Nikhilesh Das: How to Clean Oil Spills #INKtalks

About the Speaker

Nikhilesh Das

Nikhilesh Das was awarded the fifth National Grassroots Innovation Award by the President of India, Smt Pratibha Patil, for his innovative research on controlling oil pollution in water. A student of Cotton College (BSc in Physics), Das aims to pursue a career in nuclear physics and bring the spirit of scientific innovation to students across India.

Das has been keenly interested in science since childhood. When he was just in class six he made an herbal repellant for cockroaches, which was quite effective. Throughout his school years he represented his school in a number of science exhibitions, debate, quiz and speech competitions, and won many prizes at the state level. Das invented an innovative solution to control oil pollution using waste products. Through experimentation, Das discovered that human hair, bird feathers, and sawdust are all 95% effective at removing oil from water in clinical trials.

Das submitted his proposal to the NIF (National Innovation Foundation), and in 2009 they selected his idea for the national level Science Exhibition. They also recommended it for the highly prestigious National Students Award. Das won the competition, and President Smt. Pratibha Devi Singh Patil of India presented him with the award. In 2011, NIF and Das applied to the Government of India for a patent on his inventions.

Das is currently pursuing a degree physics from Cotton College Guwahati.

ਅਰਵਿਂਦ ਗੁਪ੍ਤਾ: ਬੇਕਾਰ ਸਾਮਾਨ ਸੇ ਸ਼ਿਕ੍ਸ਼ਾ-ਉਪਯੋਗੀ ਖਿਲੌਨੇ ਬਨਾਨਾ

ਅਗਰ ਵਾਕਈ ਕੁਛ ਕਰਨਾ ਹੈ, ਤੋ ਡਿਗ੍ਰਿਯੋਂ ਕੋ ਫੇਂਕ ਦੀਜਿਏ!

ਚਲਿਏ ਆਪਕੋ ਏਕ ਦੂਸਰੀ ਹੀ ਦੁਨਿਯਾ ਮੇਂ ਲੇ ਚਲੂਂ। ਔਰ ਆਪਕੋ ਸੁਨਾਊਂ ਏਕ 45 ਸਾਲ ਪੁਰਾਨੀ ਪ੍ਰੇਮ-ਕਥਾ। ਗਰੀਬ ਲੋਗੋਂ ਸੇ ਪ੍ਰੇਮ ਕੀ ਕਥਾ, ਜੋ ਕਿ ਪ੍ਰਤਿਦਿਨ ਏਕ ਡੌਲਰ ਸੇ ਭੀ ਕਮ ਕਮਾਤੇ ਹੈਂ। ਮੈਂ ਏਕ ਬੇਹਦ ਸਂਭ੍ਰਾਂਤ, ਖਡੂਸ, ਮਹਂਗੇ ਕੌਲੇਜ ਮੇਂ ਪਢ਼ਾ, ਭਾਰਤ ਮੇਂ, ਔਰ ਉਸਨੇ ਮੁਝੇ ਲਗਭਗ ਪੂਰੀ ਤਰਹ ਬਰਬਾਦ ਕਰ ਹੀ ਦਿਯਾ ਥਾ। ਸਬ ਫਿਕ੍ਸ ਥਾ – ਮੈਂ ਡਿਪ੍ਲੋਮੇਟ, ਸ਼ਿਕ੍ਸ਼ਕ ਯਾ ਡੌਕ੍ਟਰ ਬਨਤਾ – ਸਬ ਜੈਸੇ ਪ੍ਲੇਟ ਮੇਂ ਪਰੋਸਾ ਪਡ਼ਾ ਥਾ। ਸਾਥ ਹੀ, ਮੁਝੇ ਦੇਖ ਕਰ ਐਸਾ ਨਹੀਂ ਲਗੇਗਾ ਕਿ ਮੈਂ ਸ੍ਕ੍ਵੈਸ਼ ਕੇ ਖੇਲ ਮੇਂ ਭਾਰਤ ਕਾ ਰਾਸ਼੍ਟ੍ਰੀਯ ਚੈਂਪਿਯਨ ਥਾ, ਤੀਨ ਸਾਲ ਤਕ ਲਗਾਤਾਰ।

(ਹਂਸੀ)

ਸਾਰੀ ਦੁਨਿਯਾ ਕੇ ਅਵਸਰ ਮੇਰੇ ਸਾਮਨੇ ਥੇ। ਸਬ ਜੈਸੇ ਮੇਰੇ ਕਦਮੋਂ ਮੇਂ ਪਡ਼ਾ ਹੋ। ਮੈਂ ਕੁਛ ਗਡ਼ਬਡ਼ ਕਰ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਕਤਾ ਥਾ। ਔਰ ਤਬ, ਯੂਂ ਹੀ, ਜਿਜ੍ਞਾਸਾਵਸ਼ ਮੈਂਨੇ ਸੋਚਾ ਕਿ ਮੈਂ ਗਾਂਵ ਜਾਕਰ ਰਹੂਂ ਔਰ ਕਾਮ ਕਰੂਂ – ਬਸ ਸਮਝਨੇ ਕੇ ਲਿਏ ਕਿ ਗਾਂਵ ਕੈਸਾ ਹੋਤਾ ਹੈ।

1965 ਮੇਂ, ਮੈਂ ਬਿਹਾਰ ਗਯਾ। ਵਹਾਂ ਅਬ ਤਕ ਕਾ ਸਬਸੇ ਭੀਸ਼ਣ ਅਕਾਲ ਪਡ਼ਾ ਥਾ। ਮੈਂਨੇ ਭੂਖ ਔਰ ਮੌਤ ਕਾ ਨਂਗਾ ਨਾਚ ਦੇਖਾ। ਪਹਲੀ ਬਾਰ ਠੀਕ ਮੇਰੇ ਸਾਮਨੇ ਲੋਗ ਭੂਖ ਸੇ ਮਰ ਰਹੇ ਥੇ। ਉਸ ਅਨੁਭਵ ਨੇ ਮੇਰਾ ਜੀਵਨ ਬਦਲ ਡਾਲਾ। ਮੈਂ ਵਾਪਸ ਆਯਾ ਔਰ ਮੈਂਨੇ ਅਪਨੀ ਮਾਂ ਸੇ ਕਹਾ, “ਮੈਂ ਏਕ ਗਾਂਵ ਮੇਂ ਰਹਨਾ ਔਰ ਕਾਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹਤਾ ਹੂਂ।” ਮਾਂ ਕੋਮਾ ਮੇਂ ਚਲੀ ਗਯੀ।

(ਹਂਸੀ)

“ਯੇ ਕ੍ਯਾ ਕਹ ਰਹਾ ਹੈ? ਸਾਰੀ ਦੁਨਿਯਾ ਕੇ ਅਵਸਰ ਤੇਰੇ ਸਾਮਨੇ ਹੈਂ, ਔਰ ਭਰੀ ਥਾਲੀ ਮੇਂ ਲਾਤ ਮਾਰ ਕਰ ਤੂ ਏਕ ਗਾਂਵ ਮੇਂ ਰਹਨਾ ਔਰ ਕਾਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹਤਾ ਹੈ? ਮੁਝੇ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਆ ਰਹਾ ਹੈ ਕਿ ਆਖਿਰ ਤੁਝੇ ਹੁਆ ਕ੍ਯਾ ਹੈ?”

ਮੈਂਨੇ ਕਹਾ, “ਨਹੀਂ, ਮੁਝੇ ਸਰ੍ਵਸ਼੍ਰੇਸ਼੍ਠ ਸ਼ਿਕ੍ਸ਼ਾ ਮਿਲੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਮੁਝੇ ਸੋਚਨੇ ਪਰ ਮਜਬੂਰ ਕਰ ਦਿਯਾ ਹੈ। ਔਰ ਮੈਂ ਕੁਛ ਵਾਪਸ ਦੇਨਾ ਚਾਹਤਾ ਹੂਂ, ਅਪਨੇ ਹੀ ਤਰੀਕੇ ਸੇ।”

“ਪਰ ਤੂ ਆਖਿਰ ਏਕ ਗਾਂਵ ਮੇਂ ਕਰੇਗਾ ਕ੍ਯਾ? ਨ ਰੋਜਗਾਰ ਹੈ, ਨ ਪੈਸਾ ਹੈ, ਨ ਸੁਰਕ੍ਸ਼ਾ, ਨ ਹੀ ਕੋਈ ਭਵਿਸ਼੍ਯ।”

ਮੈਂਨੇ ਕਹਾ, “ਮੈ ਗਾਂਵ ਮੇਂ ਰਹ ਕਰ ਪਾਂਚ ਸਾਲ ਤਕ ਕੁਆਂ ਖੋਦਨਾ ਚਾਹਤਾ ਹੂਂ।”

