ਸ਼ਹੀਦ ਸ੍ਮਾਰਕ [ ਮੇਰਠ ]

ਸ਼ਹੀਦ ਸ੍ਮਾਰਕ [ ਮੇਰਠ ]

ਸ਼ਹੀਦ ਮਂਗਲ ਪਾਣ੍ਡੇਯ

੧੦ ਮਈ ਪ੍ਰਥਮ ਸ੍ਵਤਂਤ੍ਰਤਾ ਸਂਗ੍ਰਾਮ ਕੀ ਵਰ੍ਸ਼ਗਾਂਠ ਹੈ .
੧੮੫੭ ਮੇਂ ਇਸ ਦਿਨ ਦਿਨ ਕ੍ਰਾਂਤਿ ਕੀ ਚਿਂਗਾਰੀ ਸੁਲਗੀ ਥੀ . ਮੇਰਠ ਛਾਵਨੀ ਮੇਂ ਤੈਨਾਤ ਤੀਸਰੀ ਕੈਵੇਲਰੀ ਕੇ 85 ਸੈਨਿਕੋਂ ਨੇ ਚਰ੍ਬੀ ਲਗੇ ਕਾਰਤੂਸੋਂ ਕੇ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕੇ ਆਦੇਸ਼ ਕੋ ਨ ਮਾਨ ਕਰ ਅਂਗ੍ਰੇਜੋਂ ਕੇ ਖਿਲਾਫ ਵਿਦ੍ਰੋਹ ਕਿਯਾ ਜਿਸੇ ੧੮੫੭ ਕੀ ਕ੍ਰਾਂਤਿ ਕੇ ਨਾਮ ਸੇ ਜਾਨਾ ਗਯਾ.ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਇਸੇ ਮਾਤ੍ਰ ਸੈਨਿਕ ਵਿਦ੍ਰੋਹ ਭੀ ਮਾਨਤੇ ਰਹੇ ਪਰਨ੍ਤੁ ਸਤ੍ਯ ਯਹੀ ਹੈ ਕਿ ਸ੍ਵਤਂਤ੍ਰਤਾ ਸਂਗ੍ਰਾਮ ਕੀ ਸ਼ੁਰੁਆਤ ਯਹੀਂ ਸੇ ਹੁਈ ਥੀ.

ਮੇਰਠ ਕਾਲੇਜ ਮੇਂ ਇਤਿਹਾਸ ਕੇ ਸੀਨਿਯਰ ਰੀਡਰ ਡਾ. ਕੇ.ਡੀ. ਸ਼ਰ੍ਮਾ ਜਿਨ੍ਹੋਂਨੇ 1857 ਕੀ ਕ੍ਰਾਂਤਿ ਪਰ ਗਹਨ ਸ਼ੋਧ ਕਿਯਾ ਹੈ ,ਬਤਾਤੇ ਹੈਂ ਕਿ 15 ਅਗਸ੍ਤ 1947 ਕੋ ਲਾਲ ਕਿਲੇ ਪਰ ਭਾਰਤੀਯ ਸ੍ਵਾਧੀਨਤਾ ਕੇ ਜਿਸ ਝਣ੍ਡੇ ਕੋ ਫਹਰਾਯਾ ਗਯਾ ਥਾ, ਵਹ ਕਾਰ੍ਯ 11 ਮਈ 1857 ਕੋ ਮੇਰਠ ਸੇ ਦਿਲ੍ਲੀ ਪਹੁਂਚਨੇ ਵਾਲੇ ਕ੍ਰਾਂਤਿਕਾਰਿਯੋਂ ਨੇ ਕਰ ਦਿਖਾਯਾ ਥਾ.ਉਨਕੇ ਅਨੁਸਾਰ ਯਹ ਸਬ ਅਚਾਨਕ ਨਹੀਂ ਹੁਆ ਗ਼ਦਰ ਸੇ ਪੂਰ੍ਵ ਰੇਜਿਮੇਂਟੋਂ ਕੇ ਬੀਚ ਚਪਾਤਿਯਾਂ ਵਿਤਰਣ ਇਸ ਤੈਯਾਰੀ ਕਾ ਏਕ ਸਂਕੇਤ ਮਾਨਾ ਜਾਤਾ ਹੈ .ਮੇਰਠ ਮੇਂ ਵਿਸ੍ਫੋਟ ਕੇ ਮਾਤ੍ਰ 12 ਘਣ੍ਟੋਂ ਬਾਦ ਹੀ ਦਿਲ੍ਲੀ ਮੇਂ ਵਿਪ੍ਲਵ ਹੋ ਗਯਾ ਥਾ.ਜੋ ਦੇਖਤੇ ਹੀ ਦੇਖਤੇ ਪੂਰੇ ਉਤ੍ਤਰੀ ਭਾਰਤ ਮੇਂ ਛਾ ਗਯਾ ਔਰ ਅਂਗ੍ਰੇਜੋਂ ਕੋ ਸ੍ਪਸ਼੍ਟ ਸਂਦੇਸ਼ ਮਿਲ ਗਯਾ ਕਿ ਅਬ ਭਾਰਤ ਪਰ ਰਾਜ੍ਯ ਕਰਨਾ ਆਸਾਨ ਨਹੀਂ ਹੈ .

ਨਾਨਾ ਧੋਂਧੂ ਪਂਤ, ਅਜੀਮੁਲ੍ਲਾ, ਤਾਤ੍ਯਾ ਟੋਪੇ, ਰਾਨੀ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਬਾਈ ਕੇ ਦਾਏਂ ਹਾਥ ਪਂਡਿਤ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣ ਰਾਵ, ਮੌਲਵੀ ਫੈਜਾਬ, ਬੇਗਮ ਹਜਰਤ ਤਥਾ ਉਨਕੇ ਸਲਾਹਕਾਰ ਮੌਲਵੀ ਲਿਯਾਕਤ ਅਲੀ ਆਦਿ ਕਈ ਪ੍ਰਮੁਖ ਕ੍ਰਾਂਤਿਕਾਰੀ ਨੇਤਾਓਂ ਨੇ 1857 ਕੀ ਕ੍ਰਾਂਤਿ ਕੇ ਪ੍ਰਸ੍ਫੁਟਨ ਸੇ ਠੀਕ ਪਹਲੇ ਤਕ ਲਗਭਗ ਪੂਰੇ ਦੇਸ਼ ਮੇਂ ਭ੍ਰਮਣ ਕਰਕੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸ੍ਵਤਂਤ੍ਰਤਾ ਕੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿਏ ਥੇ.
੨੯ ਮਾਰ੍ਚ ਸਨ ੧੮੫੭ ਕੋ ਅਂਗ੍ਰੇਜ ਅਫਸਰੋਂ ਪਰ ਆਕ੍ਰਮਣ ਕਰਨੇ ਕੇ ਆਰੋਪ ਮੇਂ ,ਉਸੀ ਵਰ੍ਸ਼ ੮ ਅਪ੍ਰੈਲ ਕੋ ਫਾਂਸੀ ਪਰ ਚਢਾ ਦਿਏ ਜਾਨੇ ਵਾਲੇ ਕ੍ਰਾਂਤਿਕਾਰੀ ਸ਼ਹੀਦ ਮਂਗਲ ਪਾਂਡੇ ਕੋ ਸਨ ੧੮੫੭ ਕੇ ਭਾਰਤੀਯ ਸ੍ਵਤਨ੍ਤ੍ਰਤਾ ਕੇ ਪ੍ਰਥਮ ਸਂਗ੍ਰਾਮ ਕੇ ਪ੍ਰਥਮ ਨਾਯਕ ਕੇ ਰੂਪ ਮੇਂ ਜਾਨਾ ਜਾਤਾ ਹੈ.

ਪਸ਼੍ਚਿਮੀ ਉਤ੍ਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਕਾ ਮੇਰਠ ਜਿਲਾ ਇਸ 1857 ਕੀ ਕ੍ਰਾਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਸ੍ਵਤਂਤ੍ਰਤਾ ਸਂਗ੍ਰਾਮ ਆਨ੍ਦੋਲਨ ਕਾ ਹਰਦਯ ਸ੍ਥਲ ਰਹਾ ਹੈ.

ਸ਼ਹੀਦ ਸ੍ਮਾਰਕ [ ਮੇਰਠ ]ਚਿਤ੍ਰ-ਗੂਗਲ ਸੇ ਸਾਭਾਰ

ਇਸ ਸ੍ਤਮ੍ਭ ਕਾ ਨਿਰ੍ਮਾਣ ਸਨ 1957 ਮੇਂ 1857 ਕੀ ਕ੍ਰਾਂਤਿ ਕੀ 100ਵੀਂ ਸਾਲਗਿਰਹ ਪਰ ਕਰਾਯਾ ਗਯਾ ਥਾ.ਯਹ ਭੈਂਸਾਲੀ ਮੈਦਾਨ ਕੇ ਪਾਸ ਟੈਕ੍ਸੀ ਸ੍ਟੈਣ੍ਡ ਤਥਾ ਆਯਕਰ ਕਾਰ੍ਯਾਲਯ ਕੇ ਬੀਚ ਪਾਰ੍ਕ ਮੇਂ ਸ੍ਥਿਤ ਹੈ .ਯਹਾਂ ਸ੍ਥਿਤ ਸ਼ਿਲਾਲੇਖ ਪਰ 85 ਸਿਪਾਹਿਯੋਂ ਕੇ ਨਾਮ ਭੀ ਦੇਖੇ ਜਾ ਸਕਤੇ ਹੈਂ.

ਚਿਤ੍ਰ-ਗੂਗਲ ਸੇ ਸਾਭਾਰ

ਇਸੀ ਸ਼ਹੀਦ ਸ੍ਮਾਰਕ ਪਰਿਸਰ ਮੇਂ ਸ੍ਥਿਤ ਹੈ - 'ਰਾਜਕੀਯ ਸ੍ਵਤਂਤ੍ਰਤਾ ਸਂਗ੍ਰਾਮ ਸਂਗ੍ਰਹਾਲਯ' ਜਹਾਂ ਸ੍ਵਤਂਤ੍ਰਤਾ ਸਂਗ੍ਰਾਮ ਸੇ ਜੁਡ਼ੀ ਸਾਮਗ੍ਰਿਯਾਂ ਔਰ ਅਭਿਲੇਖ ਸਂਕਲਿਤ ਏਵਂ ਸਂਰਕ੍ਸ਼ਿਤ ਕਿਯੇ ਗਏ ਹੈਂ. ਇਸ ਕਾ ਔਪਚਾਰਿਕ ਲੋਕਾਪਰ੍ਣ ਪ੍ਰਥਮ ਸ੍ਵਤਂਤ੍ਰਤਾ ਸਂਗ੍ਰਾਮ ਕੇ 150ਵੀਂ ਵਰ੍ਸ਼ਗਾਂਠ ਕੇ ਸ਼ੁਭ ਅਵਸਰ ਪਰ 10 ਮਈ, 2007 ਕੋ ਕਿਯਾ ਗਯਾ ਥਾ.

ਨਾਨਾ ਸਾਹਬ ਔਰ ਤਾਤ੍ਯਾ ਟੋਪੇ [ਚਿਤ੍ਰ-ਗੂਗਲ ਸੇ ਸਾਭਾਰ]

ਮੇਰਠ ਮੇਂ ਇਸ ਸ੍ਮਾਰਕ ਕੇ ਅਲਾਵਾ ਦੇਖਨੇ ਕੇ ਲਿਏ ਰੇਸ ਕੋਰ੍ਸ,ਸੇਨ੍ਟ ਜੋਨ੍ਸ ਚਰ੍ਚ,ਸੂਰਜ ਕੁਣ੍ਡ ਕੇ ਚਾਰੋਂ ਓਰ ਬਨੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਮਂਦਿਰ,ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਗੁਰੂਦ੍ਵਾਰਾ ,ਸ਼ਾਹਪੀਰ ਮਕਬਰਾ,ਆਬੂ ਮਕਬਰਾ,ਵਿਕ੍ਟੋਰਿਯਾ ਪਾਰ੍ਕ,ਸਰਧਨਾ ਚਰ੍ਚ,ਕਾਲੀਪਲਟਨ ਮਂਦਿਰ, ਕੁਤੁਬੁਦਦੀਨ ਐਬਕ ਦ੍ਵਾਰਾ ਨਿਰ੍ਮਿਤ ਜਾਮਾ ਮਸ੍ਜਿਦ , ਪਂਜਾਬ ਰੇਜਿਮੇਨ੍ਟ ਗੁਰੂਦ੍ਵਾਰਾ ਆਦਿ.

