਹਰਿਯਾ ਲਾਲਟੇਨ ਹਾਥ ਮੇਂ ਲਿਏ ਔਰ ਕਂਧੇ ਪਰ ਫਾਵਡਾ ਲਿਯੇ ਆਗੇ ਚਲਤਾ ਹੈ ਤੋ ਏਕ ਹਾਥ ਮੇਂ ਉਪਲਾ ਲਾਠੀ ਲਿਏ ਔਰ ਕਂਧੇ ਪਰ ਫਾਵਡ਼ਾ ਲਿਯੇ ਦੀਨੂ ਉਸਕੇ ਪੀਛੇ ਚਲਤਾ ਹੈ |

ਗਲੀ ਯੋਂ ਮੇਂ ਸਨ੍ਨਾਟਾ ਛਾਯਾ ਹੁਆ ਥਾ, ਠਂਡੀ ਹਵਾ ਚਲ ਰਹੀ ਥੀ | ਗਾਂਵ ਕੇ ਆਵਾਰਾ ਕੁਤ੍ਤੇ ਭੀ ਠਣ੍ਡ ਸੇ ਬਚਨੇ ਕੇ ਲਿਏ ਕਹੀ ਜਾ ਛੁਪੇ ਥੇ | ਟੇਢੀ- ਮੇਢੀ ਖੇਤ ਕੀ ਪਗ ਡਂਡ਼ਿਯੋਂ ਸੇ ਹੋਤੇ ਹੁਏ ਵੋਂ ਦੋਨੋਂ ਖੇਤ ਪਹੁਂਚ ਜਾਤੇ ਹੈ | ਹਰਿਯਾ ਨਾਲੀ ਪਰ ਪਂਹੁਚਤਾ ਹੈ, ਪਾਨੀ ਪੜੋਸ ਕੇ ਖੇਤ ਮੇਂ ਚਲ ਰਹਾ ਥਾ ਔਰ ਵਹ ਪੀਛੇ ਨਾਲੀ ਕੋ ਨਹਰ ਤਕ ਦੇਖਨੇ ਗਯਾ ਥਾ | ਹਰਿਯਾ ਵਾਪਸ ਆ ਜਾਤਾ ਹੈ | ਵਹ ਜੇਬ ਸੇ ਮਾਚਿਸ ਨਿਕਲ ਕਰ ਈਖ ਕੀ ਪਤ੍ਤੀ ਸੇ ਉਪਲੇ ਮੇਂ ਆਗ ਲਗਾ ਤਾ ਹੈ ਤੋ ਦੀਨੂ ਈਖ ਕੇ ਝੁਂਡ ਮੇਂ ਰਖੇ ਹੁਕ੍ਕੇ ਕੋ ਉਠਾ ਲਾਤਾ ਹੈ | ਕੁਛ ਦੇਰ ਬਾਦ ਉਪਲੇ ਜਲ ਕਰ ਆਗ ਹੋ ਜਾਤੀ ਹੈ ਤੋ ਦੀਨੂ ਚਿਲਮ ਭਰ ਦੇਤਾ ਹੈ ਔਰ ਵੇ ਦੋਨੋਂ ਹੁਕ੍ਕਾ ਪੀਨੇ ਲਗਤੇ ਹੈ |

ਦੋਨੋਂ ਮਿਤ੍ਰ ਬੈਠੇ ਹੁਕ੍ਕਾ ਪੀ ਰਹੇ ਥੇ ਤੋ ਕੁਛ ਦੇਰ ਬਾਦ ਲਾਲਟੇਨ ਕੀ ਧੁਂਧ ਲੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਮੇਂ ਦੂਰ ਨਾਲੀ ਪਰ ਉਨ੍ਹੇਂ ਕੋਈ ਵ੍ਯਕ੍ਤਿ ਦਿਖਾਈ ਦੇਤਾ ਹੈ ਜੋ ਉਨ੍ਹੀਂ ਕੀ ਤਰਫ ਆ ਰਹਾ ਥਾ | ਵਹ ਖੇਤ ਕਾ ਪਡ਼ੋਸੀ ਗਣੇਸ਼ੀ ਥਾ ਜੋ ਨਾਲੀ ਪਰ ਚਕ੍ਕਰ ਲਗਾ ਕਰ ਆਯਾ ਥਾ |

<<ਪੀਛੇ ਉਪਨ੍ਯਾਸ (ਭਾਰਤ /India) ਸੇ-(ਲੇਖਕ-ਵਿਜਯ-ਰਾਜ ਚੌਹਾਨ)