“ਪਾਂਚ ਸਾਲ ਤਕ ਕੁਆਂ ਖੋਦੇਗਾ? ਤੂ ਭਾਰਤ ਕੇ ਸਬਸੇ ਮਹਂਗੇ ਸ੍ਕੂਲ ਔਰ ਕੌਲੇਜ ਮੇਂ ਪਢ਼ਾ ਹੈ, ਔਰ ਅਬ ਪਾਂਚ ਸਾਲ ਤਕ ਕੁਆਂ ਖੋਦਨਾ ਚਾਹਤਾ ਹੈ?” ਉਨ੍ਹੋਂਨੇ ਮੁਝਸੇ ਬਹੁਤ ਲਂਬੇ ਸਮਯ ਤਕ ਬਾਤ ਤਕ ਨਹੀਂ ਕੀ, ਕ੍ਯੋਂਕਿ ਉਨ੍ਹੇਂ ਲਗਾ ਕਿ ਮੈਂਨੇ ਅਪਨੇ ਖਾਨਦਾਨ ਕੀ ਨਾਕ ਕਟਵਾ ਦੀ ਹੈ।

ਲੇਕਿਨ ਇਸਕੇ ਸਾਥ ਹੀ, ਮੁਝੇ ਸੀਖਨੇ ਕੋ ਮਿਲਾ ਦੁਨਿਯਾ ਕਾ ਸਬਸੇ ਬੇਹਤਰੀਨ ਜ੍ਞਾਨ ਔਰ ਕੌਸ਼ਲ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਗਰੀਬ ਲੋਗੋਂ ਕੇ ਪਾਸ ਹੋਤਾ ਹੈ, ਮਗਰ ਕਭੀ ਭੀ ਹਮਾਰੇ ਸਾਮਨੇ ਨਹੀਂ ਲਾਯੇ ਜਾਤੇ – ਜੋ ਪਰਿਚਯ ਔਰ ਸਮ੍ਮਾਨ ਤਕ ਕੋ ਮੋਹਤਾਜ ਰਹਤੇ ਹੈਂ, ਔਰ ਜਿਨ੍ਹੇਂ ਕਭੀ ਬਡ਼ੇ ਰੂਪ ਮੇਂ ਇਸ੍ਤੇਮਾਲ ਹੀ ਨਹੀਂ ਕਿਯਾ ਜਾਤਾ। ਔਰ ਮੈਂਨੇ ਸੋਚਾ ਕਿ ਮੈਂ ਬੇਯਰਫੁਟ ਕੌਲੇਜ ਕੀ ਸ਼ੁਰੁਆਤ ਕਰੁਂਗਾ। ਏਕ ਕੌਲੇਜ ਕੇਵਲ ਗਰੀਬੋਂ ਕੇ ਲਿਏ।

ਗਰੀਬ ਲੋਗ ਕ੍ਯਾ ਸੋਚਤੇ ਹੈਂ, ਯੇ ਮੁਖ੍ਯ ਮਸਲਾ ਥਾ। ਯਹੀ ਇਸ ਕੌਲੇਜ ਕੀ ਨੀਂਵ ਭੀ ਥੀ। ਇਸ ਗਾਂਵ ਮੇਂ ਯਹ ਮੇਰਾ ਪਹਲਾ ਦਿਨ ਥਾ।

ਬਡ਼ੇ-ਬੂਢ਼ੇ ਮੇਰੇ ਪਾਸ ਆਯੇ ਔਰ ਪੂਛਾ, “ਕ੍ਯਾ ਪੁਲਿਸ ਸੇ ਭਾਗ ਕਰ ਛੁਪੇ ਹੋ?”

ਮੈਂਨੇ ਕਹਾ, “ਨਹੀਂ।”

(ਹਂਸੀ)

“ਪਰੀਕ੍ਸ਼ਾ ਮੇਂ ਫੇਲ ਹੋ ਗਯੇ ਹੋ?”

ਮੈਂਨੇ ਕਹਾ, “ਨਹੀਂ।”

“ਤੋ ਸਰਕਾਰੀ ਨੌਕਰੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲ ਪਾਯੀ ਹੋਗੀ?”

ਮੈਂਨੇ ਕਹਾ, “ਵੋ ਭੀ ਨਹੀਂ।”

“ਤਬ ਯਹਾਂ ਕ੍ਯਾ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋ? ਯਹਾਂ ਕ੍ਯੋਂ ਆਯੇ ਹੋ? ਭਾਰਤ ਕੀ ਸ਼ਿਕ੍ਸ਼ਾ ਵ੍ਯਵਸ੍ਥਾ ਤੋ ਆਪਕੋ ਪੇਰਿਸ ਔਰ ਨਯੀ-ਦਿਲ੍ਲੀ ਔਰ ਜੁਰਿਖ ਕੇ ਖ੍ਵਾਬ ਦਿਖਾਤੀ ਹੈ; ਤੁਮ ਇਸ ਗਾਂਵ ਮੇਂ ਕ੍ਯਾ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋ? ਤੁਮ ਕੁਛ ਤੋ ਜਰੂਰ ਛਿਪਾ ਰਹੇ ਹੋ ਹਮਸੇ?”

ਮੈਂਨੇ ਕਹਾ, “ਨਹੀਂ, ਮੈਂ ਤੋ ਏਕ ਕੌਲੇਜ ਖੋਲਨੇ ਆਯਾ ਹੂਂ, ਕੇਵਲ ਗਰੀਬੋਂ ਕੇ ਲਿਏ। ਗਰੀਬ ਲੋਗੋਂ ਕੋ ਜੋ ਜਰੂਰੀ ਲਗਤਾ ਹੈ, ਵਹੀ ਇਸ ਕੌਲੇਜ ਮੇਂ ਹੋਗਾ।”

ਤੋ ਬੁਜੁਰ੍ਗੋਂ ਨੇ ਮੁਝੇ ਬਹੁਤ ਨੇਕ ਔਰ ਸਾਰ੍ਥਕ ਸਲਾਹ ਦੀ। ਉਨ੍ਹੋਂਨੇ ਕਹਾ, “ਕਰਪਾ ਕਰਕੇ, ਕਿਸੀ ਭੀ ਡਿਗ੍ਰੀ-ਹੋਲ੍ਡਰ ਯਾ ਮਾਨ੍ਯਤਾ-ਪ੍ਰਾਪ੍ਤ ਪ੍ਰਸ਼ਿਕ੍ਸ਼ਿਤ ਵ੍ਯਕ੍ਤਿ ਕੋ ਅਪਨੇ ਕੌਲੇਜ ਮੇਂ ਮਤ ਲਾਨਾ।”

ਲਿਹਾਜਾ, ਯੇ ਭਾਰਤ ਕਾ ਇਕਲੌਤਾ ਕੌਲੇਜ ਹੈ, ਜਹਾਂ ਯਦਿ ਆਪ ਪੀਏਚਡੀ ਯਾ ਮਾਸ੍ਟਰ ਹੈਂ, ਤੋ ਆਪਕੋ ਨਾਕਾਰਾ ਮਾਨਾ ਜਾਏਗਾ। ਆਪਕੋ ਯਾ ਤੋ ਪਢ਼ਾਈ-ਛੋਡ਼, ਯਾ ਭਗੋਡ਼ਾ ਯਾ ਨਿਲਂਬਿਤ ਹੋਨਾ ਹੋਗਾ … ਹਮਾਰੇ ਕੌਲੇਜ ਮੇਂ ਆਨੇ ਕੇ ਲਿਏ। ਆਪਕੋ ਅਪਨੇ ਹਾਥੋਂ ਸੇ ਕਾਮ ਕਰਨਾ ਹੋਗਾ। ਆਪਕੋ ਮੇਹਨਤ ਕੀ ਇਜ੍ਜਤ ਸੀਖਨੀ ਹੋਗੀ। ਆਪਕੋ ਯੇ ਦਿਖਾਨਾ ਹੋਗਾ ਕਿ ਆਪਕੇ ਪਾਸ ਐਸਾ ਹੁਨਰ ਹੈ, ਜਿਸਸੇ ਲੋਗੋਂ ਕਾ ਭਲਾ ਹੋ ਸਕਤਾ ਹੈ ਔਰ ਆਪ ਸਮਾਜ ਕੋ ਕੋਈ ਸੇਵਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰ ਸਕਤੇ ਹੈਂ।

ਤੋ ਹਮਨੇ ਬੇਯਰਫੁਟ ਕੌਲੇਜ ਕੀ ਸ੍ਥਾਪਨਾ ਕੀ, ਔਰ ਹਮਨੇ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਹੋਨੇ ਕੀ ਨਯੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਗਢ਼ੀ।