ਤਮਿਲਨਾਡੁ ਕਾ ਸ੍ਵਰ੍ਣ ਮਂਦਿਰ

ਤਮਿਲਨਾਡੁ ਰਾਜ੍ਯ ਕੇ ੩੨ ਜਿਲੋਂ ਮੇਂ ਸੇ ਏਕ ਹੈ ਵੇਲ੍ਲੋਰ ਯਾ ਵੇਲ੍ਲੂਰ ।

ਚੇਨ੍ਨਈ ਸੇ 145 ਕਿਮੀ. ਕੀ ਦੂਰੀ ਪਰ ਪਲਾਰ ਨਦੀ ਕੇ ਕਿਨਾਰੇ ਯਹ ਸ਼ਾਂਤ ਏਵਂ ਛੋਟੀ ਜਗਹ ਐਤਿਹਾਸਿਕ ਦਰਸ਼੍ਟਿ ਸੇ ਭੀ ਕਾਫੀ ਮਹਤ੍ਵਪੂਰ੍ਣ ਹੈ.ਯਹਾਂ ਕਈ ਵਂਸ਼ੋਂ ਜੈਸੇ ਪਲ੍ਲਵ, ਚੋਲ, ਨਾਯਕ, ਮਰਾਠਾ, ਅਰਕੋਟ ਨਵਾਬ ਔਰ ਬੀਜਾਪੁਰੀ ਸੁਲ੍ਤਾਨ ਨੇ ਸ਼ਾਸਨ ਕਿਯਾ ਥਾ.

ਯਹਾਂ ਕਾ 'ਵੇਲ੍ਲੋਰ ਕਿਲਾ' ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸਿਦ੍ਦ ਹੈ।

ਤਮਿਲਨਾਡੁ ਕਾ ਸ੍ਵਰ੍ਣ ਮਂਦਿਰ

ਮਾਂ ਭਗਵਤੀ ਕਾਮਾਖ੍ਯਾ ਮਂਦਿਰ-[ਆਸਾਮ]

ਉਤ੍ਤਰ ਪੂਰ੍ਵੀ ਭਾਰਤ ਮੇਂ ਏਕ ਹਰਾ ਭਰਾ ਸਰਹਦੀ ਰਾਜ੍ਯ ਹੈ 'ਆਸਾਮ' ਜੋ ਮਾਨਸੂਨ ਔਰ ਚਾਯ ਕੇ ਬਾਗਾਨੋਂ ਲਿਏ ਪ੍ਰਸਿਦ੍ਦ ਹੈ.ਯਹੀ ਬਹਤੀ ਹੈ ਬ੍ਰਹ੍ਮਪੁਤ੍ਰ ਨਦੀ.ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਭਾਰਤੀਯ ਗ੍ਰਂਥੋਂ ਮੇਂ ਇਸ ਸ੍ਥਾਨ ਕੋ 'ਪ੍ਰਾਗਜ੍ਯੋਤਿਸ਼ਪੁਰ' ਕੇ ਨਾਮ ਸੇ ਜਾਨਾ ਜਾਤਾ ਥਾ.ਇਸ ਰਾਜ੍ਯ ਕੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹੈ -ਗੁਵਾਹਾਟੀ
.
ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਮਂਦਿਰੋਂ ਕੇ ਦਰ੍ਸ਼ਨ ਆਪ ਕੋ ਯਹਾਂ ਹੋਂਗੇ.ਮਗਰ ਯਹਾਂ 'ਪਿਕੌਕ-ਆਇਲੈਂਡ 'ਮੇਂ ਬਨੇ ਸੁਂਦਰ 'ਸ਼ਿਵ ਮਂਦਿਰ 'ਮੇਂ ਛੇਨੀ ਕੀ ਧਾਰ ਔਰ ਹਾਥ ਕੇ ਕੌਸ਼ਲ ਸੇ ਵਾਸ੍ਤੁਕਲਾ ਕੇ ਆਸ਼੍ਚਰ੍ਯਜਨਕ ਕਾਮ ਕੋ ਦੇਖ ਕਰ ਕੋਈ ਭੀ ਆਸ਼੍ਚਰ੍ਯਚਕਿਤ ਰਹ ਜਾਯੇਗਾ.

ਦਰ੍ਸ਼ਨੀਯ ਸ੍ਥਲ ਹੈਂ--ਕਾਮਾਖ੍ਯਾ ਮਂਦਿਰ,ਨਵਗ੍ਰਹ ਮਂਦਿਰ,ਉਮਾਨਨ੍ਦਾ ਮਂਦਿਰ,ਵਸ਼ਿਸ਼੍ਠ ਆਸ਼੍ਰਮ,ਅਸਮ ਜੂ ਏਵਂ ਬੌਟਨਿਕਲ ਗਾਰ੍ਡਨ੍ਸ,ਹਾਜੋ,ਪਾਵ ਮਕ੍ਕਾ ਮਸ੍ਜਿਦ.ਮਾਂ ਭਗਵਤੀ ਕਾਮਾਖ੍ਯਾ ਮਂਦਿਰ
----------------------
ਦੇਵੀ ਭਾਗਵਤ ਪੁਰਾਣ ਮੇਂ 108, ਕਾਲਿਕਾਪੁਰਾਣ ਮੇਂ ਛਬ੍ਬੀਸ, ਸ਼ਿਵਚਰਿਤ੍ਰ ਮੇਂ ਇਕ੍ਯਾਵਨ, ਦੁਰ੍ਗਾ ਸ਼ਪ੍ਤਸਤੀ ਔਰ ਤਂਤ੍ਰਚੂਡ਼ਾਮਣਿ ਮੇਂਸ਼ਕ੍ਤਿ ਪੀਠੋਂ ਕੀ ਸਂਖ੍ਯਾ 52 ਬਤਾਈ ਗਈ ਹੈ.ਗੁਵਾਹਾਟੀ ਸੇ 7 ਕਿ.ਮੀ ਕੀ ਦੂਰੀ ਪਰ ਸ੍ਥਿਤ ਨੀਲਾਂਚਲ ਅਥਵਾ ਨੀਲਸ਼ੈਲ ਪਰ੍ਵਤਮਾਲਾਓਂ ਪਰ ਸਮੁਦ੍ਰ ਤਲ ਸੇ ੮੦੦ ਫੀਟ ਊਂਚਾਈ ਪਰ ਸ੍ਥਿਤ ਮਾਂ ਭਗਵਤੀ ਕਾਮਾਖ੍ਯਾ ਕਾ ਸਿਦ੍ਧ ਸ਼ਕ੍ਤਿਪੀਠ ਸਤੀ ਕੇ ਇਕ੍ਯਾਵਨ ਸ਼ਕ੍ਤਿਪੀਠੋਂ ਮੇਂ ਸਰ੍ਵੋਚ੍ਚ ਸ੍ਥਾਨ ਰਖਤਾ ਹੈ.

ਮਂਦਿਰ ਕਾ ਨਿਰ੍ਮਾਣ ਕਬ ਹੁਆ?

ਕੋਈ ਕਹਤਾ ਹੈ ਇਸੇ ਰਾਜਾ ਨਰਕਾਸੁਰ ਨੇ ਬਨਵਾਯਾ ਥਾ.ਕੋਈ ਕਹਤਾ ਹੈ ਕਾਮਦੇਵ ਨੇ!.ਮਗਰ ਇਤਿਹਾਸ ਕਹਤਾ ਹੈ ਕੀ ਵਰ੍ਤਮਾਨ ਢਾਂਚਾ ੧੫੬੫ ਮੇਂ ਕਚ੍ਛ ਵਂਸ਼ ਕੇ ਰਾਜਾ ਚਿਲਾਰਾਯ[?]ਨੇ ਬਨਵਾਯਾ ਥਾ ਔਰ ਮੁਗਲ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਔਰਂਗਜੇਬ [?] ਕੇ ਹਮਲੋਂ ਮੇਂ ਯਹ ਨਸ਼੍ਟ ਹੋ ਗਯਾ ਥਾ .ਇਸ ਪੁਨਰ੍ਨਿਰ੍ਮਾਣ ਰਾਜਾ ਨਰ ਨਾਰਾਯਣ ਨੇ ੧੬੫੬ ਮੇਂ ਕਰਵਾਯਾ.
ਕਾਮਾਖ੍ਯਾ ਮਂਦਿਰ

ਇਸ ਕਾ ਗੁਮ੍ਬਦ ਮਧੁਮਕ੍ਖਿਯੋਂ ਕੇ ਛਤ੍ਤੇ ਕੀ ਭਾਂਤਿ ਹੈ। ਇਸ ਕੀ ਸ਼ਕ੍ਤੀ ਹੈ ਕਾਮਾਖ੍ਯਾ ਔਰ ਭੈਰਵ ਕੋ ਉਮਾਨਂਦ ਕਹਤੇ ਹੈਂ।

ਇਸ ਮਂਦਿਰ ਪਰਿਸਰ ਮੇਂ ਮੁਖ੍ਯ ਮਂਦਿਰ ਕੇ ਅਤਿਰਿਕ੍ਤ ਅਨ੍ਯ ਦੇਵਿਯੋਂ - ਕਾਲੀ , ਤਾਰਾ , ਬਗਲਾ , ਛਿਨ੍ਨਮਸ੍ਤਾ ,ਭੁਵਨੇਸ੍ਵਰੀ , ਭੈਰਵੀ ਔਰ ਧੂਮਾਵਤੀ ਕੇ ਮਂਦਿਰ ਭੀ ਹੈਂ.ਕੁਛ ਔਰ ਮਂਦਿਰ ਇਸੀ ਮਂਦਿਰ ਕੇ ਕਾਮ੍ਪ੍ਲੇਕ੍ਸ ਮੇਂ ਹੈਂ-ਸੀਤਲਾ , ਲਲਿਤ ਕਾਂਤਾ, ਜਯ ਦੁਰ੍ਗਾ 'ਵਨ ਦੁਰ੍ਗਾ ,ਰਾਜਰਾਜੇਸ੍ਵਰੀ ,ਸ੍ਮਸਨਾਕਲ , ਅਭਯਾਨਂਦ ਧਰ੍ਮਸ਼ਾਲਾ ਕਾ ਕਾਲੀ ਮਂਦਿਰ ਔਰ ਸਂਖੇਸ੍ਵਰੀ ਮਂਦਿਰ.ਕਾਮਖ੍ਯਾ ਮਂਦਿਰ ਪ੍ਰਾਂਗਣ ਮੇਂ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਕੇ ਭੀ ੫ ਮਂਦਿਰ ਹੈਂ ਜੋ ਉਨਕੇ ੫ ਰੂਪ 'ਕਾਮੇਸ੍ਵਾਰਾ, ਸਿਦ੍ਧੇਸ੍ਵਰਾ , ਅਮ੍ਰਤੋਕੇਸ੍ਵਾਰਾ , ਅਘ੍ਪ੍ਰਾ ਔਰ ਤਤ੍ਪੁਰੁਸਾ 'ਕੋ ਬਤਾਤੇ ਹੈਂ.ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼੍ਣੁ ਕੇ ੩ ਮਂਦਿਰ ਭੀ ਯਹੀਂ ਹੈਂ.


-ਮਂਦਿਰ ਕੇ ਗਰ੍ਭਗਰਹ ਸ੍ਥਿਤ 'ਮਹਾਮੁਦ੍ਰਾ' ਪਰ ਪ੍ਰਾਕਰਤਿਕ ਜਲ ਧਾਰਾ ਬਹਤੀ ਹੈ.ਜਿਸ ਕੋ ਰੇਸ਼ਮ ਕੇ ਪਰਿਧਾਨ ਔਰ ਫੂਲੋਂ ਮੇਂ ਢਕਾ ਦੇਖਾ ਜਾ ਸਕਤਾ ਹੈ.ਇਨਕੇ ਦਰ੍ਸ਼ਨ ਮੇਂ ਆਲੌਕਿਕ ਅਨੁਭੂਤਿ ਹੋਤੀ ਹੈ.
-ਸਤੀ ਸ੍ਵਰੂਪਿਣੀ ਆਦ੍ਯਸ਼ਕ੍ਤਿ ਮਹਾਭੈਰਵੀ ਕਾਮਾਖ੍ਯਾ ਤੀਰ੍ਥ ਕੋ ਵਿਸ਼੍ਵ ਕਾ ਸਰ੍ਵੋਚ੍ਚ ਕੌਮਾਰੀ ਤੀਰ੍ਥ ਭੀ ਮਾਨਾ ਜਾਤਾ ਹੈ.ਇਸੀਲਿਏ ਇਸ ਸ਼ਕ੍ਤਿਪੀਠ ਮੇਂ ਕੌਮਾਰੀ-ਪੂਜਾ ਅਨੁਸ਼੍ਠਾਨ ਕਾ ਭੀ ਅਤ੍ਯਂਤ ਮਹਤ੍ਵ ਹੈ

-ਇਸ ਸ੍ਥਾਨ ਕੋ ਮਾਨਵਤਾ ਕੇ ਉਦ੍ਗਮ ਕਾ ਕੇਂਦ੍ਰ ਭੀ ਮਾਨਾ ਜਾਤਾ ਹੈ.