ਆਖਿਰ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਕਿਸਕੋ ਕਹਾ ਜਾਏ? ਏਕ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਵ੍ਯਕ੍ਤਿ ਵੋ ਹੈ, ਜਿਸਕੇ ਪਾਸ ਹੁਨਰ ਹੋ, ਆਤ੍ਮ-ਵਿਸ਼੍ਵਾਸ ਹੋ ਔਰ ਭਰੋਸਾ ਹੋ। ਜਮੀਨ ਕੇ ਭੀਤਰ ਪਾਨੀ ਕਾ ਪਤਾ ਲਗਾਨੇ ਵਾਲਾ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਹੈ। ਏਕ ਪਾਰਂਪਰਿਕ ਦਾਈ ਏਕ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਹੈ। ਏਕ ਕਢ਼ਾਈ ਗਢ਼ਨੇ ਵਾਲਾ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਹੈ। ਸਾਰੀ ਦੁਨਿਯਾ ਮੇਂ ਐਸੇ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਭਰੇ ਪਡ਼ੇ ਹੈਂ। ਯੇ ਆਪਕੋ ਦੁਨਿਯਾ ਕੇ ਕਿਸੀ ਭੀ ਦੂਰ-ਦਰਾਜ ਗਾਂਵ ਮੇਂ ਮਿਲ ਜਾਏਂਗੇ। ਔਰ ਹਮੇਂ ਲਗਾ ਕਿ ਇਨ ਲੋਗੋਂ ਕੋ ਮੁਖ੍ਯਧਾਰਾ ਮੇਂ ਆਨਾ ਚਾਹਿਏ ਔਰ ਦਿਖਾਨਾ ਚਾਹਿਏ ਕਿ ਇਨਕਾ ਜ੍ਞਾਨ ਔਰ ਇਨਕੀ ਦਕ੍ਸ਼ਤਾ ਵਿਸ਼੍ਵ-ਸ੍ਤਰ ਕੀ ਹੈ। ਇਸਕਾ ਇਸ੍ਤੇਮਾਲ ਕਿਯਾ ਜਾਨਾ ਜਰੂਰੀ ਹੈ ਔਰ ਇਸੇ ਬਾਹਰੀ ਦੁਨਿਯਾ ਕੇ ਸਾਮਨੇ ਲਾਨਾ ਜਰੂਰੀ ਹੈ – ਕਿ ਯੇ ਜ੍ਞਾਨ ਔਰ ਕਾਰੀਗਰੀ ਆਜ ਭੀ ਕਾਮ ਕੀ ਹੈ।

ਕੌਲੇਜ ਮੇਂ ਮਹਾਤ੍ਮਾ ਗਾਂਧੀ ਕੀ ਜੀਵਨ-ਸ਼ੈਲੀ ਔਰ ਕਾਮ ਕੇ ਤਰੀਕੇ ਕਾ ਪਾਲਨ ਹੋਤਾ ਹੈ। ਆਪ ਜਮੀਨ ਪਰ ਖਾਤੇ ਹੈਂ, ਜਮੀਨ ਪਰ ਸੋਤੇ ਹੈਂ, ਜਮੀਨ ਪਰ ਹੀ ਚਲਤੇ ਹੈਂ। ਕੋਈ ਸਮਝੌਤਾ, ਲਿਖਿਤ ਦਸ੍ਤਾਵੇਜ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਆਪ ਮੇਰੇ ਸਾਥ 20 ਸਾਲ ਰਹ ਸਕਤੇ ਹੈਂ ਔਰ ਕਲ ਜਾ ਭੀ ਸਕਤੇ ਹੈਂ। ਔਰ ਕਿਸੀ ਕੋ ਭੀ 100 ਡੌਲਰ ਮਹੀਨੇ ਸੇ ਜ੍ਯਾਦਾ ਨਹੀਂ ਮਿਲਤਾ ਹੈ। ਯਦਿ ਆਪ ਪੈਸਾ ਚਾਹਤੇ ਹੈਂ, ਆਪ ਬੇਯਰਫੁਟ ਕੌਲੇਜ ਮਤ ਆਇਏ। ਆਪ ਕਾਮ ਔਰ ਚੁਨੌਤੀ ਕੇ ਲਿਏ ਆਨਾ ਚਾਹਤੇ ਹੈਂ, ਆਪ ਬੇਯਰਫੁਟ ਆ ਸਕਤੇ ਹੈਂ। ਯਹਾਂ ਹਮ ਚਾਹਤੇ ਹੈਂ ਕਿ ਆਪ ਆਏਂ ਔਰ ਅਪਨੇ ਆਇਡਿਯਾ ਪਰ ਕਾਮ ਕਰੇਂ। ਚਾਹੇ ਜੋ ਭੀ ਆਪਕਾ ਆਇਡਿਯਾ ਹੋ, ਆ ਕਰ ਉਸ ਪਰ ਕਾਮ ਕੀਜਿਏ। ਕੋਈ ਫਰ੍ਕ ਨਹੀਂ ਪਡ਼ਤਾ, ਯਦਿ ਆਪ ਫੇਲ ਹੋ ਗਯੇ ਤੋ। ਗਿਰ ਕਰ, ਚੋਟ ਖਾ ਕਰ, ਆਪ ਫਿਰ ਸ਼ੁਰੁਆਤ ਕੀਜਿਏ। ਯੇ ਸ਼ਾਯਦ ਅਕੇਲਾ ਐਸਾ ਕੌਲੇਜ ਹੈਂ, ਜਹਾਂ ਗੁਰੁ ਸ਼ਿਸ਼੍ਯ ਹੈ ਔਰ ਸ਼ਿਸ਼੍ਯ ਗੁਰੁ ਹੈ। ਔਰ ਅਕੇਲਾ ਐਸਾ ਕੌਲੇਜ ਜਹਾਂ ਹਮ ਸਰ੍ਟਿਫਿਕੇਟ ਨਹੀਂ ਦੇਤੇ ਹੈਂ। ਜਿਸ ਸਮੁਦਾਯ ਕੀ ਆਪ ਸੇਵਾ ਕਰਤੇ ਹੈਂ, ਵੋ ਹੀ ਆਪਕੋ ਮਾਨ੍ਯਤਾ ਦੇਤਾ ਹੈ। ਆਪਕੋ ਦੀਵਾਰ ਪਰ ਕਾਗਜ ਕਾ ਟੁਕਡ਼ਾ ਲਟਕਾਨੇ ਕੀ ਜਰੂਰਤ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਯੇ ਦਿਖਾਨੇ ਕੇ ਲਿਏ ਕਿ ਆਪ ਇਂਜੀਨਿਯਰ ਹੈਂ।

ਤੋ ਜਬ ਮੈਂਨੇ ਯੇ ਸਬ ਕਹਾ, ਤੋ ਉਨ੍ਹੋਂਨੇ ਪੂਛਾ, “ਠੀਕ ਹੈ, ਬਤਾਓ ਕ੍ਯਾ ਸਂਭਵ ਹੈ। ਤੁਮ ਕ੍ਯਾ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋ? ਯੇ ਸਿਰ੍ਫ ਬਤਕਹੀ ਹੈ, ਜਬ ਤਕ ਤੁਮ ਕੁਛ ਕਰ ਕੇ ਨਹੀਂ ਦਿਖਾਤੇ।”

ਤੋ ਹਮਨੇ ਪਹਲਾ ਬੇਯਰਫੁਟ ਕੌਲੇਜ ਬਨਾਯਾ, ਸਨ 1986 ਮੇਂ। ਇਸੇ 12 ਬੇਯਰਫੁਟ ਆਰ੍ਕਿਟੇਕ੍ਟੋਂ ਨੇ ਬਨਾਯਾ ਥਾ, ਜੋ ਕਿ ਅਨਪਢ਼ ਥੇ, 1.5 ਡੌਲਰ ਪ੍ਰਤਿ ਵਰ੍ਗ ਫੁਟ ਕੀ ਕੀਮਤ ਮੇਂ। 150 ਲੋਗ ਯਹਾਂ ਰਹਤੇ ਥੇ, ਔਰ ਕਾਮ ਕਰਤੇ ਥੇ।

ਉਨ੍ਹੇਂ 2002 ਮੇਂ ਆਰ੍ਕਿਟੇਕ੍ਚਰ ਕਾ ਆਗਾ ਖਾਨ ਪੁਰਸ੍ਕਾਰ ਮਿਲਾ। ਪਰ ਉਨ੍ਹੇਂ ਲਗਤਾ ਥਾ, ਕਿ ਇਸ ਕੇ ਪੀਛੇ ਕਿਸੀ ਮਾਨ੍ਯਤਾ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤ ਆਰ੍ਕਿਟੇਕ੍ਟ ਕਾ ਹਾਥ ਜਰੂਰ ਹੋਗਾ।

ਮੈਂਨੇ ਕਹਾ, “ਹਾਂ, ਉਨ੍ਹੋਂਨੇ ਨਕ੍ਸ਼ੇ ਬਨਾਯੇ ਥੇ, ਮਗਰ ਬੇਯਰਫੁਟ ਆਰ੍ਕਿਟੇਕ੍ਟੋਂ ਨੇ ਅਸਲ ਮੇਂ ਕੌਲੇਜ ਕਾ ਨਿਰ੍ਮਾਣ ਕਿਯਾ।” ਸ਼ਾਯਦ ਹਮ ਹੀ ਐਸੇ ਲੋਗ ਹੋਂਗੇ, ਜਿਨ੍ਹੋਂਨੇ 50,000 ਡੌਲਰ ਕਾ ਪੁਰਸ੍ਕਾਰ ਲੌਟਾ ਦਿਯਾ, ਕ੍ਯੋਂਕਿ ਉਨ੍ਹੇਂ ਹਮ ਪਰ ਵਿਸ਼੍ਵਾਸ ਨਹੀਂ ਹੁਆ, ਔਰ ਹਮੇਂ ਲਗਾ ਜੈਸੇ ਵੋ ਲੋਗ ਕਲਂਕ ਲਗਾ ਰਹੇ ਹੈਂ, ਤਿਲੋਨਿਯਾ ਕੇ ਬੇਯਰਫੁਟ ਆਰ੍ਕਿਟੇਕ੍ਟੋਂ ਕੇ ਨਾਮ ਪਰ।

ਮੈਂਨੇ ਏਕ ਜਂਗਲ-ਅਫਸਰ ਸੇ ਪੂਛਾ – ਮਾਨ੍ਯਤਾਪ੍ਰਾਪ੍ਤ, ਪਢ਼ੇ-ਲਿਖੇ ਅਫਸਰ ਸੇ – ਮੈਂਨੇ ਕਹਾ, “ਇਸ ਜਗਹ ਪਰ ਕ੍ਯਾ ਬਨਾਯਾ ਜਾ ਸਕਤਾ ਹੈ?”