ਦਰ੍ਸ਼ਨ ਹੇਤੁ ਮਂਦਿਰ ਦ੍ਵਾਰ ਖੁਲਨੇ ਕਾ ਸਮਯ-ਸੁਬਹ ੮ ਸੇ ੧- ਪੁਨ ੨.੩੦ ਸੇ

ਕਬ ਜਾਏਂ- ਜਬ ਭੀ ਮਾਤਾ ਕਾ ਬੁਲਾਵਾ ਹੋ ਤਬ ਦਰ੍ਸ਼ਨ ਹੇਤੁ ਜਾਏਂ.

ਕੈਸੇ ਜਾਏਂ -ਗੁਵਾਹਾਟੀ ਸ਼ਹਰ ਸਭੀ ਮੁਖ੍ਯ ਸ਼ਹਰੋਂ ਸੇ ਸਡ਼ਕ,ਵਾਯੁ,ਰੇਲ ਮਾਰ੍ਗ ਸੇ ਜੁਡਾ ਹੈ.

ਮਂਦਿਰ ਸੇ ਸਮ੍ਬਂਧਿਤ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਪੁਰਾਨੀ ਕਥਾਏਂ-

੧-ਕਹਾ ਜਾਤਾ ਹੈ ਕਿ ਸਤੀ ਪਾਰ੍ਵਤੀ ਨੇ ਅਪਨੇ ਪਿਤਾ ਦ੍ਵਾਰਾ ਅਪਨੇ ਪਤਿ, ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਕਾ ਅਪਮਾਨ ਕਿਏ ਜਾਨੇ ਪਰ ਹਵਨ ਕੁਂਡ ਮੇਂ ਕੂਦਕਰ ਅਪਨੀ ਜਾਨ ਦੇ ਦੀ ਥੀ. ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਕੋ ਆਨੇ ਮੇਂ ਥੋਡ਼ੀ ਦੇਰ ਹੋ ਗਈ, ਤਬ ਤਕ ਉਨਕੀ ਅਰ੍ਧਾਂਗਿਨੀ ਕਾ ਸ਼ਰੀਰ ਜਲ ਚੁਕਾ ਥਾ. ਉਨ੍ਹੋਂਨੇ ਸਤੀ ਕਾ ਸ਼ਰੀਰ ਆਗ ਸੇ ਨਿਕਾਲਾ ਔਰ ਤਾਂਡਵ ਨਰਤ੍ਯ ਆਰਂਭ ਕਰ ਦਿਯਾ. ਅਨ੍ਯ ਦੇਵਤਾਗਣ ਉਨਕਾ ਨਰਤ੍ਯ ਰੋਕਨਾ ਚਾਹਤੇ ਥੇ, ਅਤ: ਉਨ੍ਹੋਂਨੇ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼੍ਣੁ ਸੇ ਸ਼ਿਵ ਕੋ ਮਨਾਨੇ ਕਾ ਆਗ੍ਰਹ ਕਿਯਾ. ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼੍ਣੁ ਨੇ ਸਤੀ ਕੇ ਸ਼ਰੀਰ ਕੇ 51 ਟੁਕਡ਼ੇ ਕਰ ਦਿਏ ਔਰ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਨੇ ਨਰਤ੍ਯ ਰੋਕ ਦਿਯਾ. ਕਹਾ ਜਾਤਾ ਹੈ ਕਿ ਸਤੀ ਕੀ ਯੋਨਿ (ਸਰਜਕ ਅਂਗ) ਗੁਵਾਹਾਟੀ ਮੇਂ ਗਿਰੀ. ਯਹ ਮਂਦਿਰ ਦੇਵੀ ਕੀ ਪ੍ਰਤੀਕਾਤ੍ਮਕ ਊਰ੍ਜਾ ਕੋ ਸਮਰ੍ਪਿਤ ਹੈ।
ਯਹ ਮਂਦਿਰ ਸ਼ਕ੍ਤਿ ਕੀ ਦੇਵੀ ਸਤੀ ਕਾ ਮਂਦਿਰ ਹੈ.ਇਸਕਾ ਮਹਤ੍ ਤਾਂਤ੍ਰਿਕ ਮਹਤ੍ਵ ਹੈ.ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਕਾਲ ਸੇ ਸਤਯੁਗੀਨ ਤੀਰ੍ਥ ਕਾਮਾਖ੍ਯਾ ਵਰ੍ਤਮਾਨ ਮੇਂ ਤਂਤ੍ਰ ਸਿਦ੍ਧਿ ਕਾ ਸਰ੍ਵੋਚ੍ਚ ਸ੍ਥਲ ਹੈ.ਯਹੀਂ ਮਾਂ ਭਗਵਤੀ ਕੀ ਮਹਾਮੁਦ੍ਰਾ (ਯੋਨਿ-ਕੁਣ੍ਡ) ਸ੍ਥਿਤ ਹੈ।

੨-ਕਾਮਾਖ੍ਯਾ ਕੇ ਸ਼ੋਧਾਰ੍ਥੀ ਏਵਂ ਪ੍ਰਾਚ੍ਯ ਵਿਦ੍ਯਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਜ੍ਞ ਡੌ. ਦਿਵਾਕਰ ਸ਼ਰ੍ਮਾ ਕੇ ਅਨੁਸਾਰ ਕਾਮਾਖ੍ਯਾ ਕੇ ਬਾਰੇ ਮੇਂ ਕਿਂਵਦਂਤੀ ਹੈ ਕਿ ਘਮਂਡ ਮੇਂ ਚੂਰ ਅਸੁਰਰਾਜ ਨਰਕਾਸੁਰ ਏਕ ਦਿਨ ਮਾਂ ਭਗਵਤੀ ਕਾਮਾਖ੍ਯਾ ਕੋ ਅਪਨੀ ਪਤ੍ਨੀ ਕੇ ਰੂਪ ਮੇਂ ਪਾਨੇ ਕਾ ਦੁਰਾਗ੍ਰਹ ਕਰ ਬੈਠਾ ਥਾ. ਕਾਮਾਖ੍ਯਾ ਮਹਾਮਾਯਾ ਨੇ ਨਰਕਾਸੁਰ ਕੀ ਮਰਤ੍ਯੁ ਕੋ ਨਿਕਟ ਮਾਨਕਰ ਉਸਸੇ ਕਹਾ ਕਿ ਯਦਿ ਤੁਮ ਇਸੀ ਰਾਤ ਮੇਂ ਨੀਲ ਪਰ੍ਵਤ ਪਰ ਚਾਰੋਂ ਤਰਫ ਪਤ੍ਥਰੋਂ ਕੇ ਚਾਰ ਸੋਪਾਨ ਪਥੋਂ ਕਾ ਨਿਰ੍ਮਾਣ ਕਰ ਦੋ ਏਵਂ ਕਾਮਾਖ੍ਯਾ ਮਂਦਿਰ ਕੇ ਸਾਥ ਏਕ ਵਿਸ਼੍ਰਾਮ-ਗਰਹ ਬਨਵਾ ਦੋ, ਤੋ ਮੈਂ ਤੁਮ੍ਹਾਰੀ ਇਚ੍ਛਾਨੁਸਾਰ ਪਤ੍ਨੀ ਬਨ ਜਾਊਂਗੀ ਔਰ ਯਦਿ ਤੁਮ ਐਸਾ ਨ ਕਰ ਪਾਯੇ ਤੋ ਤੁਮ੍ਹਾਰੀ ਮੌਤ ਨਿਸ਼੍ਚਿਤ ਹੈ। ਗਰ੍ਵ ਮੇਂ ਚੂਰ ਅਸੁਰ ਨੇ ਪਥੋਂ ਕੇ ਚਾਰੋਂ ਸੋਪਾਨ ਪ੍ਰਭਾਤ ਹੋਨੇ ਸੇ ਪੂਰ੍ਵ ਪੂਰ੍ਣ ਕਰ ਦਿਯੇ ਔਰ ਵਿਸ਼੍ਰਾਮ ਕਕ੍ਸ਼ ਕਾ ਨਿਰ੍ਮਾਣ ਕਰ ਹੀ ਰਹਾ ਥਾ ਕਿ ਮਹਾਮਾਯਾ ਕੇ ਏਕ ਮਾਯਾਵੀ ਕੁਕ੍ਕੁਟ (ਮੁਰ੍ਗੇ) ਦ੍ਵਾਰਾ ਰਾਤ੍ਰਿ ਸਮਾਪ੍ਤਿ ਕੀ ਸੂਚਨਾ ਦੀ ਗਯੀ, ਜਿਸਸੇ ਨਰਕਾਸੁਰ ਨੇ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋਕਰ ਮੁਰ੍ਗੇ ਕਾ ਪੀਛਾ ਕਿਯਾ ਔਰ ਬ੍ਰਹ੍ਮਪੁਤ੍ਰ ਕੇ ਦੂਸਰੇ ਛੋਰ ਪਰ ਜਾਕਰ ਉਸਕਾ ਵਧ ਕਰ ਡਾਲਾ। ਯਹ ਸ੍ਥਾਨ ਆਜ ਭੀ [ਦਰ੍ਰਾਂਗ ਜਿਲੇ ਮੇਂ `ਕੁਕ੍ਟਾਚਕਿ' /'kukarkata' ਕੇ ਨਾਮ ਸੇ ਵਿਖ੍ਯਾਤ ਹੈ ਔਰ ਯਹ ਸੀਢਿਯਾਂ 'ਮੇਖੇਲੌਜਾ ਪਥ' ਕੇ ਨਾਮ ਸੇ ਜਾਨੀ ਜਾਤੀ ਹੈਂ.

ਬਾਦ ਮੇਂ ਮਾਂ ਭਗਵਤੀ ਕੀ ਮਾਯਾ ਸੇ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼੍ਣੁ ਨੇ ਨਰਕਾਸੁਰ ਅਸੁਰ ਕਾ ਵਧ ਕਰ ਦਿਯਾ। ਨਰਕਾਸੁਰ ਕੀ ਮਰਤ੍ਯੁ ਕੇ ਬਾਦ ਉਸਕਾ ਪੁਤ੍ਰ ਭਗਦਤ੍ਤ ਕਾਮਰੂਪ ਕਾ ਰਾਜਾ ਬਨਾ। ਭਗਦਤ੍ਤ ਕਾ ਵਂਸ਼ ਲੁਪ੍ਤ ਹੋ ਜਾਨੇ ਸੇ ਕਾਮਰੂਪ ਰਾਜ੍ਯ ਛੋਟੇ-ਛੋਟੇ ਭਾਗੋਂ ਮੇਂ ਬਂਟ ਗਯਾ ਔਰ ਸਾਮਂਤ ਰਾਜਾ ਕਾਮਰੂਪ ਪਰ ਅਪਨਾ ਸ਼ਾਸਨ ਕਰਨੇ ਲਗਾ।ਨਰਕਾਸੁਰ ਕੇ ਨੀਚ ਕਾਰ੍ਯੋਂ ਕੇ ਬਾਦ ਏਵਂ ਵਿਸ਼ਿਸ਼੍ਟ ਮੁਨਿ ਕੇ ਅਭਿਸ਼ਾਪ ਸੇ ਦੇਵੀ ਅਪ੍ਰਕਟ ਹੋ ਗਯੀ ਥੀਂ.