ਉਸਨੇ ਮਿਟ੍ਟੀ ਪਰ ਏਕ ਨਜਰ ਡਾਲੀ ਔਰ ਕਹਾ, “ਯਹਾਂ ਕੁਛ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਤਾ। ਜਗਹ ਇਸ ਲਾਯਕ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਨ ਪਾਨੀ ਹੈ, ਮਿਟ੍ਟੀ ਪਥਰੀਲੀ ਹੈ।”

ਮੈਂ ਕਠਿਨ ਪਰਿਸ੍ਥਿਤਿ ਮੇਂ ਥਾ। ਔਰ ਮੈਂਨੇ ਕਹਾ, “ਠੀਕ ਹੈ, ਮੈਂ ਗਾਂਵ ਕੇ ਬੂਢ਼ੇ ਕੇ ਪਾਸ ਜਾ ਕਰ ਪੂਛੂਂਗਾ ਕਿ “ਯਹਾਂ ਕ੍ਯਾ ਉਗਾਨਾ ਚਾਹਿਏ?”

ਉਸਨੇ ਮੇਰੀ ਓਰ ਦੇਖਾ ਔਰ ਕਹਾ, “ਤੁਮ ਯੇ ਬਨਾਓ, ਵੋ ਬਨਾਓ, ਯੇ ਲਗਾਓ, ਔਰ ਕਾਮ ਹੋ ਜਾਏਗਾ।”

ਔਰ ਵੋ ਜਗਹ ਆਜ ਐਸੀ ਦਿਖਤੀ ਹੈ।

ਮੈਂ ਛਤ ਪਰ ਗਯਾ ਔਰ ਸਾਰੀ ਔਰਤੋਂ ਨੇ ਕਹਾ, “ਯਹਾਂ ਸੇ ਜਾਓ। ਆਦਮੀ ਨਹੀਂ ਚਾਹਿਏ ਕ੍ਯੋਂਕਿ ਹਮ ਇਸ ਤਰਕੀਬ ਕੋ ਆਦਮਿਯੋਂ ਕੋ ਨਹੀਂ ਬਤਾਨਾ ਚਾਹਤੇ। ਯੇ ਛਤ ਕੋ ਵਾਟਰਪ੍ਰੂਫ ਕਰਨੇ ਕੀ ਤਕਨੀਕ ਹੈ।”

(ਹਂਸੀ)

ਇਸਮੇਂ ਥੋਡ਼ਾ ਗੁਡ਼ ਹੈ, ਥੋਡ਼ੀ ਪੇਸ਼ਾਬ ਹੈ ਔਰ ਐਸੀ ਕਈ ਚੀਜੇਂ ਜੋ ਮੁਝੇ ਨਹੀਂ ਪਤਾ ਹੈ। ਲੇਕਿਨ ਇਸਮੇਂ ਪਾਨੀ ਨਹੀਂ ਚੂਤਾ ਹੈ। 1986 ਸੇ ਆਜ ਤਕ, ਪਾਨੀ ਨਹੀਂ ਚੁਆ ਹੈ। ਇਸ ਤਕਨੀਕ ਕੋ, ਔਰਤੇਂ ਮਰ੍ਦੋਂ ਕੋ ਨਹੀਂ ਬਤਾਤੀ ਹੈਂ।

(ਹਂਸੀ)

ਯੇ ਅਕੇਲਾ ਐਸਾ ਕੌਲੇਜ ਹੈ, ਜੋ ਪੂਰੀ ਤਰਹ ਸੌਰ-ਊਰ੍ਜਾ ਪਰ ਚਲਤਾ ਹੈ। ਸੂਰਜ ਸੇ ਹੀ ਸਾਰੀ ਬਿਜਲੀ ਆਤੀ ਹੈ। ਛਤ ਪਰ 45 ਕਿਲੋਵਾਟ ਕੇ ਪੈਨਲ ਲਗੇ ਹੈਂ। ਔਰ ਸਬ ਕੁਛ ਅਗਲੇ 25 ਸਾਲੋਂ ਤਕ ਸਿਰ੍ਫ ਸੌਰ-ਊਰ੍ਜਾ ਸੇ ਚਲ ਸਕਤਾ ਹੈ। ਤੋ ਜਬ ਤਕ ਦੁਨਿਯਾ ਮੇਂ ਸੂਰਜ ਹੈ, ਹਮੇਂ ਬਿਜਲੀ ਕੀ ਕੋਈ ਸਮਸ੍ਯਾ ਨਹੀਂ ਹੋਗੀ। ਮਗਰ ਸਬਸੇ ਬਢ਼ਿਯਾ ਬਾਤ ਯੇ ਹੈ ਕਿ ਇਸੇ ਸ੍ਥਾਪਿਤ ਕਿਯਾ ਥਾ ਏਕ ਪੁਜਾਰੀ ਨੇ, ਏਕ ਹਿਂਦੂ ਪੁਜਾਰੀ ਨੇ, ਜਿਸਨੇ ਸਿਰ੍ਫ ਆਠਵੀਂ ਕਕ੍ਸ਼ਾ ਤਕ ਪਢ਼ਾਈ ਕੀ ਥੀ – ਕਭੀ ਸ੍ਕੂਲ ਨਹੀਂ ਗਯਾ, ਕਭੀ ਕੌਲੇਜ ਨਹੀਂ ਗਯਾ। ਇਨ੍ਹੇਂ ਸੌਰ-ਤਕਨੀਕੋਂ ਕੇ ਬਾਰੇ ਮੇਂ ਜ੍ਯਾਦਾ ਜਾਨਕਾਰੀ ਹੈ ਵਿਸ਼੍ਵ ਕੇ ਕਿਸੀ ਭੀ ਔਰ ਵ੍ਯਕ੍ਤਿ ਕੇ ਮੁਕਾਬਲੇ, ਯੇ ਮੇਰੀ ਗਾਰਂਟੀ ਹੈ।

ਭੋਜਨ, ਯਦਿ ਆਪ ਬੇਯਰਫੁਟ ਕੌਲੇਜ ਮੇਂ ਆਏਂਗੇ, ਆਪਕੋ ਸੌਰ-ਊਰ੍ਜਾ ਸੇ ਬਨਾ ਮਿਲੇਗਾ। ਮਗਰ ਜਿਨ ਲੋਗੋਂ ਨੇ ਉਸ ਸੌਰ-ਚੂਲ੍ਹੇ ਕੋ ਬਨਾਯਾ ਹੈ, ਵੋ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਾਂ ਹੈਂ, ਅਨਪਢ਼ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਾਂ, ਜੋ ਅਪਨੇ ਹਾਥ ਸੇ ਅਤ੍ਯਂਤ ਜਟਿਲ ਸੌਰ-ਚੂਲ੍ਹਾ ਬਨਾਤੀ ਹੈਂ। ਯੇ ਪਰਵਲਯ (ਪੈਰਾਬੋਲਾ) ਆਕਾਰਾ ਕਾ ਬਿਨਾ ਰਸੋਇਯੇ ਕਾ ਚੂਲ੍ਹਾ ਹੈ। ਦੁਰ੍ਭਾਗ੍ਯ ਸੇ, ਯੇ ਆਧੀ ਜਰਮਨ ਹੈਂ, ਵੋ ਇਤਨੀ ਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮਤਾ ਸੇ ਨਾਪ-ਜੋਖ ਕਰਤੀ ਹੈਂ।

(ਹਂਸੀ)

ਆਪਕੋ ਭਾਰਤੀਯ ਮਹਿਲਾਏਂ ਇਤਨੀ ਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮ ਨਾਪ-ਤੋਲ ਕਰਤੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲੇਂਗੀ। ਬਿਲਕੁਲ ਆਖਿਰੀ ਇਂਚ ਤਕ, ਵੋ ਉਸ ਚੂਲ੍ਹੇ ਕੋ ਬਨਾ ਸਕਤੀ ਹੈਂ ਔਰ ਯਹਾਂ ਸਾਠ ਵ੍ਯਕ੍ਤਿ ਦਿਨ ਮੇਂ ਦੋ ਬਾਰ ਸੌਰ-ਚੂਲ੍ਹੇ ਕਾ ਖਾਨਾ ਖਾਤੇ ਹੈਂ।

ਹਮਾਰੇ ਯਹਾਂ ਏਕ ਦਂਤ-ਚਿਕਿਤ੍ਸਕ ਹੈਂ। ਵੋ ਦਾਦੀ-ਮਾਂ ਹੈ, ਅਨਪਢ਼ ਹੈ ਔਰ ਦਾਂਤੋਂ ਕੀ ਡਾਕ੍ਟਰ ਹੈਂ। ਵੋ ਦਾਂਤੋਂ ਕੀ ਦੇਖਭਾਲ ਕਰਤੀ ਹੈਂ ਕਰੀਬ 7000 ਬਚ੍ਚੋਂ ਕੇ।