ਯਹਾਂ ਮਨਾਯਾ ਜਾਨੇ ਵਾਲਾ ਮਹਤ੍ਵਪੂਰ੍ਣ ਪਰ੍ਵ ਹੈ -ਅਮ੍ਬੁਵਾਚੀ ਪਰ੍ਵ-:
ਅਮ੍ਬੁਵਾਚੀ ਪਰ੍ਵ


ਵਿਸ਼੍ਵ ਕੇ ਸਭੀ ਤਾਂਤ੍ਰਿਕੋਂ, ਮਾਂਤ੍ਰਿਕੋਂ ਏਵਂ ਸਿਦ੍ਧ-ਪੁਰੁਸ਼ੋਂ ਕੇ ਲਿਯੇ ਵਰ੍ਸ਼ ਮੇਂ ਏਕ ਬਾਰ ਪਡ਼ਨੇ ਵਾਲਾ ਅਮ੍ਬੂਵਾਚੀ ਯੋਗ ਪਰ੍ਵ ਵਸ੍ਤੁਤ ਏਕ ਵਰਦਾਨ ਹੈ. ਯਹ ਅਮ੍ਬੂਵਾਚੀ ਪਰ੍ਵਤ ਭਗਵਤੀ (ਸਤੀ) ਕਾ ਰਜਸ੍ਵਲਾ ਪਰ੍ਵ ਹੋਤਾ ਹੈ. ਪੌਰਾਣਿਕ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰੋਂ ਕੇ ਅਨੁਸਾਰ ਸਤਯੁਗ ਮੇਂ ਯਹ ਪਰ੍ਵ 16 ਵਰ੍ਸ਼ ਮੇਂ ਏਕ ਬਾਰ, ਦ੍ਵਾਪਰ ਮੇਂ 12 ਵਰ੍ਸ਼ ਮੇਂ ਏਕ ਬਾਰ, ਤ੍ਰੇਤਾ ਯੁਗ ਮੇਂ 7 ਵਰ੍ਸ਼ ਮੇਂ ਏਕ ਬਾਰ ਤਥਾ ਕਲਿਕਾਲ ਮੇਂ ਪ੍ਰਤ੍ਯੇਕ ਵਰ੍ਸ਼ ਜੂਨ ਮਾਹ ਮੇਂ ਤਿਥਿ ਕੇ ਅਨੁਸਾਰ ਮਨਾਯਾ ਜਾਤਾ ਹੈ. ਸਾਲ ੨੦੦੮ ਮੇਂ ਅਮ੍ਬੂਵਾਚੀ ਯੋਗ ਪਰ੍ਵ ਜੂਨ ਕੀ 22, 23, 24 ਤਿਥਿਯੋਂ ਮੇਂ ਮਨਾਯਾ ਗਯਾ.
ਪੌਰਾਣਿਕ ਸਤ੍ਯ ਹੈ ਕਿ ਅਮ੍ਬੂਵਾਚੀ ਪਰ੍ਵ ਕੇ ਦੌਰਾਨ ਮਾਂ ਭਗਵਤੀ ਰਜਸ੍ਵਲਾ ਹੋਤੀ ਹੈਂ ਔਰ ਮਾਂ ਭਗਵਤੀ ਕੀ ਗਰ੍ਭ ਗਰਹ ਸ੍ਥਿਤ ਮਹਾਮੁਦ੍ਰਾ (ਯੋਨਿ-ਤੀਰ੍ਥ) ਸੇ ਨਿਰਂਤਰ ਤੀਨ ਦਿਨੋਂ ਤਕ ਜਲ-ਪ੍ਰਵਾਹ ਕੇ ਸ੍ਥਾਨ ਸੇ ਰਕ੍ਤ ਪ੍ਰਵਾਹਿਤ ਹੋਤਾ ਹੈ. ਯਹ ਅਪਨੇ ਆਪ ਮੇਂ, ਇਸ ਕਲਿਕਾਲ ਮੇਂ ਏਕ ਅਦ੍ਭੁਤ ਆਸ਼੍ਚਰ੍ਯ ਕਾ ਵਿਲਕ੍ਸ਼ਣ ਨਜਾਰਾ ਹੈ. ਕਾਮਾਖ੍ਯਾ ਤਂਤ੍ਰ ਕੇ ਅਨੁਸਾਰ -


ਯੋਨਿ ਮਾਤ੍ਰ ਸ਼ਰੀਰਾਯ ਕੁਂਜਵਾਸਿਨਿ ਕਾਮਦਾ। ਰਜੋਸ੍ਵਲਾ ਮਹਾਤੇਜਾ ਕਾਮਾਕ੍ਸ਼ੀ ਧ੍ਯੇਤਾਮ ਸਦਾ।।

ਇਸ ਬਾਰੇ ਮੇਂ `ਰਾਜਰਾਜੇਸ਼੍ਵਰੀ ਕਾਮਾਖ੍ਯਾ ਰਹਸ੍ਯ' ਏਵਂ `ਦਸ ਮਹਾਵਿਦ੍ਯਾਓਂ' ਨਾਮਕ ਗ੍ਰਂਥ ਕੇ ਰਚਯਿਤਾ ਏਵਂ ਮਾਂ ਕਾਮਾਖ੍ਯਾ ਕੇ ਅਨਨ੍ਯ ਭਕ੍ਤ ਜ੍ਯੋਤਿਸ਼ੀ ਏਵਂ ਵਾਸ੍ਤੁ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਜ੍ਞ ਡੌ. ਦਿਵਾਕਰ ਸ਼ਰ੍ਮਾ ਨੇ ਬਤਾਯਾ ਕਿ ਅਮ੍ਬੂਵਾਚੀ ਯੋਗ ਪਰ੍ਵ ਕੇ ਦੌਰਾਨ ਮਾਂ ਭਗਵਤੀ ਕੇ ਗਰ੍ਭਗਰਹ ਕੇ ਕਪਾਟ ਸ੍ਵਤ ਹੀ ਬਂਦ ਹੋ ਜਾਤੇ ਹੈਂ ਔਰ ਉਨਕਾ ਦਰ੍ਸ਼ਨ ਭੀ ਨਿਸ਼ੇਧ ਹੋ ਜਾਤਾ ਹੈ. ਇਸ ਪਰ੍ਵ ਕੀ ਮਹਤ੍ਤਾ ਕਾ ਅਂਦਾਜਾ ਇਸੀ ਬਾਤ ਸੇ ਲਗਾਯਾ ਜਾ ਸਕਤਾ ਹੈ ਕਿ ਪੂਰੇ ਵਿਸ਼੍ਵ ਸੇ ਇਸ ਪਰ੍ਵ ਮੇਂ ਤਂਤ੍ਰ-ਮਂਤ੍ਰ-ਯਂਤ੍ਰ ਸਾਧਨਾ ਹੇਤੁ ਸਭੀ ਪ੍ਰਕਾਰ ਕੀ ਸਿਦ੍ਧਿਯਾਂ ਏਵਂ ਮਂਤ੍ਰੋਂ ਕੇ ਪੁਰਸ਼੍ਚਰਣ ਹੇਤੁ ਉਚ੍ਚ ਕੋਟਿਯੋਂ ਕੇ ਤਾਂਤ੍ਰਿਕੋਂ-ਮਾਂਤ੍ਰਿਕੋਂ, ਅਘੋਰਿਯੋਂ ਕਾ ਬਡ਼ਾ ਜਮਘਟ ਲਗਾ ਰਹਤਾ ਹੈ। ਤੀਨ ਦਿਨੋਂ ਕੇ ਉਪਰਾਂਤ ਮਾਂ ਭਗਵਤੀ ਕੀ ਰਜਸ੍ਵਲਾ ਸਮਾਪ੍ਤਿ ਪਰ ਉਨਕੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪੂਜਾ ਏਵਂ ਸਾਧਨਾ ਕੀ ਜਾਤੀ ਹੈ।

ਆਦ੍ਯ-ਸ਼ਕ੍ਤਿ ਮਹਾਭੈਰਵੀ ਕਾਮਾਖ੍ਯਾ ਕੇ ਦਰ੍ਸ਼ਨ ਸੇ ਪੂਰ੍ਵ ਮਹਾਭੈਰਵ ਉਮਾਨਂਦ, ਜੋ ਕਿ ਗੁਵਾਹਾਟੀ ਸ਼ਹਰ ਕੇ ਨਿਕਟ ਬ੍ਰਹ੍ਮਪੁਤ੍ਰ ਨਦੀ ਕੇ ਮਧ੍ਯ ਭਾਗ ਮੇਂ ਟਾਪੂ ਕੇ ਊਪਰ ਸ੍ਥਿਤ ਹੈ, ਕਾ ਦਰ੍ਸ਼ਨ ਕਰਨਾ ਆਵਸ਼੍ਯਕ ਹੈ. ਯਹ ਏਕ ਪ੍ਰਾਕਰਤਿਕ ਸ਼ੈਲਦੀਪ ਹੈ, ਜੋ ਤਂਤ੍ਰ ਕਾ ਸਰ੍ਵੋਚ੍ਚ ਸਿਦ੍ਧ ਸਤੀ ਕਾ ਸ਼ਕ੍ਤਿਪੀਠ ਹੈ. ਇਸ ਟਾਪੂ ਕੋ ਮਧ੍ਯਾਂਚਲ ਪਰ੍ਵਤ ਕੇ ਨਾਮ ਸੇ ਭੀ ਜਾਨਾ ਜਾਤਾ ਹੈ, ਕ੍ਯੋਂਕਿ ਯਹੀਂ ਪਰ ਸਮਾਧਿਸ੍ਥ ਸਦਾਸ਼ਿਵ ਕੋ ਕਾਮਦੇਵ ਨੇ ਕਾਮਬਾਣ ਮਾਰਕਰ ਆਹਤ ਕਿਯਾ ਥਾ ਔਰ ਸਮਾਧਿ ਸੇ ਜਾਗ੍ਰਤ ਹੋਨੇ ਪਰ ਸਦਾਸ਼ਿਵ ਨੇ ਉਸੇ ਭਸ੍ਮ ਕਰ ਦਿਯਾ ਥਾ. ਭਗਵਤੀ ਕੇ ਮਹਾਤੀਰ੍ਥ (ਯੋਨਿਮੁਦ੍ਰਾ) ਨੀਲਾਂਚਲ ਪਰ੍ਵਤ ਪਰ ਹੀ ਕਾਮਦੇਵ ਕੋ ਪੁਨ ਜੀਵਨਦਾਨ ਮਿਲਾ ਥਾ. ਇਸੀਲਿਏ ਯਹ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰ ਕਾਮਰੂਪ ਕੇ ਨਾਮ ਸੇ ਭੀ ਜਾਨਾ ਜਾਤਾ ਹੈ.


ਜਿਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਉਤ੍ਤਰ ਭਾਰਤ ਮੇਂ ਕੁਂਭ ਮਹਾਪਰ੍ਵ ਕਾ ਮਹਤ੍ਵ ਮਾਨਾ ਜਾਤਾ ਹੈ,ਠੀਕ ਉਸੀ ਪ੍ਰਕਾਰ ਉਸਸੇ ਭੀ ਸ਼੍ਰੇਸ਼੍ਠ ਇਸ ਆਦ੍ਯਸ਼ਕ੍ਤਿ ਕੇ ਅਮ੍ਬੂਵਾਚੀ ਪਰ੍ਵ ਕਾ ਮਹਤ੍ਵ ਹੈ. ਇਸਕੇ ਅਂਤਰ੍ਗਤ ਵਿਭਿਨ੍ਨ ਪ੍ਰਕਾਰ ਕੀ ਦਿਵ੍ਯ ਆਲੌਕਿਕ ਸ਼ਕ੍ਤਿਯੋਂ ਕਾ ਅਰ੍ਜਨ ਤਂਤ੍ਰ-ਮਂਤ੍ਰ ਮੇਂ ਪਾਰਂਗਤ ਸਾਧਕ ਅਪਨੀ-ਅਪਨੀ ਮਂਤ੍ਰ-ਸ਼ਕ੍ਤਿਯੋਂ ਕੋ ਪੁਰਸ਼੍ਚਰਣ ਅਨੁਸ਼੍ਠਾਨ ਕਰ ਸ੍ਥਿਰ ਰਖਤੇ ਹੈਂ. ਇਸ ਪਰ੍ਵ ਮੇਂ ਮਾਂ ਭਗਵਤੀ ਕੇ ਰਜਸ੍ਵਲਾ ਹੋਨੇ ਸੇ ਪੂਰ੍ਵ ਗਰ੍ਭਗਰਹ ਸ੍ਥਿਤ ਮਹਾਮੁਦ੍ਰਾ ਪਰ ਸਫੇਦ ਵਸ੍ਤ੍ਰ ਚਢ਼ਾਯੇ ਜਾਤੇ ਹੈਂ, ਜੋ ਕਿ ਰਕ੍ਤਵਰ੍ਣ ਹੋ ਜਾਤੇ ਹੈਂ. ਮਂਦਿਰ ਕੇ ਪੁਜਾਰਿਯੋਂ ਦ੍ਵਾਰਾ ਯੇ ਵਸ੍ਤ੍ਰ ਪ੍ਰਸਾਦ ਕੇ ਰੂਪ ਮੇਂ ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਾਲੁ ਭਕ੍ਤੋਂ ਮੇਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਰੂਪ ਸੇ ਵਿਤਰਿਤ ਕਿਯੇ ਜਾਤੇ ਹੈਂ. ਇਸ ਪਰ੍ਵ ਪਰ ਭਾਰਤ ਹੀ ਨਹੀਂ ਬਲ੍ਕਿ ਬਂਗਲਾਦੇਸ਼, ਤਿਬ੍ਬਤ ਔਰ ਅਫ੍ਰੀਕਾ ਜੈਸੇ ਦੇਸ਼ੋਂ ਕੇ ਤਂਤ੍ਰ ਸਾਧਕ ਯਹਾਂ ਆਕਰ ਅਪਨੀ ਸਾਧਨਾ ਕੇ ਸਰ੍ਵੋਚ੍ਚ ਸ਼ਿਖਰ ਕੋ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤ ਕਰਤੇ ਹੈਂ. ਵਾਮਮਾਰ੍ਗ ਸਾਧਨਾ ਕਾ ਤੋ ਯਹ ਸਰ੍ਵੋਚ੍ਚ ਪੀਠ ਸ੍ਥਲ ਹੈ. ਮਛਨ੍ਦਰਨਾਥ, ਗੋਰਖਨਾਥ, ਲੋਨਾਚਮਾਰੀ, ਈਸ੍ਮਾਇਲਜੋਗੀ ਇਤ੍ਯਾਦਿ ਤਂਤ੍ਰ ਸਾਧਕ ਭੀ ਸਾਂਵਰ ਤਂਤ੍ਰ ਮੇਂ ਅਪਨਾ ਯਹੀਂ ਸ੍ਥਾਨ ਬਨਾਕਰ ਅਮਰ ਹੋ ਗਯੇ ਹੈਂ.