ਬੇਯਰਫੁਟ ਟੇਕ੍ਨੌਲਾਜੀ

ਯੇ 1986 ਹੈ। ਕਿਸੀ ਇਂਜੀਨਿਯਰ, ਯਾ ਆਰ੍ਕਿਟੇਕ੍ਟ ਨੇ ਇਸ ਬਾਰੇ ਮੇਂ ਨਹੀਂ ਸੋਚਾ। ਮਗਰ ਹਮ ਬਾਰਿਸ਼ ਕੇ ਪਾਨੀ ਕੋ ਛਤ ਸੇ ਇਕਟ੍ਠਾ ਕਰ ਰਹੇ ਥੇ। ਬਹੁਤ ਹੀ ਕਮ ਪਾਨੀ ਬਰ੍ਬਾਦ ਹੋਤਾ ਹੈ। ਸਾਰੀ ਛਤੋਂ ਕੋ ਜਮੀਨ ਕੇ ਨੀਚੇ ਬਨੇ 400,000 ਲੀਟਰ ਕੇ ਟੈਂਕ ਸੇ ਜੋਡ਼ਾ ਹੁਆ ਹੈ। ਔਰ ਪਾਨੀ ਬਰ੍ਬਾਦ ਨਹੀਂ ਹੋਤਾ। ਯਦਿ ਹਮੇਂ ਚਾਰ ਸਾਲ ਲਗਾਤਾਰ ਭੀ ਸੂਖੇ ਕਾ ਸਾਮਨਾ ਕਰਨਾ ਪਡ਼ੇ, ਤੋ ਭੀ ਹਮਾਰੇ ਪਾਸ ਪਾਨੀ ਹੋਗਾ, ਕ੍ਯੋਂਕਿ ਹਮ ਬਾਰਿਸ਼ ਕੇ ਪਾਨੀ ਕੋ ਇਕਟ੍ਠਾ ਕਰਤੇ ਹੈਂ।

60 ਫੀਸਦੀ ਬਚ੍ਚੇ ਸ੍ਕੂਲ ਇਸਲਿਏ ਨਹੀਂ ਜਾ ਪਾਤੇ, ਕ੍ਯੋਂਕਿ ਉਨ੍ਹੇਂ ਜਾਨਵਰੋਂ ਕੀ ਦੇਖਭਾਲ ਕਰਨੀ ਹੋਤੀ ਹੈ – ਭੇਡ਼, ਬਕਰੀ – ਘਰ ਕੇ ਕਾਮ। ਤੋ ਹਮਨੇ ਸੋਚਾ ਕਿ ਏਕ ਸ੍ਕੂਲ ਖੋਲਾ ਜਾਏ ਰਾਤ ਮੇਂ, ਬਚ੍ਚੋ ਕੋ ਪਢ਼ਾਨੇ ਕੇ ਲਿਏ। ਕ੍ਯੋਂਕਿ ਤਿਲੋਨਿਯਾ ਕੇ ਰਾਤ ਕੇ ਸ੍ਕੂਲੋਂ ਮੇਂ 75,000 ਬਚ੍ਚੋਂ ਸੇ ਜ੍ਯਾਦਾ ਰਾਤ ਕੋ ਪਢ਼ ਚੁਕੇ ਹੈਂ, ਕ੍ਯੋਂਕਿ ਯੇ ਬਚ੍ਚੋਂ ਕੀ ਸਹੂਲਿਯਤ ਕੇ ਲਿਏ ਹੈ, ਯੇ ਸ਼ਿਕ੍ਸ਼ਕੋਂ ਕੀ ਸਹੂਲਿਯਤ ਕੇ ਲਿਏ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਔਰ ਹਮ ਯਹਾਂ ਕ੍ਯਾ ਪਢ਼ਾਤੇ ਹੈਂ? ਪ੍ਰਜਾਤਂਤ੍ਰ, ਨਾਗਰਿਕਤਾ, ਅਪਨੀ ਜਮੀਨੋਂ ਕੀ ਨਾਪ ਕੈਸੇ ਕਰੇਂ, ਅਗਰ ਆਪਕੋ ਪੁਲਿਸ ਪਕਡ਼ ਲੇ, ਤੋ ਕ੍ਯਾ ਕਰੇਂ, ਯਦਿ ਆਪਕਾ ਜਾਨਵਰ ਬੀਮਾਰ ਹੋ ਜਾਏ, ਤੋ ਕ੍ਯਾ ਕਰੇਂ। ਯਹੀ ਹਮ ਰਾਤ ਕੇ ਸ੍ਕੂਲੋਂ ਮੇਂ ਪਢ਼ਾਤੇ ਹੈਂ। ਕ੍ਯੋਂਕਿ ਸਾਰੇ ਸ੍ਕੂਲ ਮੇ ਸੌਰ-ਊਰ੍ਜਾ ਹੈ।

ਹਰ ਪਾਂਚ ਸਾਲ ਮੇਂ, ਹਮ ਚੁਨਾਵ ਕਰਤੇ ਹੈਂ। 6 ਸੇ ਲੇ ਕਰ 14 ਸਾਲ ਤਕ ਕੇ ਬਚ੍ਚੇ ਇਸ ਪ੍ਰਜਾਤਾਂਤ੍ਰਿਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਮੇਂ ਹਿਸ੍ਸਾ ਲੇਤੇ ਹੈਂ, ਔਰ ਵੋ ਏਕ ਪ੍ਰਧਾਨਮਂਤ੍ਰੀ ਚੁਨਤੇ ਹੈਂ। ਇਸ ਵਕ੍ਤ ਜੋ ਪ੍ਰਧਾਨਮਂਤ੍ਰੀ ਹੈ, ਉਸਕੀ ਉਮ੍ਰ ਹੈ 12 ਵਰ੍ਸ਼। ਵੋ ਸੁਬਹ 20 ਬਕਰਿਯੋਂ ਕੀ ਦੇਖਭਾਲ ਕਰਤੀ ਹੈ, ਮਗਰ ਸ਼ਾਮ ਕੋ ਵੋ ਪ੍ਰਧਾਨਮਂਤ੍ਰੀ ਹੋ ਜਾਤੀ ਹੈ। ਉਸਕਾ ਅਪਨਾ ਮਂਤ੍ਰਿਮਂਡਲ ਹੈ, ਸ਼ਿਕ੍ਸ਼ਾ ਮਂਤ੍ਰੀ, ਬਿਜਲੀ ਮਂਤ੍ਰੀ, ਸ੍ਵਾਸ੍ਥ੍ਯ-ਮਂਤ੍ਰੀ। ਔਰ ਵੋ ਅਸਲ ਮੇਂ ਦੇਖਭਾਲ ਕਰਤੇ ਹੈਂ ਕਰੀਬ 150 ਸ੍ਕੂਲੋਂ ਕੇ 7000 ਬਚ੍ਚੋਂ ਕੀ।

ਪਾਂਚ ਸਾਲ ਪਹਲੇ ਉਸੇ ਵਿਸ਼੍ਵ ਬਾਲਕ ਪੁਰਸ੍ਕਾਰ ਸੇ ਨਵਾਜਾ ਗਯਾ ਥਾ ਔਰ ਵੋ ਸ੍ਵੀਡਨ ਗਯੀ ਥੀ। ਪਹਲੀ ਬਾਰ ਗਾਂਵ ਸੇ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲੀ ਥੀ। ਕਭੀ ਸ੍ਵੀਡਨ ਦੇਖਾ ਨਹੀਂ। ਲੇਕਿਨ ਆਸਪਾਸ ਕੀ ਚੀਜੋਂ ਸੇ ਜਰਾ ਭੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਨਹੀਂ।

ਸ੍ਵੀਡਨ ਕੀ ਰਾਨੀ, ਜੋ ਵਹੀਂ ਥੀਂ, ਮੇਰੀ ਓਰ ਮੁਡ਼ੀ ਔਰ ਕਹਾ, “ਕ੍ਯਾ ਆਪ ਇਸ ਬਚ੍ਚੀ ਸੇ ਪੂਛੇਂਗੇ ਕਿ ਇਤਨਾ ਆਤ੍ਮ-ਵਿਸ਼੍ਵਾਸ ਕਹਾਂ ਸੇ ਆਤਾ ਹੈ? ਯੇ ਕੇਵਲ 12 ਸਾਲ ਕੀ ਹੈ ਔਰ ਕਿਸੀ ਸੇ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਨਹੀਂ ਹੋਤੀ।”

ਔਰ ਵੋ ਲਡ਼ਕੀ, ਜੋ ਉਨਕੀ ਬਾਯੇਂ ਓਰ ਹੈ, ਮੇਰੀ ਓਰ ਮੁਡ਼ੀ, ਔਰ ਰਾਨੀ ਕੀ ਆਂਖੋਂ ਮੇਂ ਆਂਖੇਂ ਡਾਲ ਕਰ ਬੋਲੀ, “ਕਰਪਯਾ ਇਨ੍ਹੇਂ ਬਤਾ ਦੀਜਿਏ ਕਿ ਮੈਂ ਪ੍ਰਧਾਨਮਂਤ੍ਰੀ ਹੂਂ।”

(ਹਂਸੀ)

ਜਹਾਂ ਸਾਕ੍ਸ਼ਰਤਾ ਬਹੁਤ ਕਮ ਹੈ, ਹਮ ਕਠਪੁਤਲਿਯੋਂ ਕਾ ਇਸ੍ਤੇਮਾਲ ਕਰਤੇ ਹੈਂ। ਕਠਪੁਤਿਲਿਯੋਂ ਕੇ ਸਹਾਰੇ ਹਮ ਅਪਨੀ ਬਾਤ ਰਖਤੇ ਹੈਂ। ਹਮਾਰੇ ਪਾਸ ਜੋਖਿਮ ਚਾਚਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਰੀਬ 300 ਸਾਲ ਕੇ ਹੈਂ। ਯੇ ਮੇਰੇ ਮਨੋਵੈਜ੍ਞਾਨਿਕ ਹੈਂ। ਯੇ ਹੀ ਮੇਰੇ ਸ਼ਿਕ੍ਸ਼ਕ ਹੈਂ। ਯਹੀ ਮੇਰੇ ਚਿਕਿਤ੍ਸਕ ਹੈਂ। ਯਹੀ ਮੇਰੇ ਵਕੀਲ ਹੈਂ। ਯਹੀ ਮੁਝੇ ਦਾਨ ਦੇਤੇ ਹੈਂ। ਯਹੀ ਧਨ ਭੀ ਜੁਟਾਤੇ ਹੈਂ, ਮੇਰੇ ਝਗਡ਼ੇ ਭੀ ਸੁਲਝਾਤੇ ਹੈਂ। ਯੇ ਮੇਰੇ ਗਾਂਵ ਕੀ ਸਮਸ੍ਯਾ ਕਾ ਸਮਾਧਾਨ ਕਰਤੇ ਹੈਂ। ਯਦਿ ਗਾਂਵ ਮੇਂ ਤਨਾਵ ਹੋ, ਯਾ ਫਿਰ ਸ੍ਕੂਲੋਂ ਮੇਂ ਹਾਜਿਰੀ ਕਮ ਹੋ ਰਹੀ ਹੋ ਔਰ ਅਧ੍ਯਾਪਕੋਂ ਔਰ ਅਭਿਭਾਵਕੋਂ ਕੇ ਬੀਚ ਮਨਮੁਟਾਵ ਹੋ, ਤੋ ਯੇ ਕਠਪੁਤਲੀ ਅਧ੍ਯਾਪਕੋਂ ਔਰ ਅਭਿਭਾਵਕੋਂ ਕੋ ਸਾਰੇ ਗਾਂਵ ਕੇ ਸਾਮਨੇ ਬੁਲਾਤੀ ਹੈ ਔਰ ਕਹਤੀ ਹੈ, “ਹਾਥ ਮਿਲਾਇਏ। ਹਾਜਿਰੀ ਕਮ ਨਹੀਂ ਹੋਨੀ ਚਾਹਿਏ।” ਯੇ ਕਠਪੁਤਲਿਯਾਂ ਵਿਸ਼੍ਵ-ਬੈਂਕ ਕੀ ਬੇਕਾਰ ਪਡ਼ੀ ਰਿਪੋਰ੍ਟੋਂ ਸੇ ਬਨੀ ਹੈਂ।

(ਹਂਸੀ)

ਤੋ ਇਸ ਵਿਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਔਰ ਪਾਰਦਰ੍ਸ਼ੀ ਤਰੀਕੇ ਸੇ, ਗਾਂਵੋਂ ਕੋ ਸੌਰ-ਊਰ੍ਜਾ ਦੇਨੇ ਕੇ ਤਰੀਕੇ ਸੇ, ਹਮਨੇ ਸਾਰੇ ਭਾਰਤ ਮੇਂ ਕਾਮ ਕਿਯਾ ਹੈ। ਲਦ੍ਦਾਖ ਸੇ ਲੇ ਕਰ ਭੂਟਾਨ ਤਕ। ਸਬ ਜਗਹੋਂ ਪਰ ਸੌਰ-ਊਰ੍ਜਾ ਉਨ ਲੋਗੋਂ ਦ੍ਵਾਰਾ ਲਾਯੀ ਗਯੀ, ਜਿਨ੍ਹੇਂ ਪ੍ਰਸ਼ਿਕ੍ਸ਼ਣ ਦਿਯਾ ਗਯਾ।

ਹਮ ਲਦ੍ਦਾਖ ਗਯੇ। ਵਹਾਂ ਹਮਨੇ ਏਕ ਮਹਿਲਾ ਸੇ ਪੂਛਾ ਕਿ ਆਪ, ਮਾਇਨਸ 40 ਡਿਗ੍ਰੀ ਸੇਂਟਿਗ੍ਰੇਟ ਪਰ, ਛਤ ਸੇ ਬਾਹਰ ਆਯੀ ਹੈਂ, ਕ੍ਯੋਂਕਿ ਬਰ੍ਫ ਸੇ ਆਜੂ-ਬਾਜੂ ਕੇ ਰਾਸ੍ਤੇ ਬਂਦ ਹੈ … ਔਰ ਹਮਨੇ ਪੂਛਾ, “ਆਪਕੋ ਕ੍ਯਾ ਲਾਭ ਹੁਆ ਸੌਰ ਊਰ੍ਜਾ ਸੇ?” ਔਰ ਏਕ ਮਿਨਟ ਤਕ ਸੋਚਨੇ ਕੇ ਬਾਦ ਉਸਨੇ ਕਹਾ, “ਯੇ ਪਹਲੀ ਬਾਰ ਹੈ ਕਿ ਮੈਂ ਸਰ੍ਦਿਯੋਂ ਮੇਂ ਅਪਨੇ ਪਤਿ ਕਾ ਚੇਹਰਾ ਦੇਖ ਪਾਯੀ।”

(ਹਂਸੀ)

ਹਮ ਅਫਗਾਨਿਸ੍ਤਾਨ ਗਯੇ। ਭਾਰਤ ਮੇਂ ਹਮਨੇ ਏਕ ਬਾਤ ਯੇ ਸੀਖੀ ਕਿ ਮਰ੍ਦੋਂ ਕੋ ਆਪ ਕੁਛ ਨਹੀਂ ਸਿਖਾ ਸਕਤੇ।

(ਹਂਸੀ)

ਆਦਮੀ ਉਚ੍ਛਰਂਖਲ ਹੋਤੇ ਹੈਂ। ਆਦਮੀ ਮਹਤ੍ਵਾਕਾਂਕ੍ਸ਼ੀ ਹੋਤੇ ਹੈਂ। ਵੋ ਏਕ ਜਗਹ ਟਿਕ ਕਰ ਬੈਠਨਾ ਨਹੀਂ ਪਾਤੇ ਔਰ ਉਨ ਸਬਕੋ ਏਕ ਪ੍ਰਮਾਣ-ਪਤ੍ਰ ਚਾਹਿਏ ਹੋਤਾ ਹੈ।

(ਹਂਸੀ)

ਦੁਨਿਯਾ ਭਰ ਮੇਂ, ਯਹੀ ਚਾਹਤ ਹੈ ਆਦਮਿਯੋਂ ਕੀ, ਏਕ ਪ੍ਰਮਾਣ-ਪਤ੍ਰ ਚਾਹਿਏ। ਕ੍ਯੋਂ? ਕ੍ਯੋਂਕਿ ਵੋ ਗਾਂਵ ਛੋਡ਼ਨਾ ਚਾਹਤੇ ਹੈਂ, ਔਰ ਸ਼ਹਰ ਜਾਨਾ ਚਾਹਤੇ ਹੈਂ, ਨੌਕਰੀ ਕਰਨੇ ਕੇ ਲਿਏ। ਤੋ ਹਮਨੇ ਇਸਕਾ ਏਕ ਬੇਹਤਰੀਨ ਤਰੀਕਾ ਨਿਕਾਲਾ। ਬੂਢ਼ੀ ਦਾਦਿਯੋਂ ਕੋ ਪ੍ਰਸ਼ਿਕ੍ਸ਼ਣ ਦੇਨੇ ਕਾ। ਅਪਨੀ ਬਾਤ ਦੂਰ-ਦੂਰ ਤਕ ਫੈਲਾਨੇ ਕਾ ਆਜ ਕੀ ਦੁਨਿਯਾ ਮੇਂ ਕ੍ਯਾ ਤਰੀਕਾ ਹੈ? ਟੇਲੀਵਿਜਨ? ਨਹੀਂ। ਟੇਲੀਗ੍ਰਾਫ? ਨਹੀਂ। ਟੇਲੀਫੋਨ? ਨਹੀਂ। ਏਕ ਸ੍ਤ੍ਰੀ ਕੋ ਬਤਾ ਦੀਜਿਏ ਬਸ!