ਖਬਰੋਂ ਮੇਂ-

੧-ਉਚਿਤ ਦੇਖਰੇਖ ਕੇ ਅਭਾਵ ਮੇਂ ਪ੍ਰਸਿਦ੍ਧ ਕਾਮਾਖ੍ਯਾ ਮਂਦਿਰ ਸਮੇਤ ਅਸਮ ਕੇ ਕਈ ਪੁਰਾਨੇ ਮਂਦਿਰੋਂ ਕਾ ਢਾਂਚਾ ਕਮਜੋਰ ਹੋ ਰਹਾ ਹੈ.
ਆਸ੍ਥਾ ਔਰ ਅਂਧਵਿਸ਼੍ਵਾਸ ਕੇ ਆਗੇ ਇਨ ਮਂਦਿਰੋਂ ਕਾ ਪੁਰਾਤਾਤ੍ਵਿਕ ਮਹਤ੍ਵ ਲੁਪ੍ਤ ਹੋਤਾ ਜਾ ਰਹਾ ਹੈ.

੨ -ਹਰ ਸਾਲ ਜੂਨ ਮਾਸ ਮੇਂ ਲਗਨੇ ਵਾਲੇ ਮੇਲੇ ਮੇਂ ਨਿਸਂਤਾਨ ਦਂਪਤ੍ਤਿ ਸਂਤਾਨ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਿ ਹੇਤੁ ਆਸ਼ੀਰ੍ਵਾਦ ਲੇਨੇ ਭੀ ਆਤੇ ਹੈਂ.

੩-ਯਹਾਂ ਦੀ ਜਾਨੇ ਵਾਲੀ ਪਸ਼ੁ ਬਲਿ ਕੇ ਵਿਰੁਦ੍ਧ ਪਸ਼ੁ ਪ੍ਰੇਮੀ ਸਂਸ੍ਥਾਨੋਂ ਨੇ ਅਪਨੀ ਚਿਂਤਾ ਜਤਾਯੀ ਹੈ.


-ਅਲ੍ਪਨਾ ਵਰ੍ਮਾ
Watch video-http://www.indiavideo.org/assam/travel/kamakhya-temple-assam-1493.php

References-
1-http://www.kamakhyatemple.org/
2-Wikipedia.
3-www.mapsofindia.com

ਅਰ੍ਵਾਲਮ ਕੀ [ਮਾਨਵ ਨਿਰ੍ਮਿਤ]ਗੁਫਾਏਂ--ਗੋਵਾ

ਭਾਰਤ ਕੇ ਪਸ਼੍ਚਿਮੀ ਤਟ ਪਰ ਸ੍ਥਿਤ ਰਾਜ੍ਯ ਗੋਵਾ ਕਾ ਨਾਮ ਜਬ ਭੀ ਸੁਨਤੇ ਹੈਂ ਤੋ ਵਹਾਂ ਕੇ ਮਨੋਰਮ ਸਮੁਦ੍ਰ ਤਟ ਕਾ ਧ੍ਯਾਨ ਹੋ ਆਤਾ ਹੈ.ਦੇਸ਼ੀ-ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਸੇਲਾਨਿਯੋਂ ਮੇਂ ਬੇਹਦ ਲੋਕਪ੍ਰਿਯ ਪਰ੍ਯਟਨ ਸ੍ਥਲ.
ਗੋਵਾ ਮੇਂ ਸਿਰ੍ਫ ਸਮੁਦ੍ਰੀ ਤਟ ਨਹੀਂ ਹੈਂ ਔਰ ਭੀ ਬਹੁਤ ਕੁਛ ਐਸਾ ਹੈ ਜੋ ਪੁਰਾਤਤ੍ਵ ਔਰ ਇਤਿਹਾਸ ਕੀ ਦਰਸ਼੍ਟਿ ਸੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਮਹਤ੍ਵਪੂਰ੍ਣ ਹੈ.ਯੂਂ ਤੋ ਆਪ ਕੋ ਗੋਵਾ ਕੇ ਬਾਰੇ ਮੇਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀ ਜਾਨਕਾਰੀ ਅਂਤਰਜਾਲ ਪਰ ਮਿਲ ਜਾਯੇਗੀ.ਯਹਾਂ ਮੇਰਾ ਪ੍ਰਯਾਸ ਹੈ ਕਿ ਆਪ ਕੋ ਸਂਕ੍ਸ਼ੇਪ ਮੇਂ ਅਧਿਕ ਸੇ ਅਧਿਕ ਜਾਨਕਾਰੀ ਦੇ ਸਕੂਂ.
ਗੋਵਾ ਕੋ ੩੦ ਮਈ ੧੯੮੭ ਭਾਰਤ ਕੇ ੨੫ਵੇ ਰਾਜ੍ਯ ਕਾ ਦਰ੍ਜਾ ਦਿਯਾ ਗਯਾ.
ਵਰ੍ਤਮਾਨ ਮੇਂ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨਿਕ ਦਰਸ਼੍ਟਿ ਸੇ ਗੋਆ ਕੋ ਉਤ੍ਤਰੀ ਗੋਆ ਔਰ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣੀ ਗੋਆ ਮੇਂ ਬਾਂਟਾ ਗਯਾ ਹੈ. ਉਤ੍ਤਰੀ ਗੋਆ ਕਾ ਮੁਖ੍ਯਾਲਯ ਪਣਜੀ ਹੈ ਜਬਕਿ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣੀ ਗੋਆ ਕਾ ਮੁਖ੍ਯਾਲਯ ਮਡਗਾਂਵ ਮੇਂ ਹੈ
ਜਾਨਤੇ ਹੈਂ ਗੋਵਾ ਕਾ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਇਤਿਹਾਸ -:
ਮਹਾਭਾਰਤ ਮੇਂ ਜਿਸ ਗੋਪਰਾਸ਼੍ਟ੍ਰ [ ਗਾਯੋਂ ਕੋ ਚਰਾਨੇ ਵਾਲਾ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰ ]ਕਾ ਉਲ੍ਲੇਖ ਮਿਲਤਾ ਹੈ ਵਹੀ ਤੋ ਹੈ ਗੋਵਾ!
ਦਕ੍ਸ਼ਿਣ ਕੋਂਕਣ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰ ਕਾ ਉਲ੍ਲੇਖ ਗੋਵਾਰਾਸ਼੍ਟ੍ਰ ਕੇ ਰੂਪ ਮੇਂ ਪਾਯਾ ਜਾਤਾ ਹੈ. ਸਂਸ੍ਕਰਤ ਕੇ ਕੁਛ ਅਨ੍ਯ ਪੁਰਾਨੇ ਸ੍ਤ੍ਰੋਤੋਂ ਮੇਂ ਗੋਆ ਕੋ ਗੋਪਕਪੁਰੀ ਔਰ ਗੋਪਕਪਟ੍ਟਨਕਹਾ ਗਯਾ ਹੈ ਜਿਨਕਾ ਉਲ੍ਲੇਖ ਅਨ੍ਯ ਗ੍ਰਂਥੋਂ ਕੇ ਅਲਾਵਾ ਹਰਿਵਂਸ਼ਮ ਔਰ ਸ੍ਕਂਦ ਪੁਰਾਣ ਮੇਂ ਮਿਲਤਾ ਹੈ. ਗੋਵਾ ਕੋ ਬਾਦ ਮੇਂ ਕਹੀਂ ਕਹੀਂ ਗੋਅਂਚਲਭੀ ਕਹਾ ਗਯਾ ਹੈ.
ਜਨਸ਼੍ਰੁਤਿ ਕੇ ਅਨੁਸਾਰ ਗੋਆ ਜਿਸਮੇਂ ਕੋਂਕਣ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰ ਭੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੈ (ਔਰ ਜਿਸਕਾ ਵਿਸ੍ਤਾਰ ਗੁਜਰਾਤ ਸੇ ਕੇਰਲ ਤਕ ਬਤਾਯਾ ਜਾਤਾ ਹੈ) ਕੀ ਰਚਨਾ ਭਗਵਾਨ ਪਰਸ਼ੁਰਾਮ ਨੇ ਕੀ ਥੀ। ਕਹਾ ਜਾਤਾ ਹੈ ਕਿ ਪਰਸ਼ੁਰਾਮ ਨੇ ਏਕ ਯਜ੍ਞ ਕੇ ਦੌਰਾਨ ਅਪਨੇ ਵਾਣੋ ਕੀ ਵਰ੍ਸ਼ਾ ਸੇ ਸਮੁਦ੍ਰ ਕੋ ਕਈ ਸ੍ਥਾਨੋਂ ਪਰ ਪੀਛੇ ਧਕੇਲ ਦਿਯਾ ਥਾ ਔਰ ਲੋਗੋਂ ਕਾ ਕਹਨਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸੀ ਵਜਹ ਸੇ ਆਜ ਭੀ ਗੋਆ ਮੇਂ ਬਹੁਤ ਸੇ ਸ੍ਥਾਨੋਂ ਕਾ ਨਾਮ ਵਾਣਾਵਲੀ, ਵਾਣਸ੍ਥਲੀ ਇਤ੍ਯਾਦਿ ਹੈਂ.
ਉਤ੍ਤਰੀ ਗੋਵਾ ਮੇਂ ਹਰਮਲ ਕੇ ਪਾਸ ਆਜ ਭੂਰੇ ਰਂਗ ਕੇ ਏਕ ਪਰ੍ਵਤ ਕੋ ਪਰਸ਼ੁਰਾਮ ਕੇ ਯਜ੍ਞ ਕਰਨੇ ਕਾ ਸ੍ਥਾਨ ਮਾਨਾ ਜਾਤਾ ਹੈ।ਅਨ੍ਯ ਨਾਮੋਂ ਮੇਂ ਗੋਵੇ, ਗੋਵਾਪੁਰੀ, ਗੋਪਕਾਪਾਟਨ, ਔਰਗੋਮਂਤ ਪ੍ਰਮੁਖ ਹੈਂ. ਟੋਲੇਮੀ ਨੇ ਗੋਆ ਕਾ ਉਲ੍ਲੇਖ ਇਸਵੀ ਸਨ 200 ਕੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਗੋਉਬਾ ਕੇ ਰੂਪ ਮੇਂ ਕਿਯਾ ਹੈ,ਐਸਾ ਭੀ ਇਤਿਹਾਸ ਕਹਤਾ ਹੈ ਕਿ ਅਰਬ ਕੇ ਮਧ੍ਯੁਗੀਨ ਯਾਤ੍ਰਿਯੋਂ ਨੇ ਇਸ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰ ਕੋ ਚਂਦ੍ਰਪੁਰ ਔਰ ਚਂਦੌਰ ਕੇ ਨਾਮ ਸੇ ਅਪਨੇ ਯਾਤ੍ਰਾ ਵਰ੍ਣਨ ਮੇਂ ਉਲ੍ਲੇਖ ਕਿਯਾ ਹੈ ਔਰ ਇਸ ਸ੍ਥਾਨ ਕਾ ਨਾਮ ਪੁਰ੍ਤਗਾਲ ਕੇ ਯਾਤ੍ਰਿਯੋਂ ਨੇ ਗੋਆ ਰਖਾ ਵਾਸ੍ਤਵ ਮੇਂ ਵਹ ਆਜ ਕਾ ਛੋਟਾ ਸਾ ਸਮੁਦ੍ਰ ਤਟੀਯ ਸ਼ਹਰ ਗੋਵਾ-ਵੇਲ੍ਹਾ ਹੈ. ਬਾਦ ਮੇ ਉਸ ਪੂਰੇ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰ ਕੋ ਗੋਆ ਕਹਾ ਜਾਨੇ ਲਗਾ ਜਿਸ ਪਰ ਪੁਰ੍ਤਗਾਲਿਯੋਂ ਨੇ ਕਬ੍ਜਾ ਕਿਯਾ. ਦਿਸਮ੍ਬਰ ੧੯੬੧ ਮੇਂ ਭਾਰਤੀਯ ਫੌਜੋਂ ਨੇ ਇਸੇ ਆਜਾਦ ਕਰਾਯਾ ਥਾ.
ਅਰਬ ਸਾਗਰ ਕੇ ਤਟ ਪਰ ਬਸਾ ਯਹ ਸ੍ਥਾਨ ਏਕ ਔਰ ਮਹਾਰਸ਼੍ਟ੍ਰ ਦੂਸਰੀ ਔਰ ਸੇ ਕਰ੍ਨਾਟਕਾ ਸੇ ਲਗਾ ਹੁਆ ਹੈ. ਯਹਾਂ ਰਹਨੇ ਵਾਲੇ ਗੋਵਨ ਲੋਗ ਅਪਨੇ ਸ੍ਵਛਨ੍ਦ ਵਿਚਾਰੋਂ ,ਹਂਸਮੁਖ ਸ੍ਵਭਾਵ ਕੇ ਕਾਰਣ ਦੂਸਰੋ ਕੇ ਸਾਥ ਬਹੁਤ ਜਲ੍ਦੀ ਘੁਲ ਮਿਲ ਜਾਤੇ ਹੈਂ.



ਗੋਵਾ ਮੇਂ ਪਰ੍ਯਟਨ ਸ੍ਥਲ-
੧-ਸਮੁਦ੍ਰੀ ਤਟ-

ਦਕ੍ਸ਼ਿਣ ਮੇਂ ਮਜੋਰ੍ਦਾ , ਬੇਤਾਲ੍ਬਤਿਮ , ਕਾਲਵਾ , ਬੇਨੌਲਿਮ , ਵਰਚਾ , ਕਾਵੇਲੋਸ੍ਸਿਮ ਔਰ ਪਾਲੋਲੇਮ -ਔਰ ਪੂਰ੍ਵੋਤ੍ਤਰ ਮੇਂ ਅਰਮ੍ਬੋਲ , ਮਂਦ੍ਰੇਮ , ਮੋਰ੍ਜਿਮ , ਵਗਾਟਰ , ਅਂਜੁਨਾ , ਬਾਗਾ , ਕਾਲਾਨ੍ਗੁਤੇ , ਸਿਂਕੁਏਰਿਮ , ਮਿਰਾਮਾਰ ਪ੍ਰਮੁਖ ਤਟ ਹੈਂ.
2-ਬੋਂਡਲਾ ਅਭ੍ਯਾਰਣ੍ਯ, ਕਾਵਲ ਵਨ੍ਯ ਪ੍ਰਾਣੀ ਅਭ੍ਯਾਰਯ, ਕੋਟਿਜਾਓ ਵਨ੍ਯਪ੍ਰਾਣੀ ਅਭ੍ਯਾਰਣ੍ਯ,ਭਗਵਾਨ ਮਹਾਵੀਰ ਵਨ੍ਯ ਪਸ਼ੁ ਰਕ੍ਸ਼ਿਤ ਵਨ,ਸਲੀਮ ਅਲੀ ਪਕ੍ਸ਼ੀ ਰਕ੍ਸ਼ਿਤ ਕੇਂਦ੍ਰ ਭੀ ਜਰੁਰ ਦੇਖਨੇ ਜਾਏਂ.
3-ਮਂਦਿਰੋਂ ਮੇਂ-

੫੦੦ ਸਾਲ ਪੁਰਾਨਾ ਮਂਦਿਰ 'ਸ਼੍ਰੀ ਭਗਵਤੀ',ਕਾਮਾਕ੍ਸ਼ੀ,ਕਾਲਿਕਾਦੇਵੀ ,ਸ਼੍ਰੀ ਦਾਮੋਦਰ ਮਂਦਿਰ, ਪਾਂਡੁਰਂਗ ਮਂਦਿਰ, ਮਹਾਲਸਾ ਮਂਦਿਰ,੧੩ਵਿ ਸ਼ਤਾਬ੍ਦੀ ਕਾ ਮਹਾਦੇਵ ਮਂਦਿਰ,ਮਹਾਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀ,ਗਣੇਸ਼,ਮਲ੍ਲਿਕਾਰ੍ਜੁਨ,ਸ਼੍ਰੀ ਮਂਗੇਸ਼ ਮਂਦਿਰ, ਰਾਮਨਾਥ ਕਾ ਮਂਦਿਰ, ਸ਼ਾਂਤਾ ਦੁਰ੍ਗਾ ਮਂਦਿਰ, ਗੋਪਾਲ-ਗਣੇਸ਼ ਕਾ ਮਂਦਿਰ ਆਦਿ ਕਈ ਮਂਦਿਰੋਂ ਮੇਂ ਏਕ ਪਾਂਚਵੀ ਸਦੀ ਮੇਂ ਬਨਾ ਬ੍ਰਮ੍ਹਾ ਮਂਦਿਰ ਭੀ ਉਲ੍ਲੇਖਨੀਯ ਹੈ .
ਪ੍ਰਤ੍ਯੇਕ ਮਂਦਿਰ ਸ੍ਵਚ੍ਛ ਸੁਂਦਰ ਤਾਲਾਬ , ਦੀਪ ਸ੍ਤਂਭ, ਔਰ ਆਕਰ੍ਸ਼ਕ ਪਰਿਸਰੋਂ ਸੇ ਯੁਕ੍ਤ ਹੈਂ.
ਸ਼ਾਂਤਾ ਦੁਰ੍ਗਾ ਗੋਵਾ ਨਿਵਾਸਿਯੋਂ ਕੀ ਖ਼ਾਸ ਦੇਵੀ ਹੈਂ, ਕਹਤੇ ਹੈਂ ਕਿ ਬਂਗਾਲ ਕੀ ਕ੍ਸ਼ੁਬ੍ਧਾ ਦੁਰ੍ਗਾ ਗੋਵਾ ਮੇਂ ਆਕਰ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਗਈਂ ਔਰ ਸ਼ਾਂਤਾ ਦੁਰ੍ਗਾ ਕੇ ਨਾਮ ਸੇ ਪੂਜੀ ਜਾਨੇ ਲਗੀਂ. ਸ਼ਾਂਤਾ ਦੁਰ੍ਗਾ ਕਾ ਮਂਦਿਰ ਪੋਂਡਾ ਸੇ ਹੀ ਤੀਨ ਕਿ.ਮੀ. ਦੂਰ ਕਵਲੇ ਗਾਂਵ ਮੇਂ ਹੈ.
4-ਮਸ੍ਜਿਦ-
ਸਾਂਗੇਗਾਂਵ ਕੀ ਜਾਮਾ ਮਸ੍ਜਿਦ ਔਰ ਪੋਂਡਾਗਾਂਵ ਕੀ ੧੫ ਵਿ ਸ਼ਤਾਬ੍ਦੀ ਮੇਂ ਬੀਜਾਪੁਰ ਕੇ ਆਦਿਲਸ਼ਾਹ ਦ੍ਵਾਰਾ ਬਨਵਾਈ ਸਾਫਾ ਮਸ੍ਜਿਦ ਭੀ ਬਹੁਤ ਬਡ਼ੀ ਔਰ ਲੋਕਪ੍ਰਿਯ ਸ੍ਥਲੋਂ ਮੇਂ ਸੇ ਏਕ ਹੈ.

5- ਕਿਲੋਂ ਮੇਂ-
ਭਾਗ੍ਵਾਦ ਕਾ ਕਿਲਾ , ਰੇਯਸ਼ ਮਾਗੁਸ਼ ਕਾ ਕਿਲਾ ,ਤੇਰੇ ਖੋਲ ਕਾ ਕਿਲਾ,ਕਾਮਸੁਖ ਕਾ ਕਿਲਾ ਦਰ੍ਸ਼ਨੀਯ ਹੈਂ.
6-
ਪੁਰਾਨੇ ਗੋਵਾ ਕੀ ਤਰਫ ਆਪ ਜਾਏਂ ਤੋ ਆਪ ਕੋ ਬਹੁਤ ਸੇ ਚਰ੍ਚ ਦੇਖਨੇ ਕੋ ਮਿਲੇਂਗੇ ਯਹ ਸ੍ਥਾਨ ਏਕ ਹੇਰਿਟੇਜ ਸਾਈਟ ਹੈ. ਪੁਰਾਨੇ ਗੋਵਾ ਕੇ ਗਿਰਜਾਘਰ ਸੋਲਹਵੀਂ ਸ਼ਤਾਬ੍ਦੀ ਮੇਂ ਨਿਰ੍ਮਿਤ ਹੁਏ ਹੈਂ,ਪਣਜੀ-ਪੋਂਡਾ ਮੁਖ੍ਯ ਮਾਰ੍ਗ ਪਰ ਏਕ ਓਰ ਪੁਰ੍ਤਗਾਲ ਕੇ ਮਹਾਨ ਕਵਿ ਤੁਈਸ਼ਦ ਕਾਮੋਂਇਸ਼ ਕਾ ਵਿਸ਼ਾਲ ਪੁਤਲਾ ਖਡ਼ਾ ਹੈ, ਤੋ ਦੂਸਰੀ ਓਰ ਮਹਾਤ੍ਮਾ ਗਾਂਧੀ ਕੀ ਭਵ੍ਯ ਪ੍ਰਤਿਮਾ ਦੇਖਤੇ ਹੀ ਬਨਤੀ ਹੈ.
ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਔਰ ਵਿਸ਼ਾਲ ਪੁਰ੍ਤਗਾਲੀ ਕਲਾ ਕਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਲਿਏ ਇਨਕੀ ਸ਼ਿਲ੍ਪਕਲਾ ਮਨਮੋਹ ਲੇਤੀ ਹੈ.
ਪ੍ਰਮੁਖ ਗਿਰਿਜਾਘਰੋਂ ਮੇਂ ਸੇ ਏਕ ਹੈਂ -ਬਾਸਿਸਲਕਾ ਬੌਮ ਜੀਸਸ ਗਿਰਜਾਘਰ ਜਹਾਂ ਵਿਖ੍ਯਾਤ ਸਂਤ ਫ੍ਰਾਂਸਿਸ ਜੇਵਿਯਰ ਕਾ ਸ਼ਵ ੪੦੦ ਸਾਲ ਸੇ ਸੁਰਕ੍ਸ਼ਿਤ ਰਖਾ ਹੁਆ ਹੈ.ਸਾਲ ਮੇਂ ਏਕ ਬਾਰ ਇਸੇ ਜਨਤਾ ਕੇ ਦਰ੍ਸ਼ਨਾਰ੍ਥ ਰਖਾ ਜਾਤਾ ਹੈ.
ਦੂਸਰਾ ਪ੍ਰਮੁਖ ਚਰ੍ਚ ਹੈ-ਸਾ ਕੈਥੇਡ੍ਰਾਲ ਚਰ੍ਚ--ਯਹਾਂ ਕਾ ਆਕਰ੍ਸ਼ਣ ਸੋਨੇ ਕੀ ਬਨੀ ਬਹੁਤ ਬਡ਼ੀ ਘਂਟੀ ਹੈ.
ਇਸ ਕੇ ਅਲਾਵਾ-ਸਂਤ ਫ੍ਰਾਂਸਿਸ ਆਸਿਸੀ ਚਰ੍ਚ ਭੀ ਬਹੁਤ ਖੂਬਸੂਰਤ ਹੈ.
ਸਂਤ ਕਾਟੇਜਾਨ ਚਰ੍ਚ ਕੇ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ਦ੍ਵਾਰ ਕੋ ਕਹਾ ਜਾਤਾ ਹੈ ਕਿ ਆਦਿਲਸ਼ਾਹ ਕੇ ਸ਼ਾਸਨਕਾਲ ਮੇਂ ਕ਼ਿਲੇ ਕਾ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਥਾ.
ਇਨ ਸਭੀ ਕੇ ਅਤਿਰਿਕ੍ਤ ਭੀ ਕਈ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਚਰ੍ਚ ਹੈਂ ਜੋ ਆਪ ਕੋ ਵਹਾਂ ਦੇਖਨੇ ਕੋ ਮਿਲੇਂਗੇ .
7-ਦੂਧ ਸਾਗਰ ਜਲ ਪ੍ਰਪਾਤ,ਸਾਂਖਲੀ ਗਾਂਵ ਮੇਂ ਹਰਵਲੇਂ ਜਲ ਪ੍ਰਪਾਤ , ਮਾਯਮ ਝੀਲ ਮਨੋਰਮ ਸ੍ਥਲ ਹੈਂ.
8-ਏਕ ਰਿਕੌਰ੍ਡ ਕੇ ਅਨੁਸਾਰ ਗੋਵਾ ਮੇਂ ਲਗਭਗ ੨੫ ਮਾਨਵ ਨਿਰ੍ਮਿਤ ਗੁਫਾਏਂ ਅਬ ਤਕ ਖੋਜੀ ਗਯੀਂ ਹੈਂ.
ਪ੍ਰਾਕਰਤਿਕ ਗੁਫਾਓਂ ਮੇਂ 'ਵੇਰਨਾ ਗੁਫਾ 'ਸਬ ਸੇ ਬਡ਼ੀ ਹੈ ਜਿਸ ਮੇਂ ਕਰੀਬ ੧੨੦੦ ਲੋਗੋਂ ਕੋ ਏਕਤ੍ਰ ਕਿਯਾ ਜਾ ਸਕਤਾ ਹੈ.
Few Pictures Of Goa from the Album of Mr.Srikant [Pune]-
[Thanks a lot Srikant for these lovely pictures]
ਅਰ੍ਵਾਲਮ ਕੀ [ਮਾਨਵ ਨਿਰ੍ਮਿਤ]ਗੁਫਾਏਂ -