(ਹਂਸੀ)

ਤੋ ਹਮ ਪਹਲੀ ਬਾਰ ਅਫਗਾਨਿਸ੍ਤਾਨ ਗਯੇ ਔਰ ਹਮਨੇ ਤੀਨ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯੋਂ ਕੋ ਚੁਨਾ ਔਰ ਕਹਾ, “ਹਮ ਇਨ੍ਹੇਂ ਭਾਰਤ ਲੇ ਜਾਨਾ ਚਾਹਤੇ ਹੈਂ।”

ਉਨ੍ਹੋਂਨੇ ਕਹਾ, “ਅਸਂਭਵ। ਯੇ ਤੋ ਅਪਨੇ ਕਮਰੇ ਤਕ ਸੇ ਬਾਹਰ ਨਹੀਂ ਨਿਕਲਤੀ ਹੈਂ, ਔਰ ਤੁਮ ਭਾਰਤ ਲੇ ਜਾਨੇ ਕੀ ਬਾਤ ਕਰਤੇ ਹੋ।”

ਮੈਂਨੇ ਕਹਾ, “ਮੈਂ ਏਕ ਛੂਟ ਦੇ ਸਕਤਾ ਹੂਂ। ਮੈਂ ਉਨਕੇ ਪਤਿਯੋਂ ਕੋ ਭੀ ਸਾਥ ਲੇ ਜਾਊਂਗਾ।”

ਤੋ ਮੈਂ ਉਨਕੇ ਪਤਿਯੋਂ ਕੋ ਭੀ ਲੇ ਆਯਾ। ਜਾਹਿਰ ਹੈ, ਔਰਤੇਂ ਆਦਮਿਯੋਂ ਸੇ ਕਹੀਂ ਜ੍ਯਾਦਾ ਬੁਦ੍ਧਿਮਾਨ ਹੋਤੀ ਹੈਂ। ਛਹ ਮਹੀਨੇ ਕੇ ਭੀਤਰ, ਹਮ ਇਨ ਔਰਤੋਂ ਕੋ ਕੈਸੇ ਬਦਲ ਦੇਂ? ਇਸ਼ਾਰੋਂ ਕੀ ਭਾਸ਼ਾ ਸੇ। ਤਬ ਆਪ ਲਿਖਿਤ ਚੀਜੋਂ ਪਰ ਭਰੋਸਾ ਨਹੀਂ ਕਰਤੇ। ਬੋਲਚਾਲ ਕੀ ਭਾਸ਼ਾ ਸੇ ਭੀ ਕਾਮ ਨਹੀਂ ਬਨਤਾ। ਆਪ ਇਸ਼ਾਰੋਂ ਕੀ ਭਾਸ਼ਾ ਇਸ੍ਤੇਮਾਲ ਕਰਤੇ ਹੈਂ। ਔਰ ਛਹ ਮਹੀਨੋਂ ਮੇਂ, ਵੋ ਸੌਰ-ਇਂਜੀਨਿਯਰ ਬਨ ਗਯੀਂ। ਵੋ ਵਾਪਸ ਜਾ ਕਰ ਅਪਨੇ ਗਾਂਵ ਮੇਂ ਸੌਰ-ਬਿਜਲੀ ਲੇ ਆਯੀਂ।

ਇਸ ਸ੍ਤ੍ਰੀ ਨੇ ਵਾਪਸ ਜਾ ਕਰ, ਪਹਲੀ ਬਾਰ ਕਿਸੀ ਗਾਂਵ ਮੇਂ ਸੌਰ-ਬਿਜਲੀ ਲਗਾਯੀ, ਏਕ ਕਾਰਖਾਨਾ ਲਗਾਯਾ। ਅਫਗਾਨਿਸ੍ਤਾਨ ਕਾ ਪਹਲਾ ਗਾਂਵ, ਜਹਾਂ ਸੌਰ-ਬਿਜਲੀ ਆਯੀ, ਤੀਨ ਔਰਤੋਂ ਦ੍ਵਾਰਾ ਕਿਯਾ ਗਯਾ ਥਾ। ਯੇ ਸ੍ਤ੍ਰੀ ਏਕ ਮਹਾਨ ਦਾਦੀ ਮਾਂ ਹੈ। 55 ਸਾਲ ਕੀ ਉਮ੍ਰ ਮੇਂ ਇਸਨੇ ਅਫਗਾਨਿਸ੍ਤਾਨ ਮੇਂ 200 ਘਰੋਂ ਕੋ ਸੌਰ-ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਹੈ। ਔਰ ਯੇ ਖਰਾਬ ਭੀ ਨਹੀਂ ਹੁਈ ਹੈ। ਯੇ ਅਸਲ ਮੇਂ ਅਫਗਾਨਿਸ੍ਤਾਨ ਕੇ ਇਂਜੀਨਿਯਰਿਂਗ ਵਿਭਾਗ ਗਯੀ ਔਰ ਵਹਾਂ ਕੇ ਮੁਖ੍ਯ-ਅਧਿਕਾਰੀ ਕੋ ਬਤਾ ਕਰ ਆਯੀ ਕਿ ਏਸੀ ਔਰ ਡੀਸੀ ਮੇਂ ਫਰ੍ਕ ਕ੍ਯਾ ਹੋਤਾ ਹੈ। ਉਸੇ ਨਹੀਂ ਪਤਾ ਥਾ। ਇਨ ਤੀਨ ਔਰਤੋਂ ਨੇ 27 ਔਰ ਔਰਤੋਂ ਕੋ ਪ੍ਰਸ਼ਿਕ੍ਸ਼ਣ ਦਿਯਾ ਹੈ ਔਰ ਅਫਗਾਨਿਸ੍ਤਾਨ ਕੇ 100 ਗਾਂਵੋਂ ਮੇਂ ਸੌਰ-ਬਿਜਲੀ ਲਗਵਾ ਦੀ ਹੈ।

ਹਮ ਅਫ੍ਰੀਕਾ ਗਯੇ, ਔਰ ਹਮਨੇ ਯਹੀ ਕਿਯਾ। ਯੇ ਸਾਰੀ ਔਰਤੇਂ ਜੋ ਏਕ ਮੇਜ ਪਰ ਬੈਠੀ ਹੈਂ, ਅਲਗ-ਅਲਗ ਆਠ ਦੇਸ਼ੋਂ ਕੀ ਹੈਂ, ਸਬ ਬਤਿਯਾ ਰਹੀ ਹੈਂ, ਮਗਰ ਬਿਨਾ ਏਕ ਭੀ ਸ਼ਬ੍ਦ ਸਮਝੇ, ਕ੍ਯੋਂਕਿ ਵੋ ਸਬ ਅਲਗ-ਅਲਗ ਭਾਸ਼ਾ ਬੋਲ ਰਹੀ ਹੈਂ। ਮਗਰ ਇਨਕੀ ਭਾਵ-ਭਂਗਿਮਾਏਂ ਗਜਬ ਕੀ ਹੈਂ। ਯੇ ਏਕ ਦੂਸਰੇ ਸੇ ਬਤਿਯਾ ਭੀ ਰਹੀ ਹੈਂ ਔਰ ਸੌਰ-ਇਂਜੀਨਿਯਰ ਬਨ ਰਹੀ ਹੈਂ।

ਮੈਂ ਸਿਯਰਾ ਲ੍ਯੋਨ ਗਯਾ ਔਰ ਵਹਾਂ ਏਕ ਮਂਤ੍ਰੀ ਸੇ ਮਿਲਾ, ਜੋ ਰਾਤ ਕੇ ਘਨਘੋਰ ਅਂਧੇਰੇ ਮੇਂ ਡ੍ਰਾਇਵਿਂਗ ਕਰ ਰਹੇ ਥੇ। ਏਕ ਗਾਂਵ ਪਹੁਂਚਾ। ਵਾਪਸ ਆਯਾ। ਗਾਂਵ ਪਹੁਂਚਾ, ਔਰ ਕਹਾ, “ਇਸਕੀ ਕ੍ਯਾ ਕਹਾਨੀ ਹੈ?”

ਉਨ੍ਹੋਂਨੇ ਕਹਾ, “ਇਨ ਦੋ ਦਾਦੀ-ਮਾਂਓਂ ਨੇ…”

“ਦਾਦਿਯੋਂ ਨੇ?” ਮਂਤ੍ਰੀ ਸਾਹਬ ਕੋ ਭਰੋਸਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਹੁਆ।

“ਵੋ ਕਹਾਂ ਗਯੀ ਥੀ?”

“ਭਾਰਤ ਸੇ ਲੌਟ ਕਰ ਆਯੀ ਹੈਂ।”

ਵੋ ਸੀਧੇ ਰਾਸ਼੍ਟ੍ਰਪਤਿ ਕੇ ਪਾਸ ਗਯਾ। ਉਸਨੇ ਕਹਾ, “ਆਪਕੋ ਪਤਾ ਹੈ ਕਿ ਸਿਯਰਾ ਲ੍ਯੋਨ ਮੇਂ ਏਕ ਸੌਰ-ਬਿਜਲੀ ਯੁਕ੍ਤ ਗਾਂਵ ਹੈ?”

ਜਵਾਬ ਮਿਲਾ, “ਨਹੀਂ।”

ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਆਧੇ ਸੇ ਜ੍ਯਾਦਾ ਮਂਤ੍ਰਿਮਂਡਲ ਇਨ ਔਰਤੋਂ ਸੇ ਮਿਲਨੇ ਆ ਗਯਾ।

“ਕਹਾਨੀ ਕ੍ਯਾ ਹੈ?”