ਯੇ ਗੁਫਾਏਂ ਉਤ੍ਤਰੀ ਗੋਵਾ ਮੇਂ Bicholim ਸੇ 9 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਸ੍ਥਿਤ ਹੈਂ.
ਗੁਫਾਓਂ ਕੇ ਬਾਹਰ ਲਗੇ ਪੁਰਾਤਤ੍ਵ ਵਿਭਾਗ ਕੇ ਸੂਚਨਾ ਪਟ ਕੇ ਅਨੁਸਾਰ ਯੇ ਗੁਫਾਏਂ ੬-੭ ਵਿ ਸਦੀ ਮੇਂ ਬਨਾਈ ਹੁਈ ਲਗਤੀ ਹੈਂ. ਭਾਰਤੀਯ ਪੁਰਾਤਤ੍ਵ ਵਿਭਾਗ ਕੀ ਦੀ ਜਾਨਕਾਰੀ ਕੇ ਅਨੁਸਾਰ ਯਹਾਂ ਦੋ ਮੁਖ੍ਯ ਗੁਫਾਏਂ ਔਰ ਏਕ ਆਵਾਸੀਯ ਸ੍ਥਲ ਪਾਏ ਗਏ ਹੈਂ.
ਅਰ੍ਵਾਲਮ ਗੁਫਾ ਕੇ ਕਾਮ੍ਪ੍ਲੇਕ੍ਸ ਮੇਂ ਮੇਂ ੫ ਕਕ੍ਸ਼ ਹੈਂ [ਹਰ ਕਕ੍ਸ਼ ਮੇਂ ਏਕ ਸ਼ਿਵਲਿਂਗ ਹੈ.] ਔਰ ਬੀਚ ਕੇ ਕਕ੍ਸ਼ ਮੇਂ ਬਨੇ ਸ਼ਿਵਲਿਂਗ ਕੀ ਬਹੁਤ ਮਾਨ੍ਯਤਾ ਹੈ.ਬਾਕਿ ਚਾਰ ਸ਼ਿਵਲਿਂਗੋਂ ਕੀ ਰਚਨਾ ਬਹੁਤ ਕੁਛ ਏਲ੍ਲੋਰਾ ਔਰ elphanta ਕੀ ਗੁਫਾਓਂ ਮੇਂ ਮਿਲੇ ਸ਼ਿਵਲਿਂਗੋਂ ਜੈਸੀ ਹੈ.ਇਨ ਪਰ ਸਂਸ੍ਕਰਤ ਔਰ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮੀ ਮੇਂ ਲਿਖਾ ਹੁਆ ਹੈ ਜੋ ਬਤਾਤੇ ਹੈਂ ਕਿ ਯੇ ੭ਵਿ ਸਦੀ ਕੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕੇ ਕਾਲ ਮੇਂ ਨਿਰ੍ਮਿਤ ਹੁਏ.
[Watch Aravalem caves' video clip.you can see all shivlings in this clip]-:




ਐਸਾ ਕਹਾ ਜਾਤਾ ਹੈ ਕਿ ਪਾਂਡਵ ਅਪਨੇ ਅਜ੍ਞਾਤ ਵਾਸ ਕੇ ਦੌਰਾਨ ਇਨ ਗੁਫਾਓਂ ਮੇਂ ਠਹਰੇ ਥੇ .ਕੁਛ ਇਨ੍ਹੇਂ ਬੋਦ੍ਧੋਂ ਦ੍ਵਾਰਾ ਬਨਾਯਾ ਭੀ ਮਾਨਤੇ ਹੈਂ .ਬਹੁਤ ਸੀ ਜਗਹ ਇਨ ਗੁਫਾਓਂ ਕੋ ਪਾਂਡਵੋਂ ਕੀ ਗੁਫਾ ਭੀ ਕਹਾ ਗਯਾ ਹੈ.ਮਗਰ ਅਧਿਕਾਰਿਕ ਨਾਮ ਅਰ੍ਵਾਲਮ ਗੁਫਾਏਂ ਹੀ ਹੈ.
ਘਨੇ ਜਂਗਲੋਂ ਕੇ ਬੀਚ ਬਨੀ ਇਸ ਗੁਫਾ ਕੇ ਪਾਂਚੋਂ ਦਰਵਾਜੋਂ ਪਰ ਪੁਰਾਤਤ੍ਵ ਵਿਭਾਵ ਨੇ Fence ਲਗਾਯੀ ਹੁਈ ਹੈ .
ਦਿਨ ਕੇ ਸਮਯ ਭੀ ਯਹ ਜਗਹ ਥੋਡਾ ਭਯ ਦੇਤੀ ਹੈ ਕ੍ਯੋਂਕਿ ਭਾਲੂ ,ਚੀਤੇ ਆਦਿ ਜਾਨਵਰੋਂ ਕੇ ਆਸ ਪਾਸ ਹੋ ਸਕਨੇ ਕੀ ਚੇਤਾਵਨੀ bhi ਦੀ ਜਾਤੀ ਹੈ.
ਯਹੀਂ ਪਾਸ ਮੇਂ ਅਰ੍ਵਾਲਮ ਜਲ ਪ੍ਰਪਾਤ ਭੀ ਹੈ.ਇਸ ਜਲ ਪ੍ਰਪਾਤ ਕੇ ਪਾਸ ਰੁਦ੍ਰੇਸ਼੍ਵਰ ਮਂਦਿਰ ਭੀ ਹੈ.
ਅਰ੍ਵਾਲਮ ਜਲ ਪ੍ਰਪਾਤ kee video clip-:



ਕੈਸੇ ਜਾਏਂ--
ਗੋਵਾ ਜਾਨੇ ਕੇ ਲਿਏ ਸਭੀ ਮੁਖ੍ਯ ਸ਼ਹਰੋਂ ਸੇ ਰੇਲ,ਸੜਕ,ਵਾਯੁ ਮਾਰ੍ਗ ਸੇ ਸੁਵਿਧਾਏਂ ਉਪਲਬ੍ਧ ਹੈਂ.ਮੁਂਬਈ ਸੇ ਗੋਆ ਕੇ ਲਿਏ ਪ੍ਰਤਿਦਿਨ ਬਸੇਂ ਚਲਤੀ ਹੈਂ.

References-
Official sites Of Goa state
Alpana

ਜਯਪੁਰ ਕੀ ਵੇਧਸ਼ਾਲਾ-ਜਂਤਰ-ਮਂਤਰ

ਸਨ ੨੦੧੦ ਮੇਂ ਵਿਸ਼੍ਵ ਸਾਂਸ੍ਕਰਤਿਕ ਨਿਕਾਯ ਯੂਨੇਸ੍ਕੋ ਨੇ ਜਯਪੁਰ ਕੇ 18 ਵੀਂ ਸਦੀ ਕੇ ਜਂਤਰ-ਮਂਤਰ ਕੋ ਵਰ੍ਲ੍ਡ ਹੈਰਿਟੇਜ ਸੂਚੀ ਮੇਂ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕਿਯਾ ਹੈ.ਤਬ ਸੇ ਹੀ ਯਹ ਰਾਜਸ੍ਥਾਨ ਕੀ ਪਹਲੀ ਵ ਦੇਸ਼ ਕੀ ੨੩ ਵੀਂ ਸਾਂਸ੍ਕਰਤਿਕ ਧਰੋਹਰ ਬਨ ਗਯਾ ਹੈ.ਯੂਂ ਤੋ ਰਾਜਸ੍ਥਾਨ ਕਾ ਭਰਤਪੁਰ ਘਨਾ ਪਕ੍ਸ਼ੀ ਅਭਯਾਰਣ੍ਯ ਪਹਲੇ ਸੇ ਵਰ੍ਲ੍ਡ ਹੈਰਿਟੇਜ ਕੀ ਸੂਚੀ ਮੇਂ ਹੈ,ਪਰਂਤੁ ਵਹ ਪ੍ਰਾਕਰਤਿਕ ਹੈਰਿਟੇਜ ਸੂਚੀ ਮੇਂ ਹੈ.ਜ੍ਞਾਤ ਹੋ ਕਿ ਦੇਸ਼ ਕੀ ਅਬ ਤਕ ੨੮ ਵਿਸ਼੍ਵ ਧਰੋਹਰ ਹੈਂ, ਜਿਨਮੇਂ ਅਬ ੨੩ ਸਾਂਸ੍ਕਰਤਿਕ ਔਰ ੫ ਪ੍ਰਾਕਰਤਿਕ ਧਰੋਹਰ ਹੈਂ.

ਸ਼੍ਰੀਸ਼ੈਲ ਦੇਵਸ੍ਥਾਨ- [ਮਲ੍ਲਿਕਾਰ੍ਜੁਨ ਜ੍ਯੋਤਿਰ੍ਲਿਂਗ]

ਜੈਸੇ ਕਿ ਹਮ ਅਬ ਤਕ ੧੦ ਜ੍ਯੋਤਿਰ੍ਲਿਂਗੋਂ ਕੀ ਸੈਰ ਕਰ ਚੁਕੇ ਹੈਂ ਆਜ ਹਮ ਗ੍ਯਾਰਹਵੇਂ ਜ੍ਯੋਤਿਰ੍ਲਿਂਗ ਮਲ੍ਲਿਕਾਰ੍ਜੁਨ ਕੇ ਦਰ੍ਸ਼ਨ ਹੇਤੁ ਚਲੇਂਗੇ.

ਸ਼੍ਰੀਸ਼ੈਲ ਦੇਵਸ੍ਥਾਨ-

ਆਂਧ੍ਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਕੇ ਕੁਰਨੂਲ ਜਿਲੇ ਮੇਂ ਘਨੇ ਜਂਗਲੋਂ ਕੇ ਬੀਚ ਕਰਸ਼੍ਣਾ ਨਦੀ [ਪਾਤਾਲ ਗਂਗਾ] ਕੇ ਦਾਯੀਂ ਓਰ ਸ੍ਥਿਤ ਯਹ ਏਕ ਅਤਿ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸ੍ਥਲ ਮਲ੍ਲਿਕਾਰ੍ਜੁਨ ਮਂਦਿਰ ਹੈ .ਸ਼੍ਰੀ ਸ਼ੈਲਮ ਪਰ੍ਵਤ ਪਰ ਬਨੇ ਇਸ ਮਲ੍ਲਿਕਾਰ੍ਜੁਨ ਮਂਦਿਰ ਮੇਂ ਹੀ ਸ੍ਥਾਪਿਤ ਹੈ ਬਾਰਹ ਜ੍ਯੋਤਿਰ੍ਲਿਂਗੋਂ ਮੇਂ ਚੌਥਾ ਸ੍ਥਾਨ ਰਖਨੇ ਵਾਲਾ ਮਲ੍ਲਿਕਾਰ੍ਜੁਨ ਜ੍ਯੋਤਿਰ੍ਲਿਂਗ.
ਭਗਵਾਨ ਮਲ੍ਲਿਕਾਰ੍ਜੁਨ ਕਾ ਯਹ ਦੇਵ ਸ੍ਥਾਨ ਨਾਲ੍ਲਾਮਲਾਈ ਪਰ੍ਵਤ ਪਰ ਸ੍ਥਿਤ ਹੈ.ਨਲ੍ਲਾ ਕਾ ਅਰ੍ਥ ਹੈ--ਅਚ੍ਛਾ ਔਰ ਮਾਲਾ ਕਾ ਅਰ੍ਥ ਹੈ ਪਹਾੜੀ.