ਤੋ ਉਨ੍ਹੋਂਨੇ ਮੁਝੇ ਬੁਲਾਯਾ ਔਰ ਕਹਾ, “ਕ੍ਯਾ ਆਪ ਮੇਰੇ ਲਿਏ 150 ਦਾਦਿਯੋਂ ਕੋ ਪ੍ਰਸ਼ਿਕ੍ਸ਼ਣ ਦੇ ਸਕਤੇ ਹੈਂ?”

ਮੈਂਨੇ ਕਹਾ, “ਜੀ ਨਹੀਂ, ਮਹਾਮਹਿਮ। ਮਗਰ ਯੇ ਦੇ ਸਕਤੀ ਹੈਂ। ਯੇ ਦਾਦਿਯਾਂ।”

ਤੋ ਉਨ੍ਹੋਂਨੇ ਸਿਯਰਾ ਲ੍ਯੋਨ ਮੇਂ ਮੇਰੇ ਲਿਏ ਪਹਲਾ ਬੇਯਰਫੁਟ ਟ੍ਰੇਨਿਂਗ ਸੇਂਟਰ ਬਨਵਾਯਾ… ਔਰ 150 ਦਾਦਿਯੋਂ ਕੋ ਸਿਯਰਾ ਲ੍ਯੋਨ ਮੇਂ ਪ੍ਰਸ਼ਿਕ੍ਸ਼ਣ ਮਿਲ ਚੁਕਾ ਹੈ।

ਗਾਮ੍ਬਿਯਾ

ਹਮ ਗਾਮ੍ਬਿਯਾ ਮੇਂ ਏਕ ਦਾਦੀ ਮਾਂ ਕੋ ਚੁਨਨੇ ਕੇ ਲਿਏ ਗਯੇ। ਏਕ ਗਾਂਵ ਮੇਂ ਪਹੁਂਚੇ। ਮੁਝੇ ਪਤਾ ਥਾ ਕਿ ਮੈਂ ਕਿਸ ਸ੍ਤ੍ਰੀ ਕੋ ਚੁਨਨਾ ਚਾਹਤਾ ਹੂਂ। ਸਬ ਲੋਗ ਸਾਥ ਜੁਟੇ ਔਰ ਉਨ੍ਹੋਂਨੇ ਕਹਾ, “ਇਨ ਦੋ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯੋਂ ਕੋ ਲੇ ਜਾਏਂ।”

ਮੈਂਨੇ ਕਹਾ, “ਨਹੀਂ, ਮੈਂ ਤੋ ਉਸੇ ਲੇ ਜਾਨਾ ਚਾਹਤਾ ਹੂਂ।”

ਉਨ੍ਹੋਂਨੇ ਕਹਾ, “ਕ੍ਯੋਂ? ਉਸੇ ਤੋ ਭਾਸ਼ਾ ਭੀ ਨਹੀਂ ਆਤੀ। ਆਪ ਉਸੇ ਜਾਨਤੇ ਨਹੀਂ ਹੈਂ।”

ਮੈਂਨੇ ਕਹਾ, “ਮੁਝੇ ਉਸਕੀ ਭਾਵ-ਭਂਗਿਮਾਏਂ ਔਰ ਬਾਤ ਕਰਨੇ ਕਾ ਤਰੀਕਾ ਅਚ੍ਛਾ ਲਗਤਾ ਹੈ।”

“ਉਸਕਾ ਪਤਿ ਨਹੀਂ ਮਾਨੇਗਾ: ਨਹੀਂ ਹੋਗਾ।”

ਤੋ ਪਤਿ ਕੋ ਬੁਲਾਯਾ ਗਯਾ। ਵੋ ਆਯਾ। ਅਕਡ਼ ਸੇ ਚਲਤਾ ਹੁਆ, ਨੇਤਾਓਂ ਕੀ ਤਰਹ, ਮੋਬਾਇਲ ਲਹਰਾਤਾ ਹੁਆ।

“ਨਹੀਂ ਹੋਗਾ।”

“ਕ੍ਯੋਂ ਨਹੀਂ?”

“ਉਸੇ ਦੇਖੋ, ਵੋ ਕਿਤਨੀ ਸੁਂਦਰ ਹੈ।”

ਮੈਂਨੇ ਕਹਾ, “ਹਾਂ, ਬਹੁਤ ਸੁਂਦਰ ਹੈ।”

“ਅਗਰ ਕਿਸੀ ਭਾਰਤੀਯ ਆਦਮੀ ਕੇ ਸਾਥ ਭਾਗ ਗਯੀ ਤੋ?”

ਯੇ ਉਸਕਾ ਸਬਸੇ ਬਡ਼ਾ ਡਰ ਥਾ।

ਮੈਂਨੇ ਕਹਾ, “ਵੋ ਖੁਸ਼ ਰਹੇਗੀ, ਔਰ ਤੁਮ੍ਹੇਂ ਮੋਬਾਇਲ ਪਰ ਕੌਲ ਕਰੇਗੀ।”

ਵੋ ਦਾਦੀ ਮਾਂ ਕੀ ਤਰਹ ਗਯੀ ਔਰ ਏਕ ਸ਼ੇਰਨੀ ਬਨ ਕਰ ਵਾਪਸ ਲੌਟੀ। ਵੋ ਹਵਾਈ-ਜਹਾਜ ਸੇ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲੀ ਔਰ ਪ੍ਰੇਸ ਸੇ ਐਸੇ ਬਤਿਯਾਨੇ ਲਗੀ, ਜੈਸੇ ਯੇ ਉਸਕੇ ਲਿਏ ਆਮ ਬਾਤ ਹੋ ਔਰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸੇ ਯਹੀ ਕਰਤੀ ਰਹੀ ਹੋ। ਉਸਨੇ ਰਾਸ਼੍ਟ੍ਰੀਯ ਪ੍ਰੇਸ ਕੋ ਸਮ੍ਹਾਲਾ ਔਰ ਵੋ ਪ੍ਰਸਿਦ੍ਧ ਹੋ ਗਯੀ।

ਜਬ ਮੈਂ ਛਹ ਮਹੀਨੇ ਬਾਦ ਉਸ ਸੇ ਮਿਲਾ, ਮੈਂਨੇ ਕਹਾ, “ਤੁਮ੍ਹਾਰਾ ਪਤਿ ਕਹਾਂ ਹੈ?”

“ਅਰੇ, ਕਹੀਂ ਹੋਗਾ, ਉਸਸੇ ਕ੍ਯਾ ਫਰ੍ਕ ਪਡ਼ਤਾ ਹੈ।”

(ਹਂਸੀ)

ਸਫਲਤਾ ਕੀ ਕਹਾਨੀ।

(ਹਂਸੀ)

ਮੈਂ ਅਪਨੀ ਬਾਤ ਯੇ ਕਹ ਕਰ ਖਤ੍ਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੂਂਗਾ ਕਿ ਮੁਝੇ ਲਗਤਾ ਹੈ ਕਿ ਸਮਾਧਾਨ ਆਪਕੇ ਅਂਦਰ ਹੀ ਹੋਤਾ ਹੈ। ਸਮਸ੍ਯਾ ਕਾ ਹਲ ਅਪਨੇ ਅਂਦਰ ਢੂਂਢਿਏ। ਔਰ ਉਨ ਲੋਗੋਂ ਕੀ ਬਾਤ ਸੁਨਿਏ, ਜੋ ਆਪਸੇ ਪਹਲੇ ਸਮਾਧਾਨ ਕਰ ਚੁਕੇ ਹੈਂ। ਸਾਰੀ ਦੁਨਿਯਾ ਮੇਂ ਐਸੇ ਲੋਗ ਮੌਜੂਦ ਹੈਂ। ਚਿਂਤਾ ਹੀ ਮਤ ਕਰਿਏ। ਵਿਸ਼੍ਵ ਬੈਂਕ ਕੀ ਬਾਤ ਸੁਨਨੇ ਸੇ ਬੇਹਤਰ ਹੈ ਕਿ ਆਪ ਜਮੀਨੀ ਲੋਗੋਂ ਕੀ ਬਾਤੇਂ ਸੁਨੇਂ। ਉਨਕੇ ਪਾਸ ਦੁਨਿਯਾ ਭਰ ਕੇ ਹਲ ਹੈਂ।

ਮੈਂ ਅਂਤ ਮੇਂ ਮਹਾਤ੍ਮਾ ਗਾਂਧੀ ਕੀ ਕਹੀ ਬਾਤ ਦੋਹਰਾਨਾ ਚਾਹਤਾ ਹੂਂ।

“ਪਹਲੀ ਬਾਰ ਵੋ ਆਪਕੋ ਅਨਸੁਨਾ ਕਰ ਦੇਤੇ ਹੈਂ … ਫਿਰ ਵੋ ਆਪ ਪਰ ਹਂਸਤੇ ਹੈਂ … ਫਿਰ ਵੋ ਆਪਸੇ ਲਡ਼ਤੇ ਹੈਂ … ਔਰ ਫਿਰ ਆਪ ਜੀਤੇ ਜਾਤੇ ਹੈਂ।”

ਧਨ੍ਯਵਾਦ।

LOOK AT YOURSELF AFTER WATCHING THIS.mp4

Narendra Modi's speech during students felicitation of Ajmeri Comminity

Narendra Modi speech at icreate

Solve The Rubiks Cube With 2 Moves!