ਦੋ ਸਾਲ- ਦੋ ਬਾਤੇਂ

ਆਜ ਕਿਸੀ ਸ੍ਥਾਨ ਕੇ ਬਾਰੇ ਮੇਂ ਨਹੀਂ ਜਾਨਕਾਰੀ ਨਹੀਂ ਦੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ.ਆਜ ਬਸ ਦੋ ਬਾਤੇਂ....
ਭਾਰਤ ਕੇ ਵਿਭਿਨ੍ਨ ਪਰ੍ਯਟਕ ਸ੍ਥਲੋਂ ਕੀ ਹਿਂਦੀ ਮੇਂ ਸਚਿਤ੍ਰ ਵ੍ ਸਂਤੁਲਿਤ ਜਾਨਕਾਰੀ ਦੇਨਾ ਇਸ ਬ੍ਲੌਗ ਕਾ ਮੁਖ੍ਯ ਉਦ੍ਦੇਸ਼੍ਯ ਹੈ.

ਭਾਰਤ ਵਿਵਿਧਤਾ ਸੇ ਪਰਿਪੂਰ੍ਣ ਦੇਸ਼ ਹੈ ,ਯਹਾਂ ਇਤਨੇ ਦਰ੍ਸ਼ਨੀਯ ਸ੍ਥਲ ਹੈਂ ਕਿ ਉਨ੍ਹੇਂ ਦੇਖਨੇ ਕੇ ਲਿਏ ਏਕ ਜੀਵਨ ਭੀ ਕਮ ਪੜੇ.ਅਕ੍ਸਰ ਭੀੜ ਭਾੜ ਵਾਲੇ ਔਰ ਜਾਨੇ -ਮਾਨੇ ਸ੍ਥਲੋਂ ਪਰ ਹੀ ਲੋਗ ਘੂਮਨੇ ਜਾਤੇ ਹੈਂ ਜਬਕਿ ਹਮਾਰੇ ਦੇਸ਼ ਮੇਂ ਏਕ ਸੇ ਬਢਕਰ ਏਕ ਪ੍ਰਾਕਰਤਿਕ ਸੁਂਦਰਤਾ ਸੇ ਓਤ -ਪ੍ਰੋਤ ਸ੍ਥਲ ਹੈਂ ,ਕਈ ਵਰ੍ਸ਼ੋਂ ਕੇ ਇਤਿਹਾਸ ਕੋ ਅਪਨੇ ਭੀਤਰ ਸਮੇਟੇ ਹੁਏ ਕਿਤਨੇ ਐਸੇ ਐਤਿਹਾਸਿਕ ਸ੍ਥਲ ਹੈਂ ਜੋ ਅਧਿਕ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਨਹੀਂ ਹੈਂ ਮਗਰ ਦਰ੍ਸ਼ਨੀਯ ਹੈਂ.ਐਸੇ ਸਭੀ ਸ੍ਥਲੋਂ ਕੀ ਖੋਜ ਕਰਨਾ ,ਉਨਕੇ ਬਾਰੇ ਮੇਂ ਤਥ੍ਯ ਜੁਟਾਨਾ ਔਰ ਆਪ ਕੇ ਸਮਕ੍ਸ਼ ਪ੍ਰਸ੍ਤੁਤ ਕਰਨੇ ਕੇ ਮੇਰੇ ਪ੍ਰਯਾਸ ਹੈਂ.
੧ ਜੁਲਾਈ ,੨੦੦੯ ਕੋ ਇਸ ਬ੍ਲੌਗ ਪਰ ਪਹਲੀ ਪੋਸ੍ਟ ਲਗਾਈ ਗਯੀ ਥੀ .ਇਸ ਤਰਹ ਇਸ ਮਾਹ ਇਸ ਬ੍ਲੌਗ ਕੋ ਬਨੇ ਪੂਰੇ ਦੋ ਸਾਲ ਹੋ ਗਏ ਹੈਂ.
ਯਹ ਸਮਯ ਕਿਤਨੀ ਤੇਜ਼ੀ ਸੇ ਗੁਜ਼ਰ ਗਯਾ , ਮਾਲੂਮ ਹੀ ਨਹੀਂ ਚਲਾ.

ਇਸ ਬ੍ਲੌਗ ਕੀ ਪਰਿਕਲ੍ਪਨਾ ਸ਼੍ਰੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਗੋਵਿਂਦ ਜੀ ਨੇ ਕੀ ਥੀ,ਉਨ੍ਹੋਂਨੇ ਮੇਰੀ ਅਨੁਵਾਦ ਕਰਨੇ ਕੀ ਕ੍ਸ਼ਮਤਾ ਕਾ ਅਨੁਮਾਨ ਮੇਰੇ ਦ੍ਵਾਰਾ ਤਾਊ ਪਹੇਲੀ ਵ ਅਨ੍ਯ ਪਹੇਲਿਯੋਂ ਕੇ ਜਵਾਬ ਮੇਂ ਦੀ ਜਾਨੇ ਵਾਲੀ ਜਾਨਕਾਰਿਯੋਂ ਕੇ ਆਧਾਰ ਪਰ ਲਗਾਯਾ. ਉਨ੍ਹੋਂਨੇ ਮੁਝੇ ਸੁਝਾਵ ਦਿਯਾ ਕਿ ਮੁਝੇ ਏਕ ਬ੍ਲੌਗ ਬਨਾਕਰ ਵਹਾਂ ਕੇਵਲ ਭਾਰਤ ਕੇ ਪਰ੍ਯਟਕ ਸ੍ਥਲੋਂ ਕੇ ਬਾਰੇ ਮੇਂ ਅਧਿਕ ਸੇ ਅਧਿਕ ਜਾਨਕਾਰੀ ਜੁਟਾ ਕਰ ਹਿਂਦੀ ਮੇਂ ਲਿਖਨਾ ਚਾਹਿਏ ਕ੍ਯੋਂਕਿ ਅਂਤਰ੍ਜਾਲ ਪਰ ਇਸ ਤਰਹ ਕੀ ਅਧਿਕ ਜਾਨਕਾਰੀ ਸਿਰ੍ਫ ਅਂਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਮੇਂ ਹੈ .

ਸਬਸੇ ਧਨਵਾਨ ਮਂਦਿਰ- ਸ਼੍ਰੀ ਪਦ੍ਮਨਾਭਾਸ੍ਵਾਮੀ ਮਂਦਿਰ,ਤਿਰੂਵਨਂਤਪੁਰਮ

ਸ਼੍ਰੀ ਪਦ੍ਮਨਾਭਾਸ੍ਵਾਮੀ ਮਂਦਿਰ,ਤਿਰੂਵਨਂਤਪੁਰਮ[ਕੇਰਲ]

ਬਹੁਤ ਸਮਯ ਪਹਲੇ ਇਸ ਮਂਦਿਰ ਪਰ ਯਹ ਜਾਨਕਾਰੀ ਏਕਤ੍ਰ ਕੀ ਥੀ ,ਆਜ ਇਸ ਮਂਦਿਰ ਕੋ ਉਸਕੇ ਖਜਾਨੇ ਕੇ ਲਿਏ ਚਰ੍ਚਾ ਮੇਂ ਦੇਖ -ਸੁਨ ਕਰ ਸੋਚਾ ਕਿ ਇਸ ਜਾਨਕਾਰੀ ਕੋ ਆਪ ਸਬ ਕੇ ਸਾਥ ਬਾਂਟਾ ਜਾਯੇ.

ਦਿਲ੍ਲੀ ਕਾ ਜਂਤਰ ਮਂਤਰ

ਦਿਲ੍ਲੀ ਕਾ ਯਂਤ੍ਰ ਮਂਦਿਰ ਅਰ੍ਥਾਤ ਜਂਤਰ ਮਂਤਰ-

ਜ੍ਞਾਤ ਹੋ ਕਿ ਵਿਕਿਪੀਡਿਯਾ ਪਰ ਦੀ ਗਯੀ ਹਿਂਦੀ ਮੇਂ ਇਸ ਸ੍ਥਾਨ ਕੇ ਬਾਰੇ ਮੇਂ ਜਾਨਕਾਰੀ ਮੇਰੀ ਹੀ ਲਿਖੀ ਹੁਈ ਹੈ.ਜਿਸੇ ਮੈਂਨੇ ਕੁਛ ਸਾਲ ਪਹਲੇ ਅਂਤਰ੍ਜਾਲ ਪਰ ਪੋਸ੍ਟ ਕਿਯਾ ਥਾ.ਜਿਨ੍ਹੋਂਨੇ ਭੀ ਮੇਰੀ ਲਿਖੀ ਇਸ ਜਾਨਕਾਰੀ ਕੋ ਚਿਤ੍ਰੋਂ ਸਹਿਤ ਵਿਕਿਪੀਡਿਯਾ ਪਰ ਡਾਲਾ ਹੈ ,ਉਨਕਾ ਧਨ੍ਯਵਾਦ.

ਮਹਾਰਾਜਾ ਸਵਾਈ ਜਯਸਿਂਹ [ਦ੍ਵਿਤੀਯ] ਕਾ ਏਕ ਖਗੋਲਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰੀ ਕੇ ਰੂਪ ਮੇਂ ਪਰਿਚਯ-

ਰਾਜਾ ਜਯ ਸਿਂਹ ਪ੍ਰਥਮ ਕੇ ਪੋਤੇ ਰਾਜਾ ਸਵਾਈ ਜਯ ਸਿਂਹ [ਦ੍ਵਿਤੀਯ ] [੧੬੬੬-੧੭੪੩]ਬਹੁਤ ਹੀ ਛੋਟੀ ਸੀ ਉਮ੍ਰ ਸੇ ਗਣਿਤ ਮੇਂ ਬਹੁਤ ਹੀ ਅਧਿਕ ਰੂਚਿ ਰਖਤੇ ਥੇ.ਉਨਕੀ ਔਪਚਾਰਿਕ ਪਢ਼ਾਈ ੧੧ ਵਰ੍ਸ਼ ਕੀ ਆਯੁ ਮੇਂ ਛੂਟ ਗਯੀ ਕ੍ਯੋਂਕਿ ਉਨਕੀ ਪਿਤਾਜੀ ਕੀ ਮਰਤ੍ਯੁ ਕੇ ਬਾਦ ਉਨ੍ਹੇਂ ਹੀ ਰਾਜਗਦ੍ਦੀ ਸਂਭਾਲਨੀ ਪਡ਼ੀ ਥੀ.

ਜਨਵਰੀ ੨੫,ਸਨ੍ ੧੭੦੦ ਮੇਂ ਗਦ੍ਦੀ ਸਂਭਾਲਨੇ ਕੇ ਬਾਦ ਭੀ ਉਨ੍ਹੋਂਨੇ ਅਪਨਾ ਅਧ੍ਯਯਨ ਨਹੀਂ ਛੋਡਾ.ਉਨ੍ਹੋਂਨੇ ਬਹੁਤ ਖਗੋਲ ਵਿਜ੍ਞਾਨਂ ਔਰ ਜ੍ਯੋਤਿਸ਼ ਕਾ ਭੀ ਗਹਰਾ ਅਧ੍ਯਯਨ ਕਿਯਾ.ਉਨ੍ਹੋਂਨੇ ਅਪਨੇ ਕਾਰ੍ਯਕਾਲ ਮੇਂ ਬਹੁਤ ਸੇ ਖਗੋਲ ਵਿਜ੍ਞਾਨ ਸੇ ਸਮ੍ਬਂਧਿਤ ਯਂਤ੍ਰ ਏਵਮ ਪੁਸ੍ਤਕੇਂ ਭੀ ਏਕਤ੍ਰ ਕੀਂ. ਉਨ੍ਹੋਂਨੇ ਪ੍ਰਮੁਖ ਖਗੋਲਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਿਯੋਂ ਕੋ ਵਿਚਾਰ ਹੇਤੁ ਏਕ ਜਗਹ ਏਕਤ੍ਰ ਭੀ ਕਿਯਾ.ਹਿਨ੍ਦੂ ,ਇਸ੍ਲਾਮਿਕ ਔਰ ਯੂਰੋਪੀਯ ਖਗੋਲਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰੀ ਸਭੀ ਨੇ ਉਨਕੇ ਇਸ ਮਹਾਨ ਕਾਰ੍ਯ ਮੇਂ ਅਪਨਾ ਬਰਾਬਰ ਯੋਗਦਾਨ ਦਿਯਾ.